T.C. İstanbul Anadolu 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2021/792 Esas
KARAR NO:2024/575
DAVA: Alacak (Ticari Nitelikteki Taşınmaz Kira Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:09/04/2014
KARAR TARİHİ: 12/06/2024
Mahkememizde görülen Alacak (Ticari Nitelikteki Taşınmaz Kira Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ile müvekkil firma arasında ---- aktedildiğini, müvekkil firma tarafından ------numarası ile sözleşmenin yenilenmeyeceğinin davalıya ihtar olunduğunu, ihtarname ile cari hesap mutabakatı imzalanarak davalıya bildirildiğini,-------(kdv dahil) cezai şart borcu kaydedilerek müvekkile ait teminat mektubunu nakte çevirerek tahsil edildiğinin bildirildiği, taraflar arasında sözleşme henüz sonlandırılmadan cezai şart tahakkuk ettirilip teminat mektubundan tahsiline karar verilmesi ve tahsil olunması Medeni Kanunun doğruluk ve dürüstlük kuralına aykırı olduğu gibi hesabın ne şekilde yapıldığına ilişkin müvekkil firmaya hesap ekstresi yollanmadığını, davalı tarafa müvekkil firma tarafından 23/06/2012 tarihli temditli teminat mektubu verildiği halde, davalı tarafça kötü niyetli olarak sözleşmenin devamı sırasında teminat mektubunun nakte çevrilmesi firmanın kötüniyetli olarak hareket ettiğinin kanıtı olduğunu,davalının ---- olmadığından müvekkil firmanın dava dışı ----- partnerlik sözleşmesi yaptığını,------------ tarafından bu sözleşme nedeniyle davalıya komisyon ödendiğini,davalının bu şekilde büyük miktarda gelir elde ettiğini,müvekkiline bu gelirden dolayı herhangi bir ödeme yapılmadığını beyan etmiş ve ------- sayılı dosyası ile dava açıldığını, ancak mahkemece ihtilafın kira ilişkisinden kaynaklanması nedeniyle görevli olan mahkeme Sulh Hukuk Mahkemeleridir denildiğini, teminat mektubundan dolayı 10.000-TL, ---------- elde edilen gelirlerin komisyonu olarak 1.000-TL, intifa bedelinden dolayı 1.000-TL olmak üzere toplam 12.000-TL alacağımızın karar altına alınmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:Davalı vekili vermiş olduğu cevap dilekçesinde;Davacı ile müvekkili arasında yapılan ---------- bir münhasır bayilik ilişkisi kurulduğunu, bayilik sözleşmesi ve protokolün davacı tarafından hür irade sahibi basiretli bir tacir olarak imzalandığını, bu anlamda davacının huzurda görülen davasındaki taleplerinin haksız ve kötü niyetli olduğunu, huzurdaki davada, davacının taleplerinin ticari ilişkiden kaynaklı ve teminat mektubu bedelinden kaynaklanan alacak talebi olduğundan Ticaret Mahkemelerinin görevli olduğunu, görevsizlik karan verilerek dosyanın ilgili ticaret mahkemesine gönderilmesine karar verilmesini talep ettiklerini, Davacının iddialannın varsayıma dayalı ve kötü niyetli olduğunu, sözleşme çerçevesinde müvekkilince ; tüm edim ve yükümlülüklerin yerine getirildiğini, müvekkilince yapılan ticari değerlendirme ve planlama doğrultusunda davacı şirkete yatırımlar yapıldığını, demirbaşlar verildiğini, kolaylıklar sağlandığını, davacının sözleşme kapsamında tüm edim yükümlülüklerini yerine getirdiğini ispat etmesi gerektiğini, Davacının sözleşme sonlandınİmadan müvekkiline cezai şart tahakkuk ettirdiğini, bu işlemin neye istinaden cezai şart bedeli taraflar arasında davacı beyanında taahhüt etmiş olduğu akaryakıt alım miktarını yıllık bazda karşılayamaması nedeniyle kesilen cezai şart bedeli olduğunu, Müvekkilinin ticari kayıtlarıyla ve yıllık mal alım miktarlarıyla bu durumun sabit olacağını, cezai şart bedelinin müvekkil uhdesinde bulunan teminat mektubu nakde