T.C. İstanbul Anadolu 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/1018
KARAR NO: 2024/33
DAVA: Tazminat (Trafik Sigorta Sözleşmesi Kaynaklı Rücuen)
DAVA TARİHİ: 22/12/2022
KARAR TARİHİ: 10/01/2024
DAVA:Davacı vekili mahkememize sunduğu 22/12/2022 tevzi tarihli ve aynı tarihte harçlandırdığı dava dilekçesinde özetle: Müvekkili şirkete -------- numaralı ve 18/08/2021 - 2022 vade tarihli KTK ZMM Sigorta Poliçesi ile sigortalı--------- plakalı aracın 08/11/2021 tarihinde -------- sürücüsü -------- plakalı araca çarpması sonucu trafik kazası meydana geldiğini, meydana gelen kaza sonucu ------ Şirketi, zarar gören---------- plakalı aracın Kasko Sigortacısı -------- şirketine poliçe limiti dahilinde 43.000,00 TL sigorta tazminat ödemesinde bulunduğunu, müvekkil şirkete sigortalı -------- plakalı araç sürücüsünün olay yerini terk etmesi nedeniyle KTK ZMMS Genel Şartları B.4.f hükmü gereği sigortalıya rücu hakkı doğduğunu, davalılardan -------- Şti. sigortalı -------- plakalı aracın sigortalısı konumunda olduğunu, diğer davalı -------- ise sigortalı aracı kiraladığı iddia olunan kişi olduğunu, sigortalı tarafından aracın kiralandığının belirtilmiş ise de aracın kiralamaya konu edildiği hususunu müvekkil şirkete bildirmediğini, poliçe kapsamında bu şekilde bir zeyil yapılmadığının sabit olduğunu, bu nedenle müvekkil şirketin sigortalı aracın kiralandığına ve işleten sıfatının değiştiğine dair bilgi sahibi olmasının mümkün olmadığını, ödenen sigorta tazminatının, işlemiş faiz ve tüm ferileri ile birlikte tazmini amacıyla ------- Arabuluculuk Bürosuna başvuruda bulunulduğunu, --------- arabuluculuk ve -------- başvuru numaralı dosyada yapılan görüşme sonucunda anlaşma sağlanamadığından iş bu davanın açılması zorunluluğu hasıl olduğunu, bu kapsamda, yapılan ödeme nedeniyle davalıların, ödenen 43.000,00 TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi, vekalet ücreti ve arabuluculuk ücreti dahil tüm ferilerden sorumlu bulunduğunu ileri sürerek, fazlaya ilişkin talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydı ile 43.000,00 TL sigorta tazminatının, sigortalıya ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı şirket vekili mahkememize sunduğu 30/01/2023 tarihli cevap dilekçesinde özetle: Müvekkili şirketin araç işleten sıfatına sahip bulunmadığını, zira müvekkili şirketin kazanın gerçekleşmesinden önce ilgili aracı diğer davalı --------- süresiz olarak kiraladığını, kira başlangıcının ekte incelemeye sunulan kira sözleşmesinden de açıkça görüleceğini, 02/11/2021 olduğunu, kazanın ise sözleşmenin akdedilmesinden sonra 08/11/2021 tarihinde meydana geldiğini, somut olayda, aracı kullanan diğer davalı -------- aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiğini ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu kaza tespit tutanağı ve diğer tüm delillerle ispatlanmış durumda olduğunu, davalı ------- olay yerini terk edip etmediği, olay yerini mücbir sebeple terk edip etmediği hususunda gerekli araştırma yapılmadan, dava konusu ödemenin rücuen talebinin hatalı olacağını ileri sürerek, dava konusu rücudan sorumlu olmayan davalı müvekkili yönünden husumet yokluğu sebebiyle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.Davalı -------- cevap dilekçesi sunmadığı anlaşılmıştır.
DELİLLER:-------- 20/03/2023 tarihli müzekkere cevabı,
---------- Sigorta Şirketi'nin 28/02/2023 tarihli müzekkere cevabı,
--------- Sigorta'nın 03/03/2023 tarihli müzekkere cevabı,
-02/11/2021 kira başlangıç tarihli araç kiralama sözleşmesi,
-Ödeme dekontları
-Makine Mühendisi, Sigorta Uzmanı ve Mali Müşavir bilirkişi heyetinin 19/10/2023 tarihli raporu ile "Makine Mühendisi, Sigorta Uzmanı ve Mali Müşavir bilirkişi heyeti 19/10/2023 tarihli raporunda sonuç olarak: "--------- plakalı aracın araç sürücüsünün, bu kazada %100 oranında kusuru olduğu, -------- plakalı araç sürücüsünün, herhangi bir kusuru bulunmadığı, ------- plakalı araçta meydana gelen Hasar Tutarının 991.480,81 TL olduğu, davacı şirket tarafından --------- Hasar Numarası ile 43.000,00 TL -------- şirketine ödendiği, Davacı sigorta şirketinin ödediği 43.000,00 TL'yi olay yeri terke dayalı olarak kendi sigortalısı davalı ------- Şti.'ye rücu edebileceği" şeklinde rapor ibraz etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:Dava, maddi hasarlı trafik kazası nedeniyle davacı sigorta şirketi tarafından ZMMS poliçesi nedeniyle ödenen maddi tazminatın 6102 sayılı TTK'nın 1472 maddesi uyarınca haksız fiile sebebiyet veren sürücü ile araç işleteninden müteselsilen rücuen tahsili istemine ilişkindir. --------- 20/03/2023 tarihli yazı cevabı ile kaza tarihi olan 08/11/2021 tarihinde -------- plakalı aracın davalı -------- Şirketi adına kayıtlı olduğu ve davacı sigorta şirketi nezdinde 18/08/2021 - 18/08/2022 tarihleri arasında ZMMS poliçesi ile sigortalı olduğu ,kazaya kazışan -------- plakalı aracın --------- Başkanlığı adına kayıtlı olduğu ve kaza tarihinde dava dışı ------- şirketi nezdinde kasko sigorta poliçesi ile sigortalı olduğu anlaşılmıştır.Dava konusu kazadan sonra düzenlenen kaza tespit tutanağında kazanın 08/11/2021 tarihinde meydana geldiği,------- idaresinde bulunan ------- plakalı araç ile seyir halinde iken aynı istikamette seyreden ---------- plakalı aracın KTK 56/A kuralını ihlal ettiği ve --------- plakalı araca çarptığı , kazadan sonra olay yerini terk ettiği tespit edilmiştir. Davalı -------- bilirkişi raporuna beyan dilekçesinde --------- plakalı aracı olay günü kendisinin kullandığını, kendisinin ve kız arkadaşının başına bir şey gelmesinden korktuğu için olay yerinden ayrıldığını beyan etmiştir.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1472/1. maddesinde "sigortacı sigorta tazminatını ödediğinde hukuken sigortalısının yerine geçer. Sigortalının gerçekleşen zarardan dolayı sorumlulara karşı dava hakkı varsa bu hak tazmin ettiği bedel kadar sigortacıya intikal eder. Sorumlulara karşı bir dava veya takip başlatılmışsa, sigortacı mahkemenin veya diğer tarafın onayı gerekmeksizin halefiyet kuralı uyarınca sigortalısına yaptığı ödemeyi ispat ederek dava veya takibi kaldığı yerden devam ettirebilir." şeklindeki düzenleme uyarınca sigorta şirketi yasa ve poliçe hükümleri gereğince zarar görenlere ve sigortalısına yaptığı ödeme nedeniyle gerçek zarar sorumlularına rücu edebilir. Zarardan sorumlu olanlar ispat edilen gerçek zarar nispetinde taleple bağlı kalınarak ödeme tarihinden itibaren faiziyle birlikte sorumlu tutulurlar. 2918 sayılı KTK'nın hükümlerine göre, trafik kaydı "işletenin" kesin olarak gösteren bir karine değilse de, onun kim olduğunu belirleyen güçlü bir kanıt niteliğindedir. Ancak trafik kaydına rağmen işletenliğin 3. kişi üzerinde bulunmasını engelleyen bir yasa hükmü yoktur. Aynı Kanun'un 3. maddesinde, " İşleten: Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehin gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak, ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır." şeklinde tanımlanmıştır. Aynı Kanun'un 85. maddesinde ise "Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen bilet ile işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar." hükmüne yer verilmiştir. Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasında sigortacının rücu hakkı, 2918 sayılı KTK'nin 95/2 maddesi ile Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarında düzenlemeye tabi tutulmuştur. 2918 sayılı KTK'nın 95-(2). maddesi uyarınca; sigorta sözleşmesinden veya sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerinden doğan nedenlerle; sigortacının tazminat yükümlülüğünün azaltılması ve kaldırılmasına ilişkin haller sigortacı tarafından 3. kişilere karşı ileri sürülemeyeceğinden; sigortacı zarar görene ödeme yaptıktan sonra tazminatın kaldırılması ya da indirilmesini sağlayabileceği oranda kendi sigorta ettirenine rücu edebilecektir. Poliçe düzenleme tarihinde yürürlükte bulunan Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları 14 Mayıs 2015 gün -------- sayılı -------- yayınlanarak 01 Haziran 2015 tarihinde yürürlüğe giren Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının B.4. maddesinde; “Zarar Görenlerin Haklarının Saklı Tutulması ve Sigortacının Sigortalıya Rücu Hakkı düzenlenmiş “Sigorta sözleşmesinden veya sigorta sözleşmesine ilişkin kanun hükümlerinden doğan ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması veya miktarının azaltılması sonucunu doğuran haller zarar görene karşı ileri sürülemez.
Ödemede bulunan sigortacı, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda kazaya sebebiyet veren sigortalıya rücu edebilir.
Sigortalıya başlıca şu nedenlerle rücu edilir:
a-) Tazminatı gerektiren olay, sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kasti bir hareketi veya ağır kusuru sonucunda meydana gelmiş ise,
b-) Tazminatı gerektiren olay, aracın ilgili mevzuat hükümlerine göre gereken ehliyetnameye sahip olmayan veya geçerliliğini yitirmiş sürücü sertifikasına sahip ya da ehliyetine geçici/sürekli el konulmuş kimseler tarafından sevk edilmesi veya trafik kurallarının ağır kusur ile ihlali sonucunda meydana gelmiş ise,
c-) Aracın, uyuşturucu madde veya ilgili mevzuatta belirlenen seviyenin üzerinde alkollü içki almış kişilerce veya aynı mevzuatta alkollü içki alamayacağı belirtilen kişilerce alkollü içki alınmak suretiyle kullanılması sırasında meydana gelen zararlar,
ç-) Tazminatı gerektiren olay, yolcu taşımaya ruhsatlı olmayan araçlarda yolcu taşınması veya yetkili makamlarca tespit edilmiş olan istiap haddinden fazla yolcu veya yük taşınması veya patlayıcı, parlayıcı ve tehlikeli maddeleri taşıma ruhsatı bulunmayan araçlarda, bu maddelerin parlama, tutuşma ve infilakı yüzünden meydana gelmiş ise,
d-) Sigortalının rizikonun gerçekleşmesi halinde bu genel şartların B.1 maddesinde belirtilen yükümlülükleri yerine getirmemesinden dolayı zarar ve ziyan miktarında bir artış olursa,
e-) Tazminatı gerektiren olayın aracın çalınması veya gasp edilmesi sonucunda olması halinde, çalınma veya gasp edilme olayında sigortalının kendisinin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kusurlu olduğu tespit edilirse,
f-) Bedeni hasara neden olan trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme, can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibi zorunlu haller hariç olmak üzere, olay yerini terk etmesi veya kaza tutanağı, alkol raporu vb. kazanın oluş koşullarına ilişkin gereken belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranması halleri .." rücu sebebi olarak kabul edilmiştir.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacı sigorta şirketine ZMMS poliçesi ile sigortalı aracın dava dışı 3. Kişiye vermiş olduğu zarar nedeniyle bu aracın kasko şirketi olan -------- şirketine poliçe limiti dahilinde ödemiş olduğu 43.000,00 TL 'nin haksız fiile neden olan aracın işleteni olarak sigortalısından ve sürücüsünden rücuen tazminat talep etmiştir. Eldeki uyuşmazlıkta, davacı rücu sebebi olarak Genel Şartların B.4.son cümlesinde belirtilen "Bedeni hasara neden olan trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme, can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibi zorunlu haller hariç olmak üzere, olay yerini terk etmesi veya kaza tutanağı, alkol raporu vb. kazanın oluş koşullarına ilişkin gereken belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranması" haline dayanmıştır. Bir davada, taraflardan birinin, davacı ya da davalı sıfatının (aktif ya da pasif husumet ehliyetinin) olmadığı belirlenirse, artık bu davanın esasının çözümüne girilmeden, davanın husumet yokluğundan reddi gerekir. Bir kişinin belli bir davada davalı sıfatını haiz olup olmadığı şeklinde nitelendirilen husumetin ileri sürülme zamanı yasa ile kabul edilen bir ilk itiraz olmadığı gibi davalı tarafından ileri sürülmesi gerekli bir def'i de değildir. Davanın her aşamasında ileri sürülmesi mümkün veya mahkemece vakıf olunduğu takdirde re'sen nazara alınması gerekli hukuki bir durumdur. Her ne kadar-------- plakalı araç maliki davalı --------Şirketi vekil aracın uzun süreli olarak diğer davalıya kiralandığını iddia etmiş ise de sunmuş olduğu 02/11/2021 kira başlangıç tarihli araç kiralama sözleşmesinin uzun süreli olduğu husunu ispatlayamadığı gibi benzer nitelikte --------- sayılı ilamında "... Olay tarihini kapsayan geçerli bir sigorta poliçesi mevcut olup işletenin işletenlik sıfatının kalkması sigorta poliçesinin geçerliliğini ortadan kaldırmaz, sigorta poliçesi ve poliçe nedeni ile davalı -------- Şirketi sorumluluğu (K.T.K. 20/d-94. md.-107. ve vs. md. açıklanan bazı durumlar ayrık olmak üzere) devam etmektedir. Somut olayda, davacı sigortacı ile davalı sigortalı şirket arasında olay tarihini kapsayan geçerli bir sigorta poliçesi mevcut olup rıza hilafına bir durum olmadığından illiyet bağının kesilmesi söz konusu olmayıp davalı ---------Şirketi'n sorumluluğu devam etmektedir. Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları B-4/f maddesinde metninde bedensel zarara neden olay ve maddi hasara neden olan olay ayrımı yapıldığı, olay yerini terkin zorunlu olduğu haller ve kazanın oluş koşullarına ilişkin belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranılması hallerinin sınırlı olmadığı, ancak maddi hasarlı kazalarda sigortalının ya da eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin olay yerini terk etmesinin sigortalıya rücu edilmesi için yeterli olduğu anlaşılmaktadır. Davacı vekili davalıya sigortalı araç sürücüsünün kazadan sonra olay yerinin terk ettiğini belirterek Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının B.4.f maddesine dayalı olarak rücuen tazminat davası açmış olmasına ve Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının B.4.f maddesi gereğince davalıya ait araç sürücünün maddi hasarlı trafik kazası sonrası olay yerinin terk etmiş olduğu nitekim davalı -------- bilirkişi raporuna beyan dilekçesinde maddi hasarlı trafik kazasında olay günü kendisinin ve kız arkadaşının başına bir şey gelmesinden korktuğu için olay yerinden ayrıldığını beyan etmesine karşı bu hususta can güvenliğinin tehlikede olduğu hususunu ispata elverişli bir delil sunmadığı anlaşılmış olup davacı sigorta şirketinin ZMMS poliçesi kapsamında ödeme yaptıktan sonra, davalı araç sürücüsünün Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası Genel Şartlarının B.4.