T.C. İstanbul Anadolu 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/938
KARAR NO : 2026/419
DAVA : İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı)
DAVA TARİHİ : 05.12.2024
KARAR TARİHİ : 28.04.2026
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı-borçlu aleyhine başlatılan icra takibine itiraz edilmemesi üzerine işlemlerin sürdürüldüğünü ancak davalı tarafından açılan şikayet davası neticesinde----. İcra Hukuk Mahkemesinin --- esas, ------ karar sayılı ve 30.09.2024 tarihli kararla ödeme emri tebligatının öğrenme tarihinin 22.07.2024 olarak tespit edildiğini, bu doğrultuda davalının 23.07.2024 tarihli itirazının dikkate alınarak 04.11.2024 tarihinde zorunlu arabuluculuk sürecine başvurulduğunu, taraflar arasında anlaşma sağlanamaması üzerine 11.11.2024 tarihinde anlaşamama tutanağı düzenlendiğini, dava dışı ------ Şirketi'nin davacı müvekkil şirket nezdinde Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi ile sigortalı olduğunu, ----- Türkiye'ye taşınan iki yüz sekiz palet plastik hammaddesinden on altı paletinin ----- numaralı CMR kapsamında -----plakalı - taşınırken 02.03.2023 tarihinde meydana gelen tek taraflı trafik kazasında hasarlandığını, ekspertiz raporuna istinaden sigortalı firmaya 3.784,43avro tazminat ödendiğini, CMR ve Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca taşıyıcının emtianın hasarından sorumlu olduğunu, temiz taşıma senedi ile teslim alınan emtianın davalının kusuruyla hasarlandığını, Türk Ticaret Kanunu'nun 1472. Maddesi gereği sigortacının halefiyet ilkesi uyarınca sigortalının haklarına sahip olduğunu, davalının icra takibine yaptığı itirazın haksız ve kötü niyetli olduğunu, tüm bu nedenlerle; borçlunun ---- İcra Dairesinin ----- esas sayılı takip dosyasında 3.299,35 avroluk kısmı ilişkin itirazın iptali ile takibin devamını, davalı aleyhine yüzde yirmiden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili ------ dava konusu taşımada sadece acente sıfatıyla yer aldığını, --- ve ----- belgelerinde "------" ibaresinin açıkça bulunduğunu, müvekkilinin taşıma taahhüdünde bulunan taraf olmadığını, taşıma belgelerinin müvekkili adına ve hesabına düzenlenmediğini, bu nedenle müvekkilinin pasif husumet ehliyetinin bulunmadığını, taşıma faaliyetinden ancak dava dışı ------firmalarının sorumlu tutulabileceğini, Yargıtay -----. Hukuk Dairesi'nin 12.11.1988 tarihli, ---- esas ve ------ sayılı kararında da belirtildiği üzere acenteye karşı doğrudan dava açılamayacağını, davanın müvekkili şirkete izafeten değil doğrudan acente aleyhine yöneltildiğini, tüm bu nedenlerle; pasif husumet yokluğu nedeniyle davanın reddinin gerektiğini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava; davacı sigorta şirketi tarafından sigortalısına ödenen hasar bedelinin davalıya rücusu için başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali ve icra inkar tazminatı talebine ilişkindir.
------ Türkiye'ye gönderilmek üzere yüklemesi yapılan ----) emtiasından 16 Palet emtianın ----- nolu CMR kapsamında ------ plakalı araç ile sorumluluğunuz altında yapılan taşıma işlemleri esnasında meydana gelen 02.03.2023 tarihli tek taraflı trafik kazası sonucu hasarlanması/zayi olması nedeniyle ---- tarafından poliçe teminatı kapsamında sigortalı ------ Şirketi'ne ödenen tazminat bedelinin davalıya rücuen tahsil edilmesi amacıyla davacı tarafından davalı aleyhine ---- İcra Dairesi'nin ------ esas sayılı dosyasında 3.784,43 Euro asıl alacak ve 30,07 Euro işlemiş faiz olmak üzere toplam 3.814,50 Euro üzerinden icra takibine geçildiği, davalının itirazı üzerine takibin davalı yönünden durduğu, davacı tarafça itirazın iptali ve icra inkar tazminatı talebinde bulunulduğu anlaşılmıştır.
Davacı ile dava dışı ---- Şirketi arasında ------ poliçe numaralı, 06.02.2023 başlangıç tarihli, nakliyat emtia sigorta poliçesi yapıldığı, kaza tarihinde poliçenin geçerli olduğu anlaşılmıştır.----- plaka sayılı araç dizisi (tır) ile tek taraflı yaralanmalı ve maddi hasarlı trafik kazasında, kaza tespit tutanağına göre Aracın sürücüsü ------ 2918 sayılı K.T.K.52/1-B maddesinde belirtilen diğer kusurlardan "Aracın hızını, aracın yük ve teknik özelliğine, görüş, yol, hava ve trafik durumunun gerektirdiği şartlara uydurmak" kuralını ihlal ettiği görülmüştür.Meydana gelen kaza sebebiyle oluşan zarar için davacı sigorta şirketi tarafından dava dışı sigortalısına 03.05.2023 tarihinde 3.784,43 Euro ödeme yapılmıştır.
TTK'nın "Halefiyet" başlığı altındaki 1472. (eski TTK 1301.) maddesinde; "sigortacı, sigorta tazminatını ödediğinde, hukuken sigortalının yerine geçer. Sigortalının, gerçekleşen zarardan dolayı sorumlulara karşı dava hakkı varsa bu hak, tazmin ettiği bedel kadar, sigortacıya intikal eder" hükmüne yer verilmiştir.
