T.C. İstanbul Anadolu 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2023/390 Esas
KARAR NO:2024/1039
DAVA:Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:25/10/2017
KARAR TARİHİ:04/12/2024
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket ile bir kamu iktisadi teşebbüsü olan ----- tarihinde ---- sözleşmesi imzalandığını, bu sözleşme ile, ------- ilinde, ülke için büyük önem taşımakta olan doğalgaz boru hatları için bir kompresör istasyonunu inşa etmeyi üstlendiğini, söz konusu istasyon, gerek konumu, gerekse yüksek teknolojisi bakımından -------- vizyon projesi olarak bilindiğini, adından da anlaşılacağı üzere, işbu sözleşmenin esas konusunun, doğalgaz akışını sağlayacak ------üniteleri ve onunla ilgili yardımcı el ilişkin olup, bahsedilen ------------ teknoloji gerektirdiğinden, dünyada çok az sayıda şirket tarafından üretildiğini, müvekkili şirketin, ihalede teklif ettiği firma olan --------ünitelerini temin etmek üzere, --- tarihinde,----------- tedarik sözleşmesini imzaladığını, tedarik sözleşmesi imzalandıktan sonra, ----- tamamen ---- ve iyiniyet kurallarına aykırı şekilde hareket etmeye başladığını, ----- nedeniyle süreli yükümlülükler altında olan ve yine aynı sözleşme nedeniyle kompresör üreticisini değiştirme imkanı da olmayan müvekkili şirkete, istediği koşulları hukuka aykırı biçimde dikte etmekten çekinmediğini, yine------ temel gereklerinden olan, türbin-kompresör ünitelerinin mekanik garanti ve performans garantisinin üretici firmadan temini zorunluluğu nedeniyle, --------- ve iyiniyet kurallarına aykırı biçimde, tamamen kendi menfaatlerini ön plana alarak sözleşmeleri açıkça ihlal etmekten çekinmediğini, iş programında belirtilen, aktivite yapım süresi ile süpervizörlük hizmetindeki gerçekleşme süreleri arasındaki açık farklılık bunun en net göstergesi olup, söz konusu sözleşmeler, müvekkili şirket ile ---- -----şirketi arasında imzalandığını, ayrıca sayın mahkemenin dikkatine sundukları yazışmalar da sözleşme gereği verilen hizmetin yürütüm ve kontrolünün tamamen ------ şirketinde olduğunu açıkça gösterdiğini; Nitekim, davalı tarafından kesilen faturaların rayici bile, müvekkili şirket ile ---------- arasında imzalanmış olan tedarik sözleşmesi ekinde belirlendiğini, ancak ---------şirketinin, süpervizörlük hizmetini kötüye kullanarak, davalı tarafa sağladığı haksız kazanca ilişkin faturalar, sırf doğacak vergi yükümlülüğünden kurtulmak için, davalı ----- Tarafından kesilmeye başlandığını böylece davalı tarafın, bir anlamda zorla işin içine dahil edildiğini, müvekkili şirket ile ------- arasındaki sözleşme uyarınca, cihazların mekanik ve performans garantisinin sağlanması büyük önem arzettiğini, bu nedenle, ünitelerin montajı ve işletmeye alma sırasında ortaya çıkan ve üretici ----- kaynaklanan eksiklik ve aksaklıklar, müvekkil şirket tarafından sözleşmenin karşı tarafı olan ----- iletildiğini, bazı çözümler yine ---- tarafından sağlandığını, Ayrıca yine e- postalar ve günlük saha raporları, süpervizörler tarafından sözleşmenin tek karşı tarafı olan ----gönderildiği, ----- tarafının haksız menfaat elde etmeye yönelik ve iyiniyetli olmayan hareketleri nedeniyle, sözleşme konusu tesisin gecikmeli olarak teslim edilmesi nedeniyle ----------- tarafından müvekkiline uygulanan gecikme cezası olan 292.787,02 TL olmak üzere, toplam 7.541.438,82 TL.nin, dava tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiliyle vekalet ücreti ile yargılama masraflarının davalı tarafa yüklenmesine karar verilmesini vekaleten iddia ve dava etmiştir.
SAVUNMA: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı, süpervizörlük sözleşmesinin devrinin kendilerine dayatma yoluyla yaptırıldığını, dava dışı ------- şirketinin sözleşmedeki konumunu kötüniyetli olarak kullandığını iddia ettiğini, bu iddiasının mesnetsiz olduğunu,------------- Alıcının yazılı izni olmaksızın işbu sözleşmenin tamamını veya bir kısmını ------ devretme hakkını saklı tutar. Tedarikçi, Alıcıyı en az 4 hafta önceden bilgilendirecek ve devir için iznini isteyecektir...” düzenlemesi bulunduğunu, işbu hüküm gereği, dava dışı -----tarafından davacı şirkete sözleşmenin devredilmesine ilişkin talebi içeren, ------ yazı gönderildiğini, davacının bu iddiasının gerçeği yansıtmadığı gerek ---------- dosyası nezdinde alınan ------ tarihli bilirkişi raporunda gerekse de mahkememizdeki dosya kapsamında alınan 15.08.2022 tarihli bilirkişi raporunda da açıklığa kavuşturulduğunu, sonuç olarak, süpervizörlük sözleşmesinin devrinde herhangi bir baskı veya zor kullanma olmadığı hususunda tereddüt bulunmadığını, haksız ve mesnetsiz iddiasını ispatlayamayan davacının iddialarının reddi gerektiğinii davalı şirketin süpervizörlük sözleşmesinin tarafı haline geldikten sonra sözleşmeden doğan yükümlülüklerini harfiyen yerine getirdiğini ve verdiği hizmete karşılık dönemsel olarak faturalar düzenlediğini, davacı şirketin, davalı şirket tarafından tanzim edilen faturalara yasal süresi içerisinde herhangi bir itirazda bulunmadığı ve anılan faturaları ticari defterlerine kaydettiği gözetildiğinde, davalı şirketin süpervizörlük sözleşmesini ifa ettiğinde ve davalı şirketin verilen hizmete ilişkin düzenlediği faturalarda yer alan miktarda alacaklı olduğunda tereddüt bulunmadığını, açıklanan ve mahkemece re'sen gözetilecek sebeplerle; davacının haksız ve mesnetsiz davasının öncelikle usulden; mahkememiz aksi kanaatte ise esastan reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yüklenmesine karar verilmesini iddia ve talep etmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:Dava tazminat davasıdır.Davacı firmanın yüklenici sıfatıyla ile dava dışı kamu iktisadi teşebbüsü olan iş sahibi ---- tarihli------ sözleşmesi akdedildiği, bu sözleşme uyarınca alt taşeron-süpervizör olarak davalı ---------- ünitelerinin temin edilmesi amacıyla 27.07.2012 tarihli tedarik sözleşmesi imzalandığı, sözleşme gereği davalı şirketin hizmetin yürütüm ve kontrolünün tamamen davalı şirkette olduğu, davalı şirketin süpervizörlük hizmeti verilmesi konusunda anlaşıldığı ancak verilen sürelerde büyük gecikmeler olduğu gerekçesiyle maddi zararların doğduğu, davalı firma tarafından sözleşme konusu tesisin asıl iş sahibi olan ---- gecikmeli olarak teslim edildiği bundan kaynaklı gecikme cezası uygulandığı belirtilmekle işi zamanında teslime edilmemesinden kaynaklı oluşan maddi zararlar ile dava dışı ----- ödenmek zorunda kalınan gecikme cezası bedeli talepli tazminat davasıdır.Mahkememiz tarafından ----- "Davalı ile dava dışı ---- arasında imzalanan bu sözleşmenin ------- tarafından davacı şirkete devredildiği, sözleşmenin 17. maddesinde bu sözleşmeden kaynaklanan uyuşmazlıkların münhasıran ve nihai olarak-------------kuralları kapsamında atanacak 3 hakem tarafından çözümleneceği ve ---------- maddi hukukunun uygulanacağı ön görülmüş olmakla, 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanununun 4. maddesine göre tahkim anlaşmasının geçerli olduğu ve tahkim itirazının ilk itiraz olarak süresinde ileri sürüldüğü anlaşılmış aynı yasanın 5. maddesi uyarınca davalı yanın tahkim ilk itirazına ilişkin yapılan değerlendirmede itirazın yerinde olduğu mahkememizce kabul edilmiştir.-----------taraflar uyuşmazlık sırasında---------- kapsamında atanacak 3 hakem tarafından taraflar arasında imzalanan sözleşme gereği İsviçre Maddi Hukukunun uygulanmasını kabul ettiklerinden taraflar arasında çıkan uyuşmazlık gereği öncelikle dava şartı olarak tahkim yoluna başvurmaları gerektiği anlaşıldığından davanın usulden reddine karar vermek gerekmiştir.
