T.C. İstanbul Anadolu 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/627 Esas
KARAR NO: 2024/414
DAVA: Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
DAVA TARİHİ: 26/08/2022
KARAR TARİHİ: 02/05/2024
DAVA:Davacı vekili mahkememize sunduğu 26/08/2022 tevzi tarihli ve aynı tarihte harçlandırdığı dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin bayisi -------ŞTİ tarafından müvekkili ------ şirketi lehine 50.000 TL bedelli, --------Ş'nin ------- ili ------- Şubesi, --------- çek numaralı çeki 30.01.2023 tarihli olarak düzenlendiğini, çekin müvekkili bayisi tarafından, ticari ilişkiye istinaden düzenlendiğini ve müvekkilinin bordrolu, maaşlı çalışanı -------- tarafından tarafından teslim alındıktan sonra ------- şirketi -------- Şubesi'nden 19.08.2022 tarihinde ------- seri ve sıra nolu kargo teslim belgesi (Ek- 3 Kargo teslim belgesi) ile müvekkili şirket merkez adresi olan ------ Mahallesi, -------- Sokağı No:-------, -------- adresine ulaştırılmak üzere kargoya verildiğini, 23.08.2022 tarihinde sorgulama yaparak ödenen bilgilerini yazdığı gönderi müvekkili şirket merkezine teslim edilemeden kargo şirketi ------- -------- Şubesi'nin önünde, kargo şirketinin aracından çalındığını, kargo teslim durumu "ÇALINTI KARGO" olarak geçtiğini, tutanak ve belgeler -------- şirketi tarafından tarafına verilmemiş olduğu bu hırsızlık olayıyla ilgili tüm belgelerin, kamera görüntülerinin savcılık tarafından araştırılmasını talep ettiğini,-------- şirketi ilgili hırsızlığa ve dilekçe bilgileri verilen gönderiye ilişkin belgelerin istenmesini talep ettiklerini, davanın konusu çeki teslim alan ve kargoya veren çalışanı --------- da ileride başkaca tanıklar gösterme hakkı saklı kalmak üzere, davanın konusu çeki dilekçesinde bilgileri verilen kargo numarası ve detaylarıyla kargoya teslim ettiği hakkında tanık olarak gösterdiklerini, üçüncü şahısların eline geçmesi müvekkili açısından telafisi imkânsız zararlar doğurabileceğini, çek bedelinin bankadan alınmaması için öncelikle ödeme yasağı konulmasını, devamında da adı geçen çekin zayii nedeniyle iptaline karar verilmesini talep etme zarureti hasıl olduğunu, -------- ilanına akabinde söz konusu çeklerin kayıp, zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:-01/06/2023 tarihinde ------- Birliği'nin müzekkere cevabı ve ilan suretleri,------- Bankası tarafından gönderilen müzekkere cevabı,
Talebin Hukuki Niteliği; Zayi nedeniyle kambiyo senedinin iptali talebidir.Talebin Hukuki Sebebi; 6102 sayılı TTK.nun 818/1-s maddesi uyarınca poliçenin iptali hakkındaki 757 ilâ 763 üncü maddelerle 764 üncü maddenin birinci fıkrası çek ve bono(senet) hakkında da uygulanır. TTK.nun 757 vd. maddeleri uyarınca; iradesi dışında çek veya bono elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın çeki veya senedi ödemekten menedilmesini isteyebilir. Mahkeme, TTK 757/2 maddesi gereğince ödemeyi meneden kararında muhataba, vadenin (keşide tarihinin) gelmesi üzerine çek veya senet bedelini tevdi etmeye izin verir ve tevdi yerini gösterir. 6102 sayılı TTK’nın 759/1. maddesindeki “Poliçeyi eline geçiren kişi bilinmiyorsa, poliçenin iptaline karar verilmesi istenebilir.” ve TTK’nın 764/1. maddesindeki "Elden çıkan poliçe, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir." şeklinde düzenlenmiştir. İptal isteminde bulunan kişi, çek veya senet elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve bir suretini ibraz etmek veya esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür. Mahkeme, dilekçe sahibinin, çek veya senet elinde iken zıyaa uğradığına dair verdiği açıklamaları