T.C. İstanbul Anadolu 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2021/609 Esas
KARAR NO : 2025/735
DAVA : Alacak (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 16/09/2021
KARAR TARİHİ : 24/10/2025
DAVA:Davacı vekili mahkememize sunduğu 16/09/2021 tevzi tarihli ve aynı tarihte harçlandırdığı dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile davalı şirket arasında uzun yıllardır devam eden tüplü bayilik anlaşması ve genel şartnamesi ile ek protokolün 02/01/2019 tarihinde 3 yıl süre ile geçerli olmak üzere yenilendiğini, sözleşme ile belirlenen karşılıklı edimlerin ifa edilmekte iken davalı tarafın -------- Noterliği'nin 02/10/2020 tarih --------- yevmiye sayılı ihtarnamesi ile sözleşmeyi feshettiği beyan ile ayrıca haksız ve sebepsiz fesih bildirimine gerekçe oluşturmak gayreti ile gerek sözleşme ve gerekse de fiili olarak hiçbir mesnedi olmayan taleplerin ileri sürüldüğünü, ihtarnameye karşılık müvekkili şirket tarafından keşide edilen ------- Noterliği'nin 09/10/2020 tarih ve --------- yevmiye sayılı ihtarnamesi ile davalının haksız ve mesnetsiz iddia ve taleplerinin kabul edilmediği, feshin sonuçlarına ilişkin doğan hak ve alacakları çerçevesinde taleplerinin olacağının bildirildiğini, davalı tarafın ihtarnameye cevaben -------- Noterliği'nin 27/10/2020 tarih -------- yevmiye sayılı ihtarnamesiyle feshin geçerli olduğunu, ... kefaletinin geçersiz olduğunu belirterek ilgili iade edilmeyen ariyetleri ile ilgili olarak herhangi bir cevap ve itirazda bulunmadığını, Sözleşmenin 6.3 maddesi gereğince iade edilemeyen tüplerin imalat bedelleri olarak fazlaya ilişkin haklarının saklı kalması kaydıyla 5.000,00 TL, ariyet sözleşmeleri ve teslim tutanağının 5.maddesi gereğince iade edilmeyen ariyetlerin bedeli olarak fazlaya ilişkin haklarının mahfuz kalması kaydıyla 1.000,00 TL, sözleşmenin 21.4 maddesi gereğince alım taahhüdünün eksik kalan kısmı için kar mahrumiyeti nedeniyle fazlaya ilişkin hakların mahfuz kalma kaydı ile 1.000,00 TL, sözleşmenin 22.1 maddesi gereğince süresinde iade edilmeyen tüpler nedeni ile ödenmesi gereken cezai şart bedelinden fazlaya ilişkin talep haklarının mahfuz kalması kaydıyla 100,00 dolar karşılığı 800,00 TL, sözleşmenin 22.2 maddesi gereğince alım taahhüdünün ihlali nedeniyle ceza şart bedeli olarak 100,00 dolar karşılığı 800,00 TL olmak üzere fazlaya ilişkin talep hak ve alacakları mahfuz kalması kaydıyla 8.600,00 TL'nin ihtarname tarihinden itibaren işlemiş ve işleyecek ticari reeskont faizi ile birlikte müşterek borçlu müteselsil kefil olan davalı ... ---------- sorumluluğunun sözleşmede belirlenen miktar ile sınırlı olmak kaydı ile davalılardan tahsili ile tüm yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP : Davalılar vekili 26/10/2021 tarihli cevap dilekçesinde özetle; usulüne uygun biçimde zorunlu arabuluculuk müracaatının yapılmadığını, davacının dayandığı cezai şartın, kar mahrumiyetinin, tüp bedeli ve ariyet bedellerinin kaynağına ilişkin sözleşmenin 25.4 maddesi uyarınca --------- Mahkemeleri'nin yetkili olduğunun belirlendiğini, davacı tarafın dayandığı bayi sözleşmesinde müvekkili ---------- ismi veya soy isminin bulunmadığını, bu nedenle müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, taraflar arasında akdedilen sözleşmenin tek