-Açılan davanın HMK'nın 114. Maddesi uyarınca Dava Şartı Yokluğundan USULDEN REDDİNE," ne dair -------- tarihinde karar verilmiştir.-----------İstinafa konu yargılamada, davalı -------------, HMK'nın 117. Maddesine uygun süresinde tahkim ilk itirazında bulunmamıştır. Anılan nedenle mahkeme gerekçesinde davalının süresinde tahkim ilk itirazında bulunduğu şeklindeki gerekçesi yerinde değildir. Ayrıca ilk itirazlar dava şartı olmayıp, ilk itirazın kabulü halinde davanın usulden reddine karar verileceği usul kanunu ile kabul edilmiş olup, mahkemece HMK'nın 114. Maddesi uyarınca dava şartı yokluğu nedeniyle usulden red kararı verilmesi de hatalı olmuştur." gerekçesiyle mahkeme tarafından verilen ilam HMK'nın 353/1-a-3 bendi uyarınca 18.04.2023 tarihinde kaldırılarak yeniden mahkememize gönderilmiştir.------------Karar sayılı ile "Somut uyuşmazlıkta davacının öncelikle sözleşmede ön görülen yargı yerinde yani-------kapsamında atanacak 3 hakem tarafından sözleşmede belirtilen ------maddi hukuku uygulanmak suretiyle alacağının varlığını kanıtlayarak bir karar alması ve kesinleştirdikten sonra --------- borçlu aleyhine iflas yolu ile takip yaparak iflas davası açması veyahut diğer iflas yollarından birisi ile alacağının tahsili yoluna gitmesi gerekirken taraflar arasındaki hukuku ve yetkili yargı yeri seçimini ortadan kaldıracak ve özellikle alacağın başka bir yer hukukuna tabi kılınması sonucunu doğuracak şekilde iflas takibi başlatması ve bu takibe dayanarak iflas davası açması yerinde görülmediğinden davanın bu nedenle usulden reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
-Davanın USULDEN REDDİNE," gerekçesiyle tarafları ve konusu aynı olan ve uyuşmazlık için tahkim itirazının ilk itiraz olarak ileri sürüldüğü gerekçesiyle açılan davanın usulden reddine dair --- tarihinde verilen karar ----------tarihinde kesinleşmiştir.Mahkememiz tarafından taraflar arasında imzalan sözleşme uyarınca davalı firmanın üzerine düşen yükümlülüleri yerine getirip getirmediğinin tespiti için mahal mahkemesi olan ---- Mahkemesine talimat yazılarak hükme esas alınan ---- tarihli rapor ile ----- tarihli ek rapor alınmıştır.Yapılan yargılama sonucu;Davacı yüklenici firma ile dava dışı asıl iş sahibi ------- akdedilmiş olup, ardından davalı şirket ile türbin-kompresör ünitelerinin temin edilmesi amacıyla -----------konulu sözleşmenin içeriğinde yapılacak işler ve tedarik edilecekler tek tek belirlenmiş olup her biri için satın alma siparişi uyarınca fiyat tespiti yapılmıştır. Davacının iddialarının bir tanesi kötü niyetli olarak dava dışı yabancı şirket ile davalı şirketin iş devri konusunda kendilerine dayatma yapıldığı belirtilmiş ise de taraflar arasında imzalanan 05.12.2013 tarihli sözleşmenin 5. Maddesi uyarınca davalı şirkete devir hususunda davacıya karşı 30.04.2014 tarihli yazı ile bildirimi yapılmış olup davacı tarafından da dava dışı yabancı şirkete gönderilen 04.06.2014 tarihli yazı ile sözleşmede tam sorumlu olma şartı ile sözleşmenin davalı şirkete devrine karşı itirazlarının bulunmadığı şeklinde cevap verilmesi nedeniyle devir konusunda rıza beyanının alındığı ve davacı firmaya karşı herhangi bir zorlama olmadığı tespit edilmiştir.
