T.C. İstanbul Anadolu 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/916 Esas
KARAR NO: 2024/421
DAVA: Banka Dışındaki Diğer Kredi Kuruluşlarına İlişkin Düzenlemelerden Kaynaklanan (Menfi Tespit)
DAVA TARİHİ: 11/05/2021
KARAR TARİHİ: 02/05/2024
Mahkememizde görülmekte olan Banka Dışındaki Diğer Kredi Kuruluşlarına İlişkin Düzenlemelerden Kaynaklanan (Menfi Tespit) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
DAVA : Davacı vekili 11/05/2021 tevzi tarihli dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin davalı bankanın çek hesabı müşterisi olduğunu, ---------- Şubesi'nin 15/07/2017 keşide tarihli 65.000,00 TL bedelli --------- çek nolu çekin ibrazında "karşılıksız işlemi" yapmış ise de, yapılan karşılıksız işlemi hukuken hatalı bir işlem olduğunu, bu yönden banka kaydının düzeltilmesinin gerektiğini, dava konusu ---------- Şubesi'nin 15/07/2017 keşide tarihli 65.000,00 TL bedelli -------- çek nolu çekin keşide tarihi itibarıyla müvekkili şirketin müşterek çift imza ile temsil ve ilzam olduğunu, dava konusu çekin tek imza ile tedavül etmiş bir çek olduğunu, müşterek çift imza ile temsil ve ilzam olunan müvekkili şirketin söz konusu çek bedelini ödemekle yükümlü olmadığını, TMK m.50’ye göre tüzel kişinin iradesinin organları aracılığıyla açıklandığını, organların hukuki işlemleri ve diğer bütün fiilleriyle tüzel kişiyi borç altına soktuğunu, limited şirketlerde yönetim ve temsil TTK m.623’te düzenlendiğini, şirketin sözleşmesi ile yönetimi ve temsili, müdür sıfatını taşıyan bir veya birden fazla ortağa veya tüm ortaklara ya da üçüncü kişilere verilebileceğini, müvekkili şirketin temsilinin şirket müdürleri tarafından müştereken gerçekleştirilmekte olduğunu, dolayısıyla müvekkil şirket müdürlerinin müşterek imzasını içermeyen hiçbir kıymetli evrakın müvekkil şirket açısından bağlayıcı olmadığını, müvekkil şirket hakkında huzurdaki davaya konu çekle ilgili olarak------- E. sayılı dosyası kapsamında icra takibi başlatıldığını, davalı bankanın--------- Şubesi'nin 15/07/2017 keşide tarihli 65.000,00 TL bedelli --------- çek nolu çekin ibrazında müvekkil şirketin müşterek çift imza ile temsil ve ilzam edildiğini bilmesine rağmen, karşılıksız işlemi yapmaksızın çeki hamile iade etmekle yükümlü olmasına rağmen hukuka aykırı şekilde çekle ilgili olarak "karşılıksız işlemi" yapıldığını, davalı bankanın --------- Şubesi'nin 15/07/2017 keşide tarihli 65.000,00 TL bedelli --------- çek nolu çekle ilgili olarak karşılıksız işlemi yapması nedeniyle, her ne kadar müvekkil şirket --------- sayılı kararı ile takibin durdurulması nedeniyle mali yönden herhangi bir zarara uğramadığını, işbu davayı açmazdan evvel davalı banka hakkında ticari dava şartı olarak arabuluculuk başvurusunda bulunulmuş ise de, taraflar arasında anlaşma sağlanamadığını belirterek dava konusu -------- Şubesi'nin 15/07/2017 keşide tarihli 65.000,00 TL bedelli --------- çek nolu çeki hakkında karşılıksız işlemi yapılması yönündeki banka kaydının düzeltilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili, 14/06/2021 tarihli cevap dilekçesinde özetle; müvekkili bankanın -------- Şubesi müşterisi davacı ------- Şti.'nin keşidecisi olduğu 15/07/2017 keşide tarihli, 65.000,00. TL bedelli, -------- seri nolu çekin 17.07.2017 tarihinde ------- şirketi aracılığıyla elektronik takas ortamında müvekkil bankaya ibraz edildiğini, davacı ile müvekkili banka arasında herhangi bir para alacağının söz konusu olmadığını, müvekkilinin muhatap banka konumunda olduğunu, davacı ile ve dava dışı hamil -------- Şti. ile arasında alacaklı-borçlu ilişkisi bulunmadığını, çekin kanuni unsurlarının süresinde ibrazında muhatap banka tarafından yapılması gerekenler ve karşılıksızdır işleminin yapılmasına dair usullerin 5941 sayılı Çek Kanunu'nda ve 6102 sayılı TTK'nin çekle ilgili hükümlerinde düzenlenmiş olduğunu, 5941 sayılı Kanun'un 7/(5). maddesinde; karşılığı tahsil edilmek üzere bankaya ibraz edilen çekin karşılığının hesapta mevcut olmasına rağmen, hamile ödemede bulunmayan ya da bankanın kanunen ödemekle yükümlü olduğu miktarı hamile ödemeyen banka görevlisinin, şikâyet üzerine, bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılacağının da açıkça düzenlenmiş olduğunu, davacı tarafından davadan önce arabuluculuğa başvurulmuş olduğunu, davacı tarafından huzurda açılan davada yukarıda bahsi yapılan arabulucuya başvuru şartlarının hiçbirisin bulunmadığını, davacı ile müvekkil Banka arasında para alacağına ilişkin bir münasebet bulunmadığını belirterek davanın reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı yan üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:Dava, davalı banka tarafından çekin arkasına yapılan karşılıksızdır işleminin iptaline ilişkin tespit davasıdır.-------- --------- Şubesi nezdinde bulunan -------- nolu hesaba ait 15/07/2017 keşide tarihli ---------- seri numaralı 65.000,00.TL bedelli çekin hamili --------- Şti. adına -------- şirketi tarafından takas ortamından 17/07/2015 tarihinde muhatap davalı bankaya ibraz edildiği, çekin karşılığını sorguladığını ve davalı-------- Bankası tarafından çekin karşılığının olmadığının bildirilmesi üzerine çeke karşılıksızdır işlemi yapıldığı konusunda ihtilaf mevcut değildir. ---------Ticaret Sicil Müdürlüğünden gelen cevapta davacı --------- Şti.' nin 09/03/2020 tarihinde tasfiyesini tamamlayıp oda üyelik kaydının kapatıldığı, 13/12/2016 tarihinde şirketi münferiden müdürü sanık ---------- 15/07/2017 ve 18/07/2017 tarihlerinde şirketler müdürü -------- ve şirket müdürü --------müştereken şirketi temsil ve ilzama yetkili olduğunun bildirildiği, --------- şubesinden gelen cevapta 65.000,00 TL bedelli --------- seri nolu çekin karşılıksız olup yükümlülük tutarının ( 1.410 TL ) ödendiğinin bildirildiği, ayrıca şirketi 08/02/2008 tarih ve -------- yevmiye nolu imza sirküleri ile 08/02/2008 tarihinden itibaren 10 yıl müddet ile --------- münferiden temsile yetkili 24/03/2017 tarihli -------- yevmiye numaralı imza sirküsü ile 24/03/2017 tarihinden itibaren --------- ve dava dışı ---------- 10 yıl boyunca yetkili olduğu görülmüştür.Türk Ticaret Kanunu'nun 780. maddesi gereğince takip konusu belgenin çek vasfını taşıması için "Düzenleyenin imzasını" ihtiva etmesi zorunludur. Yine TTK.nın 372.maddesine göre, şirket kaşesiyle birlikte atılan imzanın şirketi sorumlu kılabilmesi için imzanın şirketi borç altına sokmaya yetkili kişiler tarafından atılması gereklidir.Çek görüldüğünde ödenir. Buna karşın ileri vadeli çek ile ilgili olarak 5941 sayılı Çek Kanunu geçici madde 3/f.5 hükmü şöyledir: 31/12/2017 tarihine kadar, üzerinde yazılı düzenleme tarihinden önce çekin ödenmek için muhatap bankaya ibrazı geçersizdir. O halde düzenleme tarihinden önce ibraz edilen ve tamamen yahut kısmen karşılıksız kalan bir çekin ibrazı geçerli sayılmayacağından karşılıksızdır işlemi yapılamayacaktır. Dava konusu çekin ileri vadeli olduğu iddia edilmiş ise de --------- İcra Ceza Mahkemesi tarafından karşılıksız çek keşide etme suçuna ilişkin--------- Esas sayılı dosya kapsamında yapılan yargılama ve alınan bilirkişi raporları ile de çekin ileri vadeli düzenlendiği ispat edilemediğinden sanık --------- hakkında beraat kararı verilmiş ve karar kesinleşmiştir. Çekin ileri vadeli düzenlendiği ispat edilemediğinden çekte çift imza (müşterek temsil) bulunma zorunluluğu olmasına karşın tek imza bulunduğu ve bu yönüyle çek vasfı taşımadığı anlaşılmıştır. Dava konusu çek ile ilgili karşılıksız işlemi yapıldığı için davacı tarafça karşılıksızdır işleminin düzeltilmesinin talep edildiği, -------- İcra Ceza Mahkemesinin --------- Esas sayılı dosyası ile şirket yetkilisi --------- adli para cezası ve çek hesabı açma yasağı kararı verildiği, icra ceza dosyası istinaf aşamasında iken eldeki davanın açıldığı, her ne kadar --------- İcra Ceza Mahkemesi dosyası istinaf incelemesi ile kaldırılmakla -------- Esas sayılı dosyası ile şirket yetkilisinin beraatine karar verilmiş ve karar kesinleşmiş ise de davacının eldeki davayı açmakta hukuki yararının bulunduğu kanaatine varılmıştır. Zira davacı tarafın davalı bankadan karşılıksızdır işleminin iptaline yönelik olumlu cevap alamadığı, ayrıca karşılıksızdır işlemi neticesinde davacının bankalarda olan kredi notunun düşmesine ve kara listeye alınmasına sebep olabileceği gözetilerek davacının dava açmada hukuki yararının bulunduğu anlaşılmıştır. Dava konusu çekin çek vasfı taşımadığı ancak çekin fiziki olarak görülerek karşılıksızdır işlemi yapıldığı anlaşılmaktadır. Davanın tespit davası niteliği gereği işlemi yerine getiren tarafın dava da taraf sıfatını kazanacağı anlaşılmaktadır. Bu nedenle karşılıksız işlemi yapan--------Bankasına husumet yöneltilmesi gerektiğinden davalı vekilinin husumet itirazı yerinde görülmemiştir .-------- ------- şubesine ait ------- seri nolu 65.000,00 TL bedelli çekin 15/07/2017 tarihinde keşideci şirket çift imza ile (Müşterek yetki ile) temsil edilmeye başlanıldığı için tek imzalı çek çek vasfı taşımadığından karşılıksızdır işlemine tabi tutulmaması gerektiği kanaatine varılarak açılan davanın kabulü ile çekin arkasına yapılan karşılıksızdır işleminin iptaline karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: (Yukarıda Açıklanan Nedenlere),
1-DAVANIN KABULÜNE;
Dava konusu ------- ---------- Şubesi'ne ait 15/07/2017 keşide tarihli keşidecisi --------- Şti.'nin hesabından keşide edilen -------- seri numaralı 65.000,00.TL bedelli çek arkasına yapılan karşılıksız işleminin iptaline,
2-Harçlar kanuna göre alınması gerekli; 427,60 TL harcın davacı tarafça dava açılırken peşin olarak yatırılan 59,30 TL harçtan mahsubu ile 368,3 TL harcın davalıdan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
3-Davacının dosyada yargılama gideri olarak sarf ettiği 59,30 TL peşin harç, 8,5 TL vekalet harcı, 59,30 başvurma harcı, 80,70 TL istinaf karar harcı, 220,70 TL istinaf karar harcı, 144,70 TL posta gideri olmak üzere toplam 573,2 TL yargılama masrafının davalıdan alınarak DAVACIYA VERİLMESİNE,
4-AAÜT uyarınca davacı lehine takdir olunan 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak DAVACIYA VERİLMESİNE,
5-6325 Sayılı Yasa'nın 18/A maddesinin 11 ve 13. Fıkraları uyarınca zorunlu arabuluculuk nedeniyle arabulucuya hazine tarafından ödenen 1.320,00 TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
6-Dosyada artan avansın karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatırana iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, diğer tarafın yokluğunda, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içinde Mahkememize veya Mahkememize gönderilmek üzere bulunulan yer yada başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek bir dilekçe ile başvurmak ve istinaf harç ve masraflarını karşılamak koşulu ile------- Bölge Adliye Mahkemesi'ne istinaf yasa yolunun açık olduğu, istinaf dilekçesinde istinaf yoluna başvuru konusu edilen hususlar ile nedenlerinin belirtilmesinin gerektiği, istinaf yoluna başvurulmasının İİK'nın 36. maddesi saklı kalmak kaydıyla kararın icrasını durdurmayacağı, süresi içerisinde karara karşı istinaf yoluna başvurulmaması halinde hükmün kesin hüküm ve kesin delil oluşturacağı açıklanmak suretiyle açık duruşmada verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 02/05/2024