T.C. İstanbul Anadolu 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2018/1235
KARAR NO: 2020/58
DAVA : Alacak (Bankacılık İşlemlerinden Kaynaklanan)
DAVA : 19/10/2018
KARAR TARİHİ: 22/01/2020
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Bankacılık İşlemlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
İDDİA: Davacı vekili dava ve birleşen dava dilekçelerinde özetle;müvekkili bankanın --- tarihinde imzalanan kredi sözleşmesi uyarınca davalı muhatap firmalara hitaben ayrı ayrı ------------ tarihli ----------tarihine kadar süreli olmak kaydıyla süreli avans teminat mektubu düzenlenip verildiğini, teminat mektuplarının süresinin aynı koşullarla lehtar ve muhatapların talebi doğrultusunda uzatıldığını, davalıların ----- tarihli tazmin yazısı uyarınca --------- tarihinde mektup bedellerinin tazmin edildiğini, teminat mektuplarındaki lehtar firma durumunda bulunan dava dışı -----.tarafından mektup konusu işin avans kısmının tamamlandığı ve muhatap davalıların mektup konusu işle ilgili alacağının bulunmadığını ifade etmesiyle teminat mektubunun haksız olarak tazmin edildiğinin anlaşıldığını ve davalılara ihtarname gönderilerek haksız tazmin edilen tutarın iadesinin istendiğini, ancak davalı tarafın olumsuz yanıt verdiğini belirterek açtıkları davanın kabulüyle teminat mektubu tutarlarının tazmin tarihindeki karşılığı olarak -------------- tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla tazmin tarihinden itibaren avans faiziyle birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMA: Davalılar vekili asıl davaya ve birleşen davaya cevap dilekçelerinde özetle; dava dışı ------- müvekkilleri arasındaki sözleşme hükmü uyarınca dava dışı firmanın davacı banka nezdindeki hesabına ------ tarihinde ------, dava dışı firmanın sözleşme gereği üstlendiği edimi yerine getirmediğinin davacı banka tarafından düzenlenen ---- mektubu başlıklı belge ile sabit olduğunu, dava dışı firma tarafından kesin teminat mektubu sunma taahhüdünde bulunulmasına rağmen bu taahhüdüne aykırı olarak davacı banka tarafından avans teminat mektubu özelliğine haiz ------- karşılığı mektup sunabildiğini, avans teminat mektubu kapsamında---- rizikonun gerçekleşmediği iddiasına binaen davacının bu davayı açmasının TMK 2.maddesi uyarınca dürüstlük kuralı ve hakkın kötüye kullanılması yasağına aykırı olduğunu, banka teminat mektubu ilişkisinde lehtarın taraf olmadığını ancak bankanın muhataba ödeme yapması halinde bu ödeme nedeniyle başvuracağı rü'cu edeceği kişinin lehtar olduğunu, bu durumda lehtarın yapılan ödemenin haksız ve riskin gerçekleşmediğinden bahisle muhataba rü'cu edebileceğini, davacının husumet ehliyeti bulunmadığını, davacının alacak talebinin hukuki sebebini açıklaması gerektiğini, davacının dava dışı firma ile müvekkilleri arasındaki sözleşme içeriğinden haberdar olduğunu, buna rağmen sözleşme hükümlerine aykırılık teşkil eder nitelikte teminat mektubu düzenlenip dava dışı firmaya teslim edilmesinin banka yönünden güven ve özen yükümlülüğünün ihlali olarak kabulü gerekeceğini, gerek riskin doğmadığı, gerekse muhatabın kötü niyetle tazmin talebinde bulunduğu iddialarının davacı tarafça ispatı gerektiğini, bu anlamda ileri sürülen delillerin hukuka aykırı şekilde elde edilmesi nedeniyle hükme esas alınamayacağını, aksinin kabulü halinde dahi dava dışı firma personeli tarafından talimat üzerine hazırlanmış, güvenilir olmayan bir belge olduğunu, davacının dayandığı noter tespit tutanağının düzenlendiği tarih ile tazmin talebi ve tazmin işleminin yapıldığı tarihler arasında davacı bankanın lehtar şirket ile temasa geçip bilgi alması gerektiğini ve iddia edildiği gibi haksız tazmin durumu söz konusu olsa idi, davacının tazmin talebini reddetmesi gerektiğini, hataya düşmeden hiçbir ihtirazi kayıt ileri sürmeden iradi olarak ödemede bulunan bankanın ödediği tutarın iadesini talep edemeyeceğini savunmuştur.