Davacı firmanın bir diğer iddiası süpervizör görevinde bulunan davalı şirket tarafından kötü niyetli olarak sözleşmedeki sürecin uzatıldığı ve davalı firmanın da bu durumdan haksız kazanç elde ettiği iddiasının incelenmesi sonucu; taraflar arasında imzalanan sözleşme ve yazışmalar gereği yapılacak iş programı neticesinde haftalık çalışma saatlerini gösterir formlar uyarınca, raporlarda davacı şirketin şantiye şefi ile davalı ------ Personellerinin karşılıklı tarih belirterek iş programı çerçevesinde yapılan işler imza altına alınmış olup herhangi bir itirazı kayıt şerhi de düşülmediğinden davalı ----- bilerek ve isteyerek kötü niyetli olarak işi uzattığı iddiası ispat edilememiştir. Bir diğer itiraz konusu davalı ------ fatura kesmek ve dava dışı yabancı firmaya vergi avantajı sağlamak dışında herhangi bir faaliyetinin olmadığı iddiasının incelenmesi sonucu; taraflar arasında imzalan sözleşmeler uyarınca yapılacak işlerin içeriği tespit edilmiş olup her iki tarafında TTK uyarınca basiretli bir tacir gibi davranması gerektiği yapılan işlerin karşılığı olarak TTK'nın 21. Maddesi uyarınca mal satımı ya da üretimi sonucu fatura düzenlenmesi gerektiği, gönderilen faturaya ve içeriğine 8 gün içerisinde itiraz edilebileceği ancak dosyamızda yapılan işlerin içeriğine ilişkin Noter marifetiyle gönderilen herhangi bir itiraz dilekçesine rastlanılmamıştır.Davalı firmanın haksız eylemleri nedeniyle davacıyı zarara uğratıp uğratmadığı konusunun incelenmesi sonucu; davalı firmanın hangi eylemlerinin haksız eylem olduğu ve kusurlu bulunduğu davacı yüklenici tarafından soyut ifadelerle belirtilmiş olarak net bir şekilde hangi eylemlerinden kaynaklandığı nasıl bir zarara uğradığı açıklanmamıştır. Yapılan işlerin teslimi konusunda her iki firma yetkililerinin haftalık iş programı çerçevesinde karşılıklı imzalar atılarak yapılan işlerin tespit edildiği, faturalara herhangi bir itiraz kayıt olmadığı, davalı -----işin geç tesliminde herhangi bir kusurunun olmadığı anlaşılmıştır.Bunun yanında davalı firmanın süreci uzatılması yönüyle nasıl bir haksız kazanç sağladığı ve varsa miktarının ne olduğu tespit edilememiştir. Her ne kadar dava dışı--------tarafından davacı yüklenici firmaya geç teslimden kaynaklı cezai şart yaptırımı uygulanmış ise de bunun davalı tarafından kaynaklı olduğu tespit edilemediğinden, davacı firmanın bütün taleplerinin reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Açılan davanın REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 427,60-TL karar harcının davacı tarafından yatırılan 128.788,33-TL peşin harçtan mahsubu ile fazladan yatırılan 128.360,73 TL harcın, kararın kesinleşmesine müteakip, istemi halinde davacıya iadesine,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4- Davalı tarafça yargılamada yapılan 100,00 TL yargılama giderinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
5- Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T. 13 maddesindeki esaslara göre belirlenen 30.000,00 TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6-Davacı tarafça dosyaya yatırılan ve sarf edilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde Hukuk Muhakemeleri Kanununun 333.maddesi uyarınca davacı tarafa iadesine,
İlişkin olarak taraf vekillerinin yüzüne karşı oy birliği ile verilen kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde ----------- Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 04/12/2024