T.C. İstanbul Anadolu 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2020/1 Esas
KARAR NO: 2020/147
DAVA: Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 22/11/2012
KARAR TARİHİ: 25/02/2020
Mahkememizde görülen Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
İDDİA : Davacı vekili dava dilekçesinde,------- iştigal eden müvekkili şirket ile davalı arasındaki ticari ilişki çerçevesinde müvekkiline ait ------------ ürününün dolumunun davalıya yaptırılmakta olduğunu,-----koli dolum gerçekleştirildiğini, davalının bu hizmeti karşılığında-------------- bedelli bir çekin müvekkili tarafından keşide edilerek davalıya verildiğini, oluma konu ürünlerden ---- ----- firmasına ihracatı esnasında ---- tarihinde -----tabi tutulması sonucunda, ürünlerde----- değerler üzerinde olduğunun tespit edilerek ürünlerin gümrükten geçirilmesine müsaade edilmediğini, bu durum karşısında davalı ile yapılan görüşmelerde üründeki --- yüksekliği ----- firmasından tedarik edildiğinin belirtildiğini, ancak----------- firmasının yaptırdığı incelemelerde ise bir neticeye varılamadığını, analiz sonucu gümrükten geçmemiş olmasının , davalı ediminin hukuken problemli olduğunu ve taraflar arasındaki ticari ilişkinin sakatlandığını gösterdiğini, dolayısıyla da bu ticari ilişki çerçevesinde davalıya verilen çekin tahsile konulmasında da sakınca bulunduğunu, davalıya çekin tahsile konmaması için ihtarname keşide edildiğini ancak davalı tarafından cevap verilmediğini, müvekkilinin dava konusu çeki keşide etmesine rağmen taraflar arasındaki ticari ilişki sakatlandığından davalı şirkete müvekkilinin herhangi bir borcunun bulunmadığını belirterek, davalıya verilen çekin tahsile ve icra takibine konulmaması için çek hakkında ihtiyati tedbir kararı verilmesini ve bu çekten dolayı davalı tarafa borçları bulunmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMA: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı taraftan gelen talepler doğrultusunda müvekkili şirket tarafından dolumları yapılan ürünlerin -----uygun olarak üretiminin yapıldığını ve ---- herhangi bir kısıtlayıcı talimatının da olmadığını ve---- onayı bulunduğunu, eğer gerçekten bir zarar ve kusurdan bahsedilecekse burada sorumlu olanın davacı ile------ firması olduğunu, müvekkili şirketin standartlara uygun davrandığını, müşteri memnuniyetini sağlamayı anaç edindiğini, bir çok önemli ---- ayrıcalıklı olmayı başardığını, müvekkiline atfedilecek ayıplı bir mal söz konusu ise davacı tarafından süresi içinde ayıp ihbarında bulunulması gerektiğini, 8 gün içinde ayıp ihbarında bulunulmadığını belirterek davanın------ davaya dahil edilmesini ve haksız açılan davanın da reddi gerektiğini savunmuştur.
İNCELEME VE GEREKÇE : Dava hukuki niteliği itibariyle; icra takibinden önce açılan menfi tespit davasıdır.
Tarafların tüm delilleri toplanmış, ayıplı olduğu iddia edilen ürünler ve ticari defterler ile kayıtlar üzerinde keşfen bilirkişi incelemesi yaptırılarak, bilirkişi raporu ile ek rapor alınmıştır.
