T.C. İstanbul Anadolu 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2025/159
KARAR NO : 2026/481
DAVA : Sigorta (Trafik Sigortası Kaynaklı)
DAVA TARİHİ : 20.02.2025
KARAR TARİHİ : 12.05.2026
Mahkememizde görülmekte olan Sigorta (Trafik Sigortası Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkil şirkete ait --- plakalı aracın 28.01.2023 tarihinde ---- davalı ---- idaresindeki ----- plakalı araçla çarpışması sonucu maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, kaza tespit tutanağına göre davalı sürücünün yüzde yüz oranında kusurlu olduğunu, kazaya karışan ---- plakalı aracın davalı ------. nezdinde Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası ile sigortalı bulunduğunu, sigorta şirketine yapılan başvurunun sonuçsuz kaldığını ve değer kaybı bedelinin ödenmediğini ayrıca aracın onarım süresince ticari faaliyetini sürdüremediği için kazanç kaybı oluştuğunu, arabuluculuk sürecinde taraflar arasında anlaşma sağlanamadığını, Karayolları Trafik Kanunu uyarınca araç işleteni ve sürücüsünün meydana gelen zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğunu, kazanç kaybının tam ve kesin olarak belirlenebilmesi için bilirkişi incelemesi yapılması gerektiğini, Yargıtay kararları doğrultusunda aracın onarım süresinin makine mühendisi bilirkişi tarafından tespit edilmesinin zorunlu olduğunu, tüm bu nedenlerle; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 27.12.2023 tarihinde meydana gelen kaza nedeniyle oluşan değer kaybının davalı sigorta şirketinden, kazanç kaybı ve maddi tazminatın ise davalılar ----- kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tahsilini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Islah Dilekçesi: Davacı vekili 25.02.2026 tarihli dilekçesi ile HMK.nun M.107 uyarınca, dava değerinin artırımı yoluna gidilerek dava dilekçesinde şimdilik 500,00-TL değer kaybı ----- ve 500,00-TL araç mahrumiyeti diğer davalılardan olan , fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla, 31.409,00-TL değer kaybı tazminatının ve 4.790,80-TL araç mahrumiyeti bedelinin temerrüt tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP:
Davalı ----- Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; öncelikle davanın zaman aşımına uğradığını belirterek davanın reddini talep ettiğini, kazaya karışan ------ plakalı aracın müvekkil şirket nezdinde Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası ile sigortalı olduğunu ve sorumluluğun poliçe limiti olan 120.000,00-TL ile sınırlı bulunduğunu ifade ettiğini, davacı yanın kasko sigortacısı ----- 26.04.2024 tarihinde 20.880,94-TL rücuan tazminat ve davacıya 24.10.2024 tarihinde 8.591,00-TL değer kaybı ödemesi yapıldığını bildirdiğini, mükerrer ödemenin önlenmesi adına bakiye ödeme yapılıp yapılmadığının tespitini istediğini, değer kaybı talebi yönünden yapılan ödemenin poliçeden kaynaklanan sorumluluğu karşıladığını belirterek davanın reddini, aksi halde yapılan ödemenin mahsubunu talep ettiğini, değer kaybı hesaplamasında 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 90. Maddesi ve ilgili Genel Şartlar'ın esas alınması gerektiğini vurguladığını, 19.06.2021 tarihli yasal değişiklik uyarınca hesaplamanın Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu tarafından belirlenen usullere göre yapılması gerektiğini savunduğunu, Yargıtay içtihatları gereğince 01.06.2015 sonrası yürürlüğe giren Genel Şartlar'ın uygulanmasının zorunlu olduğunu belirttiğini, davacıya ait aracın kaza öncesindeki hasar geçmişinin araştırılmasını ve araçta üç veya daha fazla hasar bulunması durumunda değer kaybı oluşmayacağının gözetilmesini istediğini, HMK.nun 31. Maddesi uyarınca hakimin davayı aydınlatma ödevi kapsamında önceki hasarların tespit edilmesini talep ettiğini, Karayolları Trafik Kanunu'nun 97. Maddesi uyarınca sigortaya başvuru şartı bulunduğundan arabuluculuğun dava şartı olmadığını ve bu nedenle arabuluculuk ücretinin davacı üzerinde bırakılması gerektiğini savunduğunu, usulden ret talebinin kabul edilmemesi halinde davanın esastan reddini, tazminata hükmedilmesi durumunda ise dava tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesini ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ----- cevap dilekçesinde özetle; öncelikle huzurdaki davanın kaza tarihi itibariyle zaman aşımına uğradığını, dava konusu kazanın 