T.C. İstanbul Anadolu 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2022/43 Esas
KARAR NO:2024/77
DAVA: Gabin ve İkrah Sebebine Dayalı İbranamenin İptali ve Alacak
DAVA TARİHİ: 04/02/2013
KARAR TARİHİ: 25/01/2024
Mahkememizde görülmekte olan Gabin ve İkrah Sebebine Dayalı İbranamenin İptali ve Alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREKÇE:Davacılar vekili dava dilekçesinde, müvekkillerinin hastahane işletmek üzere ------- isimli şirketi kurduklarını, davacılardan ----- aynı zamanda doktor olduğunu; karı kocanın tüm bilgi, tecrübe, mesai ve mal varlıklarını bu iş için ayırdıklarını; bir müddet sonra şirkette nakit sıkıntısı doğduğunu, bunu aşmak için ------finansal kiralama sözleşmeleri imzaladıklarını, davacı -------kardeşlerinin ve onların ortağı olduğu ---- bu sözleşmelerde ----- şirketine kefil olduklarını; zamanla biriken finansal kira bedelleri sebebiyle ailenin tüm fertlerinin mal varlığına haciz konulması tehlikesinin doğduğunu; birikmiş finansal kira borçlarının ödenmesini sağlamak, ailenin ve ---- kefaletlerinde ibra edilmesinin sağlanması için davalılardan---- %50 hissenin devri konusunda görüşmeler başlattıklarını;------ tarafından müvekkilleri tarafından işletilen hastahanenin son derece değerli olduğu ve gelecekte hastahaneler zinciri oluşturabilecek kapasitede bulunduğu hususunun bilindiğini; taraflar arasında bu çerçevede 3 adet sözleşme imzalandığını;------ tarihli ------ davacılar arasında imzalandığını, bu sözleşme ile ---- %50 hissesinin ----- devredilmesi ve-------%82 oranındaki ortaklığının sona erdirilmesi konusunda mutabakata varıldığını,
06/03/2008 tarihli --------- arasında imzalandığını; bu sözleşme ile -------- %50 hissesine tekabül eden 1000 adet hissenin -------- devri ve ödenecek bedel konusunda anlaşmaya varıldığını 24/07/2008 tarihli protokolün ise -------- davacılarımız arasında imzalandığını ve önceki sözleşmelerden kaynaklanan yükümlülükler bakımından tarafların karşılıklı olarak birbirlerini ibra ettiklerini, 24/07/2008 tarihli ibranamenin gabin ve ikrah sebebiyle geçersiz olduğunu; davalı ------bu sözleşmede üstlendiği edimleri yerine getirmekte bilerek geciktiğini, bu yolla ----durumunun fiilen ve hukuken daha da kötülüleştirdiğini, nihayet müvekkillerini oyalayarak özellikle ----- olan ilişkisinin kopma noktasına gelmesini sağladığını, planlı bir biçimde müvekkillerini önce zor duruma düşürdüğünü, başka çarelerinin kalmadığını sağlayarak ibra protokolünü imzalamak zorunda bıraktığını; hem ----- hemde kefil olan müvekkillerinin ailelerine ve şirketlerine haciz tehdidi ile ibranamenin imzalandığını; ibranamede devre konu hisselerin çok düşük değerli olarak belirlendiğini, müvekkillerinin -----şirketinden olan cari hesap alacaklarının ve huzur haklarının yok edildiğini belirterek; sözleşmeler gereği müvekkillerine ödenecek bedelin ----- borcun ödenmesi için ve kefaletlerin kaldırılması için ----- öncelikle konulup bu borçlar ödendikten sonra müvekkillerine ödeme yapılacağı kararlaştırıldığından dava konusu olan alacaklardan hem ------birlikte sorumlu olduklarını beyan etmek suretiyle her bir davacı için fazlaya dair haklarını saklı tutarak 10.000,00'ar TL talepte bulunmuş bilahare ------ tarihli ıslah dilekçesi vermek suretiyle davacı ------ için 100.000,00 TL hisse devir bedelini ve 530.000,00 TL cari hesap alacağı olmak üzere toplam 630.000,00 TL nin davacı ----- 100.000,00 TL huzur hakkı alacağı ve 530.000,00 TL cari hesap alacağı olmak üzere 630.000,00 TL nin davalılardan avans faizi ile birlikte müteselsilen tahsilini talep ve dava etmiştir.Davalı vekilleri cevap dilekçelerinde; -------------- hisseye bölündüğünü; davacıların ---------- hisseyi kontrol ettiğini; bir başka anlatımla sermayenin % 77,25 hissesinin davacılara ait olduğunu; anılan şirketin -------- tescilli olduğunu; poliklinik düzeyinde sağlık kuruluşu işletmesine rağmen, ----- ilinde şube olarak 27.12.2006 tarihinde hastane işlettiğini; şirketin kalan % 22,5'luk hissesinin ise, halen bu şirketin yönetim kurulu üyesi olan ---- ait olduğunu; ------- alanında yatırım yapan bir kuruluş olarak ---- muhtelif illerinde ----- bulunduğunu; halen inşaatları ve tefrişleri devam eden açılmamış hastaneleri de olduğunu; --------------- % 50 hissesi olan 1000 hissenin satışı için ---- tarihli ------- tarihli ------- tarihli protokolün ------ adına vekaleten kendi adına asaleten ----------- tarafından imzalandığını; anlaşmanın başlıca şartının ----- taşınarak, -------- faaliyetlerin tasfiye