TTK'nın 1472.maddesinde (eski TTK 1301) düzenlenen halefiyet, yasal, sınırlı ve cüz’î halefiyet niteliğindedir. Bu maddeden doğan halefiyet hakkına istinaden açılan veya açılacak olan dava, esas itibariyle sigortalının, kendisine zarar verene karşı açacağı tazminat davasının, onun halefi sıfatıyla sigortacı tarafından açılmasıdır. TTK'nın 1472. maddesi uyarınca sigortacı, sigorta bedelini ödedikten sonra hukuken sigorta ettiren yerine geçer ve dava, tazmin ettiği bedel nisbetinde sigortacıya intikal eder. Bu şekilde sigortalısının haklarına halef olan sigorta şirketinin, ödediği tazminat miktarınca hukuken sigortalı yerine geçerek açtığı rücû davası, aslında bir tazminat davası olup, bu niteliği itibariyle aynı zamanda şahsî nitelikte bir eda davasıdır. Burada sigortacı, sigorta ettiren yerine geçtiği için sigortalı hangi mahkemede dava açabilecek ise sigortacının da aynı mahkemede dava açması gerekir. Nakliyat emtia sigorta poliçesi ile sigortalanan şirket ile davalı arasındaki uyuşmazlıkta mahkememizin görevli olması sebebiyle somut davada da mahkememizin görevli olduğu anlaşılmıştır.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK)105/2-3. Maddesine göre, acentenin, aracılıkta bulunduğu veya yaptığı sözleşmelerden doğacak uyuşmazlıklardan dolayı acente, müvekkili adına dava açabileceği gibi kendisine karşı da aynı sıfatla dava açılabilir. Acentelerin ad ve hesabına hareket ettikleri kişilere karşı Türkiye’de açılacak olan davalar sonucunda alınan kararlar acentelere uygulanamaz. Anılan kanuni düzenlemeler karşısında acenteye, acentelik sıfatından dolayı doğrudan dava açılması mümkün olmayıp ancak müvekkiline izafeten dava açılabilir.
Sigortalı----Şirketi'ne ait içeriği plastik ham maddesi olan emtiaların ----- Türkiye'deki adresine taşınması faaliyeti sırasında emtiayı taşıyan araç tek taraflı yaralanmalı ve maddi hasarlı trafik kazası yapmıştır. Trafik kazası sonrasında araçta taşınan plastik ham maddesinin bir kısmı zayi olmuştur. ----- ile Türkiye arasında gerçekleştirilen taşımacılık işlemleri CMR Konvansiyonu hükümlerine tabi olacaktır.
Taşıma belgelerinde ve yazışmalarda acente sıfatı açıkça anlaşılıyorsa, acente karşı tarafa taşıyıcı izlenimi vermemişse, karşı tarafa taşıyıcının kim olduğunu bildirmişse ve acentenin faturayı kendi adına kesmesi sadece komisyon/ tahsilat tekniği niteliğindeyse bu durumda acentenin taşıyıcı olarak sorumluluğu doğmayacaktır. Acentenin sorumluluğu doğrudan faturanın düzenlenme tarzından değil, taşıma sözleşmesinin tarafı gibi davranıp davranmadığından doğar.TTK madde 875 ve CMR Konvansiyonu Sözleşmesi' nin 17. maddesi uyarınca göndericisinden tam ve sağlam teslim alınan emtiaların, alıcısına tam ve sağlam olarak teslim edilmemesinden dolayı, davalı üst taşıyıcı ----- ve alt ve fiili taşıyıcı ------sorumlu olduğu kanaatine varılmıştır.Alınan bilirkişi raporundan; CMR Konvansiyonu hükümlerine göre, maddi zarar sorumluluğun 3.299,35 Euro ile olduğu tespit edilmiştir. Buna göre davacının davalıdan 3.299,35 Euro asıl alacak talebinde bulunabileceği anlaşıldığından davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın kabulüne; ---. İcra Dairesi'nin ------ esas sayılı icra dosyasına davalı tarafça yapılan itirazın kısmen iptaline, takibin takip tarihi itibariyle 3.299,25 Euro asıl alacak üzerinden takip talebindeki şartlarda devamına,
2-İcra inkar tazminatı talebinin reddine,
3-Harçlar Kanununa göre alınması gerekli 8.256,59-TL karar harcının, davacı tarafından yatırılan 1.443,80-TL peşin harçtan ve icra dosyasına yatırılan 620,35-TL peşin harçtan mahsubu ile bakiye 6.192,44-TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
4-Davacı tarafından yatırılan toplam 2.064,15-TL peşin harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafından 427,60-TL başvurma harcı, 60,80-TL vekalet harcı, 14.000,00-TL bilirkişi ücreti, 168,50-TL tebligat, posta ve müzekkere gideri olarak sarf edilen toplam 14.656,90-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Davalı tarafından 87,50-TL vekalet harcı olarak sarf edilen yargılama giderinin davalı üzerinde bırakılmasına,
7-Kabul edilen dava yönünden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre davacı lehine takdir olunan 45.000,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
8-Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-(13) maddesi ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Yönetmeliğinin 26/2 maddeleri ile Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.600,00-TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
9-Dosyada mevcut gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa iadesine,Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize dilekçe ile başvurarak veya zabıt katibine beyanda bulunmak suretiyle tutanağa geçirilmesi ve hakime onaylatılmak suretiyle ----- Bölge Adliye Mahkemesi'ne istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.