T.C. İstanbul Anadolu 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/472 Esas
KARAR NO: 2025/32
DAVA: Menfi Tespit
DAVA TARİHİ: 04/02/2013
KARAR TARİHİ: 22/01/2025
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı şirketin, ----------- Müdürlüğü'nden ----------- Atık Su Arıtma Tesisi İşletme işini alt yüklenici olarak davalı ---------Ş. 30/01/2009 tarihli sözleşme ile verildiğini; davalılardan ---------Ş. ---------- Şubesi'nin yukarıda tanımlanan iş nedeni ile 05/02/2009 tarihli ---------- mektup nolu no: ---------- sayılı teminat mektubu ile bahsi geçen iş için 436.201,00 EURO'luk teminat mektubu hazırladığını; bu teminat mektubunun şarta bağlı olarak düzenlendiğini; mektubu nakde dönüşmesi için davacının, --------Ş.'nin kusuru nedeniyle ilgili sözleşmelerin herhangi birinin sona erme sürelerinden önce feshedilmesinin gerektiğini; davalı ----------Ş.'nin ---------- Atıksu Arıtma Tesisi İşletme işine 14/02/2009 tarihinde başladığını; işin devamı esnasında davacı şirket hakkında ------------ esas sayılı dosyası ile talep edilen iflasın ertelenmesi talebi reddedilerek, davacı şirket hakkında 03/06/2010 tarihinde iflas kararı verildiğini; işbu kararın Yargıtay'da bozulduğundan davanın halen derdest olduğunu;---------- Müdürlüğü'nün 04/08/2010 tarihli yazı ile 03/06/2010 tarihinde--------Ş.'nin, iflasına karar verilmesi nedeniyle sözleşmeyi feshettiğinin bildirildiğini; işbu fesih yazısı üzerine işletme işinde davacı şirketin alt yüklenicisi olarak çalışan --------Ş., diğer davalı --------Ş.---------Şubesi'ne başvurarak 436.201,00 EURO'luk bahsi geçen teminat mektubunun paraya çevrilmesini ve kendilerine ödenmesini talep ettiği; bilahare davalılardan -------- Ş. ---------- Şubesi'nin talebi kabul ederek teminat mektubunu kabul ederek ---------Ş.'ye ödediğini; teminat mektubunun bu şekilde paraya çevrilmesinin hukuka aykırı olduğunu; teminat mektubunun paraya çevrilebilmesinin ancak, sözleşmenin davacı şirket --------- kusuru nedeniyle sona ermesi halinde mümkün olacağını; oysaki davalı --------Ş.'nin işveren idare olan ---------- Belediyesi'nin davacı şirketle sözleşmesini feshetmesinden çok önce işi zaten fiilen bıraktığını; bu durumun -------- kayıtlarına yansıdığını ve davalı şirketin --------- işçi çalıştırmayacağını bildirdiğini; ----------- Belediyesi'nin davalı şirketin sözleşmesini fesih nedeninin iflas kararı olmayıp, davalı ---------Ş.'nin işi bırakması olduğunu; bu nedenle, davacı şirketin büyük zarara uğradığını; ---------- Belediyesi'nin sözleşmeyi feshetmesinde kusurun tamamen ----------Ş.'ye ait bulunduğunu; ayrıca teminat mektubu veren diğer davalı bankanın belli şartların ortaya çıkması halinde riski garanti etmesine rağmen bu şartlar gerçekleşmeden ödeme yaparak haksız ve hukuka aykırı davrandığını; bu nedenlerle, davalı -------Ş.'nin, dava konusu teminat mektubunda ------------ Atıksu Arıtma Tesisi İşletme işi ile ilgili düzenlenmiş olan ve yine davalı ---------Ş.tarafından ---------İcra Müdürlüğü'nün ---------- sayılı dosyası ile ilamsız icra takibi ile --------- İcra Müdürlüğü'nün---------- sayılı dosyası üzerinden ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla ve ---------- İcra Müdürlüğü'nün --------- sayılı dosyası üzerinden ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla aynı alacak için açmış olduğu takiplerde dava konusu miktar olan 436.201,00 EURO'nun, ----------Ş.'den sebepsiz olarak zenginleşmiş bulunduğundan tazmini ile davalı --------Ş.'ye de borçlu bulunulmadığının tespitine karar verilmesini; talep ve dava etmiştir. Davalı ----------Ş. vekilince verilen davaya cevap dilekçesinde özetle; davacı --------Ş.'nin 03/06/2010 tarihinde iflas etmesi üzerine, ----------- Müdürlüğü , ----------- işine ilişkin sözleşmeyi taraflarına yapılan