taraflı hazırlanıp müvekkiline imza ettirildiğini, haksız genel işlem şartı mahiyetinde olduğunu, sözleşmenin müvekkili tarafından haklı nedenle feshedildiğini, davacı tarafın 2 adet cüzi bedelli tabelaya ilişkin talepte bulunmuş ise de söz konusu tabelaların davacı tarafça teslim alınmış olduğunu, müvekkilinin yedinde olmadığını, davacı ünvan ve logolarını taşıyan tabelaların fesih sonrası müvekkilinde olmasının mantıksal temelinin bulunmamakta olduğunu, davacı tarafın müvekkili nezdinde mülkiye davacıya ait tüp bulunduğunu iddiasını kanıtlayamadığını, davacının müvekkilinin sözleşmesinin feshi öncesi ve sonrası ---------- ilindeki satışlarının esas alınması gerektiğini, bu satışlarda düşüş var ise ve bu düşüşün müvekkili feshinden kaynaklanıp kaynaklanmadığının araştırılması gerektiğini, bu araştırma yapıldığında davacının müvekkilinin feshi nedeni ile kar mahrumiyetine uğramadığını, satışlarını -------- aynen sürdürdüğünün açıklıkla görüleceğini, bu nedenle davacının kar mahrumiyeti talebinin yersiz olduğunu belirterek usulüne uygun arabuluculuk müracaatı yapılmadan ikame edilen davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine, bu taleplerinin kabul edilmemesi halinde yetkisizlik kararı verilerek dosyanın yetkili---------Asliye Ticaret Mahkemeleri'ne gönderilmesine, müvekkillerinden ... hakkındaki davanın husumet yokluğundan reddine, esasa girilmesi halinde haksız, hukuki dayanaktan yoksun ve kötü niyetli davanın esastan reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı taraf üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER :-------- Ticaret Sicil Müdürlüğü'nün 30/09/2021 tarihli yazı cevabı
--------- Ticaret Sicil Müdürlüğü'nün 14/10/2021 tarihli yazı cevabı
-11/11/2022 tarihli bilirkişi raporu
-22/08/2023 tarihli bilirkişi raporu
-04/11/2024 tarihli bilirkişi raporu
-------- Asliye Ticaret Mahkemesi'nin -------- talimat numaralı dosyası ile Mali Müşavir Bilirkişi tarafından hazırlanan 11/11/2022 tarihli bilirkişi raporunda özetle; "davalı şirket ticari defter kayıtları ve fatura ve ödeme belgelerinin tetkiki neticesinde ; 2020 yılı kapanış kaydında kalan 8.283,43 TL borç ile 1.211,71 TL işleyen ticari faiz olmak üzere toplam 9.495,14 TL davalı şirketin davacı şirkete borcunun hesaplandığı sonuç ve kanaatine varılmıştır. " şeklinde rapor ibraz edilmiştir.
-Mahkememiz dosyasına sunulan 22/08/2023 tarihli Mali Müşavir ve Borçlar Hukuku Alanında Uzman Nitelikli Hesap Bilirkişi tarafından hazırlanan ön raporunda özetle;" Dosyaya mübrez belge, bilgi, davacı yanın ticari defterleri ve davalı yanın ticari
defterlerinin incelendiği bilirkişi raporu ve dosya üzerinde yapılan inceleme ve değerlendirmeler
neticesinde 5.1 -Davacı yanın taraflar arası akdedilen sözleşmenin 6.3. maddesi gereğince iade
edilemeyen tüplerin imalat bedellerine ilişkin talep yönünden
- Davacı yandan, dosyaya tüplerin davalı yana teslimine ilişkin (davalı kaşe-imzasını
içeren) teslim fişlerinin sunmasının talep edilebileceği; bununla birlikte “tüplerin fesih ve dava
tarihi itibarıyla imalat bedelinin ne olduğu” hususuna ilişkin bilgiye rastlanmadığı ve uzmanlık
alanımızca bu değerlendirmenin yapılmasının mümkün olmadığı;
- Akabinde takdir Sayın Mahkemenize ait olmak üzere Heyete Akaryakıt Uzmanı
