T.C. İstanbul Anadolu 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/532
KARAR NO : 2025/719
DAVA : Alacak (Ticari Nitelikteki Ödünç Verme Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 25/10/2023
KARAR TARİHİ : 15/10/2025
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Nitelikteki Ödünç Verme Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
İDDİA: Davacı vekili dava dilekçesinde : Davacı şirket ile davalı şirketin ticari ilişki içerisinde bulunduğunu, davalı tarafın davacının müşterisi olduğunu, mülkiyeti davacı şirkete ait olan bir kısım makine ve ekipmanın çeşitli tarihlerde imza edilen protokollerle, bir kısım makine ve ekipmanın ise protokol harici olarak sabit kıymet envanter kaydı listesinde görülecek şekilde, müvekkilinin ürünlerini kullanma kaydı ile davalıya teslim edildiğini, davalı tarafın protokol ve teslimden sonra protokole aykırı olacak şekilde 01.07.2022 tarihinden itibaren davacının ürünlerini kullanmayıp, protokol gereği iadesi talep edilen makine ve ekipmanların büyük bir çoğunluğunun iadesini de sağlamadığını, davalı ve dava dışı ----- ile yaşanan işbu uyuşmazlığın çözümü maksadı ile önce davacı şirket tarafından mail yolu ile makine ve ekipmanların iadesinin talep edildiğini, bu talebin sonuçsuz kalması üzerinde noter yoluyla davalı tarafa ihtarname çekildiğini, çekilen ihtarnamelerden de sonuç alınamadığını, davacı şirket tarafından uyuşmazlığın çözümü için her türlü imkanın değerlendirildiğini, mülkiyet hakkına sahip olduğu makine ve ekipmanların iadesi, iadesinin mümkün olmaması halinde bedelinin ödenmesi maksadı ile ve 22.09.2023 tarihinde 59.330,40 Euro (49.442 Euro + 9.888,40 Euro KDV tutarı) miktarlı fatura kesildiğini ve davalı şirkete 03.10.2023 tarihinde iletildiğini, karşı tarafça faturaların kabul edilmediği ve ticari defterlerine işlenmediğini ileri sürerek kullanım ödüncü sözleşmesi gereği makinaları kullanmakta iken sözleşmeye aykırı davranışı nedeni ile sözleşmenin sona ermesinde neden olan ve makineleri iadeden imtina eden davalı şirketin fatura edilen bedeli ödemesi gerektiğini belirterek , fazlaya dair her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik; davalı tarafından ödenmesi gereken 59.330,40 Euro'nun (49.442 Euro + 9.888,40 Euro KDV tutarı) fatura tarihi olan 22.09.2023 tarihinden itibaren itibaren işleyecek reeskont avans faiziyle birlikte müvekkiline ödenmesini, talep ve dava etmiştir.
SAVUNMA:Davalı vekili cevap dilekçesinde : Davanın yetkili mahkemede açılmadığını, görevli mahkemenin ------ Mahkemeleri olduğunu, davacı tarafça sunulu protokolün şirket yetkilileri tarafından imzalanmadığını, bahse konu protokolün tıpkı bir ürün teslim formu gibi hazırlandığını ve davalı şirkette çalışan alelade bir işçiye imzalatıldığını, protokollerde teslim alan ve imzası bulunan ----- davalı firmada çalışan bir fabrika işçisi olduğunu, imzaya ilişki herhangi bir yetkisinin bulunmadığını, bu nedenle bahse konu protokolün geçersiz olduğunu,müvekkilinin davaya konu makine ve ekipmanları ---- firmasından satın almış olup, davacı ----- ait ürünler beklenen standardın altında kaldığından müvekkeiline ait makine ve ekipmanların kullanılamaz hale geldiğini, bu hususun davacı tarafından da kabul edildiğini, buna ilişkin taraflar arasında yazışmalar bulunduğunu, davacı tarafın ilk başta kendisine ait kimyasal ürünlerdeki sorunlar nedeniyle davalıya ait makine ve ekipmanları kullanılmaz hale getirdiğini, sonrasında da kendi insiyatifiyle bu zararı gidermek ve bir çözüm bulmak maksadı ile makine ve ekipmanları değiştirdiğini değişim sırasında şirkette bulunan ve imza yetkisi bulunmayan alelade bir depo görevlisine teslim-tesellüm tutanağı imzalattığını, bu tutanağın içine çeşitli maddeler koymak suretiyle davalı şirketi sorumluluk altında bırakmaya çalıştığını, taraflar arasında bir kullanım ödüncü sözleşmesinin bulunmadığını, iadesini talep ettiği makine ve ekipmanların davalı şirkete ait makine ve ekipmanlar olduğu ortada olduğundan haksız ve mesnetsiz açılan davanın reddini talep etmiştir.
