T.C. İstanbul Anadolu 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2020/652 Esas
KARAR NO:2023/869
DAVA:Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 03/02/2014
KARAR TARİHİ:06/12/2023
Mahkememizde görülen Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, müvekkili şirketin kozmetik ürünlerinin imalatı konusunda yapmış olduğu çalışmaları belli bir aşamaya getirip, gelinen aşamada kimyasal formülleri kendisine ait olan sülfatsız şampuan ve topuk kremi ürünlerinin ilk defa iç pazarda seri halde üretilmesine karar verdiğini, müvekkilinin bu çalışmaları tamamladıktan sonra --------- kendine ait olan bu ürünlerin üretiminin yapılması için davalı şirket ile -------- imzalandığını, müvekkilinin sipariş formlarını , davalı şirkete üretilecek ürünlerin siparişleri ------- gönderdiğini, davalı şirketin---- ortamında yapmış olduğu yazışmalarda bu siparişleri kabul ederek üretime geçtiğini ve ürünlerin teslim tarihlerinin----- olacağını belirttiğini, davalı şirkete şampuan üretimi için ------ ödeme yaptığını, yapılan sözleşme gereğince davalı şirketin müvekkiline ait şampuanı üretirken müvekkilinin üretim için onayını verdiği formülasyonu ile yapmadığını, alerjen olmayan parfüm esansı ile üretilmesi gereken şampuanı alerjiye sebebiyet verecek parfüm içerecek şekilde ürettiğinin anlaşılıp, bu hataların giderilmesi için davalıya çok sayıda e-mail yazıldığını, 8.4.2013 tarihli maile cevapla bu hususun ikrar edildiğini, müvekkiline üretilen ve şişelere dolum yapılmak suretiyle teslim alınan şampuanların geri gönderilmesini, üzerindeki etiketlerin sökülerek bu kez etiket içeriğine alerjen maddeleri yazarak sorunun giderileceğini bildirdiklerini, müvekkilinin bu hususun anlaşmalarına aykırı olduğunu ve kabul etmediklerini bildirdiklerini, davalının kabul ettiği hatasını gidermediğini, yeni bir üretim de yapmadığını iddia ederek , sözleşme gereği davalıya şampuan üretimi için ödenen 13.094 TL , ürün üretilmesi için davalıya teslim edilen ilave hammadde, etiket ve şişeler bedeli 6.975,6 TL ile teslim edilen ham ürünlerin numune dolumları için 3.384.24 TL olmak üzere toplam 23.453,84 TL nin davalıdan istirdadı ile fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak üzere uğranılan 10.000 TL maddi zarar olmak üzere toplam 33.453,84 TL nin davalıdan avans faizi ile birlikte tahsilini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; öne sürülen iddiaların gerçek dışı ve geçersiz olduğunu, davacının müvekkili ile ilk defa fason üretim ve dolum sözleşmesi marifetiyle bir ticari ilişkiye girdikleri intibasını uyandırmaya çalıştığını, taraflar arasındaki ilişkinin 2012 yılı başlarına dayandığını, davacının müvekkilinden destek talebinde bulunduğunu, büyük maliyetler karşılığı yapılan-------- faaliyetlerinin davacı için bila bedel yürütüldüğünü, aylarca davacının istediği formülasyonu meydana getirebilmek için büyük emek ve mesai harcandığını, davacının ürün içeriğiyle alakalı bir değişiklik talebi ile zincirleme etkileşmeden dolayı başka bir içerikte değişiklik meydana gelmesine yol açtığını, neticede davacının 10.06.2013 tarihli mail ile onay verdiği numuneler üzerinden dolumun gerçekleştirilip 31.7.2013 tarihinde ürünün tesliminin sağlandığını, davacının yaklaşık alerjen oranlarını davacının kendi talep ettiği kokuların kullanımından kaynaklandığını, müşteri memnuniyeti önceliğinde tutan müvekkilinin , davacı taleplerini makul bir şekilde karşılamak için üstün çaba sarfettiğini, bunun hatanın kabulü olmadığını, temerrüt koşullarının oluşmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:Dava hukuki niteliği itibariyle taraflar arsında imzalanan sözleşme kapsamında ödenen bedelin istirdadı talebine ilişkindir. Dosyanın; Mahkememizin------- sayılı kararı ile "Somut olayda; davalı yüklenici tarafından ürünler ----- tarihinde davacı iş sahibine teslim edilmiş, ürünlerle ilgili davalı yüklenici tarafından ----isimli laboratuvarda yaptırılan analiz sonucunda düzenlenen rapor ise davacına eline sonradan geçmiştir. Davalı şirket çalışanı tarafından ----- tarihinde e-posta yolu ile davacıdan ürünlerle ilgili teyit talep edilmiş olup, aynı tarihte davacı tarafından gönderilen e-postada ürünün pek çok değişik etken madde içerdiğini, ürünlerde alerjen olmayan bir koku kullanılacağının belirtilmesine rağmen ürünlerin alerjen içermediğine dair bir ibare göremediğini belirtmiştir. Davalı tarafından üretilen ürünlerin teslimi ve bununla birlikte taraflar arasında işleyen elektronik postalar ile haberleşme süreci akabinde davacının --- tarihinde analiz için laboratuvara başvurduğu, raporun ----- tarihinde hazırlandığı, raporun aynı gün davalıya e-posta yolu ile gönderildiği, davalının ise ------ tarihinde aksaklıkların giderileceğine yönelik cevap verdiği, dosya kapsamına göre, ayıplı imal edilen ürünler yerine yeni numune ürünler imal edildiği dikkate alındığında, davacının ayıp ihbarını süresinde yaptığının kabulü gerektiği gibi, davalının da yeniden numune imalatı yapmak suretiyle ayıbı benimsediği anlaşılmaktadır. Bu durumda, mahkemece ayıp ihbarının süresinde yapıldığının kabulü gerekir. Mahkemece, davacının ayıba ilişkin delilleri toplanıp, ayıplı olduğu ileri sürülen tüm ürünler üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılarak, ürünlerin ayıplı olup olmadığı, ayıplı ise ürünlerin kabul edilemeyecek şekilde sözleşmenin feshinin gerektirir derecede ayıplı olup olmadığı, ayıplı ürünlerin miktar ve değeri belirlenerek, yapılan ödemeler de göz önüne alınarak fesih ve bedel iadesi talepleri konusunda karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde davanın reddine karar verilmesi doğru olmamıştır. " denilerek Mahkememize geldiği ve Mahkememiz esas defterinin ---- sırasına kaydı yapıldığı anlaşılmıştır.Tarafların iddia ve savunmaları, dosya kapsamı ile mahkememizce yapılan ön inceleme duruşmasında zapta geçen beyanlar ve uyuşmazlık tespiti dikkate alınarak dava konusu ürünlerin ayıplı olup olmadığı ve ayıplı ise ürünlerin kabul edilemeyecek şekilde sözleşmenin feshini gerektirir derecede ayıplı olup olmadığı, ayıplı ürünlerin miktar ve değerleri incelenmesi, bu hususların tesliminden itibaren geçen süre içerisinde doğmuş olup olmayacağı da dolayısıyla teslim anında bu hususta nazara alınarak bilirkişi incelemesi yaptırılmasına, mahkememizce resen seçilecek kimya mühendisi bilirkişisi eşliğinde ------- mahallinde keşfen bilirkişi incelemesi yapılmasına, karar verilmiştir.
Bilirkişi --------- tarihli raporunda; analiz yaptırılıp yaptırılmayacağına dair tarafına bilgi verildiğinde sonuçları rapor halinde sunacağını bildirmiştir. Bilirkişi heyetine ----- uzman mahkememizce resen seçilecek bilirkişi eklenerek bilirkişi heyeti tarafından ---- kararı öncesi dosya içerisinde bulunan raporlar incelenmek sureti ile kaldırma kararında belirtilen şekilde dava konusu ürünlerin ayıplı olup olmadığı, ayıplı ise ayıbın sözleşmenin feshini gerektirecek nitelikte olup olmadığı, yoksa katlanabilir nitelikte ise davacının alacağının kalıp kalmadığı, ayrıca yapılan ödemelerde dikkate alınarak rapor düzenlenmesinin istenilmesine, karar verilmiştir. Bilirkişiler ---- Tarihli ek raporunda; Bilirkişiler ----- tarihli raporunda; Dosya içeriğinde bulunan tüm bilgi, belge ve dokümanlar incelenerek; Ürün içeriğindeki sınır değerin üzerinde çıkan ----- esanstan geldiği ve esasnsın --------- üretici ----tarafından tedarik edildiği; ----ürünlerin üretilip ----- tarihinde davacı firmaya teslim edildikten