T.C. İstanbul Anadolu 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2024/513 Esas
KARAR NO: 2025/697
DAVA: Alacak
DAVA TARİHİ: 16/09/2014
KARAR TARİHİ: 24/09/2025
Mahkememizde görülmekte olan Alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirketin ----- ev araçlarının üretimi ve satışı amacı ile kurulduğunu, ----- yılında %30 pazar payına sahip olduğunu, davalı --- tarihinde ortak olarak---- adlı şirketi kurduklarını, ---tarihinde müvekkili şirkete ait payın tamamının ---- satıldığını, şirketin ----- aldığını ve aralarında adi ortaklık şeklinde bir ilişki oluştuğunu, ---- tarihinde de taraflar arasında munhasır dağıtıcılık sözleşmesi imzalandığını, davalı ------- müvekkili tarafından üretilen kahverengi ev eşyasının pazarlanmasını üstlenip sözleşmeye göre ürün pazarlanmasında en iyi gayret ve özeni göstermek, pazar payını büyütmek, yıllık ve üç aylık sipariş tahmin formlarını vermek, en iyi ciroyu yapmakla yükümlü olmasına rağmen bu edimlerini yerine getirmediğini, müvekkili şirketin bu nedenle pazar kaybına bağlı olarak 87.301.885 USD reklam kar kaybı, hammadde finansmanı için 30.975.023 USD ilave zarar, atıl stok satışından doğan 66.289.164 USD zarar, zararların karşılanması için kullanılan krediler için ödenen 6.444.093 USD faiz, garanti süresi iki yıl olduğu halde teminatın üç yıla çıkartılmasından doğan ------- ödenen 500.000 USD avans ücreti, yeterli reklam yapılmadığı için 16.503.366 USD ilave zarar, 28.196.683 USD ihracat desteği zararı, 7.317.770 USD verimlilik zararı, 14.499.713 USD elde edilemeyen gelirlerin faiz kaybı, 1.814.105 USD, 3.924.566 USD, 1.034.790 USD, 30.000.000 USD marka zararı kaybı, 23.635.489 USD marj farkı zararı olmak üzere toplam 326.697.758 USD zarara uğradığını, davalı ---------- bu zarardan doğrudan diğer davalıların ise zararın doğumuna iştirak etmekten dolayı sorumlu olduklarını bildirmiş, şimdilik 20.000.000 USD maddi zarar ile 10.000.000 USD manevi zararın davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP: Davalılar vekili cevap dilekçesinde; davacı tarafın soyut, varsayımlara dayalı olay ve öngörülerle dava açtığını, davaya konu dağıtım sözleşmesinde yalnız müvekkili ----- taraf olduğunu, diğer davalıların sözleşmenin tarafı olmadıklarını, müvekkili ------- en iyi gayret ve özeni gösterme yükümlülüğünü yerine getirdiğini ve sözleşmeyi ihlal etmediğini, davacının ürünlerinin pazarlanması için elinden geleni yaptığını, bu amaçla televizyon reklamları yapıldığını, sözleşmede kararlaştırılan pazarlama ve tanıtımdan daha fazlasının müvekkili şirket tarafından gerçekleştirildiğini, davacı şirketin ürettiği kahverengi eşyaların beyaz eşyalarla aynı şartlarda pazarlandığını, prime hak kazanma koşulunun gerek beyaz eşyalarda gerekse davacı şirketçe üretilen kahverengi eşyalarda da satış hedeflerinin en az %80'i oranında satılması olduğunu, davacının zarar hesaplama yönteminin ciddiyetten uzak ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, davacı şirketin gelirinin %70-80'inin ihracat satışlarına dayandığını ve ihracat satışlarının o dönemde hızla düştüğü gerçeğinin davacı tarafından gizlendiğini, davacının asılsız olduğu besbelli olan bu talepleri yöneltmekteki asıl amacının 327 milyon dolarlık bir hak ve alacağı olduğu izlenimini yaratmak suretiyle iflastan kaçınmak veya en azından iflası geciktirmek olduğunu, buna karşın davacının iflasın ertelenmesi talebiyle açtığı davada dağıtım sözleşmesi nedeniyle bir sıkıntı yaşadığına ilişkin olarak herhangi bir iddiada bulunmadığını, davacının iddialarının aksine -------davacı şirkete 10 milyon Amerikan Dolarından daha fazla avans verdiğini ve stokları tamamen dolu haldeyken sırf davacıya destek olmak maksadıyla davacıdan ürün satın almaya devam ettiğini, --------- davacının iflasın ertelenmesi davasına müdahil olmadığını, yalnız dağıtım sözleşmesini sözleşme hükümlerine uygun biçimde feshettiğini, ------şampiyonası sırasında davacının üretiminin durmuş olması sebebiyle iddiasının gerçeğe uygun olmadığını, davacının ürettiği malların rekabet etme niteliğinin bulunmadığını ve yeni düz ekran teknolojisini kullanmayarak tüplü televizyon üretmeye devam ettiğini, davacının finansal problemlerinin döviz spekülasyonlarından ve genel ekonomik gidişattan kaynaklandığını, davacı şirketin yönetiminin kayyımlara bırakılmasına rağmen davanın kayyım onayı olmadan açıldığını, davanın yetkili mahkemede açılmadığını, müvekkilleri -------- taraf olmamaları nedeniyle bu müvekkillerine yöneltilen dava ve talebin sözleşmeye dayanmadığının açık olduğunu, bu iki müvekkili açısından davanın haksız fiile dayandığını, BK'nın 60. maddesine göre haksız fiile ilişkin davalarda 1 yıllık zamanaşımı süresi bulunduğunu, davacının------- arasında uğradığı zararlar için bu davayı açtığı dikkate alındığında 1 yıllık zamanaşımı süresinin dolduğunun anlaşılacağını, davacı şirketin ------ tarihli sözleşmeye taraf olmadığını, ayrıca----- sözleşmeye taraf olmadıklarını, zaten bu sözleşmenin --------tarihinde sona erdiğini ve sona erdiren Hisse Alım Sözleşmesinde ibra ve feragat hükmünün yer aldığını, bu nedenle bu sözleşme ile taraflar arasında bir adi şirket kurulduğuna ilişkin iddianın asılsız olduğunu, ----- %25 oranındaki payını zorunluluktan değil talep ettiği bedeli teklif ettiği için ----- sattığını, ayrıca bu hususun dava konusu ile ilgili olmadığını, davacının iddiasının aksine ------- münhasırlık yükümlülüğünün yalnızca sözleşmeye konu malları kapsadığını ve dağıtım sözleşmesi kapsam dışında kalan ürünler bakımından serbest olduğunu, davacı şirketin asıl işi olan ihracat olanaklarını kaybettiğini ancak iç pazarının ------- sayesinde kurulduğunu, davacı şirketin her zaman önemli ölçüde finansal sorunları olduğunu, ------- kar marjının en az %3,8'ini reklam ve pazarlama amacıyla kullandığını ve sözleşmede öngörülenden daha düşük bir kar marjıyla satış yaptığını, davacının ürettiği ürünlerin diğer ürünlerle rekabet edememesine rağmen -------- ürünlerin satışını en iyi şekilde yapmak için prim teşvik uygulamasına yer verdiğini, hatta bayilere -------eşyada %80 satış oranına ulaşmaları halinde teşvik primi verilmesinin öngörüldüğünü, --------davacının ürünlerinin satışı için ayrıca ------ alınması, poster ve gazete reklamları gibi çeşitli başka masraflar da yaptığını, bayilerin pek çoğuna özel olarak -------yaptırdığını ve bunların -----masrafını üstlendiğini, yine davacının ürünlerinin satışını cazip hale getirmek için bayilerin ödeme vadelerinin uzatıldığını,----- markalı davacıya ait ürünlerin satışının münhasıran------ olmasına karşın davacının finansal sorunlarının çözümüne destek olunması amacıyla ------marka televizyonların başka firmalarca satılmasına da göz yumulduğunu, ------ sözleşmeyi feshetmesinden iki ay kadar önce davacının üretiminin durduğunu, müvekkili davalılardan ------ satış ve pazarlama işleri ile ilgili herhangi bir yetki ve sorumluluklarının bulunmadığını, ------------ edimlerini taahhüt de etmediklerini, davacının söz konusu müvekkillerle ilgili herhangi bir kanıt gösteremediğini; davacının iddia ettiği 325.000.000 Amerikan Dolarlık gelir kaybının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, davacının %25 oranında bir kar marjının hiç olmadığını ve bu nedenle 87.000.000 Amerikan Doları reel kayıp iddiasının gerçeği yansıtmadığını, davacının iddia ettiği ham madde finansman yükü ile müvekkilleri arasında nedensellik bağının bulunmadığını ve ayrıca talep edilen zararın gayri ciddi olduğunu, ------ davacının pazar payını belli bir seviyenin üstünde tutmaya ilişkin taahhütte bulunmadığını, davacının yüklü atıl stoklarla ilgili talebinin --------- ilgisi bulunmadığını, bu durumun teknolojik gelişmelerden kaynaklandığını, kaldı ki davacının stok tutup tutmamakta özgür olduğunu zaten davacının atıl stoklarının bir kısmının piyasada satış şansı bulunmayan ürünlerden oluştuğunu, davacının basiretli ve tedbirli bir tacirin tutumunu sergilemesi gerektiğini, banka kredileri nedeniyle davacı tarafından talep edilen maliyet zararının------ ilgili olmadığını ve bunun davacının finansal tercihi olduğunu, davacının müspet ve menfi zararını bir arada talep etmesinin mümkün olmadığını, davcının talep ettiği garanti süresi masrafları ile ilgili olarak garanti süresinin üç yıla çıkarılmasının davacının kendi tercihi olduğunu,-------- siparişlerini piyasadaki daralma nedeniyle düşürdüğünü bu durumun olağan olduğunu, ücretsiz montaj hizmetinin piyasada olağan olduğunu ve davacı şirketin buna zorlanmakla satışlarının arttırılmasının sağlandığını, davacının servis ağının daraltılması nedeniyle zarara uğramayacağı bilakis kar elde edeceğini ve bu nedenlerle tazminat talep edemeyeceğini, servis hizmetlerinin başka bir-----tarafından verilmesi sebebiyle davacı bakımından herhangi bir zararın oluşmadığını, -------- markası için ödenen lisans ücreti masraflarının ----- istenemeyeceğini zira ödenen lisans ücretinin sadece davacının takdirinde olduğunu,--------- herhangi bir asgari alım taahhüdünün olmadığını ve bu nedenle sorumlu tutulamayacağını, davacının mahrum kaldığını iddia ettiği ihracat desteğine ilişkin talebin ----------- ilgili olmadığını, verimlilikte yaşanan kayıplara ilişkin talebinde herhangi bir dayanağının olmadığını, davacının faiz geliri kayıpları adı altında talep ettiği kalemlerin gayri ciddi olduğunu, zira davacının satışlarının her halde düşmekte olduğundan fiyat artışı gerçekleştiremeyecek durumda olduğunu, davacının marka değerinde oluştuğunu iddia ettiği değer kaybı nedeniyle tazminat talep etmesinin mümkün olmadığını, ayrıca hangi marka değerinin etkilediğinin de davacı tarafından söylenmediğini, zaten müvekkilleriyle bu zarar arasında bir nedensellik bağının bulunmadığını, davacının marj farkından kaynaklanan zararına ilişkin olarak yaptığı açıklamalarda -------- de bir tacir olması nedeniyle kar elde etmek için var olduğu gerçeğini göz ardı ettiğini, davacının manevi tazminat talebi ile ilgili olarak içinde bulunduğu güçlükten ----------- sorumlu tuttuğunu, BK'nın 49.maddesi uyarınca manevi tazminat talebi için şahsiyet hakkına tecavüz edilmesi koşulunun zorunlu olduğunu oysa söz konusu olayda davacı şirketin ticari kayıplar nedeniyle manevi tazminat talep ettiğini ve bunun mümkün olmadığını, davacının hem eda hem tespit talebinde bulunamayacağını bildirmiş, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
KARŞI DAVA:Davalı-karşı davacı -----karşı dava dilekçesinde özetle: müvekkili --------- Sözleşmesi ile davacıya on milyon Amerikan Doları avans ödendiğini, bu sözleşme gereğince herhangi bir tarafa karşı iflas ve tasfiye hükümlerine ilişkin bir dava açılmış olması halinin fesih sebebi olarak düzenlendiğini, ayrıca --------- fesih tarihi itibariyle işbu sözleşmenin de otomatik olarak fesholunacağının kararlaştırıldığını, müvekkili ----- tarafından davacıya gönderilen ------ tarihli ihtarname ile iki sözleşmeninde feshedildiğinin davacıya bildirildiğini böylece müvekkili -------- muaccel hale geldiğini, ancak davacının on milyon Doları ödemediğini belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile müvekkili ---------- karşı davasının kabulü ile davacı/karşı davalıdan olan on milyon Amerikan Doları alacağının 3095 Sayılı Yasa'nın 4/a maddesi uyarınca 29.05.2008 tarihinden itibaren işlemiş/işleyecek ------ bir yıl vadeli ----- mevduata uyguladıkları faiz oranından faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:Asıl dava maddi ve manevi tazminat talebidir.Karşı dava avans iadesinin tahsili talebidir.Asıl dava, davacı ile davalılardan ---------- taraf olduğu taraflar arasında varlığı ve içeriği uyuşmazlık konusu bulunmayan Dağıtım Sözleşmesi uyarınca davalıların ürün pazarlanmasında en iyi gayret ve özeni göstermediği, pazar payını büyütmediği, yıllık ve üç aylık sipariş tahmin formlarını vermediği, en iyi ciroyu yapmakla yükümlü olmalarına rağmen bu yükümlülüklerini yerine getirmedikleri iddiası nedeniyle maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.Karşı dava, davalı ------davacı taraf arasında imzalanan asıl davaya konu sözleşme ile ---- feshedilmesi nedeniyle ---- uyarınca davacı tarafça iadesi gerektiği iddia edilen avanstan kaynaklanan tazminat talebine ilişkindir.Davacı-karşı davalı ---- davalı-karşı davacı ------imzalanmış olup bu bahse konu sözleşme ile davalı-karşı davacının, davacı-karşı davalının kahverengi eşya ürünlerinin inhisari dağıtıcılığına dair uzun süre devam eden, davalı-karşı davacının ----- ürünlerinin üretim ve dağıtımı yaptığı, kahverengi eşyaların servis hizmetlerinin -------- tarafından yapıldığı, sözleşme konusu olarak da 1.1. madde ile ------tanımlanan diğer belirli elektrikli ve elektronik ürünlerin ------- inhisari satış yetkisini vermektedir." şeklinde sözleşme konusu belirlenmiştir. ---------Karar sayılı ilamı ile "Asıl Dava Yönünden;
-Davacının davalılar ----- aleyhine açtığı davanın REDDİNE,
-Davacının davalı ----- aleyhine açtığı davanın kısmen kabulü ile taleple bağlılık ilkesi gereğince 20 Milyon ABD Doları maddi zararın dava tarihinden itibaren işleyecek 3095 Sayılı Yasa'nın 4/a maddesinde öngörülen faizi ile birlikte ve tahsil tarihindeki -------- tarafından belirlenen efektif satış kuru Türk Lirası karşılığının davalıdan tahsiline,Davacının manevi tazminat talebinin reddine,
Karşı Dava Yönünden :Davanın kabulü ile 10 Milyon ABD Dolarının 29.05.2008 tarihinden itibaren işleyecek 3095 Sayılı Yasa'nın 4/a maddesinde öngörülen faizi ile birlikte ve tahsil tarihindeki ----- tarafından belirlenen efektif satış kuru Türk Lirası karşılığının davalıdan tahsiline,
-Takas talebinin infazda dikkate alınmasına," karar verilmiştir. --------Karar sayılı ilamı ile "...Mahkemece ------ tarihli rapor benimsenerek karar verilmiş olup, hüküm gerekçesinde davacının pazar payının daralmasında davalı tarafın reklam yükümlülüğünü yerine getirmediği ve bu nedenle kar kaybı zararının oluştuğu belirtilmektedir. Davalı yan bu rapora ve son rapora itirazlarında reklam yapma ediminin yerine getirildiğini bildirerek itiraz etmiş ve sunulan belgelerin yerinde incelenmesini istemiştir.Belgelerin incelenmesi talebi yeni bir delil sunulması olmayıp mevcut delillerin değerlendirilmesini içerir. Ayrıca alınan üç bilirkişi kurulu raporunu oluşturan heyetlerde, gerekçede belirtilen "reklam yapılmadığını" tespit edecek reklam konusunda uzman kişi veya kişilerin bulunmadığı görülmektedir.Bu durumda inceleme yeterli olarak kabul edilemez, O halde mahkemece reklam ve reklamcılık hizmetinden anlayan kişi veya kişilerin de içinde bulunduğu yeni bir heyetten (gerekirse 5 kişi) oluşacak, asıl davacı ve karşı davalının tüm itirazlarını karşılayacak şekilde sunulan belgeler yerinde incelenmek suretiyle tamamlayıcı rapor alınarak ve uygun sonuç çerçevesinde karar verilmesi gerekir..." gerekçesi ile mahkeme tarafından verilen karar bozularak yeniden mahkemeye gönderilmiştir.
Bu defa Mahkemenin ---- sayılı ilamı ile "Asıl dava yönünden:
-Davalılar ----- davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine,
-Davalı ------ davanın kanıtlanamaması nedeniyle reddine,
- Karşı dava yönünden;
-Karşı davacı-davalı ----, karşı davalı-davacı müflis ----- iflas tarihi olan 14/04/2014 tarihi itariyle 10.000.000,00 USD asıl alacak ile 1.278.904,11 USD işlemiş faizinden oluşan toplam 11.278.904,11 USD karşılığı 23.964.287,56 TL alacaklı olduğunun tespiti ile bu miktardaki alacağın müflis ----- masasına kayıt ve kabulüne," şeklinde karar verilmiştir.Mahkeme tarafından verilen karar ---- Karar sayılı ilamı ile; "Onanmasına" karar verilmiştir.---- sayılı Karar Düzeltme ilamı ile "Mahkemece yedi kişilik bilirkişi heyetinin oluşturulma usulünün HMK 281. maddesinde belirlenen usule uymadığı açıktır. Bu durumda mahkemece, ilk raporu veren bilirkişilerin raporunun kanaat verici ve karara dayanak yapılabilecek nitelikte bulunmadığı takdirde bu kişilerin dışında yeni bir bilirkişi heyeti oluşturulması, iki bilirkişi heyetinin birbirlerinin aksine görüş bildirmesi halinde de çelişkinin giderilmesi için yeni bir bilirkişi heyeti oluşturulup rapor alınarak sonuca gidilmesi gerekmektedir. Mahkemece bu usule uyulmadan oluşturulan bilirkişi heyeti raporuna itibar edilerek sonuca gidilmesi, bu nedenle bozma ilamına uyulduğu halde bozma gereklerinin yerine getirilmemesi doğru görülmediğinden Dairemizin ------ sayılı onama kararı kaldırılarak, hükmün anlatılan nedenlerle bozulmasına karar verilmiştir." gerekçesi ile onama kararı karar düzeltme ile bozularak yeniden mahkemeye gönderilmiş ve yeniden yargılama yapılmıştır.Mahkememiz tarafından -------tarihli ilamı ile; " Daha önce usulüne uygun olarak verilip kesinleşmiş Karar ve Yargıtay İlamı olmaması nedeniyle her iki taraf lehine de müktesep hak olmayacağı tespit edilmekle, davacı- karşı davalı ile davalı- karşı davacı ------ tarihli Dağıtım Sözleşmesi imzalandığı ve sözleşmenin hukuki niteliğinin Tek Satıcılık Sözleşmesi olduğu, sözleşmenin 2.1 maddesi uyarınca davalı- karşı davacı -------ayı tahmin raporlarına verme borcunun yerine getirilmediği yine aynı maddenin 2.2 ve 2.3 maddelerinde düzenlenen 3 aylık sipariş verme borcunun yerine getirilmediği, sözleşmenin 4.1 maddesinde düzenlenen tanıtım ve pazarlama borcu bakımından sözleşmenin 2.4 maddesi uyarınca %23,03 oranlaması ile tanıtım ve pazarlama yapma borcunun olduğu, bu orana göre de davalı- karşı davacı --- reklam ve tanıtım yükümlülüğünü tam olarak yerine getirmediği ve sonuç olarak davacı- karşı davalı------ yoksun kaldığı kazanç kaybının 92.556. 234,48 USD , stokta kalan malzemenin değer yitirmesinden doğan zararı 15.343.967,08 USD olduğu, stokta kalan hammadde ve yarı mamulden doğan zararın 9.901.775,00 USD olduğu, davalı- karşı davacı ----yükümlülüklerini yerine getirseydi davacı- karşı davalı --------- piyasa payı kaybından kaynaklanan yoksun kalınan karı 2.426.056,72 USD olduğu tespit edilmiş olup dava dilekçesinin incelenmesi sunucu davacı-karşı davalının talebinin fazlaya ilişkin hakları saklı tutularak 20.000,00USD maddi zarar talebi olduğu görüldüğünden alınan rapor sonucu aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
Karşı dava içinde davalı- karşı davacı ------ ihtarname ile haksız olarak fesih edildiğinin tespitine ancak asıl Dağıtım Sözleşmesi sonucu davacı- karşı davalının zararlarının karşılandığı davada varsa avansında iadesi gerektiğinden tarafların birbirleriyle örtüşen kayıtlarının incelenmesi sonucu 4.631.678,73 USD avans alacağının olduğu tespit edilmekle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. Asıl Dava Yönünden ;
-Açılan davanın KABULÜ İLE 20.000.000,00 USD'nin Maddi Tazminatın dava tarihi olan 01.08.2008 tarihinden itibaren 3095 Sayılı Kanunun 4/a maddesi uyarınca -------- bir yıllık vadeli mevduat hesabına uygulanan en yüksek faizi ile birlikte tahsil tarihindeki ------ tarafından belirlenen efektif satış kuru Türk Lirası karşılığının davalı-karşı davacı ----- tahsili ile davacı-karşı davalı Müflis ------- adına iflas masasına kayıt ve kabulüne,
-Davacı tarafın Manevi Tazminat Taleplerinin REDDİNE,
3-Davalılar ---------hakkında açılan davanın Pasif Husumet Yokluğundan REDDİNE,
Karşı Dava Yönünden ;
-Açılan davanın KISMEN KABULÜ İLE 4.631.678,73 USD'nin müflis -------- iflas tarihi olan 14/04/2014 tarihinden itibaren 3095 Sayılı Kanunun 4/a maddesi uyarınca ------ için bir yıllık vadeli mevduat hesabına uygulanan en yüksek faizi ile birlikte tahsil tarihindeki ----tarafından belirlenen efektif satış kuru Türk Lirası karşılığının Müflis ------ iflas masasına kayıt ve kabulüne, fazlaya ilişkin istemine REDDİNE " dair hüküm verilmiştir.
------- tarihli ilamı; " Bu durumda, mahkemece, aralarında kahverengi eşya (özellikle sözleşme konusu ürünler) teknolojileri konusunda uzman bilirkişinin de bulunduğu, yeni bir bilirkişi heyetinden, yukarıda açıklanan hususlarla ilgili olarak davalı-karşı davalı------ tüm itirazlarını karşılayacak şekilde rapor alınıp zarara taraf davranışlarının etkisi de değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeye dayalı olarak yazılı şekilde karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir. Davalı-karşı davacı ---- karşı davada verilen hükme yönelik temyiz itirazlarına gelince; ---- tarihli ---- uyarınca, ------ Doları avans verdiği uyuşmazlık dışı olup taraflar arasındaki sözleşmenin feshedilmiş olmasına göre avans olarak ödenen tutarın aynen iadesi gerekir. Bu durumda, karşı davanın konusu olan 10 milyon Amerikan Dolarının iflas tarihindeki Türk Lirası karşılığı belirlenerek, belirlenen tutarın davacı ---alacağı olarak Müflis --------- iflas masasına kayıt ve kabulüne karar verilmesi gerekirken, karşı davada yanılgılı gerekçeye dayalı olarak yazılı şekilde karar verilmesi de hatalı olmuştur. Davacı-karşı davalı Müflis ----- İflas İdaresi vekilinin temyiz itirazlarına gelince;-------- vekilinin karşı davaya ilişkin temyiz itirazları yönünden az yukarıda yapılan açıklamalar gereğince, davacı-karşı davalı Müflis ----- iflas idaresi vekilinin karşı davanın esasına ilişkin temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. Bunun yanında, kayıt kabul davaları alacağın iflas masasına kaydı istemine ilişkin olup, alacağın ödenmesi ancak tasfiye sonunda masa mevcudunun sıra cetveline uygun biçimde dağıtımı aşamasında gerçekleşir ve alacakların tam olarak ödenip ödenmeyeceği ancak bu aşamada anlaşılabilir. Bu nedenlerle, bu davalarda harç ve vekalet ücreti maktu tarifeden hesaplanır. Mahkemece, karşı davada bu kalemlerin nisbi tarifeden hesaplanarak hüküm altına alınması hatalı olmuştur " gerekçesiyle mahkeme ilamı bozulmasına karar verilmiştir.
YAPILAN YARGILAMA SONUCU;Sözleşme ile ---- sözleşme konusu ürünlerin davalı-karşı davacı ------- inhisari yani tekel hakkı kapsamında dağıtım ve satışının yapılacağı belirtilmiş olup, taraflar arasındaki sözleşmenin hukuki mahiyetinin incelenmesi sonucu tek satıcılık ve dağıtıcılık olduğu kanaatine varılmıştır. Tek satıcılık sözleşmesi iki tarafa borç yükleyen, sağlayıcının ürünlerin dağıtımı ve satım yetkisini belli bir bölgede karşı tarafa verdiği, buna karşılık karşı tarafın da sağlayıcıdan malları alarak piyasada satma ve ayrıca ürünlerin sürümünü artırma borcu altına girdiği sözleşmedir. Malı veren taraf; sağlayıcı, tedarikçi, üretici; malları kendi hesabına alıp da satan ve sürümü artırımı borcu altına giren taraf ise tek satıcı, tek dağıtıcı gibi adlar ile anılmaktadır. -------- Tek satıcının/tek dağıtıcının borçlarından biri de sözleşme konusu ürünlerin sürümünü artırma borcudur ve bu borcu ifa etmek için tek satıcı tüm gayreti göstermesi gerekir. Yine tek satıcının önemli bir özelliği de belli bir bölgede tekel hakkına sahip olunmasıdır. Taraflar arasındaki sözleşmenin incelenmesi sonucu davalı-karşı davacı ------ maddeleri uyarınca yükümlülüğü sözleşme kapsamına giren ürünleri ------- tanıtmak, satmak, tahmin edilen satış miktarına ulaşmak veya bu miktarları aşmak amacıyla elinden gelen gayreti göstermektir. Davacı-karşı davalının talebi de dağıtım sözleşmesi kapsamında davalı-karşı davacının reklam ve tanıtım yükümlülüklerini tam manasıyla yerine getirmediği gerekçesi ile pazar payını kaybettikleri ürünlerin yeterince tanıtımının yapılmamasından dolayı satışlarının düştüğü ve bundan dolayı maddi ve manevi zararlarının doğduğu iddiasıdır. Dağıtım sözleşmesi 4.1 maddesi gereği tanıtım borcu olarak objektif kıstaslar getirilmiş olup, davalı-karşı davacı, kendi alışı ile satışı arasındaki farkın %3,8'lik kısmını pazarlama yani reklam masrafı olarak kullanacağı imza altına alınmıştır. Ve davalı-karşı davacı------ kendi bayileri ile yaptığı sözleşme sonucu ürünlerinin satışını yaparken alış fiyatı ile satış fiyatı arasında %16,5 oranında kazanç elde etmesini sağlayacak biçimde hesaplanacaktır. Bilirkişi teknik heyeti tarafından dağıtım sözleşmesinden kaynaklanan yükümlülükler sözleşmenin 2.1 maddesi uyarınca ele alınmış olup, davalı-karşı davacı -------, her yıl kasım ayında, bir sonraki yıla ait satış tahminlerini, piyasa koşullarını, payları ve satılan ürünlerin miktarlarını içerecek şekilde davacı-karşı davalıya bildirecektir. Taraflar, gönderilen bu kasım ayı tahminleri üzerinde görüşecek, ------- pazarının büyüme potansiyelinden faydalanmak için ellerinden gelen gayreti göstereceklerdir. Bir sonraki yıla ait satış tahminleri sonucu, sağlayıcı da buna göre tedarik ve üretim yapacaktır. Kasım ayı raporlarının yazılı şekilde sunulmadığı, sadece ------ İnceleme raporunun yazılı olarak sunulduğu, Dağıtım Sözleşmesinde taraflar arasındaki yazışmaların yazılı olarak yapılacağının belirtildiği, bu haliyle davalı-karşı davacı------ bir sonraki yıla ait satış tahminlerini içeren kasım ayı raporlama borcunu sözleşmeye uygun şekilde ifa etmediği tespit edilmiştir. Dağıtım Sözleşmesinin 2.2 maddesinde yer alan Üç ay sipariş verilmesi borcunun incelenmesi sonucu, davalı-karşı davacı -------- her ayın onuncu gününe kadar davacı-karşı davalıya, içinde bulunulan aydan sonraki üç aya ilişkin yazılı sipariş vereceği, verilen siparişin ilk ayı bağlayıcı olacağı, ancak ikinci ve üçüncü aya ilişkin miktarların değiştirilebilir nitelikte olduğu, ikinci ayın miktarı %20 artı veya eksi, üçüncü ayın miktarı %30 artı veya eksi olarak değişebileceği belirtilmiştir. Sözleşme maddesi gereği ilk siparişin bağlayıcı olacağı, ancak ikinci ve üçüncü aya ilişkin miktarların değişebileceği yönünde anlaşmaya varılmıştır. Ve bunun sonucu olarak da ilk ay için kesin bağlayıcı sipariş miktarı yükümlülüğü altına girilmiştir. İkinci ve üçüncü aya ilişkin ise kısmi bağlayıcı sipariş miktarı bulunduğundan yani bunun sonucu olarak belli bir miktarda alım şartı bulunmadığı tespit edilmiştir. Taraflar arasında e-mail yoluyla sipariş yönteminin belirlendiği bu haliyle yazılı bir sipariş yönteminin benimsenmediği tespit edilmiş olup, teknik bilirkişi heyeti tarafından alınan siparişlerin incelenmesi sonucu dağıtım sözleşmesinin 2.2 maddesinde belirtilen oranlara bağlı kalınmadığı ve üç aylık sipariş verme yükümlülüğünün de davalı-karşı davacı ----- tarafından yerine getirilmediği tespit edilmiştir. Dağıtım Sözleşmesi'nin 2.4 maddesinde davalı-karşı davacı -----tanıtım/pazarlama masrafı düzenlenmiş olup, kendi alışı ile satış fiyatı arasındaki farkın 3,8'lik kısmını pazarlama masrafı olarak harcayacağı belirlenmiş olup yine davalı-karşı davacı ------- kendi bayilerine sözleşme ürünlerinin satışı yaparken alış fiyatı ile satış fiyatı arasındaki %16,5 oranında kar elde edeceği biçimdeki hesaplanacağı, ancak bu oranın ------ yazar kasalar için %15, --------- marka yazar kasalar için %12 oranında belirlenmiştir. Davalı- karşı davacı------ tarafından reklam ve pazarlama harcamasına ilişkin olarak dosya içerisine tanıtım faaliyetlerine ilişkin olduğu gerekçesiyle sunulan faturaların teknik bilirkişi heyeti tarafından incelenmesi sonucu faturaların bir kısmının sözleşmeye konu ürünlerle ilgili olduğu, bir kısmının konusunun belirsiz olduğu, bir kısmında elle davacı- karşı davalı ürünlerinin yazıldığı faturalar sunulduğu tespit edilmiştir. Dağıtım Sözleşmesinin 4.1, ve 2.4 maddeleri uyarınca davalı- karşı davacı ----- alış ve satış fiyatı arasındaki farkın %3,8'lik kısmının reklam ve pazarlama masrafı olarak ayrılacağı, yine------ kendi bayileri ile yaptığı sözleşme gereği %16,5 oranında kazanç elde etmesini sağlayacak şekilde sözleşme yapıldığı, %16,5 kar oranının pazar masrafı olarak belirlenen %3,8 puan karşılığının %23 olarak belirlendiği ve davalı- karşı davacı tarafça bu oranda yani %23 oranında reklam ve pazarlama harcaması yapması gerektiği tespit edilmiştir. Karşı dava yönünden ise ---- davacı- karşı davalı tarafından davalı- karşı davacı ----- avans verildiği, Avans Sözleşmesinin 4/b maddesine göre taraflardan birine iflas veya tasfiye hükümlerine göre dava açılmasının fesih sebebi olarak düzenlendiği, Avans Sözleşmesinin 4/c maddesi ile Dağıtım Sözleşmesinin feshi ile Avans Sözleşmesininde fesih olunacağı düzenlendiği, -------- tarihli ihtarnamesi ile Avans Sözleşmesinin de fesih edilmiş sayılacağı anlaşıldığından öncelikle ----- Sözleşmesinin feshinin haklı olup olmadığının incelenmesi gerekmektedir. Davalı- karşı davacı ---------yukarıda belirtilen gerekçelerle reklam ve pazarlama yükümlülüklerinin sözleşme hükümlerine göre yerine getirmemesinden kaynaklı olarak ihlal ettiği ve davacı- karşı davalının zararına sebep olduğu, hukuk çerçevesinde hiç kimsenin kendi kusuruna dayanarak hak talep edemeyeceği ilkesi gereği Avans Sözleşmesinin davalı- karşı davacı tarafından ihtarname yoluyla feshinin haklı bir fesih olmadığı tespit edilmiştir. Yani davalı- karşı davacı --------- tarihli ihtarnamesi ile Avans Sözleşmesinin feshinde haksız olduğu kanaati oluşmuştur. Ancak her ne kadar fesih haksız ise de taraflar arasında imzalanan Dağıtım Sözleşmesinin ihlali nedeniyle davacı- karşı davalının talepleri yanında aynı şekilde davalı- karşı davacının da avans ödemesi var ise miktarının belirlenerek iadesini talep edebilecektir.Yargıtay bozma ilamından sonra mahkememiz tarafından bu defa dosya içerisine 03.03.2025 tarihli rapor ile itiraz üzerine 10.06.2025 tarihli ek rapor alınmıştır. Taraflar arasında akdedilen 08.10.2023 tarihli sözleşmenin Tek Satıcılık Sözleşmesi niteliğinde olduğu, davacı karşı davalı --- üretici, davalı-karşı davacı ----- ise tek satıcı olduğu tespit edilmiştir. Üretici konumunda olan ------- üzerine düşen yükümlülüklerine uygun hareket ettiği bunun yanında servis ve garanti hizmetini de usulüne uygun ifa ettiği ve ----tarafından verilen siparişleri karşıladığı tespit edilmiştir. Ancak teknik heyet tarafından alınan rapor ve ek rapor uyarınca ----- sipariş verme yükümlülüklerini sözleşmede belirtilen şartlarda ve şekilde yerine getirmediği ve bu haliyle tek satıcılık sözleşmesi gereği borcuna aykırı davrandığı kabul edilmiştir. ------- sözleşmede belirtilen ve asgari olarak belirlenen 17.627.622,60 TL tanıtım harcama yükümlülüğünü yerine getirmediği bunun yerine 9.354.372,23 TL tanıtım harcaması yaptığı ve bu haliyle sözleşmede belirlenen ürünlerin tanıtımının gereği gibi yapılmadığı anlaşılmıştır. ----pazarındaki tüm pazarlama yetkisinin ------ ait olduğu ve ---- pazar payının daralmasında herhangi bir kusurunun olmadığı ancak ------ tek satıcı olarak üzerine düşen yükümlülükleri sözleşmeye uygun olarak yerine getirmediği anlaşılmıştır. Yeni oluşturulan teknik heyetin hesaplamaları sonucu ------ sözleşme dönemindeki yoksun kaldığı kazanç kaybı, piyasa payının artma ihtimalinden kaynaklı kazanç kaybı, stoklarda kalan malzemelerin değer kaybı ve stoklarda kalan malzemelerin finansman zararının toplamının indirim yapılmaması halinde 103.275.517,48 USD olacağı, indirim yapılması halinde ise 94.062.235,23 USD talep edebileceği tespit edilmiştir.Karşı dava yönünden ise; ---- avans verildiği,-------- tarihli ihtarnamesi ile sözleşmenin feshedildiği ve sözleşmenin haksız olarak feshedildiği tespit edilmekle iflas tarihi olan 14.04.2014 tarihi itibariyle 10.000.000,00 USD asıl alacak ve işlemiş faiz tutarı olan 3.039.068,49 USD toplamı olan 13.039.064,49 USD'nin iflas tarihi itibariyle iflas masasına kayıt ve kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
A-Asıl Dava Yönünden ;
1-Açılan davanın KABULÜ İLE,
20.000.000,00 USD'nin Maddi Tazminatın dava tarihi olan 01.08.2008 tarihinden itibaren 3095 Sayılı Kanunun 4/a maddesi uyarınca ------ için bir yıllık vadeli mevduat hesabına uygulanan en yüksek faizi ile birlikte tahsil tarihindeki ----- tarafından belirlenen efektif satış kuru Türk Lirası karşılığının davalı-karşı davacı ------tahsili ile davacı-karşı davalı Müflis -------adına iflas masasına kayıt ve kabulüne,
2-Davacı tarafın Manevi Tazminat Taleplerinin REDDİNE,
3-Davalılar ------- hakkında açılan davanın Pasif Husumet Yokluğundan REDDİNE,
B-Karşı Dava Yönünden ;
1-Açılan davanın KABULÜ İLE,
10.000.000 USD asıl alacak va 3.039.068,49 USD işlemiş faiz toplamı 13.039.068,49 USD 'nin müflis -----tarihinden itibaren 3095 Sayılı Kanunun 4/a maddesi uyarınca -----için bir yıllık vadeli mevduat hesabına uygulanan en yüksek faizi ile birlikte tahsil tarihindeki -----tarafından belirlenen efektif satış kuru Türk Lirası karşılığının Müflis ------- iflas masasına kayıt ve kabulüne,
C-HARÇLAR;
1-Asıl davadaki maddi tazminat istemi yönünden harçlar yasası uyarınca alınması gereken 1.587.661,02-TL harcın peşin yatırılan 471.298,50 TL harçtan indirilmesi ile geriye kalan 1.116.362,52 -TL harcın davalı-karşı davacı ------ tahsili ile hazineye irat kaydına,
2-Asıl davadaki manevi tazminat istemi yönünden alınması gereken 615,40-TL harcın Müflis -------- tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-Karşı dava yönünden harçlar yasası uyarınca alınması gereken 1.403.295,47-TL karar ve ilam harcının davalı-karşı davacı ------- tarafından peşin yatırılan 214.758,50 TL harçtan indirilmesi ile geriye kalan 1.188.536,97-TL harcın davacı-karşı davalı Müflis ------- tahsili ile hazineye irat kaydına,
Ç-AVUKATLIK ÜCRETLERİ;
I)Asıl dava yönünden
1-Maddi tazminat istemi yönünden davacı-karşı davalı Müflis -----yararına takdir edilen 840.420,00-TL vekalet ücretinin davalı-karşı davacı ------alınarak davacı-karşı davalı Müflis ------iflas masasına verilmesine,
2-Maddi tazminat istemi yönünden davalılar ------ yararına takdir edilen 30.000,00-TL maktu vekalet ücretinin davacı-karşı davalı Müflis ------İflas masasından alınarak davalılar ------- verilmesine,
3-Manevi tazminat istemi yönünden tüm davalılar yararına takdir edilen 30.000,00-TL maktu vekalet ücretinin davacı-karşı davalı Müflis ------İflas masasından alınarak tüm davalılara verilmesine,
II)Karşı dava yönünden
1-Davalı-karşı davacı -------- yararına takdir edilen 813.430,46-TL vekalet ücretinin davacı-karşı davalı Müflis ----- masasından alınarak davalı-karşı davacı ------ verilmesine,
D-YARGILAMA GİDERLERİ;
1-Davacı-karşı davalı Müflis -----tarafından harç olarak yatırılan 14,00 TL başvurma harcı, 471.298,50 TL nispi peşin harç olmak üzere toplam 471.312,50-TL'nin davalı-karşı davacı ------alınarak davacı-karşı davalı Müflis ----- iflas masasına verilmesine,
2-Davalı-karşı davacı ------ tarafından harç olarak yatırılan 14,00 TL başvurma harcı, 214.758,50 TL nispi peşin harç olmak üzere toplam 214.772,50-TL'nin davacı-karşı davalı Müflis -----alınarak davalı-karşı davacı ------- verilmesine,
3-Davacı-karşı davalı Müflis ------ tarafından sarfedilen 115.100,00-TL bilirkişi ücreti ve posta giderinin davalı-karşı davacı ---- alınarak davacı-karşı davalı Müflis ----- verilmesine,
4-Davalılar tarafından yapılan yargılama giderlerinin davalılar üzerinde bırakılmasına,
5-Taraflarca peşin olarak yatırılan gider avansının HMK'nun 333. Maddesi uyarınca karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,
İlişkin olarak taraf vekillerinin yüzüne karşı oy birliği ile verilen kararın tebliğinden itibaren15 günlük yasal süre içerisinde Yargıtay yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 24/09/2025