Sektörel Bilirkişinin eklenmesi ile bu kalem yönünden davacı yanın alacağının varlığı ve
miktarının (doğrulanabileceği) tespit edilebileceği; tarafımızca buna ilişkin değerlendirme
yapılamasının mümkün olmadığı, 5.2 Ariyet Sözleşmeleri ve teslim tutanağının 5. maddesi gereğince iade edilmeyen
ariyetlerin bedeline ilişkin talep yönünden; - Dosyaya sunulu 31.03.2009 tarihli “Ariyet Sözleşmesi Ve Teslim Tutanağı”
üzerinde yapılan incelemede, 200,00 TL değerinde standart ölçüde 1 adet “Pleksi Işıklı Tabela”
ariyetinin davacı yan tarafından davalı yana teslim edildiğinin anlaşıldığı,
-Sözleşme ve teslim tutanağının 5. maddesinde ariyet konusu levhanın iade
edilmemesi halinde (ya da normal kullanım kaynaklı yıpranma dışında iade edildiği takdirde),
ariyet değerinin bayinin carisine borç kaydedileceği hükmünün mevcut olduğu,
- Her ne kadar 2009 tarihinde standart ölçüde 1 adet “Pleksi Işıklı Tabela”
200 TL olarak gözükse de “ariyet bedelinin dava ve fesih tarihinde değerinin ne olduğu”
hususuna ilişkin bilgiye rastlanmadığı ve uzmanlık alanımızca bu değerlendirmenin yapılmasının
mümkün olmadığı;
- Akabinde takdir Sayın Mahkemenize ait olmak üzere Heyete Akaryakıt
Uzmanı Sektörel Bilirkişinin eklenmesi ile bu kalem yönünden davacı yanın alacağının varlığı
ve miktarının (doğrulanabileceği) tespit edilebileceği,
5.3 -Davacı yanın taraflar arası akdedilen sözleşmenin 21.4 Maddesi gereğince alım
taahhüdünün eksik kalan kısmı için kar mahrumiyetine ilişkin talep yönünden;
- Taraflar arası akdedilen sözleşme ekinde mevcut, 02.01.2019 tarihli ek
protokolde Bayinin Aylık 25 Ton, Yıllık 300 Ton, 3 Yıl için ise toplam 900 ton LPG alımını
yapacağını kabul ve taahhüt ettiği, - Davalı yanın “kar mahrumiyeti hesabı” için öncelikle akaryakıt dağıtım
şirketlerinin fesih ve dava tarihinde LPG alım bedelinin EPDK’ya (Enerji Piyasası Düzenleme
Kurumu’na) sorulabileceği; yine davacı vekili tarafından davalı yana düzenlenen “fesih ve dava
tarihi itibarıyla LPG satış fiyatlarının gözüktüğü faturaların” dosyaya ibrazı halinde “fesih ve
dava tarihi itibariyle birim karın tespiti " ile eksik tonaj yönünden kar mahrumiyeti tutarının mali açıdan belirlenebileceği
5-4- Ticari Defter incelemesi yönünden ise ;
- Davacı tarafından incelemeye sunulan 2021 - 2022 yılı ticari defterlerinin 6102 sayılı TTK ilgili hükümleri yönünden usulüne uygun tutulmuş olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
-Tarafımızdan incelenen davacı yanın ticari defterlerinde taraflar arası son ticari
ilişki tarihi olan 30.09.2020 tarihi itibarıyla davalı yanın davacı yandan (cari hesap yönünden)
borç ya da alacağının olmadığı, bakiyenin 0 (Sıfır) hesabın kapalı olduğu, taraflar arası “Cari
Hesap” yönünden muhasebesel bir çekişme olmadığı, huzurdaki davaya konu talepler yönünden
davacı yan tarafından davalı yana fatura kesilmediği, tarafımızdan görülmüştür.
5.5 Dosyadaki eksikliklerin tamamlanması ve heyete ek rapor tanzimi için Akaryakıt
Konusunda Uzman sektörel bilirkişinin dahil edilmesi akabinde, heyet üyemiz --------- iline
taşınan artık --------- Bilirkişi Bölge Kuruluna tabi bilirkişi olmayan Mali Müşavir --------
yerine, yeni bir mali müşavirin atanması ile oluşan
heyetimize dosyanın tevdii ile uyuşmazlık konusunda rapor tanzim edilebileceği, " şeklinde rapor ibraz edilmiştir.