sözlü bildirim ile 01/07/2010 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere feshedildiğini; ayrıca -----------, söz konusu fesihle ilgili olarak yazılı kararını, 04/08/2010 tarihinde davalı şirkete bildirdiğini; fesih kararında da açıkça belirtildiği üzere -------- işine ilişkin sözleşme, davacı ---------Ş.'nin iflası nedeniyle süresinden önce feshedildiğini; bu durumda, teminat mektubunun nakde çevrilmesine ilişkin şart olan "---------Ş.'nin kusuru nedeniyle ilgili sözleşmelerden herhangi birinin sona erme sürelerinden önce fesheldilmesi" şartının gerçekleştiğini; bu nedenlerle, davalının tazmin talebinin haklı ve hukuka uygun bulunduğunu; sözleşmenin davacının iddia ettiği gibi ---------Ş.'nin sahayı terk etmesi nedeniyle değil, davacı ---------Ş.'nin, iflas etmesi nedeniyle süresinden önce sona erdiğini; davacının iddia ettiği gibi ---------- ve --------- Belediyesi'ne bilgi verilmeksizin tesisin işletmesi durdurulmuş olsa idi bu durumda işveren olan --------- ve ---------- Belediyesi hem yüklenici konumunda olan davacı ----------Ş.'ye, hem de alt yüklenici olan davalı şirkete en azından bir ihtarda bulunup ve bunun akabinde sözleşmeyle şartnamede belirtilen cezai yaptırımların uygulayacağı; oysaki davalı ----------Ş. Tamamen ---------- isteği ile işletme işini 30/06/2010 tarihinde sonlandırdığı ve 0/07/2010 tarihinden itibaren tesisi devrettiğini; diğer davalı ----------Ş. --------- Şubesi tarafından davalıya verilen 05/02/2009 tarihli 436.201,00 EURO'luk teminat mektubu söz konusu tutarın 2 vadeye bölünmüş bulunduğunu; bu nedenle, davalı şirket tarafından vade tarihleri dolmadan önce nakde çevrildiğini; çünkü, davalı şirketin alt yüklenicilik görevinin süresinden önce sona ermesi nedeniyle uğradığı kayıplar ve aynı zamanda ---------Ş.'nin iflas öncesi ve sonrasında kamuya olan borçlarını ödememesi nedeniyle, ----------- de hakedişleri ödememesi sonucu oluşan zararları karşılamaya da yetmediği; teminat mektubunun muhatabının davalı ---------Ş.olduğunu; davacının bu konudaki farklı şirket iddiasının yerinde olmadığını; bu nedenlerle, haksız davanın reddine karar verilmesini; talep etmiştir.
Davalı ---------Ş. vekilince verilen davaya cevap dilekçesinde özetle; davalı bankanın ---------- Şubesi kredi müşterisi olan davacı ----------Ş.'nin talebi üzerine ---------Ş. hitaben -------- nolu 05/02/2009 tarihli ve toplam 1.350.000,00 TL bedelli teminat mektubunun verildiğini; 20/12/2010 tarihinde diğer davalı şirket tarafından teminat mektubunun --------- sözleşmesi için verilen teminat mektubunun tazmini talebinde bulunulduğunu; muhatabın talebi davalı banka tarafından incelenerek yerinde görülmekle; 24/02/2012 tarihinde teminat mektubunun tazmin edilerek 436.201,00 EURO karşılığı 836.683,98 TL'nin muhatabın hesabına gönderildiği ve firma tarafından bankanın ibra edildiğine ilişkin yazı verildiğini; teminat mektubunun nakde çevrilmesi ile ilgili işlemlerin yerinde bulunduğunu; bu noktada, davalının yasal sorumluluğunu gerektiren bir durumun bulunmadığını; açıklanan nedenlerle, haksız ve hukuka aykırı davanın reddine karar verilmesini; talep etmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :Dava; davalı banka tarafından, davacı/ kredi müşterisi şirketin talebi üzerine diğer davalı/muhataba hitaben düzenlediği teminat mektubunun, davalı şirket tarafından haksız olarak nakde çevrildiğinden bahisle, davalı/ alacaklı bankanın, teminat mektubu bedelini tahsil için giriştiği icra takipleri nedeniyle davacının, davalı bankaya borçlu olmadığının tespiti ile davalı/muhatabın, teminat mektubunun nakde çevrilen miktarı kadar sebepsiz zenginleştiğinden bu miktarın, davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesi istemine ilişkindir.Mahkememizin 21/03/2018 tarih--------- Esas --------- Karar sayılı kararı ile davacılar tarafından davalılar aleyhine açılan menfi tespit davasında davacı --------ş iflas idaresi tarafından davalılar -------- Ş ve ---------Ş aleyhine açılan menfi tespit davasının reddine karar verilmiş, ---------- Sayılı ilamı ile taraflar arasındaki sözleşmenin 15. Maddesi gereğince davacı şirketin iflası halinde --------- ihbar ile sözleşmeyi derhal sona erme hakkı bulunduğu, davacı ile davalı arasındaki sözleşmenin 9. Maddesi ile ana sözleşmenin sona ermesi halinde bu sözleşmenin hiçbir ihtara gerek kalmaksızın sona ereceğinin kararlaştırılmış ise de alt yüklenici davalı --------- sözleşmenin süresinden önce sona ermesi halinde bundan dolayı oluşacak zararın davalıdan karşılanmasını talep edebilmesi için sözleşmenin davacının kusuru ile sona erdirilmesinin gerekli olduğu, bu halde davacının iflas etmesinde ve dolayısıyla sözleşmenin süresinden önce feshedilmesinde kusuru olduğunu ispatlanmasının gerekli olduğu, teminat mektubunun nakde çevrilme şartlarında gerek sözleşmenin 9 maddesinde kusur şartı getirildiğinden mahkemece resen araştırılması gerektiği, mahkemece iflas erteleme dosyası getirtilerek davacının iflasına karar verilmesinde dolayısıyla sözleşmenin süresinden önce feshedilmesinde davacının kusuru bulunup bulunmadığı konusunda bilirkişi incelemesi yaptırılarak karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle mahkememiz kararının kaldırılmasına karar verilmiş, kaldırma kararı doğrultusunda ---------- Esas sayılı dosyası sureti dosyamız arasına almıştır. Dosya kaldırma kararı öncesi rapor sunan bilirkişi heyetine tevdi edilmiş davacı ----------Ş'nin iflasına karar verilmesinde davacı ---------- Şirketine yüklenebilecek kusur olup olmadığı yönünden inceleme yapılarak varsa hangi yönden kusurlu olabileceği değerlendirilmesi için bilirkişiden ek rapor aldırılmıştır.Mahkememizce 20/11/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle; ---------- hakkında, iflas erteleme talebinin reddi ve iflasının açılması karar verilmesi olgusu da dikkate alındığında, salt iflas gerekçesiyle kusur atfedilemeyeceğini, dava dosyası içerinde müflis hakkında İİK'da belirtilmiş olan hileli iflas ve taksirli iflasa ilişkin ceza davası açıldığına dair bir belge dava dosyasında yer almadığını, İİK'da belirtilmiş olan hileli iflas ve taksirli iflasa ilişkin veya başka bir kusurunun bulunup bulunmadığının tespiti ---------- ait defterlerin incelenmesi ile tespit edilebileceğini; takdir mahkemenize ait olmak üzere yerinde inceleme yetkisi verilerek iflas dosyası içerisinde bulunan defterlerin yerinde incelemesi ile gerekli tespitlerin yapılabileceği sonuç ve kanaatini bildirmiştir.Mahkememizce 08/08/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle; Davacı müflis şirketin incelenen, 2010, 2011 ve 2012 yılı ticari defterlerinin noter açılış onamaları ile yevmiye defterinin noter kapanış onamasının sürelerinde yaptırılmış olduğunu, defterlerin usulüne uygun tutulduğu, birbirini teyit ettiğinin görüldüğünün, davacı müflis şirketin 2010, 2011 ve 2012 yıllarına ait Özkaynaklarının, sırasıyla negatif - 16.490.294,76 TL, - 20.642.763,52 TL ve - 25.707.426,28 TL olduğunu, Özkaynaların negatif olmasında, 2010 yılından önceki yıllara ait 39.249.368.25 TL geçmiş yıllara ait zararları ile 2010 yılına ait 14.438.735,76 TL dönem net zararı, 2011 yılına ait 4.152.468,76 TL dönem net zararı ile 2012 yılına ait 5.064.662,76 TL dönem net zararından kaynaklandığının görüldüğünü, davacı müflis şirketin incelenen defterlerinde, davacı müflis şirketin iflasına karar verilmesinde davacı ----------- Şirketine yüklenebilecek kusur olduğuna dair hesap hareketlerini rastlanmadığının sonuç ve kanaatine varılmıştır. Mahkememizce yapılan yargılama toplanan deliller bilirkişi ek