çevrilerek tahsil edildiğini, kaldı ki, taraflar arasında akdedilen sözleşmenin müvekkiline bu hakkı tanıdığını, davacının huzurdaki davada talep ettiği, mektup bedeli ve diğer alacak kalemlerinin aynı değerlendirilmesi gerektiğini, davacının komisyon gelirinden pay talep ettiğini, Ancak sözleşmesinde ve uygulamada böyle bir durumun söz konusu olmadığını, davacının intifalı taşınmazın kullanımı ve-------- ile yürütülmesi karşılığında müvekkili şirketin komisyon bedeli almasını kabul etmiş ve uygulamanın bu şekilde devam ettiğini, sözleşme devam ederken bu taleplerde bulunmayan davacının kötü niyetli olarak huzurdaki davayı açtığını, İntifa bedelinden dolayı davacının müvekkilimden hiçbir alacağı bulunmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE : Dava, davalının ----- lisansı olmadığından davacı firmanın dava dışı ----- şirketiyle partnerlik sözleşmesi yaptığı,------------- tarafından bu sözleşme nedeniyle davalıya komisyon ödendi, davalının bu şekilde büyük miktarda gelir elde ettiği,davacıya bu gelirden dolayı herhangi bir ödeme yapılmadığı ve ---------sayılı dosyası ile dava açıldığı, ancak mahkemece ihtilafın kira ilişkisinden kaynaklanması nedeniyle görevli olan mahkeme Sulh Hukuk Mahkemeleri denildiği, teminat mektubundan dolayı ve ------------ firmasından elde edilen gelirlerin komisyonunun, intifa bedelinden dolayı olmak üzere toplam olacağının karar altına alınmasına karar verilmesi talebinden ibarettir.---- tarafından, ------- dosyasının getirtildiği ve incelenmesinde; mahkemenin aynı taraflara ilişkin aynı talepli davada görevsizlik kararı verdiği, Sulh Hukuk Mahkemesinin görevli olduğunu bildirdiği, ancak HMK 20. maddesi gereğince süresinde görevli mahkemeye dosyanın gönderilmesi için başvuru yapılmadığından davanın açılmamış sayılmasına karar verildiği daha sonra da mahkememizde eldeki dosyanın açıldığı anlaşılmıştır--------Sayılı kararı ile "Dava şartlarından olan mahkemenin görevi hususu yukarıda açıklanan nedenler dikkate alınarak incelenmiş ve mahkememizin bu davaya bakmakta görevsiz olduğu,uyuşmazlığın H.M.K.4.madde kapsamında bulunmadığı,görevli mahkemenin T.T.K. gereğince Asliye Ticaret Mahkemesi olduğu kabul edilerek, H.M.K.114/1-c maddesi ve aynı yasanın 115/2.maddesi gereğince dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine" karar verilmiş, dosya mahkememize tevzi edilmiştir.Mahkememizce uyuşmazlığın Taraflar arasında imzalanan ----- tarihli ihtarmamesi ile yenilenmeyeceğinin davalıya bildirildiği, davalı tarafından keşide edilen---- tarihli ihtarnamenin teminet mektubunun -----cezai şart alacağı için nakte çevrildiği uyuşmazlık dışı olup, uyuşmazlık; taraflar arasındaki akaryakıt bayilik sözleşmesi kapsamında davalı tarafından davacı hakkında tahakkuk ettirilen cezai şartın davalının uhtesinde bulunan teminat mektubunun nakte çevrilerek tanzim edilmesi ile davalının dava dışı ---- aldığı komisyondan davalının elde ettiği gelirin tahsilinin istenilip istenilemeyeceği ve yine intifa bedelinin istenip istenemeyeceği tespit edilmiştir. Davacı vekili 05/11/2018 tarihli dilekçe ile rapora göre davasını ıslah ederek ıslah taleplerinin kabulünü ve müddeabihin ıslahı yolu ile artırdıkları kısım ile dava dilekçesinde talep ettikleri miktarların birleştirilmesi sonucu tazminat farkı 59.859,13 TL tazminat alacağının sözleşmenin feshi tarihi itibarı ile ticari faiz ile tahsilini talep etmiştir. Mahkememizin -------------Gerekçe, kararın denetiminin yapılabilmesi ve tarafların kararın doğruluğu