28.01.2023 tarihinde gerçekleştiğini ve iki yıllık zaman aşımı süresine tabi olduğunu ancak davanın 20.02.2025 tarihinde açıldığını bu tarihin kaza tarihinden iki yıl yirmi üç gün sonra olduğunu, davayı kabul anlamına gelmemekle birlikte davacı tarafın, tarafına ait araç sürücüsünün kazanın oluşumunda yüzde yüz oranında kusurlu olduğunu ileri sürmüş ise de bu konuda henüz yeterli inceleme ve değerlendirme yapılmadığını, Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesinden kusur tespitine ilişkin olarak rapor alınmadan araç sürücüsünün tam kusurlu olduğunun kabul edilmesinin mümkün olmadığını, bu nedenle kusur konusunda Adli Tıp Kurulundan bilirkişi raporu alınarak kusur oranlarının belirlenmesini, değer kaybı hesabı için dosya bilirkişiye gönderilmeden önce aracın değer kaybını etkileyecek unsurlardan biri olan araçta, başvuruya konu kaza öncesi başka hasarlar olup olmadığının tespiti ve bu hususlarla ilgili bilgi ve belgelerin dosyaya eklenmesini, tüm bu nedenlerle; haksız ve yasal dayanaktan yoksun davanın öncelikle zaman aşımı nedeniyle usulden reddini, Mahkeme aksi kanaatte ise esastan reddini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı taraftan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Dava dilekçesi ve tensip tutanağı davalı ---- usulüne uygun tebliğ edilmiş olup, davalı ----- davaya cevap vermemiştir.
DELİLLERİN DEĞERLERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava; davacıya ait araç ile davalı sigorta şirketi tarafından ZMM kapsamında sigortalanan, davalı gerçek kişilerin maliki ve sürücüsü olduğu araç arasında meydana gelen kaza sebebiyle davacıya ait araçta meydana geldiği iddia edilen değer kaybının ZMM sigortacısından, araç malikinden ve sürücüsünden, araç mahrumiyet bedelinin ise davalı araç malikinden ve sürücüsünden tahsili talebine ilişkindir. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 91/1. maddesi: "İşletenlerin, bu kanunun 85/1. maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur." şeklindedir.
Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının A-I. maddesi: "Sigortacı bu poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermesinden dolayı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'na göre işletene düşen hukuki sorumluluğu, zorunlu sigorta limitlerine kadar temin eder.” şeklinde ifade edilmiştir.
2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 95. maddesinde, "Sigorta sözleşmesinden veya sigorta sözleşmesine ilişkin kanun hükümlerinden doğan ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması veya miktarının azaltılması sonucunu doğuran haller zarar görene karşı ileri sürülemez.
Ödemede bulunan sigortacı, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda sigorta ettirene başvurabilir." düzenlemesi yer almaktadır.Sigorta şirketi kaza tarihi itibariyle Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Poliçesi tanzim eden şirket konumundadır. Sigorta şirketinin sigortalı aracın üçüncü kişilere vereceği zararlardan dolayı poliçe kapsamında ve limitiyle sorumlu olacaktır. Trafik Sigortası Genel Şartları A.3. maddesine göre sigortanın kapsamı belirlenmiş olup, buna göre sigortacı poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olmasından dolayı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'na göre işletene düşen hukuki sorumluluğu temin etmek zorundadır. İşleten tanımı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 3. maddesinde “Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır” şeklinde yapılmıştır. 2918 sayılı KTK'nın 3. maddesinde işleten sıfatının belirlenmesinde şekli ve maddi ölçüt olmak üzere iki ayrı ölçüden yararlanılmıştır.Şekli ölçüye göre trafik sicilinde malik görülen kişi işletendir. Maddi ölçüye göre ise, trafik sicilinde adı geçen kişinin önemi bulunmamakta olup önemli olan araç üzerindeki fiili hakimiyet, araçtan ekonomik yarar sağlama, masraf ve rizikolara katlanma gibi ölçütlerdir. İşletenin belirlenmesinde doktrin ve Yargıtay'ın kabul ettiği görüş maddi ölçüdür.2918 sayılı KTK'nın 85. maddesi ise “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.” hükmünü içermektedir. Bu sebeple araç maliki işleten sıfatıyla zarardan müştereken ve müteselsilen sorumludur. Davacı taraf, talebini zarara sebep olan araç sürücüsüne, araç malikine ya da her ikisine karşı ileri sürebilir.