raporları ve tüm dosya kapsamına göre davacı ---------ş ile davalı --------Ş arasında imzalanan 30/01/2009 tarihli sözleşme ile ana sözleşmenin 4.5 maddesinde yer alan işlerin alt yüklenici davalı firma tarafından devralındığı sözleşmenin 9. Maddesinde işveren ile yüklenici arasındaki ana sözleşme sona erdiği taktirde bu sözleşmeye göre hiçbir ek ihtara gerek kalmaksızın sözleşmenin sona ereceği sözleşmenin yüklenicinin kusuru nedeniyle süresinden önce sona ermesi halinde alt yüklenicinin bundan dolayı oluşacak zararları yüklenici tarafından tazmin edileceği kararlaştırıldığı davacı ---------Ş'nin ---------- Esas sayılı dosyasında iflasına karar verildiği, bu tarihten sonra --------- Müdürlüğünün ----------Ş ile arasındaki sözleşmeyi feshettiği, bu durumun müflis şirkete bildirildiği, bu durumun davalı ---------- tarafından ----------, -------- Başkanlığı, ------- Müdürlüğü, ----------- Müdürlüğüne sözleşmenin feshedilmesi nedeniyle fesih tarihten itibaren işçi çalıştırmayacakları için kurumda açılan sicil dosyasının kapatılmasını talep ettiği, diğer davalı---------Ş --------- Şubesine başvurarak ----------- işi ile ilgili olan 436201 Euroluk bahsi geçen kısım yönünden teminat mektubunu paraya çevrilmesini talep etmesi üzerine 24/12/2010 tarihinde teminat mektubu tanzim edilerek 436.201 Euro karşılığı 863.697,98 TL'nin davalı ----------- hesabına yatırıldığı, davacı müflis şirketin hakkında iflas kararı verilmesinin kendi kusurundan kaynaklanmadığı ticari defter ve kayıtları üzerinde yapılan incelemede hileli iflas işlemi olmadığı, 2010 yılından önceki yıllara ait geçmiş yıllara ait zarar ile 2010 yılına ait net zarar ve 2011 yılına ait dönem net zararı ve 2012 yılına ait dönem net zararının hesap edilmesinde öz kaynakların negatif olmasında bu zararlardan kaynaklandığı bu nedenle davacı şirkete izafe edilebilecek bir kusur olmadığı, davacı müflis şirketin ------------ Bankası'na iş bu teminat mektubu nedeniyle borçlu olmadığının tespiti ile teminat mektubu bedelini davalı -------- temini ile davacıya ödenmesine karar vermek gerekmiş aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davacı ---------Ş. Tarafından davalılar aleyhine açılan davanın 16/03/2016 tarihinde dosyanın işlemden kaldırıldığı ve yenilenmediği dikkate alınarak HMK 150/1 ve HMK 150/5 maddesi uyarınca davanın açılmamış sayılmasına,
2-Davacı -----------Ş. İflas idaresi tarafından davalı --------- Bankasına açılan davada borçlu olmadığının tespitine, davalı ---------Ş aleyhine açılan davada 436.201 Euronun davalı ---------- tahsili ile davacı ---------Ş.'ye ödenmesine,
3-Alınması gereken 615,40 TL maktu karar ve ilam harcının, davacı ----------Ş. 'den alınarak hazineye irad kaydına,
4-Davalılar davada kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihindeki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 30.000,00 TL vekalet ücretinin -----------Ş. alınarak davalılara verilmesine,
5-Alınması gereken 70.916,64 TL karar harcının, peşin alınan 15.416,70 TL harçtan mahsubu ile kalan 55.499,94 TL harcın davacıdan alınarak hazineye irad kaydına,
6-Avukatlık asgari ücret tarifesine göre davacı ----------Ş. için takdir olunan 157.342,26 TL vekalet ücretinin davalılardan tahsile ile davacı ----------Ş.'ye verilmesine,
7-Davacı -----------Ş. tarafından sarfedilen 21.478,95 TL yargılama giderlerinin davalılardan alınarak davacı -----------Ş.'ye verilmesine,
8-Davalı --------Ş. tarafından sarfedilen yargılama giderinin üzerine bırakılmasına,
9-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatırana iadesine,
Dair, Davacı Vekilinin ve Davalı Vekillerinin yüzlerine karşı tebliğden itibaren 2 hafta süre içinde İstinaf yolu açık olmak üzere oy birliğiyle verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.22/01/2025