T.C. İstanbul Anadolu 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/548 Esas
KARAR NO: 2023/917
DAVA: Zayi Belgesi Verilmesi
DAVA TARİHİ: 28/07/2022
KARAR TARİHİ: 12/12/2023
Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
İDDİA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Müvekkilİ şirketin ------- adresinde bulunan fabrika binası nitelikli taşınmazın kiracısı iken bu fabrika nitelikli taşınmazın cebri icra yolu ile satışı gerçekleştiğini, cebri icra yolu ile taşınmazı satın alan ------ bankanın görevlendirdiği güvenlik görevlileri tarafından müvekkili şirket çalışanlarının ve yetkililerinin taşınmaza girişinin engellendiğini ve müvekkili şirketin taşınmazı kullanmasının mümkün olmadığını, taşınmaz içinde bulunan müvekkiline ait makina, ekipman, teçhizat, ham madde, yarı mamül, bilgisayarlar, ticari defter ve evraklara ulaşımının da kısıtlandığını, taşınmaz içinde bulunan bir kısım malların orada cebri icra yolu ile satın alan banka tarafından görevlendirilen güvenlik görevlilerince çalındığını, bulunduğu yerden adresini bilmedikleri başka yerlere götürüldüğü yönündeki çevre fabrikaların güvenliklerinin uyarısı üzerine yapılan araştırmada ve olay yerini göre kamera kayıtlarını da izlediğinde olayın doğruluğunun anlaşıldığını, şikayet ve suç duyurusu üzerine de ----- soruşturma numaralı evrakı ile tespit edilen şüpheliler hakkında iddianame düzenlenmiş ve ----- sayılı dosyası ile görülen ceza davası açıldığını, meydana gelen bu hırsızlık neticesinde hangi malların ya da belgelerin çalındığının tam olarak tespit edilememiş olduğundan müvekkili tarafından çalınanların tam bir listenin çıkarılması da mümkün olmadığını, 25.07.2022 tarihinde ticari defter ve belgelerinin de bulunduğu evrakları incelerken ----- Kanunu'nun ilgili maddelerince bir tacirin tutmakla yükümlü olduğunu Defteri Kebir, Yevmiye Defteri, Mizan, Bilanço, Kasa Defteri ile Amortisman Defterlerinin ve bunların dayanağı olan yasal belgelerin, faturaların, irsaliyelerin vb tamamının da çalındığını öğrenmiş ve tespit etmiş olduğunu, bu nedenlerle ------yıllarına ait ve Türk Ticaret Kanunu ve Vergi Usul Kanunu'nun ilgili maddelerince bir tacirin tutmakla yükümlü olduğu Defteri Kebir, Yevmiye Defteri, Mizan, Bilanço, Kasa Defteri ile Amortisman Defterlerinin ve bunların dayanağı olan yasal belgelerin, faturaların, irsaliyelerin vb tamamının da çalındığını öğrenmiş müvekkil tarafından 25.07.2022 tarihinde öğrenildiğinden bu defterler ve belgelerle ilgili zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.
İNCELEME ve GEREKÇE: Dava, zayi belgesi verilmesi talebine ilişkindir.
Uyuşmazlık davacı şirketin merkezinde hırsızlık meydana geldiği iddiasıyla -------- yıllarına ait defteri kebir, yevmiye defteri, mizan, bilanço, kasa defteri ile amortisman defterlerinin ve bunların yasal dayanağı niteliğindeki belge, fatura ve irsaliyelerin çalınması şeklinde zayi olduğundan bahisle zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.
Dilekçeler aşaması tamamlanmakla, mahkememizin ön inceleme duruşmasında dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, tarafların sulh olma imkanının bulunmadığının tespiti ile uyuşmazlık noktaları belirlenerek tahkikat aşamasına geçilip, deliller toplanmıştır.
Dava, dava dilekçesinde belirtilen yıllara ait ticari defterlerin çalınıp zayi olduğundan bahisle açılan zayi belgesi verilmesi davasıdır.
TTK'nın 82/1. maddesi gereğince, "Tacir, ticari defterlerini, envanterleri, finansal tablo, bilanço ve faaliyet raporlarını, aldığı mektupları (bir ticari işe ait yazışmaları), gönderdiği mektup suretlerini, kayıtlara esas olan belgeleri, sınıflandırılmış şekilde saklamakla yükümlüdür."Saklama süresi on yıl olup sürenin başlangıcı da kanunda belirtilmiştir (TTK m.82/5-6). Defter ve belgelerin saklanması yükümü, gerçek kişi tacirlerde ticaretin terk edilmesinden sonra sürdüğü gibi, tacirin ölümü halinde mirasçılar bakımından da devam eder. Mirasın resmi tasfiyesi veya tüzel kişiliğin sona ermesi durumlarında, defter ve belgeler Sulh Hukuk Mahkemesince saklanır (TTK m.82/8).Saklanması gereken defter ve belgeler, saklama süresi içinde, yangın, deprem, su baskını gibi bir afet veya hırsızlıktan dolayı zayi olursa, tacirin (ölmüşse mirasçılarının), durumu öğrendikten itibaren on beş gün içerisinde işletmenin olduğu yerdeki mahkemeye başvurarak zayi belgesi alması gerekir. Kanun’da “isteyebilirler” denmiş ise de bu bir zorunluluk niteliğindedir. Zayi belgesi için açılan dava, çekişmesiz yargı işidir (TTK m.82/7).
Davacı vekilinin taleplerinin değerlendirilmesi yönünden davacı şirketin ------yıllarına ait ticari defter ve belgelerinin zayi olup olmadığı hususunda mali müşavir bilirkişiden rapor alınmıştır. Bilirkişinin ----- tarihli raporunda : Davacı iddialarına dayanak olacak somut bir mali veya tevsik edici belgeye (tutanak teslim belgesi vb) dosyada rastlanmadığı, şirketin taşınmazı cebri icra yolu ile satılsa bile, karar ve tahliye sürecinde şirketin taşınması için bir süre olduğunu, Dosyadaki veriler ışığında davacı şirketin zayi olduğunu iddia ettiği ticari defter ve diğer belgelerin zayiatına ilişkin somut bir veriye rastlanmadığı, davacı iddiasının belgesel anlamda izaha ve ispata muhtaç göründüğünü belirtmiştir.
Dosyanın incelenmesinde davacının çalınma iddiası doğrultusunda Uyaptan yapılan incelemede -------tarihinde düşme kararı verildiği, davacının iddialarını doğrulayacak şekilde ve TTK m.82 kapsamına uygun olarak defterlerin zayi olduğunun ispatlanamadığı anlaşıldığından davanın reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Karar harcı 269,85 TL'den davacı tarafça peşin olarak yatırılan 80,70 TL harcın mahsubu ile bakiye 189,15 TL harcın karar kesinleştiğinde davacı tarafa iadesine,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4-Dosyaya yatırılan ve sarf edilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde davacı tarafa iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 345. maddesi uyarınca 2 hafta içerisinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere bulunulan yer eş değer Mahkemesine verilecek usulüne uygun istinaf dilekçesi ile-------- Adliye Mahkemesi İstinaf Yasa Yoluna başvurabileceği belirtilerek verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 12/12/2023