Davacı şirket tarafından dava tarihinden önce Beyoğlu ----. Noterliğinde düzenlenen ------- tarihli ihtarname ile davalı şirkete ------ gerçekleştirmiş oldukları ------------ meydana gelen mağduriyeti belirtmiş, ihtarname içerisinde müvekkili şirkete ait ------ işlemlerinin muhatap şirkette gerçekleştirildiği, bu kapsamda Ağustos ayında gerçekleştirilen dolumlara konu ürünün bir kısmının ------ firmaya ihraca hazır hale getirildiği, ancak ürünlerin---------gümrüğünde -----tabi tutulması neticesinde , ürünlerdeki ---- üzerinde olduğu tespit edilerek, ürünlerin gümrükten geçirilmesine müsaade edilmediği, konunun aydınlatılması amacıyla taraflarınca gerçekleştirilen görüşmelerde ise ürün içeriğindeki -----------hammaddesinden kaynaklanabileceği ve bu maddenin ------ tedarik edildiğinin belirtildiği,---- ise benzer örnekler üzerinde yaptırdığı incelemelerde, ürünlerdeki ------- ---- tespit edilen orandan daha düşük olduğu sonucuna varıldığı, müvekkili şirketin başta ihracın gerçekleşmemesinden kaynaklanan zararı olmak üzere ürünlerdeki ayıp ihtimaline binaen dolumu yine muhatap şirkette yapılan ürünleri stoklarında bekletmesinden ,-------- talep edeceği zararından ticari itibarının zedelenmesinden ve sair nedenlerden kaynaklanacak zararlarının tazminini talep hakkı saklı kalmak kaydı ile öncelikle ticari ilişkiye istinaden ------ vade ve ---- bedelli çekin taraflarına iadesini yada tahsile konulmamasını talep etmiştir.
Davacı vekilinin ihtarnamesi sonucunda davalı tarafın dava konusu çeki iade etmemesi nedeniyle çekten dolayı borçlu olunmadığının tespitine dair mahkememizdeki menfi tespit davası açılmıştır.
Dosyada mübrez bilirkişi raporunda özetle, dava konusu ticari ilişkiye dair taraflar arasında yazılı bir sözleşmenin bulunmadığı, davalı tarafından dolumu yapılan ürünlerden --------------- ürünlerin --------- yaptırılan incelemelerinde, ürünlerin ------ olduğunun tespiti sonucu tüm ürünlerin sorunlu ve hatalı olduğunu gösterdiği, kaldı ki bir kısım ürünlerin problemsiz olduğu düşünülebilecek olsa bile ------ ile olan ticari ilişkinin gerçekleşmediği hususu ve mağduriyetinin şüphesiz olduğu, ürünün------- sağlığını ilgilendirmesi nedeniyle ürünlerin tamamında tasarrufta bulunma durumunun ortadan kalktığı, mobilya, beyaz eşya vs cinsinden bir emtia olmadığından dava konusu ürünlerin problemli-problemsiz ayrımına tabi tutularak işlem görmesinin mümkün , makul ve sağlıklı olmadığı, ihbar olunan----------- dilekçesinden müvekkili şirketin ----- hammaddelerin gerek üretimi gerekse yurt dışından ithal ettiği hammaddelerin satışı faaliyeti ile iştigal ettiği, dava konusu ile herhangi bir irtibat ve illiyet rabıtasının olmadığı, kendilerine atfedilecek bir kusurun bulunmadığı, bununla birlikte müvekkili şirketin ------ olmak üzere yalnız------- sanayiinde kullanılmak üzere sattığı, davalı şirketin müracaatı üzerine yapılan görüşmeler sonrasında sevk irsaliyesi ve faturalarda görüleceği üzere 10.000 kg öğütülmüş ham talkın satımının gerçekleştiği, müvekkili şirketin---------- öğütülmüş ---- yaparken ve sipariş verilirken istenen ve beklenen analizlerin ham talkın tane dağılımı, ---- --- değerleri olduğu, davalı ile aynı konularda alım satım akdi kurulduğu, satış koşullarında belirlenen standart analiz değerlerine uygun öğütülmüş ham talkı teslim ettiği, davalı şirketin ürettiği ------------------ gümrüğünde alıkonulduğu, 14.9.2013 tarihinde bildirildiği, müvekkili şirketten yardım talep edildiği, yardım amacıyla ------- analizinin yapıldığı, analizde----- karıştırılarak maliyet düşürmeye yönelik bir çalışma yapıldığı sonucuna ulaşıldığı, davalı şirket yetkililerine de bu durumun iletildiği, davalı şirket yetkilileri ve çalışanlarının da bunu teyit ettiği, davalı şirkete 3.7.2013 tarihinde son sevkiyatın gerçekleştirildiği, davalı şirketin çok acele