T.C. İstanbul Anadolu 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2025/760
KARAR NO: 2025/671
DAVA: Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
DAVA TARİHİ: 26.08.2025
KARAR TARİHİ: 11.09.2025
Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili Şirket ------ yasal hamili olduğu ----- Şubesi'ne ait ------- Numaralı hesaba bağlı çek no'su -------- olan 29/11/2025 keşide tarihli ve 9.900,00-TL bedelli, keşide yeri ------ olan ve ---- tarafından ------- lehine keşide edilen çek, ----- Şubesi'ne ait ------ Numaralı hesaba bağlı çek no'su ------- olan 31/12/2025 keşide tarihli ve 50.000,00-TL bedelli, keşide yeri------- tarafından ------ lehine keşide edilen çek, -------Şubesi'ne ait-------- Numaralı hesaba bağlı çek no'su -------- olan 15/01/2026 keşide tarihli ve 50.000,00-TL bedelli, keşide yeri -----olan ve------- tarafından --------- lehine keşide edilen çek, -------Şubesi'ne ait------ Numaralı hesaba bağlı çek no'su ------- olan 12/12/2025 keşide tarihli ve 25.000,00-TL bedelli, keşide yeri ----- olan ---- tarafından ------ lehine keşide edilen çek, ----- Şubesi'ne ait ----- Numaralı hesaba bağlı çek no'su ------- olan 26/12/2025 keşide tarihli ve 25.000,00-TL bedelli, keşide yeri ----- olan ve ------ tarafından -------. lehine keşide edilen çek, -------- Şubesi'ne ait -----Numaralı hesaba bağlı çek no'su -------- olan 11/11/2025 keşide tarihli ve 25.000,00-TL bedelli, keşide yeri ----- olan ve ----- tarafından ------- lehine keşide edilen çek, ------ Şubesi'ne ait ----- Numaralı hesaba bağlı çek no'su --------- olan 09/12/2025 keşide tarihli ve 25.000,00-TL bedelli, keşide yeri ----- olan ve ----- tarafından----------. lehine keşide edilen çekin kaybolmak suretiyle zayi olduğunu, çeklerin ciro edilerek teslim edildikten sonra müvekkil şirkette görev yapan güvenlik tarafından çeklerin teslim alındığını, söz konusu çeklerin tüm aramalara rağmen bulunamadığından kaybolmak suretiyle zayi olan çeklerin kötü niyetli kişilerin eline geçerek kullanılması ihtimaline binaen öncelikle dava neticeleninceye dek muhatap bankanın söz konusu çeklerin ödemekten menedilmesine ve neticeten davaya konu çeklerin iptaline karar verilmesi talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, TTK'nın 818/1.s maddesi yollamasıyla aynı Kanun'un 757 vd. maddeleri uyarınca zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir.TTK'nun 730/20 nci madde hükmü, bonolar bakımından ise 690 ncı madde hükmü yollamasıyla, 669 ncu madde hükmüne göre, bu tür davalarda ödeme yeri yetkilidir. Çekte ödeme yeri öncelikle muhatap bankanın bulunduğu yer olup, böyle bir açıklık yoksa, aynı kanunun 693/3 nci maddesi uyarınca, muhatabın adı yanında gösterilen yer ödeme yeridir. Bonolar ise kambiyo senedi olup, bu senede dayalı borç aranacak borç niteliğinde olduğundan borçlunun adresinin bulunduğu yer ödeme yeridir. Açıklık yoksa aynı Kanun'un 689'ncu madde hükmü uyarınca tanzim yeri ödeme yeri sayılır, bu yer de belli değilse, tanzim edenin ad ve soyadı yanında yazılı yer ödeme yeri sayılır. Götürülecek para borçları için geçerli olan HUMK'nun 10 (BK.73) maddesi uyarınca alacaklının bulunduğu yer mahkemesi, bu tür davalarda yetkili değildir. Çekişmesiz yargı bakımından, bu tür dosyaların özelliği gereğince anılan yetki düzenlemesinin kamu düzenine ve kesin yetkiye ilişkin olduğu ve bu nedenlede mahkemece re'sen gözetileceği doktrin ve Yargıtay kararlarında kabul edilmektedir.
HMK’nın 114/1-c hükmüne göre kesin yetki kuralının bulunması halinde, bu kurala uygun davranılması dava şartıdır. HMK’nın 115/2 hükmü ise dava şartlarına aykırılık halinde davanın usulden reddedilmesi gerektiğini düzenlemiştir. Bu durumda kesin yetki kuralının olduğu ve davanın kesin yetkili mahkemede açılmadığı hallerde dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna varılır.
Yine HMK'nun 114/1-a maddesinde Türk mahkemelerinin yargı hakkının bulunması dava şartı olarak düzenlenmiştir.Yukarıda açıklananlar doğrultusunda eldeki dosya değerlendirildiğinde; iptali istenen çeklerin şubesi ------. Haliyle ödeme yeri de -------- olduğundan kesin yetki kuralı gereğince mahkememizin iş bu davaya bakma yetkisi yoktur. Anılan nedenle davanın HMK'nun 114/1-a ve 115/2 maddesi gereğince usulden reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın USULDEN REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 615,40 TL karar harcı başlangıçta peşin olarak alındığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin davacının üzerinde bırakılmasına,
4- Mahkememizce 29.08.2025 tarihli ara karar ile verilen tedbirin derhal kaldırılmasına,
5-Davacı tarafından yatırılan teminatın talep halinde davacıya iadesine,
6-Davacı dosyaya yatırılan ve sarf edilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde Hukuk Muhakemeleri Kanununun 333.maddesi uyarınca ilgili tarafa iadesine,Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde ------- Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi.