T.C.
İstanbul Anadolu 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2024/671 Esas
KARAR NO:2024/737
DAVA:Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
DAVA TARİHİ:13/09/2024
KARAR TARİHİ:16/09/2024
Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
DAVA:Davacı dava dilekçesinde özetle;
Müvekkilinin,----- çalışanları tarafından ---- sıralarında, aranarak, 1 adet çekin elden sorulduğunu ---------fakat hesabın müsait olmadığını, hesabın müsait hale getirilmesi sonrasında bugün vadeli olan çekin ödemesinin yapılacağını aksi takdirde ilgili çekin kaşe yiyerek----- olumsuz bir sicile sebep olacağını belirterek, müvekkilinden ------- tutarın Banka hesabına yatırılması gerektiğinin belirtildiğini, bunun üzerine, müvekkilinin derhal, -------------------giderek bugün vade tarihli elden sorulan çekin görüntüsü incelediğini ve çekin üzerinde bulunan yazıların ve imzaların kendisine ait olmadığından bahisle işbu çek yapraklarını iş yerinde ve evinde yapmış olduğu aramalar neticesinde bulamadığını anladığından mezkur boş çek yapraklarının kaybolduğu ya da çalındığı ve işbu çek yapraklarının aleyhine olarak doldurulup imzası taklit edilerek keşide edildiği kanaatine vardığını, bu durumu da ilgili banka şubesine sözlü olarak bildirdiğini, bunun üzerine banka yetkilileri tarafından müvekkiline işbu durumda savcılığa suç duyurusunda bulunarak savcılık tarafından ödeme yasağı alınması gerekmekte olup aksi takdirde banka hesabının müsait olmaması durumunda müvekkiline ait çekin kaşeleneceği belirtildiğini, bu durumda müvekkilinin telafisi imkansız zararlara uğramakta olup ayrıca banka sicil puanlarının bozulması sebebiyle Ticari mahvına sebep olacağını, müvekkilinin on yıllarca ticari geçmişi bulunmakta olup milyonlarca TL çek ödemesi yaptığını, ilgili bankalara çek ödeme bilgileri de sorulduğunda görüleceği gibi şimdiye kadar hiçbir çeki yazılmadığını, iş bu hırsızlık nedeniyle mağdur olmamak için çalınan çeklere ilişkin ödeme yasağı konulmasını talep ettiklerini, aynı zamanda müvekkilinin mağduriyetinin önlenmesi, zararının daha da fazlalaşmaması için hırsızlık malı olan çeklerin kullanılmaya kalkışılması halinde el koyma kararı verilerek ilgili bankalara Ödemeden Men Talimatı yazılması talep ettiklerini, davalarının kabulü ile, öncelikle müvekkiliine ait ve ekte fotopilerini, dava dilekçesidne listesini sundukları çeklerin ödenmesini önlemek için ivedilikle ödeme yasağı konulmasına ve dava sonunda söz konusu çeklerin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE;
Dava, TTK'nın 818 atfıyla uygulanması gereken 757-764. madde hükümlerine göre açılmış zayi nedeniyle çek iptali isteğine ilişkindir.
TTK'nın 757-764. maddelerinde yer alan yasal düzenlemelere göre, çek keşidecisinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkı TTK.'nın 651/2. maddesi uyarınca senet üzerinde hak sahibi bulunan hamile aittir. Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi olması halinde hak sahibi hamile iptal kararı alarak, hakkını senetsiz olarak ileri sürme ya da yeni bir kıymetli evrak tanzimini isteme olanağı tanınmak istenmiştir. (TTK.652. madde)Keşidecinin, muhatap bankayı ödemeden men yetkisi bulunmamaktadır. Çek ibraz edildiği takdirde, hak talep eden hamile karşı İİK'nın 72. maddesi uyarınca olumsuz tespit davası açma imkanı da mevcuttur. Yine TTK'nın 651/2. maddesi uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişi, senede bağlı alacak hakkı olan hamildir.Somut olayda davacı, çekin hamili değil, çekin bağlı olduğu hesabın sahibi olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle çek hesabı sahibi olan davacının işbu davayı açmakta hukuki yararı bulunmamaktadır. Hukuki yararının bulunması ise HMK.114/h maddesi uyarınca dava şartı olup, mahkemece kendiliğinden gözetilmek zorundadır. Diğer yandan zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı çek hamiline tanınmış bir hak olup, keşidecinin işbu davayı açma hakkı bulunmadığından, davacının aktif husumet ehliyeti de yoktur.Tüm dosya kapsamı ve bütün deliller birlikte değerlendirildiğinde; iptali istenilen çek yönünden davacının hukuki yararının olmaması ve davacının aktif husumet ehliyetinin bulunmaması sebebiyle davanın usulden reddine karar verilmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. ------------------
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın USULDEN REDDİNE,
2-Harç peşin alındığından başkaca harç alınmasın yer olmadığına,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4-Davacı tarafça dosyaya yatırılan ve sarf edilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde Hukuk Muhakemeleri Kanununun 333.maddesi uyarınca davacı tarafa iadesine,
Dair; davacının yokluğunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içinde --------------- Mahkemeleri İstinaf yasa yolu açık olmak üzere dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda oy birliği ile karar verildi. 16/09/2024