T.C. İstanbul Anadolu 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2023/699 Esas
KARAR NO: 2024/490
DAVA: Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
DAVA TARİHİ: 06/10/2023
KARAR TARİHİ: 27/05/2024
DAVA:Davacı vekili mahkememize sunduğu 06/10/2023 tevzi tarihli ve aynı tarihte harçlandırdığı dava dilekçesinde özetle; Davacının lehtarı olduğu -------Bankası -------şubesine ait keşidecisi ------- Şti. olan 26.12.2023 tarihli -------- nolu 152.202,36 TL bedelli çek, -------- Bankası ---------- ticari şubesine ait keşidecisi -------- Şti. olan 31.10.2023 tarihli ------- nolu 35.328 TL bedelli ve 30.11.2023 tarihli ---------- nolu 123.648 TL bedelli çekler ve yine -------- Bankası -------- Caddesi --------- şubesine ait keşidecisi -------Ş. olan 15.02.2023 tarihli -------- nolu 200.000 TL bedelli toplam 4 adet çekin resimleri ve tahsilat makbuzlarının sunulduğunu, dava konusu edilen çekler keşidecilerden alındıktan sonra davacı şirketin ofisine bırakılmak üzere şirket çalışanlarından -------- tarafından kapalı zarf içerisinde --------- teslim edildiğini, arka yüzünde herhangi bir ciro bulunmayan çekler şirkete teslim edilmeden binilen minibüste çalındığını veya kaybolduğu -------- -------- Polis Merkezi Amirliği'nde alınan ifadelerden açıkça anlaşıldığını, söz konusu çeklerin bütün çaba ve araştırmalara rağmen henüz bulunmadığını ve müvekkilinin elinden rızası hilafına çıktığı sabit olmakla birlikte davacının hukuki menfaatini korumak adına öncelikle bütün çeklerin ödenmemesi amacıyla üzerine teminatsız olarak (gerektiğinde makul bir teminatla) ödeme yasağı konulmasını ve bu ödemeden men kararını ilgili banka ile çek borçlularına bildirilmesini, sonrasında da tensiple birlikte ilanlar yapılarak zayi nedeniyle çeklerin iptaline karar verilmesini, fazlaya ilişkin dava ve talep hakları saklı kalmak üzere; zayi çeklerin ödemesinin durdurulması şeklindeki ihtiyati tedbir talebinde bulunduğunu, teminatsız olarak (aksi halde uygun teminatla) kabulüne, çeklerle ilgili bankalarca ödeme yapılmaması için ilgili bankalara ivedilikle müzekkere yazılmasını ve tensiple birlikte ilanlar yapılarak çeklerin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Mahkememizce talep eden vekilinin ihtiyati tedbir talebinin teminat karşılığında kabulüne karar verilmiştir.
DELİLLER:-------- Bankası ------- --------- Şubesi'ne ait müzekkere cevabı,--------- Şirketi'nin 10/10/2023 tarihli müzekkere cevabı ile -------- Şirketi'ne ait ------- Şubesi'nin ------- no'lu hesabına bağlı -------- no'lu çeki ile ödemeden men kararı, -------- Bankası ------- Şubesi'ne ait 23/05/2024 tarihli müzekkere cevabı, -------- Şirketi'nin 20/05/2024 tarihli müzekkere cevabıTalebin Hukuki Niteliği; Zayi nedeniyle kambiyo senetlerinin iptali talebidir.
