T.C. İstanbul Anadolu 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2025/91 Esas
KARAR NO: 2025/475
DAVA: Kıymetli Evrak İptali (Zayi Nedeniyle)
DAVA TARİHİ: 30/01/2025
KARAR TARİHİ: 19/06/2025
Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Zayi Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekilinin dava dilekçesini özetle; Müvekkilinini meşru hamili olduğu davaya konu bir adet çek ve beş adet bononun müvekkilinin rızası hilafına elden çıktığını, kötü niyetli üçüncü kişiler tarafından tahsilinin önlenmesi bakımından takibe konulması ve tahsilinin önlenmesi mahiyetinde ihtiyati tedbir ve ödeme yasağı konulmasını, davaya konu bir adet çek ve beş adet bonunun iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Talebin Hukuki Niteliği; Zayi nedeniyle kambiyo senedinin iptali, talebidir. Talebin Hukuki Sebebi; 6102 sayılı TTK’nın 759/1. maddesindeki “Poliçeyi eline geçiren kişi bilinmiyorsa, poliçenin iptaline karar verilmesi istenebilir.” ve TTK’nın 764/1. maddesindeki "Elden çıkan poliçe, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir." şeklindeki düzenlemelerdir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE KANAAT :Talep; zayi nedeniyle kambiyo senetlerinin iptaline ilişkindir. 6102 sayılı TTK.nun 818/1-s maddesi uyarınca poliçenin iptali hakkındaki 757 ilâ 763 üncü maddelerle 764 üncü maddenin birinci fıkrası çek ve bono (senet) hakkında da uygulanır. TTK.nun 757 vd. maddeleri uyarınca; iradesi dışında çek veya bono elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın çeki veya senedi ödemekten menedilmesini isteyebilir. Mahkeme, ödemeyi meneden kararında muhataba, vadenin (keşide tarihinin) gelmesi üzerine çek veya senet bedelini tevdi etmeye izin verir ve tevdi yerini gösterir. İradesi dışında çek veya senet elinden çıkan kişi, çeki veya senedi eline geçiren kişiyi bilmiyorsa, asliye ticaret mahkemesinden çekin veya senedin iptaline karar verilmesi isteyebilir. İptal isteminde bulunan kişi, çek veya senet elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve bir suretini ibraz etmek veya esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür. Mahkeme, dilekçe sahibinin, çek veya senet elinde iken zıyaa uğradığına dair verdiği açıklamaları inandırıcı bulursa, verilecek ilanla, çeki veya senedi eline geçireni, çeki veya senedi belirli bir süre içinde getirmeye davet ve aksi takdirde çekin veya senedin iptaline karar vereceğini ihtar eder. Çekin veya senedin getirilmesine ilişkin ilan, 35 inci maddede yazılı gazete ile üç defa yapılır. Elden çıkan çek veya senet, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir. Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde; iş bu davanın çek ve bono iptali davası olması nedeni ile verilecek iptal kararının ilgilinin borçluluğunu saptamayacağı ve kesin hüküm teşkil etmeyeceği, borçlunun iptal kararına karşı iptal kararı alan kişinin hak sahibi olmadığını öne sürebileceği, davacının mahkemeye olumlu bir kanaat verecek kadar delili sunmasının yeterli olduğu, aksinin kabulü ile davacının daha fazlasını ispata zorlanmasının zayi nedeni ile çek ve bono iptali hükümlerinin uygulanmasının imkansız hale getireceği, kaldı ki dava sırasında yapılan ilamlar sonucunda hak sahiplerinin ortaya çıkabileceği ve kendilerine karşı istirdat davası açılabileceği, ayrıca hak sahipleri tarafından hasımlı olarak açılacak bir dava ile çek/senet iptali kararı ile iptal edilebileceği ; talebe konu olayda TTK.nun 762. Maddesi uyarınca ------------ yapılan 3 ayrı ilan ve verilen 3 aylık süreye rağmen uyuşmazlık konusu kambiyo senetlerinin mahkemeye sunulmaması nedeniyle zayi edilen çeklerin iptaline karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM; Gerekçesi yukarıda açıklanan nedenlerle;
Davanın KABULÜ ile;
1---------- Şirketi tarafından ----------- bankası ----------- Şubesi'nden keşide edilen 28.12.2024 keşide tarihli ve 512.339,44 TL bedelli ----------- seri nolu çek,
----------- tarafından keşide edilen 22.11.2024 keşide tarihli, 22.12.2024 vade tarihli, 233.000,00 TL bedelli bono,
------------- tarafından keşide edilen 23.10.2024 keşide tarihli, 14.01.2025 vade tarihli, 200.000,00 TL bedelli bono,
-------------- tarafından keşide edilen 29.08.2024 keşide tarihli, 30.01.2025 vade tarihli, 125.000,00 TL bedelli bono,
------------ tarafından keşide edilen 18.07.2024 keşide tarihli, 15.01.2025 vade tarihli, 250.000,00 TL bedelli bono,
------------- tarafından keşide edilen 25.10.2024 keşide tarihli, 21.12.2024 vade tarihli, 306.000,00 TL bedelli bononun 6102 sayılı TTK'nın 818/1-s maddesinin atfı ile aynı yasanın 764/1. maddesi uyarınca ayrı ayrı İPTALİNE,
2-Mahkememizce verilen ödemeden mene ilişkin ihtiyati tedbir kararının karar kesinleşinceye kadar devamına, karar kesinleştiğinde ve talep halinde, talep eden tarafça yatırılan teminatın iadesine,
3-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli harç peşin alındığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına ,
4-Talep sahibi tarafından yapılan yargılama masraflarının kendi üzerinde bırakılmasına,
5-Talebin niteliği gereği talep eden lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
6-Artan gider avansının karar kesinleştiğinde HMK Gider Avansı Tarifesinin 5. Maddesi uyarınca talep edene iadesine,
Dair, davacı yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde dilekçe ile başvurulacak İSTİNAF yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okundu, usulen anlatıldı.19/06/2025