KTK'nın 85 ve 91. maddelerindeki düzenlemeler gereğince trafik kazası sonucu oluşan maddi zararlardan işleten, sürücü ve trafik sigortacısı zarar görene karşı müteselsilen sorumludur. Zarar gören davacı, TBK'nın 162 ve 163. maddesi gereğince müteselsil sorumluların hepsine karşı dava açabileceği gibi bunlardan sadece birine karşıda tazminat davası açabilir.28.01.2023 tarihinde saat 20:40 civarında --- ili, ---- ilçesi, ----- Sokak üzerinde kurallara uygun olarak park halinde olan --- plakalı otomobile, sürücü ----- sevk ve idaresindeki ------- plakalı otomobil çarpmış olup somut davaya konu kaza meydana gelmiştir.
---- plakalı araç davacıya, --- plakalı araç davalı --- ait olup davayı ----plakalı aracın sürücüsüdür.
Davalı ---- ait --- plakalı araç, ------ poliçe numaralı karayolları motorlu araçlar zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesi ile 16.02.2022 tarihi ile 16.02.2023 tarihleri arasında geçerli olmak üzere davalı sigorta şirketi tarafından sigortalanmıştır. Kaza tarihi itibariyle araç başına maddi 120.000,00 TL poliçe teminatı bulunmaktadır.
Davalı sigorta şirketi tarafından dava konusu kaza sebebiyle 20.880,94 TL hasar bedeli ve 8.591,00 TL değer kaybı ödemesi yapılmış olup bakiye poliçe teminatı 90.528,06 TL bulunmaktadır.
Dava konusu kazadaki kusur durumu ve davacıya ait araçtaki değer kaybı ve araç mahrumiyet bedelinin tespiti için dosya bilirkişiye tevdi edilmiş, hazırlanan raporda dava konusu kazanın meydana gelmesinde davalı sürücünün yüzde yüz oranında kusurlu olduğu, davacıya ait araç sürücüsünün kusurunun bulunmadığı, davacıya ait araçtaki değer kaybı bedelinin kaza tarihi itibariyle 40.000,00 TL olduğu, araç mahrumiyet bedeli zararının 4.790,80 TL olduğu belirtilmiştir. Hazırlanan raporun dosya kapsamına uygun ve denetime elverişli olması sebebiyle rapora itibar edilmiş ve dava konusu kazanın meydana gelmesinde davalı sürücünün yüzde yüz oranında kusurlu olduğu, davacıya ait araç sürücüsünün kusurunun bulunmadığı, davacıya ait araçtaki değer kaybı bedelinin kaza tarihi itibariyle 40.000,00 TL olduğu, araç mahrumiyet bedeli zararının 4.790,80 TL olduğu, davalı sigorta şirketi tarafından daha önce 8.591,00 TL değer kaybı ödemesi yapıldığından davacının bakiye değer kaybı zararının 31.409,00 TL olduğu anlaşılmıştır.
