T.C. İstanbul Anadolu 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2024/658 Esas
KARAR NO: 2025/3
DAVA: Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
DAVA TARİHİ : 11/09/2024
KARAR TARİHİ: 07/01/2025
Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili asıl ve birleşen dava dilekçelerinden özetle; müvekkilinin şahıs şirketi olarak faaliyet göstermekte olup 14.06.2024 tarihinde kendisini ----- olarak tanıtan---- yetkilisi---- otomotivin satışı için anlaştıklarını ve ---- imzalandığını, bu sözleşmeye göre ------ plakalı aracı müvekkilinin 5.761.000 Türk Lirası'na satın aldığını, 1.000.000,00 Türk Lirasını peşin verdiğini, kalan 4.761.000,00 Türk Lirası'na karşılık şahsına ait olan 24 adet ------ait görselleri dilekçe ekinde yer alan çekleri vade tarihlerine göre kendisini ------olarak tanıtan kişiye teslim ettiğini, müvekkilinin bu tarihe kadar çeklerini aksatmadan ödediğini, sözleşme ile birlikte aracın müvekkilinin zilyetliğine verildiğini ancak mülkiyetinin devredilmediğini, müvekkili tüm çekleri eksiksiz öderken ----- isimli firmanın muvazalı bir şekilde başlatılan ---- esas sayılı dosyası ile ----borçlu olduğu iddiası ile hakkında muvazalı takip başlattırdığını, bu takibe istinaden ---- plakalı müvekkili zilyetliğindeki aracı cebri icra yolu ile yakalama ile bağlandığını, işbu icra dosyasındaki alacaklı firmanın herhangi bir ödeme olmaksızın dosyadan feragat ettiğini, sözde borçlu ---- isimli firmanın feragat üzerine ------plakalı aracı yedieminden teslim aldığını, bu hususun dahi muvazaanın ve ------- isimli firmaların dolandırıcılık kastı ile hareket ettiğini açıkça ortaya koyduğunu, müvekkilinin bugüne kadar adı geçen firmalara senetli satış sözleşmesine istinaden yaklaşık 4.000.000 TL ödeme yaptığını ve iade edilmeyen 10 adet çek ile birlikte yaklaşık 5.300.000,00 Türk Lirası dolandırıldığını, müvekkilinin kendisinin ve firmasının finansal akıbeti ve cezai sorumluluğu nedeniyle çekleri ödemek zorunda kalacağını, toplamda 9 adet henüz vadesi gelmemiş toplam 1.190,00 Türk Lirası değerinde ki çeklerin kendisini---- olarak tanıtan------ yapılan sözleşme tarihi olan 14.06.2024 tarihi itbari ile teslim edildiğini, bu zamana kadar vadesi gelen çeklerin hepsinin ödendiğini belirterek; müvekkiline ait; ----- değerinde ki çek, ile birleşen ---- dosyadaki ----- değerinde ki çek,---- değerinde ki çek, -----Türk Lirası değerinde ki çek, ----- Türk Lirası değerinde ki çek, -----Türk Lirası değerinde ki çek, ----- Türk Lirası değerinde ki çek, ----Türk Lirası değerinde ki çek, ----- Türk Lirası değerinde ki çek, -------- Türk Lirası değerinde ki çek olmak üzere toplamda 1.190.000,00 Türk Lirası değerindeki çeklerin vadesi geldiğinde ödenmesini önlemek için ivedilikle ödeme yasağı konulmasını ve dava sonunda söz konusu çekin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ:Tetkik edilen dosya kapsamı bütün olarak değerledirildiğinde;Dava :TTK'nun 818/1-s bendi yollaması ile aynı kanunun 757 vd maddelerinde öngörülen zayi nedeniyle çekin iptali istemine ilişkindir. 