T.C. İstanbul Anadolu 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2022/1064 Esas
KARAR NO:2024/281
DAVA: Alacak (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan Sebepsiz İktisab Nedeniyle)
DAVA TARİHİ: 29/12/2022
KARAR TARİHİ: 13/03/2024
Mahkememizde görülen davanın yapılan açık yargılaması sonunda,
TALEP:Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı şirket arasında bir ticari ilişki söz konusu olmayıp müvekkilinin dava dışı----- arasındaki araç alım satımına ilişkin ticari iş ilişkisinin mevcut olduğunu, müvekkili tarafından----- iki adet araç satılmış bunun karşılığında dava dışı ----- araçların bedelinin bir kısmını nakit olarak ödediğini, kalan bakiye kısım içinse müvekkiline --------- çek ciro ettiğini, dava dışı şahısa satılan araçlardan birisinin ---- plakalı araç ile ------ plaka sayılı araç olduğunu, işbu davaya konu olan çekin ------çek olduğunu, bu çerçevede ilgili çekin keşidecisinin----- olması sebebiyle işbu davanın ilgili şirkete yöneltme gereksinimi doğduğunu, dava dışı ----- keşidecisi -----çeke ilişkin olarak işbu çeki her ne kadar dava dışı -------müvekkiline vermiş ise de ciranta olarak imzasının bulunmadığını, her ne kadar çek yasal süresi içerisinde yazdırılmayarak kambiyo vasfını yitirmiş olsa da söz konusu durumun müvekkilinin alacaklı sıfatının değişmesine yol açmayacağını, tarafımızca davalıya karşı çekin yasal süresi içerisinde yazdırılmayarak kambiyo vasfını yitirmiş olan çeke dayalı davalı- borçlu aleyhine ilamsız takiplerde ödeme emri şeklinde düzenlenen iki farklı çekten kaynaklı icra takibi başlatıldığını, ---- olduğu çeke ilişkin ----------- sayılı ilamsız icra takibi başlatıldığını, söz konusu icra takiplerine karşı davalı tarafça alacağın tahsilini geciktirmek ve borcun itfa edildiğini ortaya koyacak yazılı belge sunulmadan itiraz edildiğini, müvekkilinin ilgili takibe dayanak oluşturan 66.000.00 TL'lik çekin ibraz süresinde ibrazını gerçekleştirmeye çalışsa da davalı tarafın müvekkili alacağını elde edeceği noktasında sürekli olarak oyaladığını, ibraz süresinde ibraz edilmemesi adına tüm çabayı sarf ettiğini, davalı tarafın kötüniyetli tavrı ve tutumu neticesinde müvekkilinin haklı alacağı olan 15/07/2021 günlü 66.000,00 TL çekin kambiyo senedi vasfını yitirdiğini, ancak ibraz süresinde ibraz edilmemiş olan bir çekin taraflar arasında borcun mevcudiyeti açısından delil aracı kabul edildiğini, bu sebeple davalı- borçlu aleyhine -------- sayılı dosya kapsamında başlatılan ilamsız icra takibinde dayanak olarak sunulduğunu, müvekkilinin alacağının haklı ve hukuka uygun gerekçelere dayandığını, buna karşılık davalı tarafça sunulan borca itiraz beyanının hukuka aykırı olduğunu, çek süresinde ibraz edilmeyerek müracaat hakkı kaybedilmişse veya zamanaşımına uğramışsa, başvurulacak yollardan birinin sebepsiz zenginleşme davası olduğunu, davalı tarafın yalnızca borca itiraz ederek senetteki imzayı ikrar ettiğini, süresi içinde ibraz edilmeyen yani adi belge niteliğindeki çeke dayalı ilamsız takip yapıldığında, borçlunun imza inkarı bulunmuyorsa çekin delil başlangıcı sayılacağını ve davacı alacaklının alacağını bunun yanında sair delillerle, fatura, sözleşme ve tanıkla ispatlama hakkını elde edeceğini belirterek fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydı ile 1.000,00 TL alacaklarının davalı borçluya icra dosyasından ödeme emrinin tebliği tarihinden itibaren hesaplanacak ticari faizleri ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:Davalı vekilince sunulan cevap