İNCELEME ve GEREKÇE: Dava hukuki niteliği itibariyle taraflar arasındaki kullanım ödüncü sözleşmesi gereğince davalı yana teslim edilen bir kısım makine ve ekipman bedeli için düzenlenen faturadan kaynaklanan alacak davasıdır. Davacı yan davalı ile aralarında kullanım ödüncü ilişkisi olduğunu iddia ederek teslim protokollerine dayanmakta davalı ise aralarında kullanım ödüncü ilişkisi olmadığını , protokollerin şirket yetkilisi tarafından imzalanmadığını savunmaktadır.Dava dosyası -----Asliye Ticaret Mahkemesinin 04/06/2024 tarihinde kesinleşen yetkisizlik kararı ile mahkememize gelmiş olup yargılamaya mahkememizde devam edilmiştir.Her iki tarafın ticari defter ve dayanak kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılarak davanın konusunu teşkil eden makine ve ekipmanların, iki tarafın defterlerindeki kayıt durumunun tespiti, iddia ve savunmalar uyarınca taraflar arasında kullanım ödüncü ilişkisi kurulup kurulmadığı ve davalının bu nedenle davacıya borçlu olup olmadığının belirlenmesi yönünden rapor alınmasına karar verilmiştir.
Bilirkişi heyeti raporunda davacının 2020-2021-2022-2023 yılları ticari defterlerinin yasal süreler içinde ve usulüne uygun şekilde açılış ve kapanış onamalarının yapıldığı, davacının incelenen 2020-2021-2022-2023 yıllarına ait ticari defterlerinde davalı yan ile ilişkisinin mevcut olduğu, davacının davalı ile ---- no.lu ve ------ no.lu olmak üzere iki cari hesabının mevcut olduğu, davacının ----- no.lu cari hesap ekstresinde fatura ve ödeme kayıtlarının mevcut olduğu ve dönem sonu itibariyle davalı ile borç/alacak bakiyesinin bulunmadığı, ------ no.lu cari hesap ekstresinde ise, davacı tarafından davalı adına düzenlenen dava konusu 22.09.2023 tanzim tarihli ------ numaralı “ekipman hizmet bedeli yansıtma” açıklamalı (KDV Hariç 49.442,00 Euro) KDV dahil 59.330,40 Euro karşılığı 1.709.249,50 TL bedelli faturanın bu hesap üzerinden işlenmiş olup bu faturadan kaynaklanan alacaklar nedeniyle, davacının davalıdan 25.10.2023 tarihi itibarıyla toplam 1.709.249,50 TL cari hesap bakiye olarak alacaklı olduğu, bu alacağını da 128. kodlu şüpheli ticari alacaklar hesabı aktardığı, davalının da 2020-2021-2022 yılları Envanter defterinin açılış tasdikini yasal süresi içerisinde yaptırmış olduğu, bu itibarla HMK 222 md. ve 6102 sayılı TTK 64/3 md. gereğince mevcut haliyle davalının 2020- 2021-2022 yılları ticari defterlerinin yasal süreler içinde ve usulüne uygun şekilde açılış ve kapanış onamalarının yapıldığı, davalının incelenen 2020-2021-2022 yıllarına ait ticari defterlerinde davacı yan ile ilişkisinin mevcut olduğu, davalının incelenen ticari defterlerine göre, davalının ------ Satıcılar hesap kodu altında davacı ile olan cari ilişkilerini takip ettiği, davacı tarafından davalı adına düzenlenen ve davaya konu edilen 22.09.2023 tanzim tarihli ---- numaralı “ekipman hizmet bedeli yansıtma” açıklamalı (KDV Hariç 49.442,00 Euro) KDV dahil 59.330,40 Euro karşılığı 1.709.249,50 TL bedelli faturanın davalının ticari defterlerinde kayıtlı olmadığı, davalının incelenen ticari defterlerinde ticari ilişkinin 2022 yılında sona erdiği, davalı yanın dönem sonu (31.12.2022) itibariyle davacı ile borç/falacak bakiyesinin bulunmadığı, tarafların incelenen ticari defterlerinde dava tarihi (25.10.2023) itibariyle davacı yanın davalı yandan 1.709.249,50 TL cari hesap bakiye alacaklı olmasına karşın davalı yanın kendi ticari defterlerinde davacı ile borç/alacak bakiyesinin bulunmadığı, cari hesap farklılığının 1.709.249,50 TL olduğu, taraflar arasındaki cari hesap farklılığının, davacı yan tarafından davalı taraf muhatap alınarak düzenlenen dava konusu 22.09.2023 tanzim tarihli ----- numaralı “ekipman hizmet bedeli yansıtma” açıklamalı (KDV Hariç 49.442,00 Euro) KDV dahil 59.330,40 Euro karşılığı 1.709.249,50 TL bedelli faturanın davalının ticari defterlerinde kayıtlı olmamasından kaynaklandığı, belirtilmiştir.
Bilirkişi raporunda dosyaya sunulan teslim protokolleri taraflar arasındaki yazışmalar da incelenmiş, taraflar arasında 02.06.2020, 02.02.2021, 17.02.2021, 09.11.2021, 19.11.2021, 02.12.2021, 07.12.2021, 20.01.2022, 14.02.2022, 01.03.2022ve 25.04.2022 tarihlerinde olmak üzere 11 adet Ekipman Teslim Protokolü akdedildiği ve protokollerin tamamında aynı maddenin yer aldığı, madde metninde, " Teslim ve İade Şartları" başlıklı madde de "::.Yukarıda belirtilen ünite ----- aittir. Teslim alan sadece ------ ürünlerini kullandığı sürece söz konusu üniteyi kullanma hakkına sahiptir. ------ ünitenin normal kullanımı ile doğabilecek tüm arıza, tamirlerini, bakımını ve gerekirse dozaj ayarlarını ücretsiz olarak yapacaktır. Ünitenin ayar, tamir ve bakımı ------ temsilcileri veya yetkili servis elemanlarından başka bir kişi tarafından ------ yetkili personelinin bilgisi olmadan kesinlikle yapılmayacaktır. Yanlış kullanım ve dikkatsizlik sonucu, ünitenin tamir edilemeyecek derecede arızalanması, tahrip edilmesi veya kaybedilmesi durumunda kısmi veya tüm bedeli ------ Bankası döviz satış kuruna göre müşteriye fatura edilecektir. ---- ürünleri dışında herhangi bir ürün kullanımı tespit edildiğinde ---- üniteyi sökerek geri alma hakkına sahiptir. Bu ünite, ----- tarafından müşteriden iade alındıktan sonra müşterinin hiçbir hakkı kalmamaktadır. Bu konular ile ilgili tüm yasal anlaşmazlıklar -----Mahkemelerinde çözülecektir...” açıklamasının yer aldığı, davalı yan cevap dilekçesinde, protokollerin şirket temsile yetkili olmayan depo çalışanı tarafından imzalandığını belirtmiş olup, 11 adet protokolün tamamında ------ adlı kişinin imzasının ve davalı şirket kaşesinin yer aldığı belirtilmiştir.Yine raporda davacı tarafından davalı taraf muhatap alınarak keşide edilen ---- Noterliğinin 24.04.2023 tarihli ----- yevmiye numaralı ihtarnamesinde kısaca, teslim alınan ürünlerin protokollere aykırılık nedeniyle 15 gün içinde iadesinin, ihtar edildiği, davalı yan tarafından davacı taraf muhatap alınarak keşide edilen 02.05.2023 tarihli ------ yevmiye numaralı cevabi ihtarnamesinde kısaca, ihtamamede belirtilen hususlarının hiçbirinin kabul edilmediği, yasal yollara başvurulacağının ihtar edildiği, davacı yan tarafından davalı taraf muhatap alınarak keşide edilen -----. Noterliğinin 17.05.2023 tarihli ------ yevmiye numaralı ihtarnamesinde kısaca teslim alınan ürünlerin 15 gün içinde iadesi, aksi halde 49.442,00 Euro + KDV malların bedelinin ödenmesinin ihtar edildiği, davalı yan tarafından davacı taraf muhatap alınarak keşide edilen 18.05.2023 tarihli ------ yevmiye numaralı cevabi ihtarnamesinde kısaca, taraflar arasında düzenlenen bir protokol bulunmadığı, her türlü zarar için yasal yollara başvurulacağının ihtar edildiği, davalı yan tarafından davacı taraf muhatap alınarak keşide edilen 03.10.2023 tarihli ----- yevmiye numaralı ihtarnamesinde kısaca, davacı tarafından düzenlenen 22.09.2023 tanzim tarihli ----- numaralı faturanın muhteviyatının kabul edilmediği ve faturanın iade edileceğinin ihtar edildiği, davaya konu faturanın, davacı ile davalı arasında akdedilen protokoller kapsamında teslim edilen ekipmanların iade bedeline ilişkin olarak düzenlendiği, davacı tarafın dosyaya sunduğu ve ayrıca ticari kayıtlarında da tespit edilen----- kodlu Sabit Kıymet Envanter Kayıt Formu incelendiğinde, dava konusu makine ve teçhizatların detayları, birim fiyatları vb. gibi hususlar ile ekipmanların bir kısmının iade edildiği, bir kısmının iadesinin beklendiği, iade edilmediği şeklinde defterlere işlendiği, iade alındığı belirtilen ekipmanların toplam ekipman bedelinden mahsubu neticesinde iade edilmeyen ekipman bedelinin 49.262,00 Euro olarak belirlendiği ve dava konusu 22.09.2023 tanzim tarihli ----- numaralı faturanın KDV hariç bedeli 49.442,00 Euro olduğu görülmekle (49.262,00 Euro - 49.442,00 Euro) 180,00 Euro tutarında fark bulunduğu açıklanmıştır.Bilirkişi heyetinde görevli makine mühendisi bilirkişi tarafından yapılan değerlendirmede; Davanın tarafları arasında anlaşmazlık konusu olan, detayları tabloda belirtilen, “iade bekleniyor” şeklinde not düşülmüş olan, 48 adet makine ve teçhizatın kayıtlardaki değerinin 49.262,00 Euro olduğunun tespit edildiği, bu makine ve teçhizatların; 13 adedi 2020 yılında, 30 adedi 2021 yılında, 5 adedi 2022 yılında tedarik edilmiş olup dava tarihi (25.10.2023) itibariyle rayiç değerlerinin tespiti için ----- verilerinden yararlanıldığı, 25.10.2023 tarihi itibariyle ------ döviz satış kuru verilerine göre; 1 Euro =29,7633 TL'den 49.262,00 Euro=1.466.200,00 TL ye karşılık geldiğinin belirtildiği anlaşılmıştır.