ihtiyaçlarının olduğunu belirtmesi üzerine müvekkili şirket tarafından geri kalan ham talkın Ağustos 2013 tarihinde karşılayabileceklerinin bildirildiği, bunun üzerine acil olarak ------- şirketten öğütülmüş ham talkın satın alındığının davalı şirket tarafından bildirildiği, dava konusu ile herhangi bir irtibatlarının ve ilişkilerinin bulunmadığını belirterek müvekkili şirketin kusurunun olmadığını ve rücu imkanının olmadığını ve bu sebeple davanın ihbarına itiraz ettikleri, mail yazışmalarında ise ------- gümrüğünde ------ çıkan ----- sorunun davalı şirkete bildirildiği, dolumu yapılan üründe ---- olmadığı ve tedarikçi firmadan da ürün raporlarının istenilmesinin belirtildiği, davalı şirketin cevabi mailinde ----- sertifikalarında -----------olmadığının belirtildiği, gelen------olarak hem üretim başlamadan evvel hemde daha sonra sorun iletildiğinde, tekrar gönderildiği, kendilerinin yaptığı------ gaz çıkışı olmadığı, ancak gönderilen parti numunelerinde hem renk değişimi hemde gaz çıkışının gözlendiği, ------ tarafından düzenlenmiş 22.04.2012 tarihli ürün teknik raporunda kurşunun hiç görünmediğinin yani olumlu-olumsuz dikkate alınmadığını, kozmetikte kullanılabileceğinin belirtildiği, davacı şirketten davalı şirkete gönderilen 12.11.2012 tarihli mailde stoklarında bulunan 13.524 adet teknik----- dolumu yapılan------işlemden geçerek taraflarından kozmetik kalite talk ile ------yapılmasını talep ettikleri, bu şekilde ----- etme durumlarının bulunmadığını belirttikleri, davacı şirket tarafından 100 gr lık ---------isimli -----------dolumunun yapılabilmesi için talk hammaddesinin de davalı şirketçe temini amacıyla şifaen anlaşma yapıldığı, etiket , ambalaj ve esansın davacı şirket tarafından davalı şirkete verildiği, davalı şirketin dolumunu yapacağı öğütülmüş talk hammaddesini ------------------temin ettiği, bu firmanın yurt içi ve yurt dışına satmak üzere talk ---- ithal ettiği, --- kullanıldığının belirtildiği, davalı şirket tarafından tedarik edilen öğütülmüş talk ----- karıştırılıp dolumunun yapıldığı, davacı şirkete teslim edildiği, ----- edilmek üzere gönderilen ------ girişinde yapılan ------- --- bulunduğu ve bu sebeple girişine izin verilmediği,------ gümrüğünde---- tarihli yapılmış olan raporda ---------- bulunduğunun belirtildiği, ----- olması gerektiği, fazlasının yasal olmadığının belirtildiği, davalı tarafından -------------- bu hizmet karşılığında ----------- bedelli çekin verildiği, davaya konu ürünün----- sebebiyle ---- göre içerisinde ------ bulunmaması , ------- göre de ----- gerektiği, ---- olarak tespit edildiğinin dosyadaki mevcut belgelerden anlaşıldığı, davacı şirket tarafından ----------- tarihli rapora göre -------- değerinin 181 ppm olarak bulunduğu, diğer donelerin uygun çıktığı, mahkeme heyeti olarak davacı firmanın deposunda üretimi yapılan dava konusu ürünlerin görüldüğü, analiz yapılmak üzere numuneler alındığı, numunelerin -------- kimyasal analizlerinin yapıldığı, 28.2.2014 tarihli raporda 61.9 ppm kurşunun bulunduğu, davacı tarafından----- şubesine yazılan yazı ile, kozmetik ürünlerdeki ----- ağır metallerin yer almaması ile ilgili ek tablonun sorulduğunu ve kozmetik yönetmeliğinin ek2' deki listede kozmetik ürünlerin içermemesi gereken maddelerin listesinin yer aldığı, listenin 289.sırasında --------- ve onun bileşiklerinin yer aldığı, işgal ettiği mesleki grubun kozmetik olması ve satış esnasında evrakların da kozmetik ifadesinin bulunması nedeniyle ----------ürün satışı esnasında boya ve seramikle iştigal etmeyip, kozmetik ile iştigal eden davalı şirkete sanayi tipi içeriğinde ------------ gibi ----- bulunan öğütülmüş ---------------olduğu, ayrıca ürüne ait ------ verilmiş olduğu, kozmetikte kullanılır olduğuna dair yazılımın bulunduğu, içeriğinde kurşunun bulunmamış olduğunun -----belirlendiği, bu