-f maddesinde düzenlenen kuralını ihlal etmesi ve kazanın oluşumuna esas belgelerin düzenlenmesine engel olması nedeni ile rücu koşullarının oluştuğu kanaatine varılmıştır. Kusur ve zararın tespiti için dosya bilirkişiye verilmiş 19/10/2023 tarihli raporunda --------- plakalı aracın araç sürücüsünün, bu kazada %100 oranında kusuru olduğu, --------- plakalı araçta meydana gelen hasar tutarının 991.480,81 TL olduğu, davacı şirket tarafından --------- hasar numarası ile 43.000,00 TL -------- şirketine ödendiği, davacı sigorta şirketinin ödediği 43.000,00 TL'yi olay yeri terke dayalı olarak --------sayılı ilamında bahsedildiği gibi kendi sigortalısına rücu edebileceğinden davanın kısmen kabulü ile; dava konusu 43.000,00 TL tazminat alacağının ödeme tarihi olan 30/05/2022 tarihinden itibaren aracın ticari faaliyette kullanılması nedeni ve sigorta işlemi her iki taraf yönünden ticari iş niteliğinde olduğundan işleyecek avans faizi ile birlikte davalı ----- Şti.'den alınarak ile davacıya verilmesine, 2918 sayılı KTK'nın 95-(2). maddesi uyarınca sözleşme ilişkisinden kaynaklanan rücu hakkının sigortacı tarafından sigorta sözleşmesinin tarafı yani akidi olan sigortalıya karşı ileri sürebileceğinden davacı sigorta şirketi, söz konusu davayı ancak kendisi ile sözleşme yapan kişiye karşı açabileceğinden davanın davalı -------- yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:
DAVANIN KISMEN KABULÜ ile;
1-Davanın davalı -------yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle usulden reddine,
2-Davacı tarafından ödenen dava konusu 43.000,00 TL tazminat alacağının ödeme tarihi olan 30/05/2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı ------- Şti'den alınarak ile davacıya verilmesine,
3-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli olan 2.937,33 TL karar ve ilam harcından başlangıçta peşin olarak alınan 734,34 TL harcın mahsubu ile bakiye 2.202,99 TL karar ve ilam harcının davalı -------- Şti'den alınarak hazineye irat kaydına,
4-Davacının yargılama sırasında yapmış olduğu başvuru harcı 80,70 TL ve peşin harç 734,34 TL olmak üzere toplam 815,04 TL'nin davalı ------- Şti'den alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacının yargılama sırasında yapmış olduğu posta ve tebligat gideri 386,50 TL, yeşil dosya masrafı 10,00 TL ve bilirkişi masrafı 4.500,00 TL olmak üzere toplam 4.896,50 TL yargılama giderinin davalı --------- Şti'den alınarak davacıya verilmesine,
6-Davacı taraf yargılama sırasında kendini vekille temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T uyarınca hesaplanan 17.900,00 TL avukatlık ücretinin davalı ------- Şti'den alınarak davacı tarafa verilmesine,
7-Karar kesinleştiğinde, HMK Gider Avansı Tarifesinin 5. maddesi uyarınca artan gider avansının yatıran tarafa iadesine,
8-6325 Sayılı Yasa'nın 18/A maddesinin 11 ve 13. fıkraları uyarınca zorunlu arabuluculuk nedeniyle arabulucuya hazine tarafından ödenen 3.200,00 TL'nin davalı -------- Şti'den alınarak hazineye irat kaydına,
Dair, davacı vekilinin, davalı şirket vekilinin (e-duruşma ile) yüzüne karşı, diğer davalının yokluğunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere bulunulan yer yada başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek bir dilekçe ile başvurmak ve istinaf harç ve masraflarını karşılamak koşulu ile --------- Bölge Adliye Mahkemesi'ne istinaf yolunun açık olduğu, istinaf dilekçesinde istinaf edilen hususlar ile nedenlerinin belirtilmesinin gerektiği, süresi içerisinde kararın istinaf edilmemesi halinde hükmün kesinleşeceği ve infaz edilebileceği açıklanmak suretiyle verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 10/01/2024