İNCELEME ve GEREKÇE: Dava ve birleşen davalar hukuki niteliği itibari ile; tazmin edilen avans teminat mektubu bedelinin davalı taraftan tahsili istemine ilişkindir. Davacı banka, mahkememizde açtığı davada, dava -------------- tarihinde imzalanan kredi sözleşmesi uyarınca davalı muhatap firmalara hitaben----------- bedelli; ----- tarihine kadar süreli olmak kaydıyla süreli -------- düzenlenip verildiğini, teminat mektuplarının süresinin aynı koşullarla lehtar ve muhatapların talebi doğrultusunda uzatıldığını, davalıların --------- tarihli tazmin yazıları uyarınca -------------- tarihinde mektup bedellerinin tazmin edildiğini, teminat mektuplarındaki lehtar firma durumunda bulunan dava dışı-----------tarafından mektup konusu işin avans kısmının tamamlandığı ve muhatap davalıların mektup konusu işle ilgili alacağının bulunmadığını ifade etmesiyle teminat mektuplarının haksız olarak tazmin edildiğinin anlaşıldığını ve davalılara ihtarname gönderilerek haksız tazmin edilen tutarın iadesinin istendiğini, ancak davalı tarafın olumsuz yanıt verdiğini belirterek açtıkları davaların kabulüyle teminat mektubu tutarlarının tazmin tarihindeki karşılığı olarak ------ ---- olmamak kaydıyla tazmin tarihinden itibaren avans faiziyle birlikte davalı taraflardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı taraflar ise dava dışı --------ile aralarındaki ticari ilişkiyi kabul ederek aralarındaki sözleşme uyarınca dava dışı firmanın davacı banka nezdindeki hesabına ---------- tarihinde transfer ettiklerini, dava dışı firmanın sözleşme gereği üstlendiği edimi yerine getirmediğinin davacı banka tarafından düzenlenen avans teminat mektubu başlıklı belge ile sabit olduğunu, dava dışı firma tarafından kesin teminat mektubu sunma taahhüdünde bulunulmasına rağmen bu taahhüdüne aykırı olarak davacı banka tarafından avans teminat mektubu özelliğine haiz nakit blokaj karşılığı mektup sunabildiğini, avans teminat mektubu kapsamında garanti edilen rizikonun gerçekleşmediği iddiasına binaen davacının bu davayı açmasının TMK 2.maddesi uyarınca dürüstlük kuralı ve hakkın kötüye kullanılması yasağına aykırı olduğunu, banka teminat mektubu ilişkisinde lehtarın taraf olmadığını ancak bankanın muhataba ödeme yapması halinde bu ödeme nedeniyle başvuracağı rü'cu edeceği kişinin lehtar olduğunu, bu durumda lehtarın yapılan ödemenin haksız ve riskin gerçekleşmediğinden bahisle muhataba rü'cu edebileceğini, davacının husumet ehliyeti bulunmadığını, davacının alacak talebinin hukuki sebebini açıklaması gerektiğini, davacının dava dışı firma ile kendileri arasındaki sözleşme içeriğinden haberdar olduğunu, buna rağmen sözleşme hükümlerine aykırılık teşkil eder nitelikte teminat mektubu düzenlenip dava dışı firmaya teslim edilmesinin banka yönünden güven ve özen yükümlülüğünün ihlali olarak kabulü gerekeceğini, gerek riskin doğmadığı, gerekse muhatabın kötü niyetle tazmin talebinde bulunduğu iddialarının davacı tarafça ispatı gerektiğini, bu anlamda ileri sürülen delillerin hukuka aykırı şekilde elde edilmesi nedeniyle hükme esas alınamayacağını, aksinin kabulü halinde dahi dava dışı firma personeli tarafından talimat üzerine hazırlanmış, güvenilir olmayan bir belge olduğunu, davacının dayandığı noter tespit tutanağının düzenlendiği tarih ile tazmin talebi ve tazmin işleminin yapıldığı tarihler arasında davacı bankanın lehtar şirket ile temasa geçip bilgi alması gerektiğini ve iddia edildiği gibi haksız tazmin durumu söz konusu olsa idi, davacının tazmin talebini reddetmesi gerektiğini, hataya düşmeden hiçbir ihtirazi kayıt ileri sürmeden iradi olarak ödemede bulunan bankanın ödediği tutarın iadesini talep edemeyeceğini savunmuştur.