edilmesi ve kapatılması ol¬duğunu; taraflar arasında 06.03.2008 günü imzalanan hisse devir bedelinin tespiti ve ödenmesi başlıklı 3. maddeye göre, hisse bedelinin hastane binasının 31.01.2008 tarihinden sonra ödenmesi gereken ---- ödemeleri için ------dışındaki tüm borçlardan arındırılmış olarak ---------- olarak belirlediklerini; tarafların mu¬tabakatıyla 06.03.2008 itibariyle, --------- olarak tespit edildiğini; tüm muhasebe işlemlerinde TL cinsinden tespit edilen toplam devir bede¬linin kullanılacağının kararlaştırıldığını; toplam devir bedelinden ---------- itibariyle borç tutarı şirkete ---------- ödenerek düşüldükten sonra bakiye rakam kapanışta nakden ve peşinen davacılardan -------- banka hesabına ödeneceğini; 06.03.2008 tarihli sözleşmenin kapanış başlıklı 4. maddesinin son paragrafın¬da, kapanışta ------- belgelerin teslimi üzerine, 3. maddede belirtilen borç tutarını ilgili alacaklı ------- ödenmesi amacıyla, şirketin yazılı olarak bildireceği banka hesap veya hesaplarına ödemesi, bakiyeyi 3. maddede belirtilen hisse devir bedelinin tamamlanması amacıyla satıcının ------------hesabına nakden ve defaten ödeyeceğinin kararlaştırıldığını; aynı sözleşmenin davacı ----- taahhütleri bölümünde ----- kapanış gününden 2 gün öncesi ------ çevrilerek belirlenen toplam devir bedelinin 3.000.000,oo TL, 31.01.2008 rakamı kesinleşince, tutarının şirketin borçlarının ödenmesi amacıyla ----- tarafından şirkete borç olarak konacağını; kendisinin ------ devrettiği % 50 hisse karşılığında alacağı paranın ---- şirkete ödeyeceği bu tutarın toplam devir bedelinden düşülmesinden sonra kalan bakiye olacağının kabul ve taahhüt edildiğini; bu düzenlemeden de anlaşılacağı üzere ----- devir bedelinin tam olarak belirlenmediğini; ----- hisse değerinin ---------- tarihli bilançosuna göre ve bu tarih itibariyle bü¬tün borçları çıktıktan sonra şirketin değerinin belirleneceği; --------- vadesi gelmemiş borcun bu değerlendirmeden hariç tutulacağını; bu suretle şirketin tüm borçlarından arındırılacağını; sadece ileride tahakkuk edecek ----------bunun dışında tutulduğunu; taraflarca belirlenen değerin şirket borçlarından arındırılmış haldeki öz varlık değeri olduğunu; bir başka anlatımla, üçüncü şahıs alacaklarının ödenmesinden sonra,------------ alacaklı hale gelmesi, şirketin öz varlık hesabında bir değişiklik yapmayacağından tarafların bu yönde bir iradeleri olduğunu iddia etmenin abesle iştigal olduğunu; bilanço tetkik edildiğinde, şirketin TTK.m.324. maddesinde belirlenen halinin ortada ve her türlü izahtan vareste olduğunu; bir başka anlatımla davacıların eksilen sermayeyi tamamlama cihetine gitmeyi kabul ve taahhüt ettiklerini; şirketin ortakları olan 1.587.927,38 TL borcunun bir başka anlatımla davacıların alacağını ------- sahip olduğu hisselerin devri suretiyle, takas edilerek tasfiye edilmesinin kararlaştırıldığını; 06.03.2008 tarihli protokol gereği davacı ---- doları karşılığı 605.800,oo TL ----- adet hisse karşılığı ödeme yapıldığını; müvekkili --------- sözleşme gereği ---- devre konu bakiye 500 adet hissesinin devri için 28.03.2008 tarihinde 1.080.800,oo TL'yi banka hesabına havale ettiğini; yine sözleşme gereği hissesi devralınan ----- borçlarının ödenmesi için adı geçen şirketin hesabına da aynı gün 1.374.300,oo TL havale edildiğini; yine aynı gün ---- şirketine birikmiş finansal kiralama borçlan kapsamında, ----- olarak havale yapıldığını; bu ödemenin de, doğrudan müvekkili ---- tarafından yapıldığını; ancak, ödemede açıkça ------- hesabına yapıldığının belirtildiğini, aksi iddianın doğru olmadığını; 06.03.2008 tarihli sözleşmedeki şartlara uygun 1000 adet hissenin kesin olarak değeri belirlenmemesine rağmen, toplam 4.291.597,39 TL ödemenin 28.03.2008 tarihine kadar gerçekleştirildiğini; davacılardan --------- sahip olduğu 1000 adet hisse değerinin 31.01.2008 tarihine kadar bütün borçların ödendikten sonra tespit edilen azami değerin 4.240.600,00 TL olduğunu; 28.03.2008 tarihi itibariyle bu hisseler için 50.997,39 TL fazla ödeme de bulunulduğunu; kaldı ki davacıların ------ tarihli sözleşmeye dayanarak herhangi bir talep hakları kalmadığı gibi, bir an için kaldığı düşünülse dahi zamanaşımına uğradığını; esasen müvekkilinin yaptığı ödemeler dışında, davacıların ödemeyi taahhüt ettikleri ------- nakli ve onarımların yapılması gibi parasal içerikli taahhütleri bulunduğunu; anılan sözleşmeler sebebiyle müvekkilinin herhangi bir borcu bulunmadığı gibi alacaklı du¬rumda olduklarını; 1000 adet hissenin devir tarihi