T.C. İstanbul Anadolu 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2023/304 Esas
KARAR NO: 2025/504
DAVA: İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle)
DAVA TARİHİ: 24/04/2023
KARAR TARİHİ: 17/06/2025
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin sigortalısı dava dışı ------- ait emtianın davalı tarafindan taşınması sırasında meydana gelen trafik kazası sonucu hasarlandığını, açılan hasar dosyasına aldırılan ekspertiz raporunda tespit edilen tazminatın davadışı sigortalıya tazminatın ödenmesiyle elde edilen halefiyete dayanılarak davalıya rücu talebinin gönderildiğini, davalının cevap vermemesi üzerine, rücuen tazminat alacağının tahsili amacıyla ----Esas sayılı dosyası ile başlatılan takibin davalının itirazı ile durduğunu, haksız itirazın iptalini, başlatılan takibin davalının sorumlu olduğu tutar kadar devamını, takip konusu alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesini dava ve talep etmiştir.
SAVUNMA:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davanın zamanaşımı dolduktan sonra açıldığını, davanın fili taşımayı yapan -------- ihbarını, hasara neden olan trafik kazasının meydana gelmesinde fiili taşımayı yapan ------sürücüsünün kusuru olmadığı kaza raporu ile sabit olduğundan CMR. 17/2 kapsamında müvekkilinin hasardan sorumlu olamayacağını, davacının hatır ödemesi nedeniyle halef olamayacağından aktif dava ehliyeti bulunmadığını, kabul anlamına gelmemek üzere talebin fahiş olduğunu, CMR m. 23 hükümlerine göre müvekkilinin sorumluluğunun tespiti gerektiğini, talep edilen faizin fahiş olduğunu, tazminatın tespiti yargılamayı gerektirdiğinden icra inkar tazminatı talebinin reddini gerektiğini belirterek davanın reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:Dava, davacının dava dışı sigortalısına yaptığı ödemeyi halefiyet gereği akdi taşıyıcıya rücu için başlattığı icra takibine vaki itirazın İİK 67 vd maddeleri gereğince iptali talebine ilişkindir.Davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan usul hükümleri doğrultusunda basit yargılama usulüne tabi olarak oluşturulan tensibe istinaden yargılamaya başlanmış yöntemine uygun ön inceleme duruşması açılarak öncelikle dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, hukuki ihtilaf noktaları belirlenmek suretiyle tahkikat aşamasında deliller toplanmış,---------- üzerinden celp edilerek dosya içerisine alınıp incelenmiş, ----- tarihli bilirkişi raporları alınmış ve dava sonuçlandırılmıştır.İtirazın iptali istemine konu, ------- sayılı takip dosyasının incelenmesinde; -------- tarihinde başlatılan takibin alacaklısının mahkememiz dosyası davacısı, borçlunun davalı olduğu; takibin 67.660,55-TL asıl alacak, 7.624,32-TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 75.284,87-TL alacağın tahsiline yönelik yapılan icra takibi olduğu; ödeme emrinin borçluya 19.09.2022 tarihinde tebliğ edildiği, borçlunun --- tarihli borca ve fer'ilerine yönelik itiraz dilekçeleri sundukları, dilekçenin davacı tarafa tebliğine ilişkin dosya kapsamında bilgi ve belge bulunmadığı, davanın ---- tarihinde ------ alacak üzerinden açıldığı anlaşılmıştır. Bilirkişi tarafından düzenlenen --- tarihli raporunda özetle, "Dava dışı sürücü ----- plakalı aracı ile öndeki aracı geçmeye çalışırken trafiği tehlikeye soktuğu ve ----- plakalı araca çarptığı için KTK 54/a/3 ve KTY 103/a/3 maddelerinde açıklanan kusurları işlediği, zincirleme kazanın meydana gelmesinde asli ve %100 kusurlu olduğu, dava