T.C. İstanbul Anadolu 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2017/1199 ESAS
KARAR NO:2024/920
DAVA TARİHİ: 05.05.2016
Birleşen ------ sayılı dosyasında;
DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:15.11.2017
KARAR TARİHİ:05.11.2024
Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan), Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
İDDİA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu çek müvekkil ----- kasasından hırsızlandığını, Bu hırsızlık olayı ile ilgili ------- sayılı hazırlık dosyasında tahkikatın devam etmediğini, bu nedenle çekin müvekkil şirketin elinden rıza dışında çıkmış olduğunun kesin olduğunu, bu olaydan sonra ------- sayılı dosyasıyla çek iptal davası açıldığını bu davanın --------- tarihli celsede çek istirdat davası açmak için taraflarına süre verildiğini ve süresi içinde davayı açtıklarını, çalınan çeklerden ----- muhatap bankası olduğu --- hesabına tanımlı----------tarafından bankaya ibraz edildiğini , dava konusu çeklerin meşru hamili -------olmadığını, davalı şirket ile cirantalar arasında hiçbir ticari ilişkinin bulunmadığını, sahte şahıslar oluşturulacak ciranta usule uygun hale getirilmeye çalışıldığını, çeklerin arkasında yazılı olan ----- sahte şahıslar olduğunu, ------ kayıtlarının bulunmadığını, enson hamil olarak davalı şirket ciranta gösterilerek çekler usulüne uygun hale getirilmeye çalışıldığını, çeki elinde tutan davalı şirketin kötü niyetli olduğun, bu nedenle dava konusu ---- muhatap bankası olduğu ---- seri nolu çekin istirdatı ile müvekkil şirkete verilmesini, çekin bankaya ibrazı halinde ödenmemesi için tedbiren ödeme yasağı konulmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMA:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili firma ile davacı arasında doğrudan herhangi bir hukuki ilişki bulunmadığını, davacının iddialarının şahsi defi olduğunu, davalının iyiniyeli olduğunu, davacının iddialarını ancak kendisinden sonraki cirantaya karşı ileri sürebileceğini beyan ederek davanın reddini talep etmiştir. Birleşen ----- karar sayılı dosyasında;
İDDİA:Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; davalı tarafından müvekkiller aleyhine ----- esas sayılı dosyası ile icra takibine başlanıldığını, takibin konusunun ------- seri nolu çekin tahsilinin talebinin olduğunu, dava konusu çekin müvekkil şirketin kasasından hırsızlandığını, hırsızlık olayı ile ilgili ----- hazırlık dosyalarında tahkikatının devam ettiğini, çekin müvekkil şirketin elinden rızasının dışında alındığının kesin olduğunu, dava konusu olay ile ilgili -------- esas sayılı dosyası ile çek istirdat davası açıldığını, -----Asliye Ticaret mahkemesinde yetkisizlik kararının verildiğini, müvekkil davacıların davalıya borcunun olmadığını, icra takibi nedeniyle müvekkil tarafından --------- sayılı dosyası ile takibin iptalini içeren dava açtıklarını, dava konusu çekin tacir çeki olduğunu belirterek davanın kabulüne, takibin iptaline, icra takibi yapan davalı aleyhine % 20 den az olmamak üzere icra inkar tazminatı ödenmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMA: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; taraflarınca başlatılmış ------ esas sayılı dosyasında borçlu yanlardan bir kısmının kayıtlı adresi----------- içerisinde olduğunu, bu nedenle borçlu yanın yetkiye ilişkin itirazlarının yersiz olduğunu, davacının huzurdaki dava dilekçesinde değinmiş olduğu yetki itirazının mesnetsiz ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, somut olayda takip dayanağı çekin incelenmesinde, usulüne uygun ve birbirlerine bağlı cirolarla çekin ciro yolu ile geçtiğini yasal süresi içerisinde çekin bankaya ibraz edildiğini, bu nedenle çek alacaklısının çekin yetkili hamili olduğunun anlaşıldığını, davalı müvekkilin çekte yetkili hamil olması nedeni ile takip yapma hakkının bulunduğunu ve------sayılı ilamında da bu durumun açıkça belirtildiğini, davacıların iddia ve beyanlarının tamamen gerçek dışı olduğunu belirterek tedbir kararının kaldırılmasına, davacı yanın %20'den aşağı olmamak üzere tazminata mahkum edilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN İNCELENMESİ VE GEREKÇE;Asıl dava; ----- tarihli çekin davalıdan istirdatı talepli istirdat davası; birleşen dava; ---- sayılı takip dosyasına konu çek yönünden borçlu olunmadığı iddiasıyla açılan menfi tespit davasıdır.Asıl davada davacı vekili; dava konusu çekin müvekkilinde iken hırsızlandığını, bu olaya ilişkin olarak ---- sayılı dosyasında soruşturmanın devam ettiğini, ----------Asliye Ticaret Mahkemesi'nde çek iptali için dava açtıklarını, ancak çekin davalıda olduğunun tespit edildiğini, davalının çekin yetkili hamili olmadığını, kendi kaşelerinin ve ciroların sahte olduğunu beyan ederek, davaya konu çekin davalıdan alınarak kendilerine teslim edilmesini dava ve talep etmiş; davalı vekili ise; davacının iddialarının şahsi defi olduğunu, davacının imza inkarında dahi bulunmadığını, davacının iddialarını ancak kendisinden sonraki cirantaya karşı ileri sürebileceğini, müvekkilinin iyi niyetli olduğunu beyan ederek davanın reddini istemiştir.Birleşen davada davacılar vekili; dava konusu çekin müvekkilinde iken hırsızlandığını, bu olaya ilişkin olarak ----soruşturma sayılı dosyasında soruşturmanın devam ettiğini, -------Asliye Ticaret Mahkemesi'nde çek iptali için dava açtıklarını, ancak çekin davalıda olduğunun tespit edildiğini, davalının çekin yetkili hamili olmadığını, kendi kaşelerinin ve ciroların sahte olduğunu, bu çekin davalı tarafından takibe konu edildiğini beyan ederek, çek nedeniyle borçlu olmadıklarının tespiti ile lehlerine kötü niyet tazminatına hükmedilmesini dava ve talep etmiş; davalı vekili ise müvekkilinin yetkili hamil olduğunu, iyi niyetli olduğunu, ispat yükünün davacı üzerinde olduğunu, çek iptali kararının sadece bir tespit hükmü olup kendilerine karşı ileri sürülemeyeceğini beyan ederek davanın reddini istemiştir. Davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan usul hükümleri doğrultusunda yazılı yargılama usulüne tabi olarak oluşturulan tensibe istinaden yargılamaya başlanmış, yöntemine uygun ön inceleme duruşması açılarak öncelikle dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, hukuki ihtilaf noktaları belirlenmek suretiyle tahkikat aşamasında deliller toplanmış, mukayeseye elverişli imzalar ilgili yerlerden celp edilmiş, imza incelemesi yaptırılmış, ----- soruşturma sayılı dosyası celp edilmiş ve dava sonuçlandırılmıştır.-------soruşturma sayılı dosyasının yapılan incelemesinde; dosyanın müştekisinin dosyamızın davacısı ----yetkilisi ---olduğu, müştekinin----- isimli iş yerinde meydana gelen hırsızlık ve ------ tarihinde yine aynı iş yerinde meydana gelen hırsızlığa teşebbüs eylemlerinden şikayetçi olduğu, her iki tahkikat evrakının birleştirildiği, dosyanın failinin tespit edilememesi nedeniyle ------alındığı, zaman aşımının ---------- tarihinde dolacağı, zaman aşımı doluncaya dek failin aranmasına devam edileceği anlaşılmıştır.