Mahkememizce yapılan yargılama ve toplanan deliller, taraf vekillerinin beyanları, alınan bilirkişi raporundaki tespitler bir arada değerlendirildiğinde, davacı ile davalının ticari ilişki içinde olduğu, bu ticari ilişki çerçevesinde davacının ürünlerinin davalıya satıldığı ve davalı tarafından kullanıldığı, dava konusunun ise taraflar arasındaki ticari ilişki kapsamında davacı şirketin mülkiyetinde bulunan makine ve ekipmanların, davalı şirkete kullanım ödüncü sözleşmesi çerçevesinde teslim edildiği; ancak davalı tarafın, protokole aykırı hareket ederek makine ve ekipmanları geri iade etmediği veya bedelini de ödemediği iddiasıyla, iadesi mümkün olmayan makine ve ekipmanların toplam 59.330,40 Euro (KDV dahil) olan bedelinin davalı yandan tahsili talebinden ibaret olduğu, davacının çeşitli tarihlerde imza edilen Protokoller ile davalıya “ariyet (kullanım ödüncü)” olarak teslim edilen makina ve ekipmanların, “davacının ürünlerinin davalı tarafından kullanılması şartına” bağlı olarak (şarta bağlı olarak) davalıya ariyet olarak teslim edildiğini , bunların davalıya tesliminden sonra, davalının Protokollere aykırı olacak şekilde, 01.07.2022 tarihinden sonra davacının ürünlerini satın almamaya ve kullanmamaya başladığını; dolayısıyla da taraflar arasındaki akdi ilişkiyi sonlandırdığını, bundan ötürü Protokollere istinaden davalıya teslim edilen makine ve ekipmanları davacıya iade etme borcu altına girdiğini, bu konuda yapılan başvuruların sonuçsuz kaldığını ileri sürdüğü, davalının ise Protokollerin davalı şirketin yetkilileri tarafından imzalanmadığını, davalı şirketin çalışanı (işçisi) tarafından imzalandığını, dolayısıyla bu Protokollerin davacının idida ettiği gibi “şarta bağlı ariyet sözleşmesi” niteliğinde olmayıp sadece “teslim-tesellüm tutanağı” niteliğinde olduğunu ileri sürdüğü anlaşılmaktadır. Makine ve ekipmanların davacı tarafından davalıya teslim edildiği yönünde taraflar arasında bir uyuşmazlık yoktur. Davalı vekili cevap dilekçesinde önce bu makine ve ekipmanların mülkiyetinin davalıya ait olup dava dışı----- Firmasından satın alındığını ileri sürmüş sonrasında ise davacıdan satın alınan ürünlerin (kimyasallar) beklenen standardın altında kalması nedeniyle davalıya ait makine ve ekipmanların kullanılamaz hale geldiğini ve davalının bu durumdan zarar gördüğünü, bunun üzerinde davacının kendi insiyatifiyle zararı gidermek için kullanılamaz hale gelen bu makine ve ekipmanları değiştirdiğini beyan etmiştir. Dolayısıyla davaya konu makine ve ekipmanların davacı tarafından davalıya verildiği davalının da kabulünde olup uyuşmazlık bunların şarta bağlı ödünç sözleşmesi kapsamında verilip verilmediğine ilişkindir. Davalı teslime ilişkin protokollerin şirket yetkilisi tarafından imzalanmadığını ileri sürerek kullanım ödüncü ilişkini kabul etmemiştir. Söz konusu protokoller incelendiğinde taraflar arasında kurulmuş olan, “kimyasal ürün satımına yönelik akdi ilişkinin” devamı sırasında, 02.06.2020 ila 25.05.2022 tarihleri arasında farklı tarihlerde düzenlendikleri ve her birinin altında yer alan “teslim alan” ibaresinin yanında davalı şirketi çalışanı “-----” adlı kişinin isminin yazılı olduğu ve davalı şirket kaşesinin bulunduğu görülmüştür. Davacı ve davalı tacir olup, basiretli bir tacirin, 2 yılı aşkın süre boyunca imzalanan Protokollerin içeriğinde yer alan "şarta bağlı ariyet sözleşmesinden haberdar olmaması “hayatın olağan akışına” uygun görülmemiş, davalının bu protokollerin davalı şirket çalışanı “----- tarafından imzalanmasına ses çıkartmayarak, “--- bu Protokolleri imzalamaya yetkili olduğu yönünde davacı tarafta “haklı bir güven” uyandırdığı,Protokoller ile bağlı olmadığını iddia etmesinin “TMK.md.2 uyarınca “hakkın kötüye kullanılması" niteliğinde olduğu, “görünüştü temsil yetkisi teorisi" uyarınca davalının bu Protokoller ile bağlı olduğunun kabulü gerektiği sonucuna varılmıştır.