Talebin Hukuki Sebebi; 6102 sayılı TTK.nun 818/1-s maddesi uyarınca poliçenin iptali hakkındaki 757 ilâ 763 üncü maddelerle 764 üncü maddenin birinci fıkrası çek ve bono(senet) hakkında da uygulanır. TTK.nun 757 vd. maddeleri uyarınca; iradesi dışında çek veya bono elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın çeki veya senedi ödemekten menedilmesini isteyebilir. Mahkeme, TTK 757/2 maddesi gereğince ödemeyi meneden kararında muhataba, vadenin (keşide tarihinin) gelmesi üzerine çek veya senet bedelini tevdi etmeye izin verir ve tevdi yerini gösterir. 6102 sayılı TTK’nın 759/1. maddesindeki “Poliçeyi eline geçiren kişi bilinmiyorsa, poliçenin iptaline karar verilmesi istenebilir.” ve TTK’nın 764/1. maddesindeki "Elden çıkan poliçe, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir." şeklinde düzenlenmiştir. İptal isteminde bulunan kişi, çek veya senet elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve bir suretini ibraz etmek veya esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür. Mahkeme, dilekçe sahibinin, çek veya senet elinde iken zıyaa uğradığına dair verdiği açıklamaları inandırıcı bulursa, verilecek ilanla, çeki veya senedi eline geçireni, çeki veya senedi belirli bir süre içinde getirmeye davet ve aksi takdirde çekin veya senedin iptaline karar vereceğini ihtar eder. Çekin veya senedin getirilmesine ilişkin ilan, 35. maddede yazılı gazete ile üç defa yapılır. Elden çıkan çek veya senet, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE KANAAT :Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde; iş bu davanın çek iptali davası olması nedeni ile verilecek iptal kararının ilgilinin borçluluğunu saptamayacağı ve kesin hüküm teşkil etmeyeceği, borçlunun iptal kararına karşı iptal kararı alan kişinin hak sahibi olmadığını öne sürebileceği , davacının mahkemeye olumlu bir kanaat verecek kadar delili sunmasının yeterli olduğu, aksinin kabulü ile davacının daha fazlasını ispata zorlanmasının zayi nedeni ile çek ve bono iptali hükümlerinin uygulanmasının imkansız hale getireceği, kaldı ki dava sırasında yapılan ilanlar sonucunda hak sahiplerinin ortaya çıkabileceği ve kendilerine karşı istirdat davası açılabileceği, ayrıca hak sahipleri tarafından hasımlı olarak açılacak bir dava ile çek iptali kararının iptal edilebileceği ; uyuşmazlık konusu hakkında, yapılan açık duruşmalar ve yargılama sonunda toplanan deliller, talebe konu kambiyo senedi bilgileri, iddia ve beyanlar ile tüm dosya mündericatı incelenip hep birlikte değerlendirildiğinde: talebe konu çeklerin aslının Mahkememize sunulmasına ilişkin ilan, -------- üç defa yayımlanmış(TTK m.762/1), ancak kambiyo senedinin, vadesinden/keşide tarihinden veya ilk ilandan itibaren 3 ay içerisinde(TTK m.761/3) Mahkememize sunulmaması karşısında iptal isteminde konu kambiyo senetlerinin talep edeninin elinde iken ziyaa uğradığı(TTK m.759/2) sonuç ve vicdani kanaatin varılmış ve uyuşmazlık konusu çeklerin mahkemeye sunulmaması nedeniyle zayi edilen çeklerin iptaline karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:
Davanın KABULÜ ile;
1-a-Keşideci ------- Şti. tarafından ------- Bankası ---------Ticari Şubesi'nin --------- IBAN hesabından keşide edilen, 31/10/2023 keşide tarihli ve 35.328,00 TL bedelli ------- seri nolu çekin,
b-Keşideci ------- Şti. Tarafından --------Bankası -------- Şubesi'nin -------- IBAN hesabından keşide edilen, 30/11/2023 keşide tarihli ve 123.648,00 TL bedelli -------- seri nolu çekin,
c-Keşideci -------Şirketi tarafından --------- Bankası ---------- Şubesi'nin --------- IBAN hesabından keşide edilen, 15/02/2024 keşide tarihli ve 200.000,00 TL bedelli ------- seri nolu çekin,
d-Keşideci -------- Şti tarafından --------- Bankası --------- Şubesi'nin ---------- IBAN hesabından keşide edilen, 26/12/2023 keşide tarihli ve 152.202,36 TL bedelli --------- seri nolu çeklerin 6102 sayılı TTK'nın 818/1-s maddesinin atfı ile aynı yasanın 764/1. maddesi uyarınca ayrı ayrı İPTALİNE,
2-Mahkememizce verilen ödemeden mene ilişkin ihtiyati tedbir kararının karar kesinleşinceye kadar devamına, karar kesinleştiğinde ve talep halinde, talep eden tarafça yatırılan teminatın iadesine,
3-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 427,60 TL harçtan başlangıçta peşin alınan 269,85 TL'nin mahsubu ile bakiye 157,75 TL karar ve ilam harcının talep edenden alınarak hazineye irat kaydına,
4-Talep sahibi tarafından yapılan yargılama masraflarının kendi üzerinde bırakılmasına,
5-Talebin niteliği gereği talep eden lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
6-Artan gider avansının karar kesinleştiğinde HMK Gider Avansı Tarifesinin 5. Maddesi uyarınca talep edene iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere bulunulan yer yada başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek bir dilekçe ile başvurmak ve istinaf harç ve masraflarını karşılamak koşulu ile ---------Bölge Adliye Mahkemesi'ne istinaf yolunun açık olduğu, istinaf dilekçesinde istinaf edilen hususlar ile nedenlerinin belirtilmesinin gerektiği, süresi içerisinde kararın istinaf edilmemesi halinde hükmün kesinleşeceği ve infaz edilebileceği açıklanmak suretiyle verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 27/05/2024