------ dosyasının incelenmesinde; dosyanın alacaklısının hem asıl hem birleşen dosyamızın davalısı -----şirketi; borçlularının hem asıl hem birleşen dosya davacıları -----ve davamız dışı ---- olduğu, takip konusunun davamızın da konusu olan --------- bedelli çek olduğu, bu icra dosyası konu edilerek, asıl dosyamızın ve birleşen dosyamızın davacısı ---------------- sayılı dosyasında dava açtığı, davada yapılan imza incelemesinde çekteki ciranta imzasının ----- yetkilileri ---- ait olmadığının tespit edildiği ve yargılama sonucunda takibin ----------yönünden durdurulmasına karar verildiği, birleşen dosyamızın davacısı ---- sayılı dosyasında dava açtığı, dava reddine karar verildiği anlaşılmıştır.Mahkememizce ----yetkilileri ----ait imza örnekleri toplanarak, dava konusu çek yönünden imza incelemesi yaptırılmıştır. Grafoloji Uzmanı bilirkişinin ------- tarihli raporunda özetle; "...İnceleme konusu çekin arka yüzünde ----- atfen atılmış ciro imzası ile davacı şirket yetkilileri ------ karşılaştırma imzaları arasında, imza incelemesinde kullanılan grafolojik ve kaligrafik tanı unsurları bakımından çok önemli farklılıklar saptandığından, söz konusu ciro imzasının, mevcut karşılaştırma imzalarına kıyasla davacı şirket yetkilileri ----------eli ürünü olmadığı..." şeklinde kanaat belirttiği anlaşılmıştır.Davalının çeki iktisabında kötüniyeti veya ağır kusuru olup olmadığının değerlendirilmesi bakımından------- yılı ticari defter ve belgelerinin incelenmesi için dosyanın Mali Müşavir bilirkişiye tevdii edilmesine karar verilmiş, davalı tarafa belirlenen inceleme günü defter ve belgelerini hazır etmemesi halinde yeniden inceleme için gün verilmeyeceği, dosyanın mevcut delillere karara bağlanacağı, defter ve belgelerini ibraz etmekten kaçınmış sayılacağı tebliğ ile ihtar edilmiş, davalı taraf defter ve belgelerini sunmamıştır.2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72.maddesi gereğince borçlu icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu olmadığını ispat için menfî tespit davası açabilir. Kural olarak, bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran/iddia eden taraf, o vakıayı ispat etmeye mecburdur-----İspat yüküne ilişkin bu genel kural, menfi tespit davaları için de geçerlidir. Yani, menfi tespit davalarında da, tarafların sıfatları değişik olmakla beraber, ispat yükü bakımından bir değişiklik olmayıp, bu genel kural uygulanır. Bu davalarda da bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran (iddia eden) taraf o vakıayı ispat etmelidir.Menfi tespit davasında borçlu ya borçlanma iradesinin bulunmadığını ya da borçlanma iradesi bulunmakla birlikte daha sonra ödeme gibi bir nedenle düştüğünü ileri sürebilir. Borçlu borcun varlığını inkar ediyorsa, bu durumlarda ispat yükü davalı durumunda olmasına karşın alacaklıya düşer. Borçlu varlığını kabul ettiği borcun aslında bulunmadığını ileri sürüyorsa, bu durumda doğal olarak ispat yükü kendisine düşecektir. Ancak davalının alacağı kambiyo senedine dayanıyorsa ispat yükü yer değiştirerek senetten dolayı borçlu olmadığını iddia eden davacı tarafa düşer. -----Usul hukukumuzda senede karşı senetle ispat zorunluluğu ilkesi kabul edilmiştir. Senede bağlı olan her çeşit iddiaya karşı def'i (savunma) olarak ileri sürülen ve senedin hüküm ve kuvvetini ortadan kaldıracak veya azaltacak nitelikte bulunan hukuki işlemler, HMK'nin 201.maddesinde düzenlenen miktardan az bir miktara ilişkin olsa bile tanıkla ispat olunamaz; ancak senet (kesin delil) ile ispat edilebilir. -----Somut dosya bakımından değerlendirme yapıldığında; davacılar çekteki ilk ciranta imzasını inkar ederek ciro silsilesinin kopuğunu iddia etmektedir. Bu durumda davacıların çekteki ciro silsilesinin koptuğu iddialarını ispat etmeleri gerekmektedir. Dava konusu çekteki ilk ciranta imzasının sahte olup olmadığının tespiti için hem ----- esas sayılı dosyasında, hem de işbu dosyamızda bilirkişi raporu alınmış, çekin arka yüzünde ---- atfen atılmış ciro imzası ile