dilekçesinde özetle; huzurdaki davanın yasal süresi içinde açılmadığını, davacı tarafın çeki yasal süresi içinde bankaya ibraz etmediğinden çekin kambiyo senedi vasfını yitirdiğini, davacı tarafın bu sebeple sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanarak huzurdaki davayı ikame etmişse de huzurdaki davanın açılmasının 1 yıllık zamanaşımı süresine tabi olduğunu, zorunlu unsurlarını taşıyan bir çeki elinde bulunduran hamilin, 6102 Sayılı TTK’da belirtilen sürelere uygun bir şekilde çeki muhatap bankaya ibraz etmezse, her ne kadar çek geçerliliğini yitirmeyecek olsa da kambiyo senedi vasfını yitireceğinden ibraz süresinin kaçırmasının bir takım önemli sonuçlarının doğacağını, bunların en önemlisinin, Kanunun 808. Maddesi uyarınca; süresi içinde çeki muhatap bankaya ibraz etmeyen hamilin tüm sorumlulara karşı müracaat hakkını kaybetmesi olduğunu, ancak bu durumda hamil, her ne kadar kambiyo hukuku çerçevesinde alacak isteminde bulunamayacaksa da çekin düzenlenmesine neden olan asıl borç ilişkisinin tarafı olmak kaydıyla, bu temel ilişkiye dayalı olarak icra takibi yapabileceği gibi, Çek Kanunun 814. maddesinde düzenlenen zamanaşımı süresinin dolmasından itibaren, bir yıllık zamanaşımı süresi içerisinde, Kanunun 732. maddesi uyarınca, sebepsiz zenginleşmeye dayalı olarak keşideciye karşı dava açabileceğini, davacı taraf ile müvekkili arasında bir ticari ilişki bulunmadığını, açılmış bulunan davada ispat yükü üzerinde bulunan davacı taraf,ın dava dilekçesinde müvekkili tarafından dava dışı ---- iki adet araç satıldığını ve dava dışı----tarafından bedelinin bir kısmının nakit olarak ödendiğini bakiye kısım için ise ------- çek ciro ettiğini beyan edildiğini, davacı tarafın beyanlarından anlaşılacağı üzere müvekkili ile davacı arasında ticari ilişki bulunmadığını, işbu davanın ise asıl hukuki ilişkinin taraflarına yöneltilmesi gerektiğini, dava dilekçesinde satışa ilişkin delil bulunmadığını, davacı taraf vekili dava dışı şahıs ----- plakalı ve -----plakalı iki adet araç satıldığını beyan etmişse de böyle bir satış yapıldığına ilişkin delil sunulmadığını, dilekçe ekinde sunulan ------Seri No'lu çekin hangi hukuki ilişkiden kaynaklandığının anlaşılmadığını, davacının, iddia ettiği ilişkiyi ispat edemediğini, söz konusu çek süresi içinde sunulmadığından kambiyo senedi vasfını yitirdiğini, çekin kambiyo senedi vasfını yitirmesiyle davacı tarafın alacaklı sıfatının müvekkiline karşı düştüğünü, çek süresinde muhatap bankaya ibraz edilmez ise 6102 Sayılı TTK’nun 796. ve 808. maddeleri gereğince alacaklı müracaat hakkını kaybedeceğini, dolayısıyla süresi içerisinde çeki ibraz etmeyen hamilin artık alacağını asıl borç ilişkisine dayanarak talep edebileceğini, müvekkili ile davacı taraf arasında herhangi bir ticari ilişki bulunmadığından davacının müvekkilinden herhangi bir alacağı bulunmadığını, davanın ------- karşı açılması gerektiğini, var olduğu iddia edilen dava konusu alacağın söz konusu taraflar arasında olup müvekkilinin her iki tarafa da işbu çekle ilgili herhangi bir borcunun bulunmadığını, müvekkilinin davacıya hiçbir borcu bulunmadığını belirterek öncelikle davanın zamanaşımı nedeniyle usulden reddine, mahkememiz aksi kanaatte ise esastan reddine, davacı tarafın tüm alacak taleplerinin reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:Dava hukuki niteliği itibariyle; çeke dayalı olarak sebepsiz zenginleşmeden kaynaklı alacağın tahsili istemine ilişkindir.Usulünce duruşma açılarak; tarafların aktif ve pasif dava ehliyetleri denetlenip ihtilaflı ve ihtilafsız konular ön inceleme duruşmasında resen belirlenerek uyuşmazlığın çözümü doğrultusunda tarafların tüm delilleri tahkikat duruşmalarında toplanıp bilirkişi incelemesi yapılmak suretiyle dava sonuçlandırılmıştır.Celp edilen----- sayılı takip dosyasının ---- kayıtlarının celp olunarak yapılan incelemesinde; davacının davalı -----aleyhine ---- bedelli çek bedelinin tahsili için ilamsız takip başlatıldığı görülmüştür.Tarafların iddia ve savunmalarının değerlendirilmesi sonucunda uyuşmazlığın; taraflar arasındaki iki adet aracın satışına ilişkin olarak verilen --------sayılı takibe konu çek yönüyle sebepsiz zenginleşmeden kaynaklı fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla 1.000,00 TL alacağın ödeme emrinin tebliğinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine istemine noktasında toplandığı anlaşılmıştır.Davacı vekilince dava ıslah edilmiştir. Dava konusu çek yasal süresi içerisinde ibraz edilmediğinden kambiyo senedi vasfını yitirmiş ve davacı artık kambiyo hukukuna ilişkin haklarını kaybettiğinden TTK.nın 732. maddesi hükmüne göre sebepsiz zenginleşmeye dayalı olarak keşideciden borcun ödenmesini isteyebilecektir. Nitekim TTK 732/1 maddesi uyarınca; zamanaşımı sebebiyle veya poliçeden doğan hakların korunması için gerekli olan işlemlerin yapılmasının ihmal edilmiş olması dolayısıyla, düzenleyenin veya kabul edenin poliçeden doğan yükümlülükleri düşmüş bile olsa, bunlar poliçenin hamiline karşı, onun zararına zenginleşmiş olabilecekleri kadar borçlu kalırlar. Aynı maddenin 4. fıkrası uyarınca ise ispat yükü, sebepsiz zenginleşmediğini iddia edene, yani keşideciye aittir.Bu yasal düzenlemeler uyarınca somut olayda; davacının 3 yıllık zaman aşımı süresi içerisinde çekten kaynaklı talebini ileri sürdüğü, ispat külfetinin davalı keşidecide olduğu, davalı keşidecinin çekten kaynaklı borcunun bulunmadığını ispat edemediğinden, davacının dava konusu çekten dolayı sebepsiz zenginleşen davalıdan 70.000,00 TL alacaklı olduğu anlaşılmakla davanın kabulüne karar verilmiştir.
H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:
1-DAVANIN KABULÜNE,
2------- tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
3-------- bedelli çekin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
4-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gerekli 4.781,70 TL harçtan peşin alınan 80,70 TL peşin harç ile 1.179,00 TL ıslah harcı olmak üzere toplam 1.259,70 TL'nin mahsubu ile bakiye 2.190,25 TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
5-Davadan önce gidilen ara buluculukta devletçe karşılanan 1.6000,00 TL ara buluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına, bu nedenle bu miktar yönünden harç gibi tahsil müzekkeresi hazırlanmasına,
6-Davacı tarafça yatırılan 80,70 TL başvurma harcı, 80,70TL peşin harç ve 1.179,00 TL ıslah harcı olmak üzere toplam 1.340,40 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7-Davacı tarafından yapılan tebligat ve müzekkere gideri 464,00 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
8-Hüküm tarihindeki tarife uyarınca kabul edilen dava yönünden 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
9-HMK 333 ve gider avansı tarifesinin 5. maddesi gereğince gider avansının kullanılmayan kısmının kararın kesinleşmesinden ilgili tarafa iadesine,
Kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içinde İstinaf yoluna başvurma yolu açık olmak üzere verilen karar davacı vekilinin yüzüne karşı davalının yokluğunda açıkça okunup anlatıldı.13/03/2024