dışı sürücü ----idaresindeki---- plakalı TIR aracı ile ve dava dışı sürücü ---- plakalı aracı ile normal seyrederken --- plakalı aracın çarpması sonucu kazaya karıştıkları için kazanın meydana gelmesinde kusurunun olmadığı," yönünde görüşlerini bildirmiştir.Bilirkişi tarafından düzenlenen ---- tarihli raporunda özetle, "Dava dışı sürücü ------ plakalı aracı ile öndeki aracı geçmeye çalışırken trafiği tehlikeye soktuğu ve -------- plakalı araca çarptığı için KTK 54/a/3 ve KTY 103/a/3 maddelerinde açıklanan kusurları işlediği, zincirleme kazanın meydana gelmesinde asli ve %100 kusurlu olduğu, dava dışı sürücü ---- idaresindeki -----aracı ile ve dava dışı sürücü ---- plakalı aracı ile normal seyrederken -----plakalı aracın çarpması sonucu kazaya karıştıkları için kazanın meydana gelmesinde kusurunun olmadığı, şömine emtiası hasar tutarının 67.660,55 TL olduğu ve davacı ------- tarihinde sigortalısına 74.676 TL ödendiği, dosya kapsamından ve davacı talebinden CMR Konvansiyonuna göre belirlenen hasar tutarının daha ekonomik olduğu ve tazminat tutarının belirlenmesinde esas alınması gerektiği anlaşıldığından karışıklığa neden olmamak için işlenmiş faiz hesabı yapılmadığı, " yönünde görüşlerini bildirmiştir.Bilirkişi heyetinin 16.12.2024 tarihli raporunda özetle, "Davacının sigorta teminatı altına aldığı hasar gören emtiada meydana gelen gerçek zarar tutarının 67.660,55TL olarak hesap edilebileceği, davalı taşıyıcının sorumluluğunun üst sınırının (TL cinsinden karşılığı karar tarihinde belirlenmek üzere) 1.258,75SDR olacağı, davacı sigorta şirketinin rücuen tazminat talebine dayanak zararın meydana gelmesindeki ana etken olan trafik kazasının oluşmasında, CMR Konvansiyonu 17'nci maddesi 2.paragraf gereğince, taşıyıcının önlemesine imkan bulunmadığı, bu nedenle basiretli bir taşıyıcının göstermesi gerekli özenin yokluğundan söz edilemeyeceği, davalının ve taşımaya katılan tüm davadışı taşımacıların, meydana gelen zararda sorumluluğundan söz edilemeyeği, davacının her ne kadar sigortalısına hasar ödemesi yapmış olsa da davalı taşıyıcılardan zarar tutarını rücuen talep edemeyeceği, davalının kendisi aleyhine başlatılan takibe vaki itirazının yerinde olacağı sonuç ve görüşlerine ulaşıldığı, " yönünde görüşlerini bildirmişlerdir.
Bilirkişi heyetinin 28.02.2025 tarihli ek raporunda özetle, "Davacının sigorta teminatı altına aldığı hasar gören emtiada meydana gelen gerçek zarar tutarının 67.660,55TL olarak hesap edilebileceği, davalı taşıyıcının sorumluluğunun üst sınırının (TL cinsinden karşılığı karar tarihinde belirlenmek üzere) 1.258,75SDR olacağı, davacı sigorta şirketinin rücuen tazminat talebine dayanak zararın meydana gelmesindeki ana etken olan trafik kazasının oluşmasında, CMR Konvansiyonu 17'nci maddesi 2.paragraf gereğince, taşıyıcının önlemesine imkan bulunmadığı, bu nedenle basiretli bir taşıyıcının göstermesi gerekli özenin yokluğundan söz edilemeyeceği, davalının ve taşımaya katılan tüm davadışı taşımacıların, meydana gelen zararda sorumluluğundan söz edilemeyeceği, davacının her ne kadar sigortalısına hasar ödemesi yapmış olsa da davalı taşıyıcılardan zarar tutarını rücuen talep edemeyeceği, davalının kendisi aleyhine başlatılan takibe vaki itirazının yerinde olacağı şeklinde kök raporda ulaşılan sonuç ve görüşlerimizi değiştirecek bir unsurun bulunmadığı," yönünde görüşlerini bildirmiştir.Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Davaya konu olayın davacının dava dışı sigortalısının ----ülkesindeki dava dışı satıcıdan (teslim ve ödeme şekli denetlenemeyen) satın aldığı emtianın ---- nakliyesinin davalı ----- tarafından CMR belgesi düzenlenerek üstlenildiği, davalının taşıma işini alt nakliyeci ihbar olunan ----- devrettiği, devralınan taşıma işinin davadışı ----- verildiği, fiili taşımacı tarafından ------- plakalı nakliye aracı (kamyon) ile icra olunan taşıma esnasında ---sınırları içinde meydana gelen trafik kazası sonucu hasar gören emtianın ----plakalı araç ile ------- getirilerek, 2 palet hasarlı şekilde CMR üzerine şerh düşülerek antrepoya alındığı, davacının sigortalısının ihbarı üzerine açılan hasar dosyasına aldırılan ekspertiz raporu sonrasında sigortalısına yapmış olduğu ödemenin rücuen talebi amacıyla başlatılan takibe davalının itirazı ile duran takibin, davalının tespit edilecek sorumluluk sınırı kadarlık kısmının devamı amacıyla eldeki davanın ikame edildiği; taraflar arasındaki uyuşmazlığın davacı ile dava dışı ---- arasında düzenlenen ----- kapsamında dava dışı sigortalının emtialarının davalı tarafından taşınması sırasında hasara uğraması üzerine davacının dava dışı sigortalıya ödediği bedelin davalıdan rücu edilip edilemeyeceği edilebilecek ise miktarı ile --- Esas sayılı dosyasının davalı tarafından yapılan itirazın iptalinin gerekip gerekmediği ve icra inkar tazminatı koşullarının oluşup oluşmadığı noktasında toplandığı anlaşılmıştır.Somut olayda davacının rücu talebini dayandırdığı tazminat ödemesine ilişkin hasar uluslararası karayolu taşıma işi sonucunda ortaya çıktığından; alıcının, gönderenin ve/veya onlardan birinin sigortacısının (halefiyet hakkını elde etse dahi) taşıyıcıya rücu edebileceği tazminat alacağının olup olmadığı, varsa miktarının tayininde CMR Konvansiyonunun gözetilmesi gerekecektir.Bu bağlamda CMR Konvansiyonu uygulanması bakımından taşıyıcı, çalıştırdığı kişilerin ve taşımanın yapılması için hizmetlerinden yararlandığı diğer kimselerin görevleri sırasında hareket ve ihmallerinden (CMR md.3); keza taşımayı yapmak için kullandığı kusurlu taşıtlardan, bu taşıtı kiraladığı kişinin veya vekilinin yahut da çalışanlarının hata ve/veya ihmallerinden dolayı (CMR md. 17/3) sanki bu hareket ve ihmalleri kendisi yapmış gibi sorumludur.Ayrıca taşıyıcı (ister belli bir ücret karşılığında yükü kendi taşısın ister bu olayda olduğu gibi navlununu ödemek suretiyle alt taşıyıcıya taşıtsın), Konvansiyonda öngörülen sorumluluk sistemine göre, taşıdığı (ya da alt taşıyıcıya taşıttığı) eşyayı varma yerinde “teslim aldığı haliyle” alıcısı emrine veya onun temsilcisine teslim borcunu üstlendiği gibi “yükün güzergâh üzerinde yaptığı aktarmalar dâhil olmak üzere” taşıma süresi içerisinde eşyayı gözetim sorumluluğunun da altındadır ve kural olarak yükleme yerinden varış mahalline kadar taşıdığı eşyaya gelecek zararlardan mesuldür (CMR md.17/1). Bu sorumluluğun gereği olarak CMR Konvansiyonu'nun 34'üncü ve takip eden maddelerindeki düzenlemelere göre taşıyıcılar arasında müteselsil sorumluluk bulunduğu gibi, taşımacılardan biri veya birkaçı aleyhine aynı zamanda dava açılması da mümkündür (CMR md.36/son paragraf).Taşıyıcının sorumluluğu yönünden hal böyle olmakla birlikte “uluslararası taşıma sürecinde ortaya çıktığı sübuta eren kayıp ya da hasar” eğer ki istek sahibinin hatası veya ihmalinden, taşımacının hatasından değil de istek sahibinin verdiği talimattan, yüke has bir kusurdan yahut ta “taşımacının önlemesine olanak bulunmayan” durumlardan ileri gelmiş ise (CMR md.17/2) ya da eğer kayıp veya hasar, hasara uğrayan malların yüke ve güzergâha uygun bir şekilde ambalajlanmaması ya da hatalı ambalajlanmış olması, “yükün gönderici, alıcı veya bunlar adına hareket eden kişiler” tarafından alınması, yüklenmesi, yığılması veya boşaltılması yüzünden yahut da kırılma suretiyle kısmen veya tamamen zarar görebilecek malların özelliğinin doğal sonucu olan (paslanma, çürüme ve benzeri gibi) özel risklerden doğmuş ise, taşımacı zarardan sorumlu tutulamaz (CMR md.17/4,b-e-d). Bu sorumsuzluğu tespitte ölçü ise “deneyimli ve basiretli bir taşımacının göstermesi gerekli olan” özendir.Dava konusu olayda her ne kadar ----karnesi veya onun yerine geçecek ----sunulmamış olsa da hasar gören yükün başka gönderici ve alıcılara ait yüklerle konsolide edilerek parsiyel şeklinde taşındığı (ihbar olunan ---- tarafından beyan dilekçesi ekinde sunulan, sorumluluk sigortacısı ------ hasar dosyasına alınan ekspertiz raporundan) tespit edilmiştir. Taşınan emtiada meydana gelen hasarın temel nedeninin (her ne kadar dosyaya kaza raporunun aslı ve tercümesi sunulmamış olsa da) davadışı fiili taşımacı tarafından taşınan eşyanın içinde bulunduğu aracın --- sınırları içinde meydana gelen trafik kazası olduğu taraflar arasında çekişmesizdir. Teknik bilirkişi tarafından sunulan raporda, davadışı fiili taşıyıcının kazanın meydana gelmesinde kusuru olmadığı tespit edilmiştir.Hasarın temel nedeninin meydana gelen trafik kazası olduğu taraflar arasında çekişmesizdir. Ancak teknik bilirkişinin tespitleriyle trafik kazasının meydana gelmesinde fiili taşımacının adamı konumundaki sürücüye atfedilecek bir kusur bulunmamaktadır. Sunulan ekspertiz raporunun 2.sayfasında, kazaya sebebiyet veren ------- plakalı aracın sürücüsünün, hasarlanan emtiayı taşıyan araca arkadan yaklaşıp, solundan geçerken yeterli yanal mesafe bırakmaması nedeniyle taşımayı yapana araca yandan çarptığı belirtilmektedir. Bu durumun emtiayı taşıyan sürücünün önlemesine imkan bulunmayan bir durum olarak değerlendirilmesi gerekeceğinden, dava dışı fiili/alt taşıyıcı ve onun sorumluluğuna müteselsilen katılan diğer ihbar olunan alt taşıyıcı ve davalı asıl (akdi/üst) taşıyıcının, yukarıda yer verildiği üzere CMR Konvansiyonu 17'nci madde 2.paragrafta yer bulan sorumluluktan kurtuluş beyyinesinin varlığı ile emtiada meydana gelen zarardan sorumlu tutulamayacağı kanaatine varılmış ve davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın reddine,
2-Alınması gerekli karar harcı 615,40-TL'den davacı tarafça peşin olarak yatırılan 249,79-TL harcın mahsubu ile bakiye 365,61-TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
5-TTK 5/A maddesi ve 6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A fıkrası ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca 3.200,00-TL arabuluculuk ücreti davacıdan alınarak hazineye irat kaydına,
6-Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T. 13 maddesindeki esaslara göre belirlenen 30.000,00-TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
7-Taraflarca dosyaya yatırılan ve sarf edilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde Hukuk Muhakemeleri Kanununun 333.maddesi uyarınca ilgili tarafa iadesine,
Dair karar, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, karar gerekçesinin tebliğinden itibaren 2 hafta içinde -------- Adliye Mahkemesinde İstinaf yolu açık olarak verildi, açıkça okundu usulen tefhim olundu. 02/07/2025