Dilekçeler aşaması tamamlanmakla mahkememizin ------------ günlü ön inceleme duruşmasında dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş tarafların sulh olma imkanı bulunmadığından uyuşmazlık noktaları belirlenip tahkikat aşamasına geçilerek deliller toplanmak suretiyle sonuca gidilmiştir.
------------ ATM -------------esas sayılı dosya mahkememiz dosyası ile birleştirilmiş olup, bu dosya içinde yine aynı mahkemenin birleştirilen ------- esas sayılı dosyasının da mahkememize gönderildiği görülmüştür. ------- ATM.den mahkememiz dosyası ile birleştirilmek üzere gelen dava dosyalarında davacının -----------.olup davalıların ise----------.olduğu anlaşılmıştır.
Davalılar ile dava dışı ------------ arasında imzalanan mühendislik ---------uyarınca davalıların tesis sahibi olarak---------- ilçesine bağlı---------- mahallinde bulunan taşınmazda fotovoltaik enerji santrali yapımı için proje, tasarım, mühendislik, tedarik, inşaat ...işlerini yürütmek üzere dava dışı ------------ yüklenici sıfatıyla anlaştığı, sözleşmelerin 4.1 maddesinde avans ödemesinin kararlaştırıldığı, buna göre madde de belirtilen işler karşılığı, davalıların yükleniciye avans ödemesi yapacağı bunun karşılığında yüklenicinin de sözleşmenin yürürlülük tarihinden en geç 10 gün sonra sözleşme bedelinin %20'si oranında koşulsuz bir banka teminat mektubunu tesis sahibine (davalıya) vereceği tesis sahibinin de banka teminat mektubuyla aynı miktardaki avansı yapılacak işler karşılığı yükleniciye ödeyeceği kabul edilmiştir.
Davacı banka ile dava dışı ------------ tarihli kredi sözleşmesi imzalanmış olup yukarıda bahsi geçen sözleşmelerdeki işi teminen davacı banka tarafından muhatabı davalı -------------- bedelli süreli avans teminat mektubunu, muhatabı davalı --------------olan ----- tarih ---------- bedelli süreli avans teminat mektubunu ve muhatabı davalı ------- ---- tarih ----------nolu --------------- bedelli süreli avans teminat mektubu düzenlenmiştir. Teminat mektuplarında, avans ödemesi olan -------- lehdar olan --------------- davacı bankadaki hesabına alacak kaydedilmesi halinde teminat mektubunun da geçerli olacağı yazılmış olup söz konusu avans ödemesi davalı taraflarca yapılmıştır.
Davalılarca davacı bankaya gönderilen ----------- tarihli tazmin yazısı ile dava dışı lehdar durumundaki -------------- yüklenici sıfatıyla sözleşme kapsamında üstlendiği işi ifa etmediği belirtilerek teminat mektubuna konu tutarın tümünün ödenmesi talep edilmiş, davacı tarafça ----------- teminat mektupları tazmin edilmiştir.
Davacı bankanın davalılara hitaben düzenlediği avans teminat mektupları "... yüklenic-------------- ihale dökümanı ve sözleşme hükümlerini yerine getirmek üzere vermek zorunda olduğu avans teminat tutarı ------------------ ettiğinden bu avansın her ne sebep ve surette olursa olsun geri alınmasının gerekmesi halinde protesto çekmeye, hüküm ve adı geçenin iznini almaya gerek kalmaksızın ve adı geçen ile firmamız arasında ortaya çıkacak herhangi bir uyuşmazlık ve bunun akıbet ve kanuni sonuçları dikkate alınmaksızın yukarıda yazılı tutarı ilk yazılı talebiniz üzerine derhal ve gecikmeksizin firmanıza nakden ve tamamen talep tarihinden ödeme tarihine kadar geçen sürelere ait kanuni faiziyle ödeyeceğimizi banka nam ve hesabına taahhüt ve beyan ederiz" şeklinde düzenlenmiş olup, süresi --------- tarihine kadar iken, daha sonra -------- tarihine kadar uzatılmıştır. Davalı taraflar süresi içinde tazmin talebinde bulunmuştur.
Avans teminat mektuplarında tazmin için herhangi bir koşul getirilmemiştir. Banka teminat mektupları aksi yönde bir mahkeme kararı veya ihtiyati tedbir kararı bulunmadığı sürece banka tarafından tazmin talebinde bulunulduğu taktirde tazmin edilmek zorundadır. Davalıların talebi üzerine davacı bu yükümlülüğünü yerine getirmiştir. Davaya konu avans teminat mektubunda tazmin için herhangi bir koşul bulunmamakta olup banka, riskin doğup doğmadığını incelemeden muhatabın lehdarın yükümlülüğünü yerine getirmediğini bildiren ilk yazılı talebinde ödeme taahhüdünde bulunmuştur.
Bankanın tazmin yükümlülüğünü yerine getirmesinden sonra iade koşullarının oluşmadığı lehdar tarafından ileri sürülerek muhataba karşı dava açılabilir ise de bankanın ödediği tutarın muhatap tarafından haksız olarak tazmin edildiği iddiası ile iadesini talep etme hakkı bulunmadığından dava ve birleşen davaların reddine karar verilerek aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-DAVA VE BİRLEŞEN DAVANIN REDDİNE,
2-Karar harcı 54,40 TL 'nin davacı tarafça peşin olarak yatırılan 14.363,10 TL harçtan mahsubu ile bakiye 14.408,70 TL harcın karar kesinleştiğinde davacı tarafa iadesine,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin üzerinde bıraklımasına,
4-Davalı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T.7/2 maddesindeki esaslara göre belirlenen 3.400,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
5-Davalı tarafça yapılan yargılama gideri olmadığından karar verilmesine yer olmadığına,
6-Davacı ve davalı tarafından dosyaya yatırılan ve sarf edilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde davacı ve davalı tarafa iadesine,
BİRLEŞEN ------------ ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ---------- K.SAYILI DOSYASINDA
1-Karar harcı 54,40 TL 'nin davacı tarafça peşin olarak yatırılan 14.363,10 TL harçtan mahsubu ile bakiye 14.408,70 TL harcın karar kesinleştiğinde davacı tarafa iadesine,
2-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin üzerinde bıraklımasına,
3-Davalı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T.7/2 maddesindeki esaslara göre belirlenen 3.400,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
4-Davalı tarafça yapılan yargılama gideri olmadığından karar verilmesine yer olmadığına,
5-Davacı ve davalı tarafından dosyaya yatırılan ve sarf edilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde davacı ve davalı tarafa -----------. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ------- Esas sayılı dosya ile birleşerek mahkememize gelen ------- ASLİYE
TİCARET MAHKEMESİ ------------ E.sayılı dosyasında
1-Karar harcı 54,40 TL 'nin davacı tarafça peşin olarak yatırılan 14.363,10 TL harçtan mahsubu ile bakiye 14.408,70 TL harcın karar kesinleştiğinde davacı tarafa iadesine,
2-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin üzerinde bıraklımasına,
3-Davalı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T.7/2 maddesindeki esaslara göre belirlenen 3.400,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
4-Davalı tarafça yapılan yargılama gideri olmadığından karar verilmesine yer olmadığına,
5-Davacı ve davalı tarafından dosyaya yatırılan ve sarf edilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde davacı ve davalı tarafa iadesine,
HMK 345. Maddesi hükmü uyarınca kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde istinaf yolu açık olmak üzere davacı vekili ile davalı vekilinin yüzlerine karşı oy birliğiyle verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 22/01/2020