2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 99. maddesinde; “...Sigortacılar, hak sahibinin kaza veya zarara ilişkin tespit tutanağını veya bilirkişi raporunu, sigortacının merkez veya kuruluşlarından birine ilettiği tarihten itibaren sekiz iş günü içerisinde zorunlu mali sorumluluk sigortası sınırları içinde kalan miktarları hak sahibine ödemek zorundadırlar." düzenlemesi yer almaktadır.Davacı tarafından davalı sigorta şirketine 28.03.2024 tarihinde başvuru yapıldığı, sekiz iş günü sonu olan (araya Ramazan Bayram tatili girmesi dikkate alınarak) 15.04.2024 tarihinde temerrütün gerçekleştiği anlaşıldığından davalı sigorta şirketi yönünden 15.04.2024 tarihinden itibaren faiz uygulanmasına karar verilmiştir.
6098 sayılı TBK'nın 117. maddesi gereğince, haksız fiilden kaynaklı alacaklarda davalının haksız fiil tarihinde temerrüte düşmesi sebebiyle davalılar araç maliki ve sürücüsü yönünden haksız fiil (kaza) tarihinden itibaren faiz uygulanmıştır.Açıklanan sebeplerle aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın kabulüne;
A) 31.409,00 TL değer kaybının 15.04.2024 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı ----- Şirketi'nden alınarak davacıya verilmesine,
B) 4.790,80 TL araç mahrumiyet bedelinin 28.03.2024 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılar ---- ve ------ müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
2-Harçlar Kanununa göre alınması gerekli 2.472,81-TL karar harcının, davacı tarafından yatırılan 615,40-TL peşin harçtan ve 602,00-TL ıslah harcından mahsubu ile bakiye 1.255,41-TL'nin davanın kabul oranlarına göre; 1.089,26-TL'nin davalı ----- Şirketi'nden, 166,15-TL'nin davalılar ---- müştereken ve müteselsilen tahsili ile hazineye gelir kaydına,
3-Davacı tarafından yatırılan toplam 781,55-TL peşin ve ıslah harcın davanın kabul oranlarına göre; 678,12-TL'nin davalı --- Şirketi'nden, 103,43-TL'nin davalılar------ müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından 615,40-TL başvurma harcı, 191,50-TL vekalet harcı, 7.000,00-TL bilirkişi ücreti, 2.103,50-TL tebligat, posta ve müzekkere gideri olarak sarf edilen toplam 9.910,40-TL yargılama giderinin davanın kabul oranlarına göre; 8.598,83-TL'nin davalı ---- Şirketi'nden, 1.311,57-TL'nin davalılar ------ müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
5-Davalı ---- Şirketi tarafından 87,50-TL vekalet harcı olarak sarf edilen yargılama giderinin davalı ------ Şirketi üzerinde bırakılmasına,
6-Kabul edilen dava yönünden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre davacı lehine takdir olunan 36.199,80-TL vekalet ücretinin davanın kabul oranlarına göre; 31.409,00-TL'nin davalı ---- Şirketi'nden, 4.790,80-TL'nin davalılar ------ müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
7-Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-(13) maddesi ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Yönetmeliğinin 26/2 maddeleri ile Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.800,00-TL arabuluculuk ücretinin davalı ----- Şirketi'nden tahsili ile hazineye gelir kaydına,
8-Dosyada mevcut gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa iadesine,Dair, tarafların yokluğunda, kesin olmak üzere karar verildi.
TASHİH ŞERHİ
Her ne kadar mahkememizin 12.05.2026 tarihli duruşmasının bir numaralı B maddesi kısa kararında "1- B) 4.790,80 TL araç mahrumiyet bedelinin 28.03.2024 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılar ----- müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine," yazılmış ise de duruşma tutanağının bir numaralı B maddesinde tarih kısmının sehven 28.03.2024 şeklinde yazıldığı görüldüğünden, yapılan hatanın HMK.nun 304 md belirtilen maddi hata kapsamında olduğu ve gerekçeli kararın tebliğ edilmemesi sebebiyle mahkememizce resen düzeltilebileceği değerlendirilmiş, hükmün bir numaralı B maddesinin "1- B) 4.790,80 TL araç mahrumiyet bedelinin 28.01.2024 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılar ----- müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine," şeklinde DÜZELTİLMEK SURETİYLE HÜKMÜN TASHİHİNE,Dair, tarafların yokluğunda, kesin olmak üzere karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy