T.C. İstanbul Anadolu 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/717
KARAR NO : 2025/1046
DAVA : İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle)
DAVA TARİHİ : 26.09.2024
KARAR TARİHİ : 09.12.2025
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
İDDİA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ---- sevk ve idaresindeki ----- plakalı aracın park yerinden çıkarken müvekkili nezdinde ----- No'lu 05.04.2022 - 05.04.2023 vadeli Kasko Sigorta Poliçesi ile sigortalı ----- plakalı araca arka sol kapıdan çarpması neticesinde 20.11.2022 tarihinde maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, kaza tespit tutanağına göre; kazanın oluşumunda müvekkili sigortalı araca çarpan ---- plakalı araç sürücüsünün %100 kusurlu olduğunu ve tutanakta da ikrar ettiği üzere araca otoparktan çıkarken kendisinin çarptığının beyan edildiğinin görüleceğini, kaza sebebiyle müvekkili şirkete kasko sigorta poliçesi ile sigortalı bulunan araçta meydana gelen hasarın tespiti için 15.12.2022 tarihli ekspertiz raporunun hazırlandığını, aracın servise teslim edildiğini ve onarımının sağlandığını, servis faturası karşılığında müvekkili şirket tarafından 20.01.2023 tarihinde 35.227,44-TL hasar onarımı ödemesi yapıldığını, davaya konu hüküm ve halefiyet ilkesi uyarınca sigortalı adına yapılan 35.227,44-TL hasar tazminatı ödemesinin, davalılardan talep etme zorunluluğunun hasıl olduğunu, müvekkilinin TTK.nun 1472 Maddesi uyarınca sigortalısının haklarına halef olduğunu, müvekkili sigorta şirketinin davalı araç sürücüsünün, ruhsat sahibi ile kusurlu araç zorunlu mali mesuliyet sigortacısına karşı rücu hakkının bulunduğunu, bu nedenle müvekkili şirketin ödemiş olduğu bedelin davalılardan tahsili adına ----. İcra Dairesinin ------- esas sayılı dosyasından icra takibinin başlatıldığını, davalılarca icra takibine itiraz edildiğini, yapılan itirazın haksız ve süreci uzatmaya yönelik olduğunu, tüm bu nedenler ve Mahkemece re'sen göz önüne alınacak nedenlerle; -----. İcra Dairesinin ----- esas sayılı dosyasına yapılan haksız ve kötü niyetli itirazın iptali ile takibin devamını, alacağın %20'sinden az olmamak üzere davalı tarafın icra inkar tazminatına mahkum edilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı taraflara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMA:
Davalı ------ Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; uyuşmazlık konusunun, 20.11.2022 tarihinde meydana gelen trafik kazası nedeni ile davacı tarafın hasar bedelinin rücuen tazminine ilişkin başlattığı icra takibine yapılan itirazın iptali talebi olduğunu, ilgili kazaya karışan ---- plakalı aracın müvekkili ---. tarafından 16.02.2022 - 16.02.2023 tarihlerini kapsayan ----- poliçe numaralı Karayolları Mali Sorumluluk (Trafik) Sigortası ile sigortalandığını, müvekkili sigorta şirketinin sorumluluğunun işbu sigortalı aracın kusuru oranında poliçe teminatı, poliçe limitleri ve poliçe dönemi ile sınırlı olduğunu, hasar tarihi itibariyle teminat limitinin araç/kişi başına 100.000,00-TL, kaza başına 200.000,00-TL olduğunu, müvekkili sigorta şirketinin sorumluluğunun bu limitlerle sınırlı olduğunu, müvekkili şirketin sorumluluğunun söz konusu olabilmesi için öncelikle olayı kapsayan poliçenin mevcut olması gerektiğini, olayın vukuundan itibaren iki yıl içinde davanın açılması gerektiğini, öncelikle zaman aşımı yönünden itiraz ettiklerini, davanın husumet yokluğu nedeniyle esastan reddini, davanın derdestlik nedeniyle dava şartı yokluğundan reddini, davacının dava ikame etmeden önce müvekkili şirkete başvuru şartını yerine getirmediğini, bu nedenle dava şartı yokluğundan davanın reddini, ilgili TRAMER kaydındaki tutanakta tarafların imzasının ve sigortalısının beyanı da bulunmadığından dayanaksız rücu talebinin kabulünün mümkün olmadığını, davacının değer kaybı ve maddi hasar tazminat taleplerine ilişkin incelemelerin 04.12.2021 tarihli yeni Genel Şartlar ekinde yayınlanan hesaplama yöntemlerine ve madde metninde belirtilen maddi hasara ilişkin orijinal parça, onarım ve eş değer parça hususları dikkate alınarak hesaplama yapılması gerektiğini, yedek parça ve işçilik bedellerine iskonto uygulanmasını, müvekkili şirketin sorumluluğunun, kaza tarihini itibari ile benzer hasarlardaki onarım
uygulamasına göre, eşdeğer veya ömrünü tamamlamış araçların Mevzuatı kapsamındaki parça bedelleri ile sınırlı olduğunu, müvekkili şirketin talep edilen KDV yönünden sorumluluğunun bulunmadığını, faiz talebinin reddini, aksi halde haksız fiil hükümleri kapsamında yasal faiz uygulanması gerektiğini, davacının kötü niyet tazminatı talebinin de reddini, tüm bu nedenler ve Mahkemece re’sen gözetilecek nedenlerle; haksız davanın reddini, takibinde haksız ve kötü niyetli alacaklı/davacı aleyhine %20 den aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalılar -----Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı yanın huzurda ikame ettiği davada, müvekkili şirket adına kayıtlı--- plaka sayılı aracın müvekkili ----- sevk ve idaresindeyken 20.11.2022 tarihinde --- plaka sayılı araç ile çarpışması nedeniyle davacının ------ plaka sayılı araca ait kasko şirketi olması nedeniyle yaptığı araç hasar onarım bedeline ilişkin başlattığı ---- İcra Dairesinin ----- esas sayılı dosyasına yapılan itirazların iptalini ve alacağın %20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatı talep ettiğini, ilgili kazaya karışan müvekkiline ait ---- tarafından 16.02.2022 - 16.02.2023 tarihlerini kapsayan ----- poliçe numaralı Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk (Trafik) Sigortası (ZMMS) ile sigortalandığını, davacı tarafından yapılan masrafların sigorta limiti kapsamında olduğunu, müvekkili sigorta şirketinin sorumluluğunun bu limitlerle sınırlı olduğunu, işbu sebepten davacının söz konusu haksız ve mesnetsiz davasının öncelikle usulden reddini, aksi halde belirttilen hususlar yönünden esastan reddini, zaman aşımı ve hak düşürücü süreler yönünden davanın reddini, dava açılmadan önce sigorta şirketine başvuru şartının gerçekleşmediğini, dava konusu uyuşmazlıkta ZMMS limitini aşan bir durumun tespiti halinde müvekkiline ait aracın kasko şirketine davanın ihbar edilmesini, kusur oranlarının tespiti için hem Adli Tıp Trafik İhtisas Dairesi’nden hem de Karayolları Genel Müdürlüğü Fen Heyeti’nden seçilecek kusur konusunda uzman bilirkişi heyetinden rapor alınmasını, davayı kabul anlamına gelmemek üzere, davacı tarafça sunulmuş olan hasara ilişkin belgelerde belirtilen araç hasarına ilişkin tutarların fahiş olduğunu, davacı tarafın ileri sürdüğü iddiaların tamamen farazi olup somut delillere dayanmadığını, eş değer parçayla değişim mümkün olduğunu, tek taraflı başvuranın seçmiş olduğu ekspertizden alınmış olan raporun gerçek zararın tespitinde esas alınamayacağını, dava dilekçesinde talep edilen faiz fahiş ve hukuka aykırı olmakla beraber, faiz istenilmesinin de