sonra gönderildiği ; ---- yayımlanarak yürürlüğe giren ------- ürünlerde bulunduğu zaman, tüketicilerin yeterince bilgilendirilmesini sağlamak için o kozmetik ürünün etiketinde belirtilmek zorunda olup, davaya konu olan ürünlerin etiket bilgisi ile içeriği birbiri ile uyuşmadığı; Son kullanma tarihi ,bir ürünün daha öncesinde tüketilmesi veya kullanılması gerektiğini belirtilen tarih olduğu, davaya konu olan ürünlerin son kullanma tarihi geçtiğinden kullanılamayacağı ve rayiç bedelinin olmadığı; Davacının alacağının kalıp kalmadığı hususunun Muhasebe ve Finans Uzmanı tarafından değerlendirilmesi gerektiği rapor edilmiştir. Davalı vekilinin itirazları doğrultusunda daha önceki bilirkişilerden ek rapor aldırılmasına, karar verilmiştir. Bilirkişiler ek raporunda önceki raporlarında herhangi bir değişiklik olmadığını rapor etmişlerdir. Dosyada alınan bilirkişi raporuna aktüerya bilirkişi eklenerek rapor aldırılmasına, karar verilmiştir. Aktüerya bilirkişi 13/02/2023 tarihli raporunda; ayıp yönüyle yapılan incelemesinde işaret edilen duruma nazaran, sözleşmede kararlaştırmanın alerjen içermeyen şampuan imalatı olması halinde, imal edilen ürünün kararlaştırmadaki koşulları sağlamadığı yönündeki teknik bilirkişi raporlarına nazaran, yüklenicinin edim borcuna aykırı bir davranış içinde olduğu, hal böyle olunca ayıplı bir ifa söz konusu olacağı, davacının keide ettiği ihtarla sözleşmenin 10. Maddesi kapsamında ihlalin giderilmesi için 15 günlük süre verdiği, anılan süre içerisinde ihlalin giderilmemesi halinde, yasal haklarını kullanılacağını, bildirmesine göre, ikame ettiği davayla sözleşmeden dönme hakkını kullandığı, davalıya ödenen 12.085,74 TL ile ürünün imali için üçüncü kişilere yapılan hammadde ve diğer ödemeler kapsamında 8.549,26 TL olmak üzere toplam 20.635,00 TL'yi davacının isteyebileceği, zarardan yapılacak indirim olup olmadığını varsa miktarının teknik bilirkişilerce belirlenmesi gerektiği, davacının keşide ettiği ihtarnamesinde, miktar yer almadığı, ihlalin giderilmesine yönelik talep olması sebebiyle temerrüt sonucunu doğurmaya yeterli olmadığı, hal böyle olunca dava tarihinden itibaren avans faizi yürütülmesini isteyebileceği rapor edilmiştir. Hesap bilirkişisinin 13/02/2023 tarihli raporunun 7. Sayfasında vurgulanan husus dikkatlice okunup davacı tarafından zamanında davalıya iade edilecek emtiaların davalı tarafından kullanılma ve piyasada değerlendirme imkanı olup olmayacağı, varsa bundan ötürü indirime konu miktarın ne olacağı hususunda teknik bilirkişilerden ek rapor aldırılmasına, karar verilmiştir.
Bilirkişi ek raporunda;sözleşmede kararlaştırmanın alerjen içermeyen şampuan imalatı olması halinde, imal edilen ürünün kararlaştırmadaki koşulları sağlamadığı yönündeki teknik bilirkişi raporlarına nazaran yüklenicinin edim borcuna aykırı bir davaranış içinde olduğu, hal böyle olunca ayıplı ifa söz konusu olacağı, davacının keşide ettiği ihtarla, sözleşmenin 10. Madesi kapsamında ihlalin giderilmesi için 15 günlük süre verildiği, anılan süre içerisinde ihlalin giderilmemesi halinde, yasal haklarını kullanılacağını bildirmesine göre, ikame ettiği davayla sözleşmeden dönme hakkını kullandığı, davalıya ödenen 12.085,74 TL ile ürünün imalı için üçüncü kişilere yapılan hammadde ve diğer ödemeler kapsamında 8.549,26 TL olmak üzere toplam 20.635,00 TL'yi davacının isteyebileceği, zarardan yapılacak indirim olup olmadığını varsa miktarının teknik bilirkişilerce belirlenmesi gerektiği, davacının keşide ettiği ihtarnamesinde, miktar yer almadığı, ihlalin giderilmesine yönelik talep olması sebebiyle temerrüt sonucunu doğurmaya yeterli olmadığı, hal böyle olunca, dava tarihinden avans faizi yürütülmesini isteyebileceği rapor edilmiştir.
Dava konusu şampuanlarının üretiminin davalı tarafından yapıldığı bu nedenle davacının çok kısa süre içinde ürünleri davalıya iade etmesi halinde alerjik olmayı sağlayan hususların etiketlere eklenerek bu mamullerin bu tür şampuan satan firmalara satışı ya da bu tür etiketi yapıştırıp satacak firmaları bulup vermesi mümkün bulunduğundan bu husus tartışılmaksızın şampuanın mevcut hali ile derhal iadesi halinde yada dava konusu şampuanların derhal iadesi halinde o halinin o tarihte ne miktar edeceğinin hususlarında rapor düzenlenmesi için teknik bilirkişilerden ek rapor aldırılmasına, karar verilmiştir. Bilirkişiler ----- tarihli 2. Ek raporunda; ürünlerin üretim tarihindeki mevzuata göre etiket ve içeriğinin uyuşması halinde şampuanların güncel fiyatı 125.620 TL olarak hesaplandığını rapor etmişlerdir. Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde;------ kararında ayıp ihbarının süresinde yapıldığı saptanmakla kaldırma kararı doğrultusunda dava konusu ürünler üzerinde teknik bilirkişiler tarafından inceleme yaptırılmış olup, hazırlanan raporda; Ürün içeriğindeki sınır değerin üzerinde çıkan alerjenlerin esanstan geldiği ve esasnsın --------üretici ---- tarafından tedarik edildiği; alerjen içeren esansın------ ürünlerin üretilip ---- tarihinde davacı firmaya teslim edildikten sonra gönderildiği ; ------- göre ;alerjik maddeler, belli eşiklerde bitmiş ürünlerde bulunduğu zaman, tüketicilerin yeterince bilgilendirilmesini sağlamak için o kozmetik ürünün etiketinde belirtilmek zorunda olup, davaya konu olan ürünlerin etiket bilgisi ile içeriği birbiri ile uyuşmadığı belirtilmiştir. Bilahare dosya hesap bilirkişisine tevdi edilmiş ve bilirkişi -------- tarihli raporunda; somut olayın özelliğine bakıldığında taraflar arasındaki sözleşmeye göre üretilen ürünü sözleşmeye aykırı olup olmadığını denetlenmesi gerektiği, sözleşmede ürünün niteliği konusunda ve bu bağlamda alerjenlik konusunda açıklık bulunmadığı ancak sözleşmenin 4. Maddesinde '' Üreticinin iş bu sözleşme ve eklerinde belirtilen -------- ya da ekte bulunan imzalı numuneye tümüyle uygun olarak yapacağı; iş sahibinin, işin devamı sırasında numune üzerinde değişiklikler yapma hakkına sahip olduğu; üreticinin işveren ile mutabakata bağlanan formülasyonlarda üretim yapmayı taahhüt ettiği; sipariş edilen bütün partilerde, belirlenen kalite standardına uygun olarak üretmeye devam edeceği'' kararlaştırılmasının yer aldığı, buna göre teknik rapora göre üretici/davalı tarafından temin edilen üründen kaynaklı olarak sözleşmede kararlaştırılan nitelikleri taşımaması sebebiyle yüklenici edim borcuna aykırı bir davranış biçimde olduğu, hal böyle olunca ayıplı ifanın söz konusu olduğu belirtilmiştir. Taraflar arasında imzalanan sözleşmenin fesih ve süre kenar başlıklı 10. Maddesinde "Taraflardan birinin sözleşmedeki yükümlülüklerden herhangi birini ihlal etmesi halinde hakkının ihlal edildiği iddiasında olan taraf, ihlal eden tarafa söz konusu ihlalin sona erdirilmesi için ihtarname ile 15 günlük düzeltme süresi verir; ihlal eden taraf söz konusu ihlali düzeltme süresi sonra erinceye kadar son vermezse; diğer taraf sözleşmeyi tek taraflı olarak feshetme hak ve yetkisine sahiptir; yükümlülüklerini yerine getirmeme sebebi ile diğer tarafın haklı olarak feshine yol açan taraf, diğer tarafın bu sebeple uğradığı tüm zararları tazmin ile mükelleftir." düzenlenmesinin yer aldığı, buna göre davacının ----- ihtarnamesi ile -------- konu edimin sözleşmeye ve yasal ve mevzuata aykırı olduğu; işbu ihtarnamenin tebliğinden itibaren 15 gün içinde aynı miktarda ürünün yeniden üretilerek teslimi ile sözleşmeye aykırılığın/ihlalin sona erderilmesini; aksi taktirde sözleşmeden doğmuş ve doğacak her türlü maddi ve manevi zararların tazmini için yasal yollara başvurulacağının" bildirildiği ve ihtarnamenin 18/11/2013 tarihinde muhatabına tebliğ edildiği böylelikle sözleşmedeki 15 günlük sürenin feshedilemeyen süre olduğu hal böyle olunca davacının seçimlik hakkını ayıpsız misli ile değiştirilmesi yönünde kullanmadığı, sözleşme uyarınca feshedilemeyen sürede ihlalin ortadan kaldırılmasının istendiği ve bu bağlamda da ihlalin ortadan kaldırılmaması halinde fesih hakkının kullanılacağının bildirildiği böylece sözleşme prosedörünün işletildiği; davacının seçimlik hakkını kullanmadığı; 15 günlük sürede ihlal giderilmediğinden davacının işbu dava ile dönme yolunu seçtiği anlaşılmıştır. Davacının davalıya ödenen 12.085,74 TL ile ürünün imali için 3. Kişilere yapılan hammade ve diğer ödemeler kapsamında 8.549,26 TL olmak üzere toplam 20.635,00 TL yi talep edebileceği bildirilmiş olup; dava konusu şampuanlarının üretiminin davalı tarafından yapıldığı bu nedenle davacının çok kısa süre içinde ürünleri davalıya iade etmesi halinde alerjik olmayı sağlayan hususların etiketlere eklenerek bu mamullerin bu tür şampuan satan firmalara satışı ya da bu tür etiketi yapıştırıp satacak firmaları bulup vermesi mümkün bulunduğundan bu husus tartışılmaksızın şampuanın mevcut hali ile derhal iadesi halinde yada dava konusu şampuanların derhal iadesi halinde o halinin o tarihte ne miktar edeceğinin hususlarında rapor düzenlenmesi için teknik bilirkişilerden ek rapor aldırılmasına, karar verilmiştir. Bilirkişiler -------- tarihli 2. Ek raporunda; ürünlerin üretim tarihindeki mevzuata göre etiket ve içeriğinin uyuşması halinde şampuanların güncel fiyatı 125.620 TL olarak hesaplandığını rapor etmişlerdir. Dava konusu ürünleri davacının teslim etmesi gerekirdi. Zira davalının etiketleri değiştirerek alerjen miktarını bildirerek ürünleri satması mümkündür. O halde satış bedeli teknik rapor ile belirlenmiş ve 9.840,00 TL olarak belirtilmiş olup; davacının hak kazandığı tazminat miktarında düşülmesi gerekir. Sözleşmede alerjen oran miktarı yazılı değil ise de bunun normal seviyede olduğunun kabulü zorunludur. Dava konusu ürünlerde mevcut olan yüksek enerji oranını kabul etseydi davacı mutlaka sözleşmede yazması gerekirdi. Açıklanan nedenlerle davanın kısmen kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM:Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere:
1-Davanın KISMEN KABULÜ ile;
10.795,00 TL'nin temerrüt tarihi olan 03.12.2013 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin taleplerin reddine,
2-Harçlar kanunu uyarınca alınması gereken 737,41 TL harçtan, peşin alınan 571,35 TL harcın mahsubu ile bakiye 166,06 TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
3-Davacı taraf yararına AAÜT uyarınca 10.795,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacı tarafa ödenmesine,
4-Davalı taraf yararına AAÜT uyarınca 17.900,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı tarafa ödenmesine,
5-Davacı tarafından dava açılırken yatırılan 25,20 TL başvurma harcı, 419,90 TL keşif harcı, 571,35 TL peşin harcın yargılama giderine katılmaksızın davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
6-Davacının kararın kaldırılmasından önce ve son yaptığı yargılama gideri olarak bilirkişi ücreti ve tebligat gideri 7.432,50 TL, 400,00 TL keşif araç ücreti olmak üzere toplam 7.832,50 TL yargılama giderinden davanın kabulüne tekabül eden 2.527,42 TL'nin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, redde tekabül eden bakiye giderin davacı üzerinde bırakılmasına,
7-Davalının yaptığı yargılama gideri olarak toplam 1.795,65 TL yargılama giderinden davanın reddine tekabül eden 1.216,19 TL'nin davacıdan alınarak davalıya ödenmesine, kabule tekabül eden bakiye giderin davalı üzerinde bırakılmasına,
8-Kullanılmayan gider avansı varsa karar hüküm kesinleştiğinde ve talep halinde ilgili tarafa iadesine,
Dair, kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde -----Adliye Mahkemesi' ne istinaf yolu açık olmak üzere davacı vekilinin yüzüne karşı ve davalı vekilinin yüzüne karşı verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. . 06/12/2023