6102 sayılı TTK'nın 651.md gereğince; kıymetli evrak zayi olduğu takdirde, mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir. Kıymetli evrakın zayi olduğu veya ziyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir. 653.maddede, çeşitli kıymetli evraka ilişkin özel hükümlerin saklı olduğu belirtilmiştir. TTK'nın 657. Maddesinde nama yazılı senetlerin iptali, 661 vd. Maddelerinde hamiline yazılı senetlerin iptali düzenlenmiştir. TTK'nın 818/1-S maddesinde çekler için, 778/1-I maddesinde de bonolar için, TTK'nın poliçeye ilişkin 757 vd. maddelerine atıf yapılmıştır. TTK'nın 651/2, 757 ilâ 763 ve 764. maddesi kapsamında zayi nedeniyle çek iptali davasını açma yetkisinin yetkili çek hamilinde olup, keşidecinin zayi nedeniyle çek iptali davası açma hakkı yoktur. Davacının keşideci sıfatıyla bu davayı açtığı ve keşideci olduğunun davacının kendi kabulünde olduğu, bu hususta bir tereddüt bulunmadığı, ancak keşidecinin zayi nedeniyle çek iptali istemi hakkı bulunmadığı, zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkının 6102 sayılı TTK.651/2. maddesi uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişinin senede bağlı alacak hakkı olan yetkili hamil de olduğu, keşidecinin (hesap sahibinin) iptal kararı almakta hiç bir hukuki yararı bulunmadığı, dava konusu çeklerin davacının çek hesabına ait oldukları, TTK nun 651. maddesinde genel hüküm ve özel hüküm niteliğindeki TTK. nun 818-(1)s) maddesi yollamasıyla aynı kanunun 757. maddesi uyarınca ancak hamilin zayi nedeniyle çek iptali davası açabileceği, esasen zayi olmuş çek hakkında keşidecinin, ibraz süresi geçtikten sonra çekten cayabileceği veyahut hamile karşı menfi tespit davası veyahut da lehtara karşı menfi tespit ve/veya istirdat davası açması mümkün olduğu ve dolayısıyla bu halde davacının çek iptali davası açmasında hukuki yararı bulunmadığı dolayısıyla keşidecinin bu davayı açma hakkının bulunmadığı anlaşılmıştır. ---------Açıklanan nedenlerle; Zayi nedeniyle çek iptali davasını keşideci-borçlunun açamayacağı, sadece hamil-alacaklı açabileceği, davacının çek hesap sahibi olması nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmadığı, keşideci sıfatıyla dava açtığının sabit bulunduğu anlaşılmakla asıl ve birleşen davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle ayrı ayrı reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
A-Asıl dosya yönünden;
1-Davanın HMK m.114/1 d maddesi uyarınca USULDEN REDDİNE,
2-Alınması gereken karar ve ilam harcı 615,40 TL 'den davacı tarafça peşin olarak yatırılan 427,60 TL harcın mahsubu ile bakiye 187,80 TL harcın davacıdan tahsili ile hazine adına irad kaydına,
3-Davacı tarafça dava açılırken yatırılan başvurma ve peşin harcının kendi üzerinde bırakılmasına,
B-Birleşen dosya yönünden;
1-Davanın HMK m.114/1 d maddesi uyarınca USULDEN REDDİNE,
2-Alınması gereken karar ve ilam harcı 615,40 TL 'den davacı tarafça peşin olarak yatırılan 427,60 TL harcın mahsubu ile bakiye 187,80 TL harcın davacı taraftan tahsili ile hazine adına irad kaydına,
3-Davacı tarafça dava açılırken yatırılan başvurma ve peşin harcının kendi üzerinde bırakılmasına,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
5-Dosyaya yatırılan ve sarf edilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 345. maddesi uyarınca 2 hafta içerisinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere bulunulan yer eş değer Mahkemesine verilecek usulüne uygun istinaf dilekçesi ile -------Adliye Mahkemesi İstinaf Yasa Yoluna başvurabileceği belirtilerek verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.07/01/2025