itibariyle, yönetim kurulunda olmaları ve yönetim kurulunun bu hisse devirlerini onaylayarak, şirketin pay defterine kaydedildiğini; bu durumun genel kurul toplantısı ve şirket kayıtlarıyla sabit olduğunu; davacıların naklini ve bakımını üstlendikleri ekipmanı getirmemeleri üzerine, onarım ve nakil giderlerinin mü-vekkili tarafından karşılandığını; bu hususun davacı tarafın iptalini talep ettiği 24.07.2008 tarihli protokolde hüküm altına alındığını; ayrıca müvekkili şirketin çalışanların maaşının ödenebilmesi için şirketin genel müdürü ------ şahsi hesabına muhtelif tarihlerde 603.000,00 TL gönderdiğini; ayrıca şirket kayıtlarının davacılardan ------ tarafından kaçırıl¬dığını; bu durumun davacılara ------- ile keşide edilen ihtarname ile bildirilerek taahhütlerin yerine getirilmesinin istendiğini; finansal kiralama borcu kapsamında ödeme yapılmasına rağmen sözleşmenin yenilenebil- mesi için davacılar üstüne düşeni yerine getirmeyerek, hazır olmasına rağmen davacıların söz konusu sözleşmelerde kararlaştırılan kişiler haricindeki kişilerinde, kefaletlerinin kaldırılması talebinin kabul edilmemesi üzerine yenilemekten kaçındıklarını; bunun üzerine davacıların ----- bakiye hisselerin tamamını her iki davacının şirkete olan bütün borç ve alacaklarının silinmesiyle, kendileri hakkında herhangi bir sorumluluğa gidil¬memesi karşılığında gerek kendileri gerek ise kontrolü altında tuttukları hisseleri ------- diğer bütün alacaklarından vazgeçerek toplam 1.714.000,00 TL'ye devrini teklif ettiklerini; bunun üzerine gerek hisse devir sözleşmeleri ve protokollerin gerek ise finansal kiralama sözleşmelerini yenileme anlaşmalarının aynı anda imzalama kararının karşılıklı olarak verildiğini; 24.07.2008 tarihinde imzalanan bütün protokol, temlikname ve hisse devir sözleşmelerinin ----- binasında aynı anda yapıldığını; buna ilişkin ödemelerinde aynı gün kararlaştırılan şekilde banka hesaplarına ödendiğini; davacıların --- tarihli sözleşme ve protokolleri imzalamadan önce, ----------- keşide ettikleri ihtarname ile tavırlarını gizlediklerini; karşılıklı mutabakata bağlı imzaladıkları sözleşme için dürüstlük kuralına aykırı davrandıklarının en büyük göstergesi olduğunu; aslında ihtarname incelendiğinde, davacıların 24.07.2008 tarihli protokol hakkında önceden bilgileri olduğunun aşikâr olduğunu; müvekkili ----- finansal kiralama şirketiyle ilişkisinin davacılar sebebiyle başladığını; bu nedenle finansal kiralama binasına zorla getirilmesi ve imzalaması için başına güvenlik görevlisi dikildiği tezinin tamamen çürüdüğünü; finansal kiralama şirketinin tamamı yabancı sermayeli bir kuruluş olduğunu; bu biçimde faaliyet yürütmesinin mümkün olmadığını; % l'lik kontrol amaçlı 20 adet hissenin satışının, 26 ayın sonunda şirketin son 3 ay ciro ortalamasına göre belirleneceğini; davacı --------% l'lik 20 hissesi dahil şirkette kalan 342 hissesinin tamamını 1.644.000,00 TL'ye devretmeyi ilk hisse satışından 3 ay sonra anlaşmanın diğer şartlarını yerine getirmesinin istenmemesi karşılığında teklif ettiğini; bu teklifin müvekkili şirket tarafından uygun görülerek 24.07.2008 tarihinde ek protokol ve hisse devir sözleşmesi gereği devredildiğini; davacılardan ---- ise, söz konusu anlaşma gereği kendi üstüne düşen görevleri ve şartları yerine getirmemesine karşılık 200 adet hissesinden 199 hissesini 70.000,oo TL'ye müvekkili ------ adetini aynı şartlarda yerine getirmesinin müvekkili şirket tarafından sağlanması karşılığında ---- devrettiğini; davacı --------- tarihinde müvekkili şirkete sattığı hisselerin her halükarda piyasa değerinin çok üstünde olduğunun açık olduğunu; her iki davacının gabin ve ikrah iddialarının sözleşmeler nedeniyle kendilerine yapılan ödeme sebebiyle müzayaka iddiaları hukuk dışı, dürüstlük ve iyi niyet kurallarına aykırı olduğunu; öte yandan, sözleşmeyi---- adına vekaleten----- imzaladığını; imzalanan sözleşmelere karşı bir itirazı var ise, vekillik görevini asilin talimatlarına uygun yerine getirmeyen ------- olduğundan, taleplerin muhatabının müvekkili şirket değil, adı geçen kişi olduğunu; öte yandan, --- devri ile ilgili gerek ----- gerek ---- adına gerekse kendi adına imzaladığını; dolayısıyla, hem alıcı taraf, hem satıcı tarafı temsil ettiğini; ---- bu işleme muvafakati olmaması halinde, sorumluluğun ---- ait olduğunu; --------- arasındaki sözleşmeleri imzalarken her iki şirketinde yönetim kurulu başkanı ve imza yetkilisi olduğunu; davacıların ---- içinin boş olup olmadığı konusunun daha iyi bilmesi gerektiğini; ------ sermayesinin 2006 yılında 2.460.000,00 TL'ye çıkarıldığını; bu sermayenin 2.017.200,oo TL'sinin----, 344.400,00 TL'sinin ---- ait olduğunu; dolayısıyla davacıların ------ 2.017.200,oo TL tutarındaki sermaye karşılığı hisselerinin 1.159.115,00 TL karşılığında nominal bedelin altında sahip olduklarını; hal böyle olunca, aksini iddia etmenin, abesle iştigal olduğunu; şirketin içinin boşaltıldığı ileri sürülüyorsa bunu en iyi davacıların bilmesi gerektiğini;------- yönetimde oldukları döneminde şirketin bilançosunda iştirakler olarak 3.094.314,48 TL gösterildiğini; bu durumun izahının ancak davacıların yapmasının mümkün olduğunu; kısacası kendilerine yük olan bu şirketi söz konusu sözleşmeler çerçevesinde davacılara satılmanın uygun görüldüğünü; taraflar arasındaki sözleşmelerde------ hisselerinin mali ve vergisel yükümlülük getirmemek şartıyla, davacılara devredileceğinin şart edildiğinin kararlaştırıldığını; bir başka deyişle, işin başında bu hissenin onlara verileceğini ve bu suretle --------pasifinde yer alan alacağının sıfırlanacağını; alacağın fiktif olduğunun davacıların kabulünde olduğunu; 24.07.2008 tarihli protokol ve sözleşme imzalamadan önce müvekkilinin keşide ettikleri ihtarnameden de anlaşıldığı üzere, protokolden haberdar olduklarını; köprüden geçene kadar hesabıyla hareket ettiklerini; imzalanmasından sonra ise, zor durumda olduklarını ileri sürerek ya tutarsa amacıyla hareket ettiklerinin ortaya çıktığını; finansal kiralama sözleşmesinin feshedildiği bilgisi saklanarak, bu sözleşme gereği kiralanan menkul ve gayrimenkullerin 31.01.2008 tarihli bilançoda gösterilmesi sebebiyle,------- değerinin çok üstünde tespite, dolayısıyla devrettikleri hissenin değerinin piyasa fiyatının çok üstünde müvekkiline sattığını; öte yandan, finansal kiralama şirketinin feshedilen sözleşmeler sebebiyle, kefiller hakkında haciz tehlikesi altında bulundukları iddiasının faraziden ibaret olduğunu; bu sözleşmeler ile ilgili olarak kefiller hakkında herhangi bir haciz başlatılmadığını; gabin iddialarının zorlama ve kılıf uydurma çabası olduğunu; müvekkili şirketin anlaşmanın yapıldığı anda yaklaşık (gerek davacılara gerek üçüncü kişilere yaptığı ödemeler toplamının) 5.500.000,oo ABD doları olduğunu; davacının uzun yıllar farklı şirketler kurup, yönettiğini; bu nedenle kendilerinin tecrübesizliğinden bahsetmelerinin abesle iştigal olduğunu; hisse devir bedelleri arasındaki farkın ise, iddia edildiği gibi olmadığını; müvekkili şirket tarafından hisselerin bir bütün olarak değerlendirildiğini; davacıların vergisel kaygıları sebebiyle hisse devir bedellerinin kendileri tarafından aile arasında belirlendi¬ğini; hisse bedeli şirket özvarlığı dikkate alınarak belirlendiğinden, aradaki bedel tayinlerinin müvekkili şirket için önem ifade etmediğini; bu satışlarda --- aleyhine bir durum varsa, bu kendi vergisel problemleri sebebiyle satış bedelinin yüksek kısmını eşi ----- üstünde gösterme ihtiyacından olduğunu; ----yönelik huzur hakkı talebinin diğer sözleşmelerden bağımsız olması sebebiyle davaların tefriki gerektiğini; yönetim kurulu üyelerine huzur hakkı ödenmesi, ana sözleşmede hüküm bulunmaması ya da şirket genel kurulu tarafından kararlaştırılması halinde, söz konusu olduğunu; ana sözleşmede bu yönde hüküm bulunmadığı gibi genel kurulda da gündeme gelmediğini; bu nedenle huzur hakkı talebinin hukuki dayanaktan yoksun olduğunu; bunlardan başka davacıların geçersizliğini talep ettiği ----tarihli ek protokolün ----- ile doğrudan herhangi bir ilgisi bulunmadığını; dolayısıyla, buna dayalı taleplerin-----bakımından, tümüyle reddi gerektiğini; öte yandan ------ huzur hakkı ve cari hesap alacağıyla bir ilişkisi bulunmadığını; davacılardan ------ hiçbir zaman ortak olmadığı gibi, yönetim kurulu üyesi de olmadığını; 24.07.2008 tarihli protokolün 5. maddesinde bilançoya aksetmemiş şirket borçlarını ödediğine ilişkin belgelerin 30.09.2008 tarihine kadar ibrazı halinde, davacıya ödeme yapılacağının kararlaştırıldığını; ancak, herhangi bir belge ibraz edemediği gibi dava dilekçesinde de herhangi bir belge ve makbuz bulunmadığını; ----tarafından davacılar adına ------ olduğunu; talebe konu faiz oranının da yasal mesnedi bulunmadığından bahisle haksız davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Mahkememizce ---- Karar sayılı hükümde;
''Davacı taraf 24/07/2008 tarihli " ek protokol" başlıklı belgenin müzayaka ve ikrah sebebiyle geçersizliğini ileriye sürmüş ise de; müzayaka ( gabin ) iddiasının kabulü için edim ve karşı edim arasında nispetsizliğin bulunması; taraflardan birinin, diğerinin şahsına mevcut özel durumu bilerek istismar etmesi, bir başka deyişle sömrülmesi sonucunun bulunması gerekir. Gabinden söz edilebilmesi için objektif unsur olan edimler arasındaki aşırı nispetsizliğin yanında subjektif unsur olan sömrülenin kişiliği, yaşı sağlık durumu, ekonomik gücü, toplumdaki yeri, pisikolojik yapısı gibi subjektif unsurunda gerçekleşmesi gerekir. Olayımızda şirket öz varlığının 2.106.690,79 TL olduğu, bunun 31/01/2008 tarihli bilanço ile belirlendiği; bu durumun gerçek ve farklılık arz edebileceği, zira duran varlıkların rayiç değerinin yansımamış olabileceği; keşfen alınan raporda duran varlıkların 2008 devir tarihi itibariyle 1.274.554,00 TL olarak yer aldığı; duran varlıkla toplandığında toplamın 6.607.811,67 TL olduğu; duran varlıkların içerisindeki haklar olarak yer alan 4.679.760,36 TL'nin dikkate alınmaması gerekeceği çünkü o tarihte aktif olmadıkları; buna göre duran varlığın hakların tenzilinden sonra 1.928,00 TL olduğu; döner varlıklar olarak 691.167,37 TL dikkate alınsa, kısa vadeli ve uzun vadeli alacak toplamının 5.000.000,00 TL'nin kısmen üstünde olduğu, bu duruma göre ise esasen öz varlığın negatif durumda olduğu; Bu durum dikkate alınmasa dahi 31/01/2008 tarihli bilançoda öz kaynak olan 2.108.690,79 TL esası alınsa, taraflarca %50 hisse bedelinin 4.240.600,00 TL bir başka anlatımla şirketin tamamının 8.481.200,00 TL olarak belirlendiği; bu durumda normal öz varlığın 4 katı değerinde hisse bedelinin söz konusu olduğu; hal böyle olunca ilk sözleşme olan 06/03/2008 tarihli sözleşmede hisse bedelinin düşük belirlendiği; edim dengesinin bozuk olduğu yönündeki iddiaların gerçek olmadığı; bu durumda gabin için objektif unsurun 06/03/2008 tarihli sözleşme yönünden gerçekleşmediği; 24/07/2008 tarihli protokolde ise satışa konu toplam 542 adet hisse senedinin değerinin toplamı olarak 1.714.000,00 TL belirlendiği; bir başka anlatımla %27,1 payın değeri olduğu; bir başka anlatımla şirketin tamamı yönünden 6.324.723,00 TL olacağı; hal böyle olunca bu sözleşme tarihinin önceki sözleşmeden sadece 4 ay sonra olduğu ve yapılan bu irdelemenin bunun içinde geçerli olması da nazara alınarak objektif unsurun gerçekleşmediği, gabinden söz edilemeyeceği; İkrahın ise, o tarihten meri 818 sayılı yasanın 29 ve 30. Maddesinde belirtildiği üzere bir kimsenin başka bir suretle yapamayacak olduğu bir hukuki muameleyi, bir kötülüğün başına geleceği korkusuyla yapmak zorunda bırakılması olduğu; davacının iddia ettiği bu halin ispatlanamadığı ve dosya kapsamına nazaran bu hali gerektirecek bir durumunda söz konusu olmadığı;
Bu nedenlerle 24/07/2018 TARİHLİ SÖZLEŞMENİN GEÇERSİZLİĞİNİN TESPİTİNE İLİŞKİN TALEBİN REDDİ GEREKTİĞİ; Bu çerçevede; 23/02/2008 tarihli sözleşme yönünden incelendiğinde; 24/07/2008 tarihli ek protokolün 1. Maddesi ile 23/02/2008 tarihli ---- anlaşması nedeniyle, tarafların birbirlerini umumi olarak ve gayri kabili rücu olarak ibraa ettikleri; karşılıklı alacak ve borçlarının kalmadığı bildirildiğinden bu ibra sebebiyle; bu anlaşmadan kaynaklı herhangi bir alacak iddia edilemeyeceği, dolayısıyla bu sözleşmede davalı tarafın ( her ne kadar genel kurul kararı ve ana sözleşmede bu hüküm yok ise de, akti borç altına sokan huzur hakkı ödemesi ) huzur hakkı ödemesi borcu dahi ibranın sonuçlarının doğduğu; 06/03/2008 tarihli sözleşme yönünden incelendiğinde; Yine 24/07/2008 tarihli protokolün 2. Maddesi ile 06/03/2008 tarihli -------hisse devir ve hisse devir vaadi sözleşmesinin 9.10. Maddesinde düzenlenen, hisse bedeli ödemesinin tamamen gerçekleştiğini kabul edilerek, birbirinin umumi ibra ile karşılıklı ibra ettikleri; bu nedenle ibranın sonuçlarının doğacağı ve bu sözleşme yönünden de huzur hakkı ödemesi borcu dahi bir talepte bulunulamayacağı; 24/07/2008 tarihli ek protokol yönünden incelenmesinde;
Protokolde devredilen hisse bedelleri için 24/07/2008 tarihli protokole konu 542 adet hisse bedeli olan 1.714.000,00 TL'nin aynı gün 1.644.000,00 TL ve 70.000,00 TL olarak davacılara havale edildiğine ilişkin dekont örneğinin cevap yazısının 48-49 nolu eklerinde sunulduğu ve bu hususta uyuşmazlık bulunmadığı nedeniyle bu sözleşmedeki hisse bedeli yönünden ödemenin tamamen gerçekleştiği; davacıların -------- alacağı yönünden ise davacıların ortaklar cari hesabına göre, ----- 1.855.966,00 TL alacağı bulunduğu kabul edilerek protokolde ( 5 ) sayılı bentte tasfiyenin esaslarının kararlaştırıldığı; bunun 1.159.115,00 TL'sinin------bir başka anlatımla ------ hisselerinin devri suretiylegerçekleştirildiği; 44.000,00 TL'nin araçların devri, 35.981,00 TL'nin demirbaşların devri ( alacağın temliki yöntemiyle ) suretiyle tasfiye edildiği kalan 616.600,00 TL ödenmediği; ödemesininde ------- tarihli bilançosunda belirtilen ya da herhangi bir nedenle bilançoya aksetmemiş olan şirket borçlarının tevdi edildiğine ilişkin ödeme belgeleri ile sayi mutabakatlara ilişkin belgelerin, mutabakatların yapılmak üzere davalı -------tarihine kadar teslim edilmesi ile, mutabakatların tamamlanmasını takiben tevdii edileceğinin, bu tarih itibariyle vaki alacak taleplerinin alacağından mahsup edileceğinin; bu tarihten sonra vaki talepler için mevcut kefaletlerin devam edeceğinin tekraren teyit ve kabul ettiklerinin hükme bağlandığı; 30/09/2008 tarihine kadar bu kapsamda mutabakatlı olarak borçların kapatıldığına dair herhangi bir delilin bulunmadığı, bu nedenle 24/07/2008 protokol tarihi sonrasında şirketin ilk hisse devrinden önce oluşan borçları kapsamı dışında 24/07/2008 tarihinden sonra yapılan ödemelerin 616.600,00 TL'yi geçtiği; davacılar adına ödeme yapıldığına dair herhangi bir belgenin bulunmadığı nazara alınarak davalıların 616.600,00 TL borcunun bulunduğu kanaatine varılmış; Davacıların müzayaka / gabin iddiasının şirketin duran varlıkları ve döner varlıkları incelenmek suretiyle sermayesi üzerinde yapılan hesaplamalar sonucu yukarıda açıklandığı pay devir bedelleri gerçek pay değerlerine uygun bulunduğundan gabinin objektif unsurunun gerçekleşmediği, ikrahın ise zaten ispat edilemediği nedeniyle 24/07/2008 tarihli sözleşmenin geçerli olacağı; hal böyle olunca bu nedenle sözleşmeden dolayı huzur hakkı ödemesinin davacı -------- tarafından istenemeyeceği; huzur hakkı dahi ibranın sonuçlarının bu nedenle doğduğu; 06/03/2008 tarihli sözleşmenin 9.10. Maddesinde düzenlenen hisse bedeli ödemesinin tamamının gerçekleştiği ve tarafların birbirlerini umumi itibarla ibra ettikleri nedeniyle 06/03/2008 tarihli sözleşmeye dayalı herhangi bir hak talep edilemeyeceği;Keza 24/07/2008 tarihli ek protokol yönünden de bu protokole konu 542 hisse bedelinin havale ile ödendiği; ödeme nedeniyle bu protokole dayalıda bir hak iddia edilemeyeceği; Bu durumda istenebilecek olan ortaklar cari hesabına göre, "şirketin ortağına olan borçları" kapsamında davacının bir ödeme yapmasının gerektiği; oysa davacılar adına bir ödemenin dosyaya yansımadığı, 31/01/2008 tarihli bilanço ve detay mizanında "borçlar hesabının" davacı ... için açıldığı; diğer davacı için herhangi bir borcun kaydının bulunmadığı; alacak kaydının bulunmadığı; bu nedenle davacılardan -------- herhangi bir hisse devir alacağının söz konusu olmadığı, şirketten cari hesap alacağının bulunmadığı; 616.600,00 TL'den davalı ---- asıl borçlu olarak ve sözleşme taahhüdü nedeniyle de diğer davalı -------- sorumlu olduğu; bu sorumluluğu------- sözleşme taahhüdünde bulunmasından kaynaklandığı; bu sebeple davalı her iki şirketin bu bedelden ve davacı ------- karşı müteselsil sorumlu olduğu; davacı vekilinin cari hesap alacağının her bir davacı için 530.000,00 TL olarak açıklaması nedeniyle bu kalem alacağın ancak-------- için hükme bağlanabileceği, kalan kısım için dava hakkının saklı tutulması gerektiği nazara alınmak suretiyle hüküm oluşturulmuştur''
Denilmek suretiyle davacılardan---------yönünden 530.000,00 TL lik cari hesap alacağı yönünden talebinin kabulüne karar verilip 86.600,00 TL yönünden cari hesap alacağının saklı tutulmasına karar verilmiş, bu davacının huzur alacağı talebiyle diğer davacının hem cari hesap alacağı hem de hisse devir bedel alacağı yönünden taleplerinin reddine karar verilmiş,Mahkememizce verilen iş bu karar her iki taraf vekilince de istinaf edilmiş,--------- sayılı hükmü ile mahkememiz kararı eksik inceleme sebebiyle kaldırılmış; ''Davacı ---- kodlu cari hesaba ilişkin ---- havale açıklamalı ve ----- kayıtlarında yer almayan 1.242.868,06 TL alacak kalemi üzerinde durularak davacıların cari hesap alacaklarının tespiti ile protokolde tespit edilen cari hesap alacağı ile arasındaki tutarlılık değerlendirilerek cari hesaptan mahsuba konu mal varlığı değerlerinin protokol tarihi itibariyle değeri tespit olunarak varsa aradaki farkın, tarafların edimleri arasında açık bir nispetsizlik teşkil edip etmediğinin belirlenerek,Bunun yanı sıra ------ İhtarnamesi ile dava dışı ----Tarafından ----- akdedilen ------ taksitlerin ödenmesinde temerrüde düşülmesi nedeniyle finansal kiralama sözleşmesi feshedilmiş olması ve davalı -------- sözleşmeyi yenilemeyi ve kefil olmayı kabul etmiş olmasına rağmen 24/07/2008 tarihli protokol tarihinde dahi bu edimine yerine getirmemiş olması ile davacıların protokol tarihinde çektikleri ihtarnameler de değerlendirilerek davacıların 24/07/2008 tarihli protokol yapılırken müzayaka halinde olup olmadıkları tespit edilerek gabinin şartlarının bulunup bulunmadığı değerlendirilerek, oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekir. Buna göre Mahkemece eksik inceleme ile karar verilmiş olması doğru olmamıştır''Gerekçesi ile kaldırılan kararımız sonrasında dosya mahkememizin yeni esasına kaydedilmiş.Mahkememizce bu çerçeve ile yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucunda hükme esas alınan 13/02/2023 tarihli bilirkişi raporu temin edilmiş; Raporda; ''Dosya kapsamında talimatla aldırılan ------- Tal. Raporundan ve davalı tarafından sunulan ------mali verilerinden elde edilen ödeme bilgilerinden davacılardan --- şirketteki %50 Hissesinin davalı tarafa devri karşılığı kendisine ödenmesi gereken 4.240.600 TL’den 24.07.2008 tarihli gabin iddialı Ek Protokolün imzalanması öncesi toplam 1.686.600 TL’sinin kendi hesabına ödendiği ve aynı tarih itibarıyla 1000 adet hisse satışından kalan 2.554.000 alacağının kaldığının hesaplandığı, Davalılardan ------ adet hissesinin olması gereken değerinin 1.450.285,20 TL olması gerektiğinden bahisle davalılardan ---- şirketin değerini 24.07.2008 Ek Protokol imza tarihinde, yani yaklaşık 5 ay sonra 366.758,40 TL (1.450.285,20 1.083.526,80) davacı ----- aleyhine, zararına eksik bir bedel verildiği söylenebilecektir.Diğer taraftan, her ne kadar mahkemece ------ 199 adet hissesinden bu yönde bir eksik hesaplama yapılıp yapılmadığı görevi verilmemiş olsa da, cari hesap alacağının hesabında bu zararın hesabında gerekli olacağı, zira 199 adet hisse için 70 Bin TL’lik bedelin vergiden kaçınma kaygısıyla düşük gösterildiği, bu sebeple 342 + 199 hisseyi topluca değerlendirmek gerektiği, Bu kapsamda da ------- düşük hisse bedelinden zararının 213.406,20 TL, böylelikle 24.07.2008 tarihli Ek protokol kapsamında davalı ---- devredilen 541 adet hissenin düşük belirlenmesinden kaynaklanan zararının 580.164,60 TL (366.758,40+213.406,20) olarak hesaplandığı,Dosya kapsamında talimatla aldırılan mali bilirkişi heyeti raporunda davalılardan -------- isimli hesapta davalılardan ---- tarihinde,------ havale açıklamasıyla 1.242.868,06 TL alacak kaydedildiği, sonrasında 02.09.2008 tarihinde “devir işlemi” açıklamasıyla da 1.242.868,06 TL Borç yazmak suretiyle hesap sıfırlanmıştır. Taraflar 06.03.2008 tarihli sözleşmede %50’lik hisse bedelinin borçlardan ari olarak belirlendiği, diğer bir deyişle borçların davalı------ olduğu, finansal sıkışıklık nedeniyle davalıların şirket hisselerini satmaya karar verdiği, bu sebeple davalılardan ----- ödediği 1.374.300 TL’nin ---- gönderildiği, bu tutarın şirketin borçları için ödendiğinden bahisle davalı hisse bedellerine mahsup edilmemiştir. Taraflar 06.03.2008 tarihli sözleşmede %50’lik hisse bedelinin borçlardan ari olarak belirlendiği, diğer bir deyişle borçların davalı ------- ait olduğu, finansal sıkışıklık nedeniyle davalıların şirket hisselerini satmaya karar verdiği, bu sebeple davalılardan ---- tarihinde ödediği 1.374.300 TL’nin ------- hesabına gönderildiği, bu tutarın şirketin borçları için ödendiğinden bahisle davalı hisse bedellerine mahsup edilmemiştir 06.03.2008 tarihinde imzalanan sözleşme kapsamında davacılardan --------- ödenmesi gereken %50 hisse bedeli 4.240.600,00 TL iken 24.07.2008 tarihinde imzalanan Ek Protokol tarihinde 2.544.000 TL’lik kısmının ödenmemiş durumda, 06.03.2008 tarihli sözleşme kapsamında ----sözleşmesindeki eski kefilin kefaleti yerine davalı ------- kefil olmayı kabul etmiş olmasına rağmen Ek Protokol tarihine kadar geçen 5 aylık sürede davalıların en çok önemsediği anlaşılan işlemin gerçekleşmemiş olduğu, 28.03.2008 tarihinde yaklaşık 950 Bin USD karşılığı 1.242.868 TL ödemiş olsa da bir kısım leasing borçlarının ödenmesi bakımından protokolün imzalanmasının beklenildiği, ------ kaldırma kararında da tespit edildiği üzere, dosya kapsamında davacıların delilleri arasında yer alan ---- yevmiye numaralı, ----- yevmiye nolu
ihtarnamelerinin protokol imzalanması öncesinde gönderilerek ------- taraflı dayatma sonucu imzalanması istenilen ek protokol ve eklerinin geçerli olmadığının…” bildirildiği, yine dosya kapsamındaki e-posta yazışmalarının de ihtarnamede belirtilen taleplerin benzeri olduğu, 24.07.2008 tarihli Ek Protokolde 541 adet hissenin 1000 adetlik hisse satış bedeline göre düşük bedel üzerinden belirlendiği, imza öncesi davacıların tespit edilen toplamda 5.319.069,81 TL (3.673.096,63 + 1.645.973,18) alacağının bulunduğu,------ kararı öncesinde müfteriden rapor düzenleyen bilirkişi değerlendirmesinin yukarıda detaylı mali inceleme kapsamında yeniden yapılan irdeleme ve tartışmaya göre 24.07.2008 tarihli ibra protokolünün tazmin borcunun sona erdirip-erdirmediğinin nihai takdirin Sayın Mahkemeye ait olduğu''
RAPOR EDİLMİŞTİR.Mahkememizde açılan davada uyuşmazlık, 24/07/2008 tarihli ibranamenin gabin ve ikrah etkisinde yapılıp yapılmadığı, bu ibranamenin iptal şartlarının oluşup oluşmadığı, davacıların hisse devri ve işleyen cari hesap nedeniyle alacaklarının bulunup bulunmadığı, huzur hakkının bulunup bulunmadığı hususunda toplanmaktadır. Gabin (müzayaka) için edim ile karşı edim arasında bir oransızlığın bulunması taraflardan birinin, diğerinin şahsına ilişkin mevcut olan bir özel durumu bilerek istismar etmesi, bir başka deyişle sömürülmesi sonucunun ortaya çıkması gerekir. Gabinden söz edilebilmesi için objektif unsur edimler arasındaki aşırı nispetsizlik subjektif unsur ise sömürülenin kişiliği gibi sağlık durumu gibi ekonomik gücü gibi toplumdaki yeri gibi psikolojik yapısı gibi unsurların istismar edilmesi gerekmektedir. İkrah ise o tarihte meri 818 sayılı Borçlar Kanununun 29 ve 30. Maddesinde belirtildiği üzere bir kimsenin başka bir suretle yapamayacak olduğu bir hukuki muameleyi, bir kötülüğün başına geleceği korkusuyla yapmak zorunda bırakılması halidir.Bam kaldırma kararından sonra alınan bilirkişi raporunda davacı tarafın iddia ettiği gibi 24/07/2008 tarihli protokol ile davacıların daha önce 23/02/2008 ve 06/03/2008 tarihli sözleşmeler ile kararlaştırılan bir takım haklarından vazgeçildiği, bunun da ortağı oldukları ------ finansal kiralama sözleşmesinden dolayı ------ olan birikmiş kira borçlarından ötürü kaynaklandığı, davalı ----- ilk iki sözleşme gereğince edimlerini yerine getirmemesi sonucunda ağırlaşan koşullarında etkisiyle 24/07/2008 tarihli protokolü imzaladıkları; 24/07/2008 tarihli bu protokolde davacılar yönünden ilk iki sözleşme ile elde edilen hakların müzayaka oluşturacak şekilde ketim edildiği kanaatine varılmış bu nedenle davacı ----- yönünden 100.000,00 TL hisse devir bedeli, davacı -------- huzur hakkı alacağı ve her iki davacı yönünden de 530.000,00'ar TL cari hesap alacağının devam ettiğinin tespit edilmesi sonunda davanın kabulüne karar verilmiş; bu bedellerden her iki şirketin birlikte ve müteselsilen sorumlu olduğu da gözetilerek aşağıdaki hüküm tespit olunmuştur.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
DAVANIN KABULÜ İLE;
24/07/2008 tarihli ek protokol başlıklı ibranamenin davacılar aleyhine olan hükümlerinin gabin nedeni ile geçersizliğinin tespiti ile;
Davacı ------- yönünden 100.000,00 TL hisse devir bedeli ve 530.000,00 TL cari hesap alacağı toplamı 630.000,00 TL ile;
Davacı ------- yönünden 100.000,00 TL huzur alacağı ile 530.000,00 TL cari hesap alacağı toplamı 630.000,00 TL'nin davalılardan müteselsilen tahsili ile davacılara verilmesine,
Bu tahsilatlar yapılırken her bir davacı için yapılacak tahsilatlarda ilk 10.000,,00 TL'ye 16/07/2009 tarihinden kalan 620.000,00'er TL'ye ise 24/07/2013 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi uygulanmasına,
Alınması gereken 86.070,60 TL karar harcından baştan yatırılan 684,70 TL ve ıslah ile tamamlanan 20.493,00 TL nin toplamı 21.177,70 TL nin düşülmesi ile eksik 64.892,90 TL nin davalı şirketlerden müteselsilen alınarak hazineye irat kaydına,
Tamamı davacı tarafça karşılanan 21.193,30 L harcın tamamı ile ----- kaldırma kararından önce 24 davetiye gideri 168,00 TL ve bilirkişi inceleme/talimat keşif gideri 4.528,00 TL ile -------- kaldırma kararından sonra 44,00 TL tebligat gideri 2.000,00 TL bilirkişi ek ücretleri gideri toplamı 27.933,30 TL muhakeme giderinin davalılardan müteselsilen alınarak davacılara eşit olarak verilmesine,
Karar tarihindeki AAÜT gereğince her bir davacı için ayrı ayrı 94.200,00'er TL nin davalılardan müteselsilen tahsiline, davacılara verilmesine,
Dair karar, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, karar gerekçesinin tebliğinden itibaren 2 hafta içinde ----------- Adliye Mahkemesinde İstinaf yolu açık olarak oy birliği ile verildi, açıkça okundu usulen tefhim olundu. 25/01/2024