hatalı olduğunu, davacının kötü niyet tazminatı talebinin de reddini, tüm bu nedenlerle; davacı tarafın dava dilekçesi ile birlikte sunması gerekirken sunmadığı delillerini sunmasından sonra yeni cevap ve beyan hakları saklı kalmak kaydı ile davacı tarafın Karayolları Trafik Kanununun 97. Maddesi uyarınca Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunmadığından davanın öncelikle dava şartı yokluğundan usulden reddini, bu talebi yerinde görülmediği taktirde, davacı tarafın bütün talepleri ile açılan davanın reddini, ZMMS kapsamınında limitleri aşan bir durum olması halinde müvekkiline ait aracın kasko firması olan ----- Şirketi'ne davanın ihbar edilmesini, takibinde haksız ve kötü niyetli alacaklı/davacı aleyhine %20 den aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesini, yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin davacı taraftan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN İNCELENMESİ VE GEREKÇE;
Dava; trafik kazası sebebiyle kasko sigorta şirketi tarafından sigortalısına yapılan ödemenin kazanın karşı tarafın aracın ZMMS poliçesi ile sigortalayana, araç işletenine ve malikine karşı rücuen tazmini için başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali davasıdır.Davacı tarafından davalılar aleyhine, ---- İcra Dairesi'nin ------ esas sayılı icra dosyasında 35.227,44 TL asıl alacak ve 10.378,10 TL faiz olmak üzere toplam 45.605,54 TL üzerinden icra takibine geçilmiş, davalıların itirazı üzerine takip durmuş, davacı tarafça somut itirazın iptali davası açılmıştır.
TTK'nın "Halefiyet" başlığı altındaki 1472. (eski TTK 1301.) maddesinde; "sigortacı, sigorta tazminatını ödediğinde, hukuken sigortalının yerine geçer. Sigortalının, gerçekleşen zarardan dolayı sorumlulara karşı dava hakkı varsa bu hak, tazmin ettiği bedel kadar, sigortacıya intikal eder" hükmüne yer verilmiştir.
TTK'nın 1472.maddesinde (eski TTK 1301) düzenlenen halefiyet, yasal, sınırlı ve cüz’î halefiyet niteliğindedir. Bu maddeden doğan halefiyet hakkına istinaden açılan veya açılacak olan dava, esas itibariyle sigortalının, kendisine zarar verene karşı açacağı tazminat davasının, onun halefi sıfatıyla sigortacı tarafından açılmasıdır. TTK'nın 1472. maddesi uyarınca sigortacı, sigorta bedelini ödedikten sonra hukuken sigorta ettiren yerine geçer ve dava, tazmin ettiği bedel nisbetinde sigortacıya intikal eder. Bu şekilde sigortalısının haklarına halef olan sigorta şirketinin, ödediği tazminat miktarınca hukuken sigortalı yerine geçerek açtığı rücû davası, aslında bir tazminat davası olup, bu niteliği itibariyle aynı zamanda şahsî nitelikte bir eda davasıdır. Burada sigortacı, sigorta ettiren yerine geçtiği için sigortalı hangi mahkemede dava açabilecek ise sigortacının da aynı mahkemede dava açması gerekir. Davanın ZMMS poliçesi ile sigortalayan sigorta şirketine ve araç işleteni ile malikine karşı açılması sebebiyle mahkememizin görevli olduğu anlaşılmıştır.2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 91/1. maddesi: "İşletenlerin, bu kanunun 85/1. maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur." şeklindedir.Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının A-I. maddesi: "Sigortacı bu poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermesinden dolayı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'na göre işletene düşen hukuki sorumluluğu, zorunlu sigorta limitlerine kadar temin eder.” şeklinde ifade edilmiştir.
2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 95. maddesinde, "Sigorta sözleşmesinden veya sigorta sözleşmesine ilişkin kanun hükümlerinden doğan ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması veya miktarının azaltılması sonucunu doğuran haller zarar görene karşı ileri sürülemez.
Ödemede bulunan sigortacı, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda sigorta ettirene başvurabilir." düzenlemesi yer almaktadır.
İşleten tanımı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 3. maddesinde “Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır” şeklinde yapılmıştır. 2918 sayılı KTK'nın 3. maddesinde işleten sıfatının belirlenmesinde şekli ve maddi ölçüt olmak üzere iki ayrı ölçüden yararlanılmıştır.Şekli ölçüye göre trafik sicilinde malik görülen kişi işletendir. Maddi ölçüye göre ise, trafik sicilinde adı geçen kişinin önemi bulunmamakta olup önemli olan araç üzerindeki fiili hakimiyet, araçtan ekonomik yarar sağlama, masraf ve rizikolara katlanma gibi ölçütlerdir. İşletenin belirlenmesinde doktrin ve Yargıtay'ın kabul ettiği görüş maddi ölçüdür.2918 sayılı KTK'nın 85. maddesi ise “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.” hükmünü içermektedir. Bu sebeple araç maliki işleten sıfatıyla zarardan müştereken ve müteselsilen sorumludur. Davacı taraf, talebini zarara sebep olan araç sürücüsüne, araç malikine ya da her ikisine karşı ileri sürebilir.
20.11.2022 günü saat 14:45 sıralarında sürücü ---- sevk ve idaresindeki ----- plaka sayılı otomobili ile park yerinden geri geri çıkışı esnasında --- Caddesi üzerinde seyir halinde olan sürücü ---- sevk ve idaresindeki ----- plakalı otomobilin sağ arka kapı ve sağ arka çamurluk kısmına çarpması neticesinde maddi hasrlı trafik kazası meydana gelmiştir.
---- plakalı araç, davacı sigorta şirketi tarafından --- numaralı poliçe ile 05.04.2022 tarihi ile 05.04.2023 tarihi arasında kasko sigorta poliçesi ile sigortalanmıştır. ---- plakalı araç, davalı sigorta şirketi tarafından ------ numaralı poliçe ile 16.02.2022 tarihi ile 16.02.2023 tarihi arasında Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası poliçesi ile sigortalanmış olup poliçede araç başına 50.000,00 TL maddi teminat bulunmaktadır.-----plakalı araç kaza tarihi itibariyle davalı----ait olup, araç sürücüsü davalı -----. Dava konusu kazadaki kusur durumunun tespiti için dosya bilirkişiye tevdi edilmiş, hazırlanan raporda özetle; yönetimindeki ---- plaka sayılı otomobili ile ---- üzerinde park yerinden geri geri çıkış yapmadan önce yolu, çevresini gereği gibi etkin şekilde kontrol etmeyen, tehlikeleri ön görmeyen, ---- Caddesinde seyreden ----- plaka sayılı otomobilin konumunu, mesafesini dikkate almayan, gerekli manevraları zamanında yapmayarak, ilerlemesi için uygun emniyetli, tehlikesiz şartların oluşmasını beklemeyen, kontrolsüz geri geri ilerlemesine devam ederek aracının sol arka tampon kısımlarıyla, ----- plaka sayılı otomobilin sağ arka kapı ve sağ arka çamurluk kısmına çarpması, trafikte seyir, can ve mal güvenliğini tehlikeye düşüren, tehlikeli durumu ortaya çıkaran, 2918 sayılı K.T. Kanununda yer alan, Trafik kazalarında sürücü kusurlarının tespiti ve asli kusur sayılan haller: Madde 84 – Araç sürücüleri trafik kazalarında; "j) Manevraları düzenleyen genel şartlara uymama," kuralına aykırı şekilde sevk ve idaresiyle dalgın, kontrolsüz, dikkatsiz, tedbirsiz ve özensiz davrandığı tespit edilen davalı sürücü ----- önlenebilir nitelikteki olayın meydana gelmesinde %100 (yüzde yüz) oranında (asli)tam kusurlu olduğu belirtilmiştir. Yapılan tespitin dosya kapsamına uygun ve denetime elverişli olması sebebiyle rapora itibar edilmiş ve dava konusu kazanın meydana gelmesinde davalı sürücü ---- %100 (yüzde yüz) oranında kusurlu olduğu, davacıya ait araç sürücüsünün ve üçüncü kişinin kusurunun bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bilirkişi raporunda, davacıya ait ---- 29.853,77 TL (35.227,45 TL KDV Dahil) olduğu belirtilmiş olup tespit edilen hasar bedelinin dosya kapsamına uygun olması sebebiyle mahkememizce itibar edilmiştir.Davacı tarafça takip tarihinden önce faiz talebinde bulunulmuş ise de ödeme tarihine ilişkin delil sunulmaması sebebiyle takip tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına karar verilmiştir.İcra ve İflas Kanunu'nun 67.maddesinin 2. fıkrası gereğince, icra tazminatına karar verilebilmesi için, borçlunun takip sırasında ödeme emrine itiraz etmesi ve alacaklının alacağını mahkemede dava ederek haklı çıkması yasal koşullardandır. Borçlunun itirazının kötü niyetli olması ise yasal koşul değildir. İcra inkar tazminatı, aleyhindeki icra takibine itiraz eden ve işin çabuk bitirilmesine engel olan borçluya karşı konulmuş bir yaptırımdır. Bunlardan başka, alacağın likit ve belli olması da gerekir. Alacağın gerçek miktarı belli, sabit veya borçlu tarafından hesap edilebilecek durumda ise alacağın likit ve muayyen olduğunun kabulü gerekir.
Alacağın bilirkişi raporu alınması ve yargılamayla belirlenmesi sebebiyle limit olmadığı anlaşıldığından, icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM : Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;
1-Davanın kabulüne; --- İcra Müdürlüğü'nün -----Esas sayılı dosyasına davalılarca yapılan itirazın iptaline, takibin takip tarihi itibariyle 35.227,45 TL asıl alacak üzerinden devamına, asıl alacağa takip tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına,
2-İcra inkar tazminatı talebinin reddine,
3-Harçlar Kanununa göre alınması gerekli 2.406,39-TL karar harcının, davacı tarafından yatırılan 427,60-TL peşin harç, 351,22-TL tamamlama harcı ve icra dosyasına yatırılan 228,03-TL peşin harçtan mahsubu ile bakiye 1.399,54-TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile hazineye gelir kaydına,
4-Davacı tarafından yatırılan toplam 1.006,85-TL peşin ve tamamlama harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafından 427,60-TL başvurma harcı, 60,80-TL vekalet harcı, 7.000,00-TL bilirkişi ücreti, 435,00-TL tebligat, posta ve müzekkere gideri olarak sarf edilen toplam 7.923,40-TL yargılama giderinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
6-Davalılar tarafından yapılan yargılama giderlerinin davalılar üzerinde bırakılmasına,
7-Kabul edilen dava yönünden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre davacı lehine takdir olunan 35.227,45-TL vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
8-Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-(13) maddesi ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Yönetmeliğinin 26/2 maddeleri ile Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.800,00-TL arabuluculuk ücretinin davalılar ----- Şirketi ve ------Şirketi'nden müştereken ve müteselsilen tahsili ile hazineye gelir kaydına,
9-Dosyada mevcut gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa iadesine, Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize dilekçe ile başvurarak veya zabıt katibine beyanda bulunmak suretiyle tutanağa geçirilmesi ve hakime onaylatılmak suretiyle ----- Bölge Adliye Mahkemesi'ne istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.