inandırıcı bulursa, verilecek ilanla, çeki veya senedi eline geçireni, çeki veya senedi belirli bir süre içinde getirmeye davet ve aksi takdirde çekin veya senedin iptaline karar vereceğini ihtar eder. Çekin veya senedin getirilmesine ilişkin ilan, 35 inci maddede yazılı gazete ile üç defa yapılır. Elden çıkan çek veya senet , verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE KANAAT :Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde; iş bu davanın çek iptali davası olması nedeni ile verilecek iptal kararının ilgilinin borçluluğunu saptamayacağı ve kesin hüküm teşkil etmeyeceği, borçlunun iptal kararına karşı iptal kararı alan kişinin hak sahibi olmadığını öne sürebileceği , davacının mahkemeye olumlu bir kanaat verecek kadar delili sunmasının yeterli olduğu, aksinin kabulü ile davacının daha fazlasını ispata zorlanmasının zayi nedeni ile çek ve bono iptali hükümlerinin uygulanmasının imkansız hale getireceği , kaldı ki dava sırasında yapılan ilamlar sonucunda hak sahiplerinin ortaya çıkabileceği ve kendilerine karşı istirdat davası açılabileceği , ayrıca hak sahipleri tarafından hasımlı olarak açılacak bir dava ile çek iptali kararının iptal edilebileceği ; uyuşmazlık konusu hakkında, yapılan açık duruşmalar ve yargılama sonunda toplanan deliller, talebe konu kambiyo senedi bilgileri, iddia ve beyanlar ile tüm dosya mündericatı incelenip hep birlikte değerlendirildiğinde: talebe konu kambiyo senedini muhatabın ödemekten menedilmesine(TTK m.757/1) karar verilmiş ve kambiyo senedinin aslının Mahkememize sunulmasına ilişkin ilan, ------ üç defa yayımlanmış(TTK m.762/1), ancak kambiyo senedinin, vadesinden/keşide tarihinden veya ilk ilandan itibaren 3 ay içerisinde(TTK m.761/3) Mahkememize sunulmaması karşısında iptal istemine konu kambiyo senetlerinin talep edenin elinde iken ziyaa uğradığı(TTK m.759/2) sonuç ve vicdani kanaatin varılmış ve uyuşmazlık konusu çekin mahkemeye sunulmaması nedeniyle zayi edilen çekin iptaline karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:
Davanın KABULÜ ile;
1-------- Şti tarafından ------- Bankası -------- Şubesi'nin--------- iban numaralı hesabından keşide edilen, 30/01/2023 keşide tarihli ve 50.000,00 TL bedelli ------- seri nolu çekin 6102 sayılı TTK'nın 818/1-s maddesinin atfı ile aynı yasanın 764/1. maddesi uyarınca İPTALİNE,
2-Mahkememizce verilen ödemeden mene ilişkin ihtiyati tedbir kararının karar kesinleşinceye kadar devamına, karar kesinleştiğinde ve talep halinde, talep eden tarafça yatırılan teminatın iadesine,
3-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 427,60 TL harçtan başlangıçta peşin alınan 80,70 TL'nin mahsubu ile bakiye 346,90 TL karar ve ilam harcının talep edenden alınarak hazineye irat kaydına,
4-Talep sahibi tarafından yapılan yargılama masraflarının kendi üzerinde bırakılmasına,
5-Talebin niteliği gereği talep eden lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
6-Artan gider avansının karar kesinleştiğinde HMK Gider Avansı Tarifesinin 5. Maddesi uyarınca talep edene iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere bulunulan yer yada başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek bir dilekçe ile başvurmak ve istinaf harç ve masraflarını karşılamak koşulu ile -------- Bölge Adliye Mahkemesi'ne istinaf yolunun açık olduğu, istinaf dilekçesinde istinaf edilen hususlar ile nedenlerinin belirtilmesinin gerektiği, süresi içerisinde kararın istinaf edilmemesi halinde hükmün kesinleşeceği ve infaz edilebileceği açıklanmak suretiyle verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 02/05/2024