veya yanlışlığı konusunda fikir sahibi olmasını sağlayarak kanun yollarına başvurma konusundaki tutumlarının belirlenebilmesi açısından önemli bir işlev görür. HMK’nın 353/1.a.6. maddesi uyarınca, ilk derece mahkemesince tarafların davanın esasıyla ilgili olarak gösterdikleri esasa etki edecek deliller değerlendirilmeden karar verilmiş olması halinde, bölge adliye mahkemesince işin esası incelenmeden, mahkeme kararının kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için, dosyanın kararı veren mahkemeye veya yargı çevresi içindeki başka bir mahkemeye gönderilmesine duruşma yapılmaksızın kesin olarak karar verilir. Somut olayda davacının iddiaları ile davalı savunma sebepleri ve gösterdiği deliller gerekçeli olarak tartışılmadan ve denetime elverişli bir gerekçe oluşturulmadan, yazılı şekilde talebin kısmen kabulüne karar verildiği anlaşılmaktadır. Tüm bu değerlendirmeler ışığında, somut uyuşmazlığa ilişkin dosyaya sunulan delillerin tam olarak toplanıp değerlendirilmediği, Anayasal ve yasal zorunluluklara rağmen, tarafların iddia ve savunmalarına yönelik somut ve denetlenebilir bir gerekçe oluşturulmadığı anlaşıldığından, HMK'nın 353/1.a.6. maddesi uyarınca, işin esasına dair istinaf sebepleri incelenmeksizin, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılarak, dosyanın kararın veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine" denilerek dosyanın mahkememize gönderildiği anlaşılmıştır. Dosyanın daha önceki bilirkişilere tevdi ile --- dikkate alınarak ek rapor aldırılmasına, karar verilmiştir. Bilirkişiler ---- tarihli raporunda; ---- doğrultusunda; -------kararları gereğince, ifaya ekli cezai şartın yeni yılda saklı tutulmadan sözleşmenin ifasına devam edilmesi halinde, önceki yıllara ilişkin cezanın talep edilemeyeceği, ancak son yıla ilişkin cezanın talep edilebileceği, davacının talep edebileceği ------- 63.283,88 TL, olarak tespit edildiği, davacının, davalı ------ dava dışı ---- Partnerlik Sözleşmesi kapsamında KAR PAYI veya KOMİSYON adı altında alınan bedelleri talep edemeyeceği, davacının talep edebileceği 63.283,88 TL intifa bedeline temerrüt tarihi olan 20.07.2012 tarihinden itibaren avans faizi yürütülmesini isteyebileceği, rapor edilmiştir. Dosyanın önceki bilirkişilere verilerek her ne kadar bilirkişi raporunda cezai şart bedeli talep edilemeyeceği belirtilmiş ise de, BAM kararı dikkate alınarak son yıla ilişkin cezai şartın talep edilebileceği belirlendiğinden buna ilişkin miktarın hesaplanarak rapor hazırlanmasının istenilmesine, karar verilmiştir. Bilirkişiler 22/04/2024 tarihli raporunda; 2012 yılına (Son yıl) ait cezai şart bedelinin KDV dahil 23.730,24 TL olduğu sonucuna varıldığını rapor etmişlerdir. Davacı vekili 22/05/2024 tarihli dilekçe ile 40.000 TL Teminat bedelinden cezai şart olarak tahsilat yapılmış ve daha önceki karar da davalının cezai şarttan dolayı müvekkilinden tahsil edebileceği rakam ek raporda 23.730.24 TL olarak belirlendiğini, bakiye teminat mektubundan alacak bedellerinin 16.269,76 TL olduğunu, dava açılış sırasında 10.000 TL üzerinden harç yatırıldığını, bakiye 6.269.76 TL olduğunu, ıslah taleplerinin kabulüne ve müddeabihin ıslahı yolu ile arttırdıkları kısım ile dava dilekçesinde talep ettikleri miktarların birleştirilmesi sonucu cezai şarttan kaynaklı farkı 6.269,76 TL alacağının sözleşmenin feshi tarihi itibarıyla ticari faiz ile tahsiline, yargılama gideri ve ücreti vekaletin karşı taraf üzerinde bırakılmasını talep etmiştir. Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; ------- kaldırma kararı sonrası Mahkemece deliller toplanarak bilirkişi raporu aldırılmıştır. Mahkememizce alınan denetime elverişli, açıklayıcı, ayrıntılı olup hükme esas alınan bilirkişi raporunda özetle; ''Taraflar arasında akdedilmiş bulunan; ------- Taahhüdünde:"Bayi bu sözleşme çerçevesinde -------- tarafından üretilen ve dağıtılan beyaz ürün cinsi akaryakıt için her yıl 750 ton/yıl ile |1 ton/yıl madeni yağ ve müstahzarlarını satın almayı kabul ve taahhüt" eder, 12.06.2007 Tarihli Protokol'ün 10. Maddesinde;10. ... 250 Ton/Yıl akaryakıt ile 1Ton/yıl Madeni yağ ve müstahzarlarını satmayı kabul beyan ve taahhüt etmiştir.'' Şeklinde hüküm altına alındığı, davacının, taraflar arasındaki sözleşmelerin son bulacağı 22.06.2012 tarihi sonrası, yeni 5 yıllık dönem için yeniden akaryakıt bayilik sözleşmesi yapmayacağına dair ihtarı/bildirimi sonrası, davalı ----------- yevmiye nolu ihtarname ile taahhütten kaynaklanan bir kısım alacaklarının ödenmesi ihtarı düzenleyerek ihtar ettiği, davalı dağıtım şirketi--------, taahhüde aykırı satış için herhangi bir ihtarname düzenlememekle birlikte, taahhüde aykırı davranılmış olan yılı takip eden yeni yılda, ilk fatura ve irsaliyeye bir açıklama (şerh) ile bu koşulu yerine getirebilecekken bu şarta yönelik olarak da yapılmış herhangi bir düzenlemenin gerek mali inceleme ve gerekse de dosya kapsamında tespit edilemediğini, yerleşik Yargıtay kararları gereğince, ifaya ekli cezai şartın yeni yılda saklı tutulmadan sözleşmenin ifasına devam edilmesi halinde, önceki yıllara ilişkin cezanın talep edilemeyeceği, ancak son yıla ilişkin cezanın talep edilebileceği belirlendiğinden, 2012 yılına (Son yıl) ait cezai şart bedelinin KDV dahil 23.730,24 TL olduğu, 09.07.2007 tarihinde davalı lehine tesis edilen 8 yıl 1 ay 26 gün süreli olarak 100.000.TL bedelli intifanın 01.09.2015 tarihine kadar geçerli olacağı kararlaştırılmışsa da, Rekabet mevzuatı gereğince ilk anlaşma tarihinin 5 yıllık süre sonu olan 22.06.2012 tarihinde son bulması gerektiği ve bu tarih itibariyle de davalı dağıtım şirketi tarafından ilgili tapu müdürlüğünde intifanın terkin işleminin yapılmış olması gerektiği, ---- tarafından düzenlenen--------kapsamında; intifanın davacı şirket lehine 28.08.2012 tarihinde terkin edildiği, davacının intifa tarihi itibariyle talep edebileceği intifa ivazı 63.283,88 TL olduğu, davacının, ------- akaryakıt istasyon bayisi olduğu, dava dışı --- davalı --------bulunduğu yada sadece bu istasyona yönelik olarak yapıldığı, davacı tarafça imzalanan ve ticari şartları kabul ederek basiretli tacir olarak ----- ticaretini istasyonunda sürdüren davacının, ilgili---- da davalı -------arasında akdedilen yukarıda belirttiğim ve sektörde uygulama yeri bulmuş şekli ile partnerlik anlaşması kapsamında yapmış olduğu, dolayısıyla, Lehine intifa tesis edilmiş davalı şirket -----ilgili istasyonda --------konusunda partneri olan şirketten satış tonajı doğrultusunda almış olduğu KAR PAYI yada KOMİSYON'un, davacı tarafından talep edilemeyeceği'' hususları tespit ve rapor edilmiştir. Bilirkişi raporu doğrultusunda davalı şirket tarafından ürün alınan dönemde davacının eksik alımları nedeni ile davacıdan herhangi bir talepte bulunmadığı ve sözleşme ilişkisini devam ettirdiği, akaryakıt sağlamaya da devam ettiği, sözleşme ilişkisi süresinde davacı tarafından verilen---------teminat mektubunu paraya çevirerek borçlarından mahsup ettiği, ancak bilirkişi tarafından hazırlanan rapora göre davacı tarafından ödenmesi gereken cezai şartın 23.730,24 TL olduğu, teminat mektup bedeli bakiyesi olan 16.269,76 TL'nin davalının temerrüt tarihi olan 20.07.2012 tarihinden itibaren taraflar tacir olmakla avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili gerektiği, intifanın davacı şirket lehine 28.08.2012 tarihinde terkin edildiği, davacının intifa tarihi itibariyle talep edebileceği intifa ivazı 63.283,88 TL olduğu, ancak davacı tarafından karara itiraz edilirken miktar yönünden itiraz edilmediği bu nedenle davalı lehine kazanılmış hak olduğu nazara alınarak------kaldırma kararı öncesi alınan rapor ile belirlenen 60.859,13 TL üzerinden ve bu miktardan ilk dava dilekçesi ile talep edilen 1.000,00 TL ye dava tarihinden , bakiye 59.859,13 TL ye ıslah tarihi olan 05.11.2018 tarihinde itibaren taraflar tacir olmakla avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili gerektiği, davacı tarafından her ne kadar komisyon bedeli olarak talepte bulunulmuş ise de davacı tarafından imzalanan ve ticari şartları kabul edilen sözleşme gereğince basiretli bir tacir olarak ----- istasyonunda davalı ile yaptığı bayilik anlaşması şartlarında talep edebileceği, davalı ile dava dışı ---- aktedilen ve bu taraflar yönünden bağlayıcı olan ve bu sektörde uygulama yeri olan partnerlik anlaşması kapsamında davalının satış tonajı doğrultusunda almış olduğu kar payı ve yada komisyonun davacı tarafından talep edilmesinin mümkün olmadığı anlaşılmakla davacının bu talebinin reddi gerektiği anlaşılmış ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda belirtildiği üzere,
1-Davanın teminat mektup bedeli yönünden KABULÜ ile,
16.269,76 TL'nin 20/07/2012 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-Davanın intifa bedeli yönünden KABULÜ ile,
1.000,00 TL'ye 20/07/2012 tarihinden itibaren 59.859,13 TL'ye ıslah tarihi olan 05/11/2018 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, davacıya ödenmesine,
3-Davacının komisyon bedeline ilişkin talebinin Reddine,
4-Kabule göre alınması gerekli 5.268,67 TL harçtan peşin alınan 204,95 TL, ıslahta alınan 1.022,26 TL ve 427,60 TL harcın mahsubu ile bakiye 3.613,86 TL harcın davalıdan tahsiline hazineye irat kaydına,
5-Kabule göre kendisini vekil ile temsil eden davacı yararına AAÜT tarifesi uyarınca davacı yararına taktir olunan 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsiline davacıya ödenmesine,
6-Redde göre kendisini vekil ile temsil eden davacı yararına AAÜT tarifesi uyarınca davalı yararına taktir olunan 1.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsiline davalıya ödenmesine,
7-Davacının peşin yatırdığı 204,95 TL harcın ve ıslahta yatırılan 1.022,26 TL ve 427,60 TL, 11,70 TL ve 44,40 TL başvurma harcı ve davacının harç dışında yaptığı yargılama gideri olarak bilirkişi ücreti posta ve yazı giderleri ki cem'an 2.555,50 TL ve-------- kararından sonra yapılan yargılama gideri olan 5.350,00 TL gider olmak üzere toplam 9.616,41 TL yargılama giderinden davanın kabulüne tekabül eden 9.493,33 TL'nin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, redde tekabül eden bakiye giderin davacı üzerinde bırakılmasına,
8-Tarafların yatırdığı gider avanslarından artan tutarların hüküm kesinleştiğinde ve talep halinde ilgili taraflara iadesine,
Dair, kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde---------- Mahkemesi' ne istinaf yolu açık olmak üzere davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı, verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 12/06/2024