davacı şirket yetkilileri ----- karşılaştırma imzaları arasında, imza incelemesinde kullanılan grafolojik ve kaligrafik tanı unsurları bakımından çok önemli farklılıklar saptandığından, söz konusu ciro imzasının, mevcut karşılaştırma imzalarına kıyasla davacı şirket yetkilileri ---- eli ürünü olmadığı açıkça tespit edilmiştir. Tüm dosya kapsamına göre; dava konusu -------şubesine ait, keşidecisi birleşen dosyamızın davacısı ---- lehtarı asıl ve birleşen dosyamızın davacısı ----- atfen atılı bulunan ilk ciranta imzasının sahte olduğu,çekin---------- yerinden hırsızlandığı, davalının çekte kendisinden bir önceki ciranta ile arasındaki hukuki ilişkinin tespiti için defter ve belgelerinin incelenmesine karar verilmiş ise de davalının defter ve belgelerini sunmadığı, bu suretle her iki davacının da ciranta imzasındaki sahtelik nedeniyle ciro silsilesindeki kopukluğu ve davalının çeki iktisabında kötü niyetli olduğunu ispat ettiği anlaşılmakla; her iki davanın kabulüne karar verilmiştir.Menfi tespit davalarında İİK 72/V maddesi kapsamında davacı/borçlu tarafından kötüniyet tazminatı talep edilebilmesi için davalı/alacaklı tarafından yapılan takibin haksız ve kötü niyetli olduğunun ispat edilmesi gerekmektedir. Eldeki dosya bakımından davalının kötü niyetli olarak iktisap ettiği çeki takibe koyduğu ve bu suretle yukarıda belirtilen şartların oluştuğu anlaşılmakla davacı tarafların kötüniyet tazminatı talebinin kabulüne karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
A.1- Asıl davanın KABULÜ İLE;
-Davaya konu ---------bedelli çekin istirdatı ile davacıya iadesine,
2-Harçlar Kanununa göre alınması gerekli 1.263,73-TL karar harcının, davacı tarafından yatırılan 315,94-TL peşin harç ve 182,00-TL tamamlama harcından mahsubu ile bakiye 765,79-TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
3-Davacı tarafından yatırılan 497,94-TL peşin ve tamamlama harcının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından başvurma harcı, vekalet harcı, bilirkişi ücreti, tebligat, posta ve müzekkere gideri olarak sarf edilen 1.741,70-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davalı üzerinde bırakılmasına,
6-Kabul edilen dava yönünden Avukatlık Asgari Ücret tarifesine göre davacı lehine takdir olunan 18,500,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
B.1-Birleşen ---------- sayılı dosyasına konu davanın KABULÜ İLE,
------ esas sayılı takibine konu ----------bedelli çekten ötürü borçlu olmadığının TESPİTİNE,
2------ esas sayılı takibin iptaline,
3-Çek bedelinin %20'si oranında kötüniyet tazminatının davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
4-Harçlar Kanununa göre alınması gerekli 1.263,74-TL karar harcının, davacılar tarafından yatırılan 315,94-TL peşin harçtan mahsubu ile bakiye 947,80-TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
5-Davacılar tarafından yatırılan 315,94-TL peşin harcın davalıdan alınarak davacılara müştereken ve müteselsilen verilmesine,
6-Davacılar tarafından başvurma harcı, vekalet harcı, tebligat, posta ve müzekkere gideri olarak sarf edilen 307,10-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacılara müştereken ve müteselsilen verilmesine,
7-Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davalı üzerinde bırakılmasına,
8-Kabul edilen dava yönünden Avukatlık Asgari Ücret tarifesine göre davacılar lehine takdir olunan 18.500,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacılara müştereken ve müteselsilen verilmesine,
9-Dosyada mevcut gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa iadesine,
Dair; taraf vekillerinin yüzüne karşı miktar itibariyle kesin olmak üzere karar verildi.05.11.2024