şekilde------- davranışta bulunduğunun belirlendiği ve kusurlu davranış sergilediği,----------boya ve seramik için kullanılan ---- kozmetik sanayi için pazarlamış olduğu ve ürünle birlikte sunmuş olduğu ürün---------ve kullanım sınıfında kozmetikte gerek ürün tedarikinde gerekse de kullanılabilirliğinin belirtildiğini bu nedenle % 20 oranında kusurunun bulunduğu, ürün ---- üstlenen davalı firmanın gerek tedariki gerekse ambalajlanmış son hali ile ürün uygunluk analizini belirlememiş olmasının ürünün piyasaya arza hazır hale getirilmiş olması nedeniyle sorumluluğunun % 40 kusur oranında bulunduğu, ürünün teslim alınışı esnasında ürün içeriğine dair analiz raporunun istenmemiş yada davacının kendisi tarafından yaptırılmamış olması nedeniyle ayrıca ihraç edilecek bir ürün için, ürün standart değerlerini tespit etmemiş ve-veya ettirilmemiş olmasından dolayı zararın artmasına sebebiyet vermekten davacı şirketin % 35 oranında kusurunun bulunduğu, davacı tarafın 23.488 TL bedelli çekten dolayı davacının % 35 kusuru haricinde % 65 kusura denk gelen (23.488 TL % 65 = ) 15.267.20 TL tutarında borçlu olmadığı belirtilmiştir.
Mahkememiz dosyasının----------- tarihli kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verildiği, tarafların temyiz etmesi üzerine dosyanın Yargıtaya gönderildiği, Yargıtay --- H.D. nin ---Esas, --- Karar, 09/12/2019 tarihli kararı ile bozma kararı verilmesi üzerine dosyanın tekrar mahkememize gönderildiği anlaşılmıştır.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde;davanın İİK 72 maddesine göre açılan itirazın iptali davası olduğu, davalı ile davalı arasında ticari ilişkinin gerçekleştiği ve davalı tarafından davacıya ------------- ürünlerin dökümünün davalı tarafından yapıldığı ve yapılan iş karşıylığında davacı tarafından davalıya---- keşide tarihli 23.488,00 TL lik çekin verildiği, davalı tarafından dolumu yapılan ürünlerin ihraç edilmesine rağmen gümrükten geçmediği ve davalı yüklenicinin ürünleri ayıpsız bir şekilde teslim edilmemesinden dolayı ödemekten imtina ettiği, davacının TTK 23/son maddesi gereğince tacir olan davacının ayıplı olan ürünleri açıkça anlaşılmayan ayıp olması halinde 8 gün içinde incelemek veya incelettirmek ve sonucuna davalıya bildirmek zorunda olduğu halde bu hususu süresi içinde tespit ettirip davalıya bildirdiğini ispat edemediği anlaşılmakla açılan davanın reddi gerektiği, dava konusu çekle ilgili olarak Mahkememizin -----tarihli tedbir kararında İİK 72/2 maddesi gereğince çekin icra takibine konu edilmesinin önlenmesine karar verildiği, İİK 72/4 maddesi gereğince hüküm kesinleştiğinde teminattan alınmak üzere davacının asıl alacak 23.488,00TL nin % 20 si oranında tazminat ile mahkumiyetine karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM :Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
Davanın REDDİNE,
Davacının İİK 72. md. gereğince tedbir kararı ile takip yapılmamış olduğundan 23.488,00 TL nin % 20 si oranında tazminat ile mahkumiyetine, davacıdan alınarak davalıya ödenmesine,
1-Peşin alınan 348.80 TL harçtan, alınması gereken 54,40 TL harcın mahsubu ile bakiye 294,40 TL harcın, hüküm kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
2-Davalı taraf kendisini vekil ile temsil ettiğinden ---- uyarınca davalı yararına taktir olunan--- vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya ödenmesine,
3-Davacı tarafça yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı tarafça yapılan 28,00 TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
5-Tarafların yatırmış oldukları gider avansından artan tutar varsa hüküm kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa iadesine,
Dair, kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde Yargıtay yolu açık olmak üzere taraf vekillerinin yüzlerine karşı verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı