T.C. İstanbul Anadolu 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/21 Esas
KARAR NO: 2024/411 Karar
DAVA: Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 10/01/2022
KARAR TARİHİ: 22/05/2024
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; --------- sayılı dosyasında müvekkili aleyhine cari hesap alacağı açıklaması ve ekine muavin defter kaydı ile 1.560.860,53 TL asıl alacak miktarı ile davalı tarafından ilamsız icra takibi başlatıldığını, ödeme emrine süresi içinde itiraz edilemediğinden takibin şeklen kesinleştiğini, müvekkilinin bütün banka ve sair mal varlığının haczedildiğini, usulsüz tebligat şikayetlerinin ----- sayılı dosyasında reddedildiğini, davalının takibe konu ettiği muavin defter kaydında ------ bedelli 2 adet alacak kaydı girilen faturaların aslen bedelinin ödendiğini, faturaya konu malların teslim edilmediğini, davalı şirket ile imzalanan 05/03/2020 tarihli protokol gereği davalının toplam 3 adet makineyi 299.750,00 Euro bedel karşılığında temin edip müvekkiline satarak teslim etmeyi taahhüt ettiğini, yazılı bir anlaşma olmadan sözlü sipariş verilip ödeme yapıldığını, siparişler gelmeyince protokol imza edilerek kalan ödemeler ve bütün siparişlerin yazılı hale döküldüğünü, davalının ödemesini aldığı halde makineyi teslim etmediğini, cari hesabına alacak girerek müvekkilini borçlu çıkarmaya çalıştığını, bu iki kaydın cari hesaptan düşülmesi sonucu davalının müvekkiline takip konusu kadar borçlu olacağının açıkça görüldüğünü, takibe konu diğer faturaların müvekkilinin ticari defterine işlenmiş olmasının ve itiraz edilmemesinin davalının faturalarda yazıldığı kadar/gibi malı müvekkiline teslim ettiği anlamına gelmediğini, davalının faturalara konu malları müvekkiline teslim ettiğini, bu yönde alım satım akdinin yapıldığını ortaya koyması gerektiğini, müvekkilinin davalıya borcu bulunmadığını, protokol gereği müvekkilinin alacağı olduğunu, taahhüt edilen son iki adet makine ve teferruatın teslim edilmediğini, teslim edilen bir adet makine ile üretim hattının oluşturulamadığını, davalıya tüm bu hususların gönderilen ihtarname ile bildirildiğini belirterek-------- sayılı dosyasından ve davalı ile olan cari hesap ilişkisinden dolayı davalıya borçlu olmadığının tespitini, icra takibinin iptalini, haksız ve kötü niyetli olan davalı aleyhine takip çıkışının %20'sinden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasını talep ve dava etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı tarafça usulüne uygun şekilde tebliğ edilen faturalara itiraz edilmediğini, bu faturaların davacı tarafça kayıtlarına işlendiğini, davacı tarafça cari hesap gereği ödemelerin yapıldığını, müvekkilinin de kalan alacak bakiyesini talep ettiğini, davacı tarafın süresinde itiraz etmediği icra takibine karşı menfi tespit davası açarak müvekkilinin alacağına kavuşmasının önüne geçecek mesnetsiz iddialarla ortaya çıktığını, davacının taraflar arasındaki ticari ilişki ve cari hesabı kabul ettiğini, bu cari hesap ilişkisinde iki adet fatura ve taraflar arasındaki geçmiş dönemlerde imzalanmış ve davacı üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirmediğinden geçersiz kalmış bir protokolü dayanak göstererek borçlu olmadığını ve hatta alacaklı olduğunu iddia ettiğini, davacının amacının müvekkiline ödemesi gereken borçtan haksız ve mesnetsiz iddialarla kurtulmaktan başka birşey olmadığını, müvekkilinin davalı taraftan alacaklı olduğunu, davacı tarafça ilk gönderilen ihtarnamede sadece fatura iadesi nedeniyle borç ödememe ihtarı yöneltilirken ikinci ihtarnamede ise davacının uğradığı zarara ilişkin talepte bulunulduğunu, dava dilekçesinde ise bu defa sözde iade edilen fatura bedeli düştüğünde davacının aslında alacaklı olduğu iddiasının dile getirildiğini, davacının 1.5 yıl önce düzenlenmiş ve şartları bizzat davacı tarafça yerine getirilmediği için geçersiz hale gelmiş olan bir protokolü de haklılığına delil olarak ileri sürdüğünü, müvekkilinin alacağının ispat edildiğini, davacının cari hesap ilişkisini kabul ettiğini, davacının aksini ispat yükü altında olduğunu, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, davacının gerçek dışı beyanlarla kendi lehine sonuç elde etme çabası içinde olduğunu, müvekkilinin zararının son derece yüksek olduğunu, ticari defterlerinin kanuni şartları taşıdığını, cari hesap özetinde görülen fatura ve ödeme kayıtlarının usulüne uygun olduğunu, açıklanan nedenlerle davanın reddi ile davacı takip borçlusu aleyhine %20'den aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Dava hukuki niteliği itibariyle İİK 72. maddesinde düzenlenen icra takibinden sonra açılmış menfi tespit davasıdır.Dilekçeler aşaması tamamlanmakla mahkememizin 08/06/2022 tarihli ön inceleme duruşmasında dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, tarafların sulh olma imkanının bulunmadığının tespiti ile uyuşmazlık noktaları belirlenip tahkikat aşamasına geçilerek deliller toplanıp bilirkişi raporu alınmak suretiyle sonuca gidilmiştir.Ön inceleme duruşmasında taraflar arasındaki uyuşmazlık konuları "Davacının mahkememizde açtığı menfi tespit davasında, davalının takip talebine dayanak yaptığı muavin defter kaydında yer alan ------- fatura bedellerinin ödendiğini, söz konusu faturaların dayanağının ------- karşılığı davalı tarafından temin ve kendisine satılıp teslim edilmesinin taahhüt edildiğini, yazılı sözleşme yapılmadan sözlü olarak sipariş verilerek ödeme yapıldığını, siparişlerin gelmemesi üzerine bu kez protokol imza edilerek kalan ödemenin yerine getirildiğini, protokolde bir kısım ödemenin protokol tarihinden önce yapıldığının yazılı olduğunu, bakiye -----faturaya konu makinenin davalı tarafından teslim edildiğini, makinenin alınarak faturanın -----olarak düzenlenmiş olup deftere kaydının yapıldığını, bu fatura bedelinin protokole göre zaten ödenmiş olmasına rağmen davalının cari hesapta ödenmemiş gibi alacak kaydı oluşturduğunu, ------ no.lu faturanın ise yine protokole göre kesilmiş bir fatura olmakla birlikte içeriği makinenin teslim edilmemiş olması nedeniyle davalıya iade edildiğini ancak bedelinin protokol uyarınca ödenmiş olduğunu, davalının makineleri getirmek için fatura kesmek zorunda olduğunu bildirerek protokol öncesinde ------ açıklaması ile fatura düzenlediğini ancak makinenin teslim edilmemesi, makinenin uygunsuzluğu ve fatura bedelinin protokole uyumsuzluğu nedeniyle bu faturanın iade edildiğini, davalının da iade faturasını kabul ettiğini ------davalının daha sonra ---- faturayı düzenlediğini, bu faturaya da ---- tarihli ihtarname ile itiraz edilerek ------- tarihli iade faturası düzenlendiğini, bu faturaya konu makinelerin İtalya'dan ---- tarihinde fatura edildiği, ----- tarihinde gümrüğe geldiği hususlarının davalı ile aralarında geçen ------ yazışmalarından belli olup gelen parçaların protokole konu makinelerin bir kısmını teşkil ettiğini, davalının 17/03/2021 tarihinde İtalya'dan yüklenen ürün için 26/02/2021 tarihinde faturayı cari hesaba işlediğini, davalının ödemesini aldığı makineyi teslim etmediğini, bu iki fatura kaydı düşüldüğünde borçlu değil alacaklı duruma geldiklerini, davalının protokole göre ödemesini aldığı siparişleri defterine avans olarak kaydetmesi gerekirken bedeli ödenmemiş gibi fatura kesip aktif alacak kaydı oluşturduğunu, yine davalının cari hesabında gerçeği yansıtmayan bir kısım faturalarında bulunduğunu, toplam 562.643,20 TL.tutarında olan bu faturaların satılan bir makine yahut malı göstermediğini, bu faturaların bir kısmının kendisiyle birleşen -----adına düzenlendiğini, bu şirket envanterinde yer alan ancak faturası olmayan mallar yönünden envanter resmiyetinin sağlanması için davalıdan fatura istendiğini, davalının kestiği bu faturaların KDV.sinin davalıya ödenerek mallara resmiyet kazandırıldığını, faturaların ticari defterlere işlenmesi ve itiraz edilmemesinin faturada yazılı malın teslim edildiği anlamına gelmeyeceğini, teslimi ispat yükünün davalıya ait olduğunu belirterek davanın kabulüyle yürütülen takip dosyasında cari hesap ilişkisinden ötürü davalıya borçlu olmadığının tespitine, takibin iptaline ve davalının %20'den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep ve dava ettiği, davalının cevap dilekçesinde davacının usulüne uygun şekilde tebliğ edilen faturalara itiraz etmediğini, defter kayıtlarına işleyip cari hesap gereği ödeme yaptığını, kalan alacak bakiyesinin takibe konu edildiğini, ticari ilişki ve cari hesabın davacı tarafça kabul edildiğini, ancak cari hesap içinde yer alan iki adet fatura ve taraflar arasında imzalanan ancak davacının edimlerini yerine getirmemesi nedeniyle geçersiz kalan protokole dayalı olarak davacının dava açtığını, esasen iki tarafın cari hesap özetinin 26/02/2021 tarihli fatura ile bu fatura için davacının düzenlediği 30/05/2021 tarihli iade faturasının kesilmesi öncesinde birebir aynı olduğunu, davacının itiraz konu ettiği -------- faturayı aynı tarihte defterine işlediğini, daha sonra ----tarihinde iade faturası düzenlediğini, bu faturanın kendisi tarafından kabul edilmeyerek ------- ihtarnamesiyle iade edildiğini, taraflar arasında düzenlenen----- tarihli protokole ilişkin davacı iddialarının gerçek dışı olduğunu,-----faturanın protokole konu üç makineden birine ait olup ---- fatura içeriğinin protokol ile ilgisi bulunmadığını, bu fatura muhteviyatının --------- olup davacının bu fatura içeriğini protokol ile irtibatlı imiş gibi göstermeye çalıştığını, oysa protokolde belirtilen üç makine ile bu fatura içeriğinin bir ilgisi bulunmadığını, 05/03/2020 tarihinde imzalanan protokolün davacının edimlerini yerine getirmemesi nedeniyle kadük kaldığını, protokole konu makinelerin siparişinin açılmasından sonra davacı tarafından teminat senedi talep edilmesi üzerine, geçerlilik ve iade koşullarının yazılı olarak tespit edilmesi gayesiyle yapıldığını, protokole istinaden davacıya teminat senedi verildiğini ve teminat senedinde imzalanan protokol uyarınca senet bedeli olan ------ tarihine kadar davacı tarafından ödenmemesi halinde hükümsüz olacağı hususunun yazıldığını, davacının üzerine düşen edimi yapmaması nedeniyle protokolünde hükümsüz kaldığını ve tarafların ticari faaliyetlerine devam ettiğini, protokolde bahsi geçen makinelerden birine ilişkin olmak kaydıyla yalnızca ----- no.lu faturanın düzenlenip makinenin davacıya teslim edildiğini, buna karşılık ------- no.lu fatura muhteviyatının protokolde belirtilen diğer makineler ile uzaktan yakından ilgisi bulunmadığını, davacının yaptığı tüm ödemelerin cari hesapta kayıtlı olup neticeten 1.560.860,53 TL.cari hesap alacaklarının bulunduğunu, protokole konu diğer iki makinenin 18/03/2021 tarihinde ------- yüklenerek ------ geldiğini ancak davacıya teslim edilmeyip üç ay sonra geri gönderildiğini, bunun nedeninin davacının ödeme yapmaması olduğunu, davacının makinelerin bedelini ödenmiş gibi göstermeye çalıştığını, makinelerin getirtilmesinden dolayı kendisinin zarara uğradığını belirterek davanın reddi ile davacının tazminata mahkum edilmesini savunduğu, davacının ise davalıya protokol uyarınca toplam 299.750 Euro ödeme yapıldığını, protokolde yer alan bir adet makinenin kendisine teslim edildiğini, makine bedeli olan 67.600 Euro düşüldüğünde 232.150 Euro tutarında makinenin teslim edilmediğini, davalının düzenlediği 26/02/2021 tarihli faturanın düzenlendiği tarihteki kura göre karşılığının 231.599 Euro'ya tekabül ettiğini, dolayısıyla söz konusu faturanın bakiye tutarı kapatmak için düzenlendiğini, yine davalının yurtdışından gelmekle birlikte iade ettiğini savunduğu malların gümrük belgelerinde tarihinin 17/03/2021 olarak kayıtlı olduğunu, kendilerinin de fatura iade sebebini malların teslim edilmemesi olarak açıkladıklarını, davalının bu faturaya konu sargı hattının protokolden bağımsız bir mal olduğunu iddia ettiğini, bu durumda davalının söz konusu makinenin kendileri tarafından sipariş edildiğini, --------- iline sevk ve kendilerine teslim edildiğini ispatlaması gerektiğini, faturada yazan malın protokolde teslim edilmeyen makineler ile aynı isme sahip olduğunu, davalının faturaya 8 iş günü içinde itiraz edilmediğini, 26/02/2021 tarihli faturanın protokolden bağımsız olduğunu savunduğunu bu durumda söz konusu fatura içeriği malın sipariş verildiğini ve tesliminin yapıldığını ortaya koyması gerektiğini, aynı protokole ve aynı makinelere ilişkin olarak bir yıl önce de bu durumun yaşandığını, mal gelmeyince faturanın iade edildiğini, davalının protokolü inkar etmediğini, ödemeleri aldığını da inkar etmediğini, protokolün feshedildiğine dair bir delil de sunmadığını, dolayısıyla cari hesabında protokol bedeli kadar borçlu olduğunu, davalının protokole göre teslim etmesi gereken iki makineyi teslim etmediğini ikrar etmesi karşısında protokol gereği ödenen tutardan -------- fatura bedeli düşüldüğünde kendisinin 232.150 Euro alacaklı olduğunu ileri sürdüğü, taraf iddia ve savunmalarına göre;-İki taraf arasında üç adet makinenin davalı tarafından temin ile davacıya satış ve teslimi işlemlerinin yapılması hususunda aralarında protokol düzenlendiği, bu protokole göre 115.000 Euronun davacı tarafça protokol düzenlenmesinden önce ödendiği, bakiye 184.750 Euronun da protokol imza tarihinden itibaren 3 iş günü içinde davacı tarafından ödenmesinin kararlaştırıldığı, 184.750 Euronun davacı tarafından 13/03/2020 tarihinde davalı hesabına gönderildiği, bu ödemenin ve daha önce yapılan ödemelerin dosyaya sunulan davalı muavin kayıtlarında mevcut olduğu, esasen davalı tarafça da kabul edildiği bu hususların uyuşmazlık konusu olmadığı, -Davalının bir adet teminat senedine dayanarak davacının ödemelerini yapmaması nedeniyle bu protokolün hükümsüz hale geldiğini, taraflar arasındaki ticari ilişkinin devam ettiğini ileri sürdüğü, protokolün hükümsüz hale gelip gelmediği hususunun taraflar arasında uyuşmazlık konusu olduğu,
---------- faturanın söz konusu protokole konu üç makineden biri için düzenlendiği, makinenin davacıya teslim edildiği, bedelinin 67.600 Euro olduğu hususlarının taraflar arasında uyuşmazlık konusu olmadığı,-İki taraf arasında ------- no.lu fatura içeriğinin protokol kapsamında davalı tarafından satış ve teslimi taahhüt edilen diğer iki makineye ilişkin olup olmadığı hususunda uyuşmazlık olduğu, davalının bu fatura içeriğinin protokol kapsamında bahsi geçen makineler olmadığını, davacının bu faturayı defterlerine kaydedip süresinde itiraz etmemekle kabul etmiş sayıldığını ileri sürdüğü ve ayrıca protokolde belirtilen iki adet makinenin----------- geldiğini, davacının ödeme yapmaması üzerine üç ay sonra geri gönderildiğini belirttiği dolayısıyla protokolde belirtilen iki adet makinenin tesliminin yapılmadığı hususunun da uyuşmazlık konusu olmadığı, davacının ise söz konusu fatura içeriği makinelerin protokol kapsamında teslim edilmeyen ancak bedeli ödenen makineler olduğunu beyan ettiği ve bu yüzden iade faturası düzenlediğini belirttiği, davalının iddiası gibi 26/02/2021 tarihli fatura içeriğinin protokolde belirtilen makineler olmadığının kabulü halinde ise davalının bu faturaya konu makinelerin kendileri tarafından sipariş ve kendilerine teslim edildiğini ispatlaması gerektiğini ileri sürdüğü..." olarak tespit edilmiştir.
Davacı taraf ihtiyati tedbir talep etmiş, mahkememizin 16/03/2022 tarihli ara kararı ile "-Davacının ihtiyati tedbir talebinin kabulüne, İİK 72/3 maddesi uyarınca davaya konu alacağın %15'i oranında nakdi teminatın mahkeme veznesine yatırılması yahut kesin ve süresiz nitelikte banka teminat mektubunun sunulması halinde icra dosyasına yatan paranın alacaklıya ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesine, " karar verilmiştir. Davalı tarafça ihtiyati tedbir kararına itiraz edilmesi ile itirazın reddine karar verilmiş, mahkememiz ara kararı davalı tarafça istinaf edilmekle ----------Sayılı kararı ile davalı vekilinin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiş ihtiyati tedbir kararı uygulanmıştır.---------- takip dosyası getirtilerek incelenmiş davalının davacı hakkında cari hesap alacağı ve işlemiş faiz toplamı 1.681.912,75 Tl nin tahsili için ilamsız icra takibi başlattığı anlaşılmıştır.----------- davacının teşvik belgeleri ile diğer ilgili evraklar getirtilmiştir.Taraflar arasında 05/03/2020 tarihinde bir protokol imzalanmış olup bu protokol ile davalının--------------- bedel karşılığında satıp ve teslim etmeyi taahhüt ettiği, davacının protokolün imza tarihi itibariyle davalıya toplam 115.000,00 Euro ödediği, protokolün imza tarihinden itibaren 3 iş günü içerisinde davacının bakiye kalan 184.750,00 Euro bedeli davalının banka hesabına ödeyeceği, bakiye ödemenin yapılması akabinde davacı yetkililerinin ------------ firmalarıyla birlikte tespit edilecek bir tarihte İtalya'ya fabrika teslimi ziyaretinde bulunmalarından itibaren 5 hafta içerisinde ürünlerin davacıya teslim edileceği kabul edilmiştir. Bunun yanı sıra protokolde---- bakiye bedele karşılık olarak -------- teslimatını müteakiben iade edilmek kaydıyla bir teminat senedi düzenleneceği,---- hissedarı ve imza yetkilisi ----- tarafından ayrıca şahsi kefil sıfatıyla imzalanarak protokolün imza tarihinde -----teslim edileceği, taraflar arasındaki anlaşmaya konu makinelerin --------- fabrikasına hasarsız teslim edilmesi akabinde veya bakiye ödemenin Neodim banka hesabına yukarıda belirtilen süre zarfında yapılmaması durumunda ----- senedin ----------- iade edileceği de kabul edilmiştir.Davalı taraf 05/03/2020 tarihinde imzalanan protokolün davacının edimlerini yerine getirmemesi nedeniyle kadük kaldığını, protokole istinaden davacıya teminat senedi verildiğini ve teminat senedinde imzalanan protokol uyarınca senet bedeli olan 184.750 Euronun 05/03/2020 tarihine kadar davacı tarafından ödenmemesi halinde hükümsüz olacağı hususunun yazıldığını, davacının üzerine düşen edimi yapmaması nedeniyle protokolünde hükümsüz kaldığını ve tarafların ticari faaliyetlerine devam ettiğini beyan etmiştir. Davacı vekili senet aslının davacı elinde olduğunu beyan ederek aslını mahkememize sunmuş, tutulan tutanak uyarınca bir örneği dosyaya alınan senedin davalı tarafından davacı lehine 184.750 Euro bedelli olarak protokol tarihi itibariyle hazırlandığı, arkasında senedin protokolün ilgili maddesi gereği teminat senedi olarak düzenlendiği, senet bedelinin 09/03/2020 tarihine kadar ödenmemesi halinde hükümsüz kalacağı , protokolde belirtilen makinelerin davacıya teslimi halinde senedin davalıya iade edileceği hususlarının yazılı olduğu anlaşılmıştır. Davacı tarafın 184.750 Euro ödemeyi 13/03/2020 tarihinde protokolde kabul edilen süreden sonra yaptığı anlaşılmıştır. Her iki tarafın ticari defter ve dayanak kayıtları üzerinde mali müşavir bilirkişiye inceleme yaptırılmış sunulan kök ve ek raporlar ile her iki taraf ticari defter kayıtlarının usulüne uygun tutuldukları, taraflar arasında 2018 yılından itibaren başlayan bir cari hesap ilişkisinin bulunduğu, 22/04/2021 tarihi itibariyle iki taraf kayıtlarının mutabık olduğu, davacının takip konusu tutar kadar davalı tarafa borçlu iken düzenlediği 24/05/2021 tarihli iade faturası ile davalıdan alacaklı hale geldiği belirlenmiştir. Mali bilirkişi kök raporunda davacının ---- bedelli fatura ile aldığını,------ uyarınca ------ istisna olduğunu, davacının söz konusu faturayı davalı adına kestiği ---- numaralı faturası ile iade ettiğini, fatura bedelinin ----olup faturanın altında iadeye konu olan faturanın tarihinin ---- belirtildiğini, davalının,------açıklamalı ---- bedelli olup faturanın altında -------diye yazılı olduğunu, davacının söz konusu faturayı davalı adına kestiği -------- numaralı faturası ile iade ettiğini, fatura bedelinin------ bulunmadığını, faturanın altında; “Fatura ----tarafından ithalat makineler (hat) için kesilmiştir. Ancak ------ kabul ediİmemiştir ve her ayrı makine için yeni bir fatura kesilmiştir.” şeklinde açıklama yapıldığını, davacının bu iade faturasını düzenleyip defterine kaydetmesi ile taraflar arasındaki kayıt mutabakatının bozulduğunu, davalının bu iade faturasını kabul etmeyerek itiraz ettiğini, kayıtlarına işlemediğini, davacının,---- davalıdan ----- fatura ile aldığını,davacı şirketin ------ tarihinde dilekçe vererek, --------- faydalanmak üzere makine listesini sunduğunu, Makine listesinde -----aldığnı, ---- tarihli yazısının ekinde davacıya gönderildiğini, yazı ekindeki çeki listesinin --------yazılı olduğunu, söz konusu hattın üç bölümden oluştuğunu, davacının ----senesi yevmiye defterinin -------- makine hattının bedelini işlediğini, bu işlem ile söz konusu hattı varlıkları içine dahil ederek, aktifleştirdiğini, taraflar arasındaki fatura trafiğine konu olan malın, alelade bir mal olmayıp ----- İstisnası tanınmış ve bazı vergisel avantajlar sağlayan bir mal olduğunu, malı satın alanın istediği gibi tasarruf edemeyeceğini ve izin almadan satamayacağını, iade edilecek olsa dahi, İdarenin bilgilendirilmesi ve izin alınması gerektiğini, somut olayda , makine hattının iadesinden ziyade fatura iadesi olduğu izlenimi olduğunu------- uygulamasında, çeki listesinde yazılı makine ile faturada yazılı makinenin birebir uyumlu olmasının arandığını, bunun için ya belge revize edilmekte, ya da faturası değiştirilmekte olup onaylı çeki listesinde de ------ göründüğünü, nitekim, davanın açılmasına sebep olan davacının 24-05-2021 tarihli iade faturasının altında da ----- ithalat makineler (hat) için kesilmiştir. Ancak ---------- kabul edilmemiştir ve her ayrı makine için yeni bir fatura kesilmiştir.” diye yazılı olduğunu, bundan da bir fatura yanlışlığı olduğu izlenimi doğduğunu, daha somut anlaşılması için dosyada mübrez broşür ve diğer belgelerdeki özellikler ile davacının satın aldığı makinelerin özelliklerinin karşılaştırılması gerektiğini bildirmiştir.
İki taraf arasında üç adet makinenin davalı tarafından temini ile davacıya satış ve teslimi işlemlerinin yapılması hususunda protokol yapıldığı , -------- faturanın söz konusu protokole konu üç makineden biri için düzenlendiği, makinenin davacıya teslim edildiği, bedelinin 67.600 Euro olduğu hususlarının taraflar arasında uyuşmazlık konusu olmadığı sabittir. Bu faturadan ayrı olarak taraflar arasındaki ilişkide davalı tarafça düzenlenen-----bedelli fatura mevcut olup bu fatura, davacının defter kayıtlarında da mevcuttur. Davacı bu fatura için -------- numaralı iade faturası düzenlemiş ve davalı tarafta iade faturasını kayıtlarına almıştır. Bu hususlarda iki taraf arasında defter kayıtları itibariyle bir uyumsuzluk yoktur. Davalı düzenlediği-------- fatura içeriğinin protokol kapsamında davacıya satış ve teslimi taahhüt edilen diğer iki makineye ilişkin olmadığını, davacının bu faturayı defterlerine kaydedip süresinde itiraz etmemekle kabul etmiş sayıldığını ileri sürmekte ve ayrıca protokolde belirtilen iki adet makinenin ------ geldiğini, davacının ödeme yapmaması üzerine üç ay sonra geri gönderildiğini beyan etmektedir. Dolayısıyla protokolde belirtilen üç makineden ikisinin davacı tarafa tesliminin yapılmadığı hususu da davalının beyanı ile sabittir.Davalı, davacının itiraza konu ettiği ------ faturayı aynı tarihte defterine işlediğini, daha sonra 24/05/2021 tarihinde iade faturasını düzenlediğini, bu faturanın kendisi tarafından kabul edilmeyerek ------ iade edildiğini, taraflar arasında düzenlenen---- tarihli protokole ilişkin davacı iddialarının gerçek dışı olduğunu, ----- no.lu fatura içeriğinin protokol ile ilgisi bulunmadığını, bu fatura muhteviyatının --------- olup davacının bu fatura içeriğini protokol ile irtibatlı imiş gibi göstermeye çalıştığını, oysa protokolde belirtilen üç makine ile bu fatura içeriğinin bir ilgisi bulunmadığını, 05/03/2020 tarihinde imzalanan protokolün davacının edimlerini yerine getirmemesi nedeniyle kadük kaldığını, ancak tarafların ticari faaliyetlerine devam ettiğini, protokolde bahsi geçen makinelerden birine ilişkin olmak kaydıyla yalnızca ----no.lu faturanın düzenlenip makinenin davacıya teslim edildiğini, buna karşılık ------no.lu fatura muhteviyatının protokolde belirtilen diğer makineler ile uzaktan yakından ilgisi bulunmadığını, davacının yaptığı tüm ödemelerin cari hesapta kayıtlı olup neticeten 1.560.860,53 TL.cari hesap alacaklarının bulunduğunu ileri sürmektedir. Davacı ise , davalının bu faturaya konu sargı hattının protokolden bağımsız bir mal olduğunu iddia ettiğini, bu durumda davalının faturaya konu makinenin kendileri tarafından sipariş edildiğini, ------- iline sevk ve kendilerine teslim edildiğini ispatlaması gerektiğini bildirmiştir. Uyuşmazlık konusu fatura muhteviyatı makineler ile protokol kapsamında yer alan makinelerin aynı olup olmadığı hususunda teknik bilirkişiden rapor alınmış, bilirkişi raporunda taraflar arasındaki protokolde geçen 3 makinenin elektrik motoru imalatında kullanılabilecek makineler olduğunu, sadece bu 3 makinenin elektrik motoru imalatına yeterli olan makineler olmayıp imalat hattında kullanılabilecek makineler olduklarını, ----- nolu fatura içeriğinin ----olarak tariflenmiş olduğunu, ----- olup fırçasız doğru akım motorunu ifade ettiğini, ----- protokolünde geçen----------- aynı tanımı ifade ettiği, Her 2 makinenin de motor bobin sargılarının imalatı için kullanılabilecek makineler olduğunu bildirmiştir.
Mahkememizce yapılan yargılama, toplanan deliller, taraf beyanları, alınan bilirkişi raporları bir arada değerlendirildiğinde, taraflar arasında makine alım satımına dayalı olarak ticari ilişki kurulduğu, 3 adet makinenin temin ve teslimine dair ------------ tarihli protokol imzalandığı, protokol de belirlenen bedelin davacı tarafça davalı tarafa ödendiği, protokolde satışı kararlaştırılan makinelerden birinin davacı tarafa teslim edildiği, bu makine için düzenlenen faturanın iki tarafın defterlerinde kayıt altına alındığı, protokole konu diğer iki makinenin ise davalı tarafça davacıya teslim edilmediği, ancak devam eden ticari ilişkide taraflar arasında iki ayrı fatura nedeniyle daha cari hesap ilişkisinin bulunduğu, bunlardan ilkinin davalı tarafça düzenlenen ve davacının ticari defterlerinde de kaydı bulunan ------bedelli fatura olup içeriğinin ----açıklamalı olduğu, davacının söz konusu faturayı davalı adına kestiği --------- numaralı faturası ile iade ettiği, iade faturasının altında iadeye konu olan faturanın tarihinin ------- olarak belirtildiği, davacının iade faturasının davalı taraf ticari defterlerine kayıt edildiği, bundan sonra davalının ------- bedelle düzenlediği, faturanın altında ------- diye yazılı olduğu, davacının bu faturayı defterlerine kaydedip daha sonra davalı adına düzenlediği ----- numaralı iade faturası ile iade ettiği, faturanın altında; ----- için kesilmiştir. Ancak ------------ kabul ediİmemiştir ve her ayrı makine için yeni bir fatura kesilmiştir.” şeklinde açıklama yaptığı, söz konusu iade faturasında fatura içeriği malın iadesinin konu edilmediği, bu iade faturasının düzenlenmesine kadar tarafların ticari defterlerinde alacak borç kaydının birbiri ile uyumlu olduğu, davacının bu iade faturasını düzenleyip defterine kaydetmesi ile taraflar arasındaki kayıt mutabakatının bozulduğu, davacının davalı taraftan alacaklı duruma geldiği, davalının bu iade faturasını kabul etmeyerek itiraz ettiği, kayıtlarına işlemediği anlaşılmıştır. ----- gelen cevabi yazıda da davacı şirketin ----- tarihinde dilekçe vererek, -------- istisnasından faydalanmak üzere makine listesini sunduğu, -----yer aldığı görülmüştür. Mali bilirkişi raporunda ------- alelade bir mal olmayıp yatırım teşvik belgesi kapsamında satın alındığı, davacıya birtakım vergi teşvikleri sağlandığı ve davacının bu vergi teşviklerinden yararlandığı, davacının bağlı bulunduğu ---- tarihinde verdiği dilekçeyle, ----çeki listesine ----- ve yatırım indiriminden yararlandığı, yevmiye defterinde, --------- makinenin kayıtlı olduğu, davacının söz konusu malı alıp aktifleştirerek, varlıklarının içine dahil ettiği ve vergi teşviklerinden yararlandığı, malın iadesi için------- izin aldığına ve teşvikleri geri ödediğine dair belge bulunmadığı, belirtilerek dava konusu olayda malın iade edilmediği, faturasının iade edildiği yönünde görüş beyan edildiği anlaşılmıştır. Taraflar arasındaki ticari ilişkide protokole konu makineler dışında ----------bedelli fatura nedeniyle de alım satım ilişkisi kurulduğu, davalı tarafından düzenlenen bu faturanın davacı tarafça itiraz edilmeksizin kabul edilerek ticari defterlere kaydının yapıldığı, faturanın ticari defterlere kaydının üzerinden 3 ay geçtikten sonra iade faturası kesildiği, dolayısıyla faturaya yasal 8 günlük süre içinde itiraz edilmemiş olduğu, bu durumda davacının fatura içeriğini kabul etmiş sayılması gerektiği,------ faturasının esasen mal iadesine ilişkin olmayıp , faturanın altında; “Fatura------ için kesilmiştir. Ancak ------------- kabul ediİmemiştir ve her ayrı makine için yeni bir fatura kesilmiştir.” şeklinde açıklama yapıldığı davalının da bu faturayı kabul etmeyerek itiraz ettiği, yine bu fatura içeriği malın davacı tarafça- Vergi dairesine bildirilerek envanter defterinde de kayıt altına alındığı anlaşılmakla bu durumda davalının mal teslimini ispatladığının kabulü gerektiği sonucuna varılmış, davalının takip tarihi itibariyle cari hesaptan kaynaklı olarak davacı taraftan alacaklı olduğu, davacının davasını ispatlayamadığı sonucuna varılmak suretiyle davanın reddine ve ihtiyati tedbir kararı nedeniyle davalı taraf alacağına geç kavuşmuş olacağından %20 oranında 336.382,55 TL tazminatın davacı taraftan tahsili ile davalı tarafa ödenmesine, dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-DAVANIN REDDİNE,
%20 oranında 336.382,55 TL tazminatın davacı taraftan tahsili ile davalı tarafa ödenmesine,
2-Harçlar Kanunu'na göre alınması gereken 427,60 TL harcın davacı tarafından dava açılırken peşin olarak yatırılan 28.722,87 TL harçtan mahsubu ile bakiye 28.295,27 TL harcın karar kesinleştiğinde davacı tarafa iadesine,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı tarafça yapılan yargılama gideri olmadığından karar verilmesine yer olmadığına,
5-Davalı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T.'ye göre hesaplanan 206.553,02 TL vekalet ücretinin davacı taraftan alınarak davalıya verilmesine,
6-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde davacı tarafa iadesine,
HMK 345. Maddesi hükmü uyarınca kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde istinaf yolu açık olmak üzere davacı vekili ile davalı vekilinin yüzlerine karşı oy birliğiyle verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 22/05/2024