Davalının davacıdan ürün alımını durdurması ile davalıya teslim edilmiş olan dava konusu malzeme ve ekipmanların davacıya iadesinin gerekli olduğu, davacının iade taleplerinden sonuç alamadığı, bedelinin ödenmesi talebinin de sonuçsuz kalması ile faturanın düzenleyerek davalıya gönderdiği, davalının faturaya itirazı ile alacağın tahsili için bu davanın açıldığı, bilirkişi incelemesi ile Sabit Kıymet Envanter Kayıt Formu uyarınca, dava konusu makine ve teçhizatların bir kısmının iade edildiği, bir kısmının iadesinin beklendiği anlaşılmış olup iade edildiği tespit edilen ekipmanların toplam ekipman bedelinden mahsubu neticesinde iade edilmeyen ekipman bedelinin 49.262,00 Euro'ya tekabül ettiği 9.852,40 Euro KDV ile birlikte toplam 59.114,40 Euro talepte bulunabileceği belirlenmiş olmakla davanın bu tutar üzerinden kabulüne karar verilmiş, davacı tarafından gönderilen 17.05.2023 tarihli İhtarname ile alacağın tahsilinin talep edildiği, davalının bu ihtar ile temerrüde düştüğü, davacının ise daha sonra ki bir tarih olan 22.09.2023 tarihinden itibaren avans faizi yürütülmesini talep ettiği görülmekle davanın kısmen kabulüne, 59.114,40 euro'nun 22/09/2023 tarihinden itibaren 3095 sayılı kanunun 4/a maddesi uyarınca işleyecek faiziyle birlikte davalıdan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilerek aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KISMEN KABULÜNE, 59.114,40 Euro'nun 22/09/2023 tarihinden itibaren 3095 sayılı kanunun 4a maddesi uyarınca işleyecek faiziyle birlikte davalıdan tahsili ile davacı tarafa ÖDENMESİNE,
Fazlaya ilişkin talebin REDDİNE,
2-Karar harcı 121.021,99 TL 'den davacı tarafça peşin olarak yatırılan 30.369,40 TL harcın mahsubu ile bakiye 90.652,59 TL harcın davalıdan tahsili ile hazine adına irad kaydına,
3-Davacı tarafından peşin olarak yatırılan 30.369,40 TL harcın davalıdan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine,
4-Davacı tarafından yapılan 308,25 TL ilk masraf, 24.000,00TL bilirkişi ücreti, 132,00 TL müzekkere ve posta gideri olmak üzere toplam 24.440,25 TL yargılama giderinin davanın kabul oranına göre (%0,99.6) taktiren tamamının davalıdan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine,
5-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri olmadığından karar verilmesine yer olmadığına,
6-Davacı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T. deki esaslara göre belirlenen 254.882,44 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7-Davalı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T. deki esaslara göre belirlenen 6.473,52 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
8-7155 sayılı Kanun ile 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'na eklenen 18/A maddesinin 13.fıkrası ve yürürlükte bulunan Arabuluculuk Ücret Tarifesi uyarınca Hazine tarafından karşılanan 3.120,00-TL arabuluculuk ücretinin davanın kabul oranına göre (%0,99.6)taktiren tamamının davalıdan tahsili ile hazine adına irad kaydına,
9-Davacı tarafından dosyaya yatırılan ve sarf edilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde davacı tarafa iadesine,
HMK 345. Maddesi hükmü uyarınca kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde istinaf yolu açık olmak üzere davacı vekili ile davalı vekillerinin yüzlerine karşı oy birliğiyle verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.