-Mahkememiz dosyasına sunulan 04/11/2024 tarihli Mali Müşavir, Kimya Mühendisi Akaryakıt Uzmanı ve Borçlar Hukuku Alanında Uzman Nitelikli Hesap Bilirkişi tarafından sunulan bilirkişi heyet raporunda özetle;
1. Taraflar arasında 02.01.2019 tarihli Tüplü Bayilik Anlaşması ve Genel Şartnamesi ile 02.01.2019
tarihli Ek Protokol’ün kurulduğu hususunda ihtilafın bulunmadığı,
2. Sektörel açıdan incelendiğinde sözleşmenin davalı şirket tarafından sözleşmenin haklı nedene
dayanmaksızın feshedildiği, Nihai Kararın Sayın Mahkemeye ait olduğu,
3-Davacının talepleri değerlendirildiğinde ; davacının sözleşmenin 6.3 maddesi gereğine iade edilemeyen tüplerin imalat bedellerine ilişkin 943.950,00 TL talep edebileceği, ariyet sözleşmeleri ve teslim tutanağının 5.maddesi gereğince iade edilmeyen ariyetlerin bedeline ilişkin olarak güncel kurulum ve imalat bedeli yönünden 400,00 TL talep edebileceği, sözleşmenin 21.4 maddesi gereğince alım taahhüdünün eksik kalan kısmı için kar mahrumiyeti bedeline ilişkin olarak alım taahhüdünün eksik kalan kısmı için kar mahrumiyeti bedelinin 78.686,64 TL olarak hesaplandığı, sözleşmenin 22.1 maddesi gereğince süresinde iade edilmeyen tüpler nedeniyle ödenmesi gereken cezai şart bedeline ilişkin olarak cezai şart bedelinin 30.000 USD olduğu, dava tarihi itibariyle döviz efektif satış kuru baz alındığında 253.650,00 TL olarak hesaplandığı, sözleşmenin 22.2 maddesi gereğince alım taahhüdünün ihlali nedeniyle cezai şart bedeline ilişkin olarak sözleşmede kararlaştırılan cezai şart kapsamında 111.657,00 TL hesaplandığı
-Şimdilik toplam 8.600TL.’nin ihtarname tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte
(müşterek borçlu müteselsil kefil olan ...’in sorumluluğunun sözleşmede
belirlenen miktar ile sınırlı olmak kaydıyla) davalılardan tahsiline yönelik talep bakımından:
Borçlar mevzuatına yönelik inceleme neticesinde: Tüplü Bayilik Anlaşması ve Genel
Şartnamesinin son sayfasında “müşterek borçlu ve müteselsil kefil” yazılı kısmın altında bir
imzanın bulunduğu; ancak kefalet sözleşmesine ilişkin emredici kurallar incelendiğinde TBK
m. 583/I hükmünün “Kefalet sözleşmesi, yazılı şekilde yapılmadıkça ve kefilin sorumlu
olacağı azamî miktar ile kefalet tarihi belirtilmedikçe geçerli olmaz. Kefilin, sorumlu olduğu
azamî miktarı, kefalet tarihini ve müteselsil kefil olması durumunda, bu sıfatla veya bu
anlama gelen herhangi bir ifadeyle yükümlülük altına girdiğini kefalet sözleşmesinde kendi
el yazısıyla belirtmesi şarttır.” şeklinde olduğu (bununla birlikte eğer davalı ...
-------- o tarihte evli ise TBK m. 584 hükmüne göre eşin rızasının bulunduğuna dair bir
belgeye rastlanmadığı; bununla birlikte bu hususa ilişkin TMK m. 584/son hükmünün
“Ticaret siciline kayıtlı ticari işletmenin sahibi veya ticaret şirketinin ortak ya da yöneticisi
tarafından işletme veya şirketle ilgili olarak verilecek kefaletler, mesleki faaliyetleri ile ilgili
olarak esnaf ve sanatkârlar siciline kayıtlı esnaf veya sanatkârlar tarafından verilecek
kefaletler, 27/12/2006 tarihli ve 5570 sayılı Kamu Sermayeli Bankalar Tarafından Yürütülen
Faiz Destekli Kredi Kullandırılmasına Dair Kanun kapsamında kullanılacak kredilerde
verilecek kefaletler ile tarım kredi, tarım satış ve esnaf ve sanatkârlar kredi ve kefalet
kooperatifleri ile kamu kurum ve kuruluşlarınca kooperatif ortaklarına kullandırılacak
kredilerde verilecek kefaletler için eşin rızası aranmaz.” şeklinde olduğu); TBK m. 583/I
hükmünde sayılan emredici geçerlilik şeklinin bulunmamasından ötürü söz konusu kefaletin,
TBK m. 27/I ve TBK m. 583/I hükmü gereğince kesin hükümsüz olduğu kanaatine varıldığı;
takdirin elbette Sayın Mahkeme’ye ait olduğu, sonuç ve kanaatine varılmıştır." şeklinde rapor ibraz edilmiştir.
-Taraf itirazları ve davacı vekili tarafından sunulan teslim fişleri ve belgeler irdelenerek düzenlenen ve Mahkememiz dosyasına sunulan 18/06/2025 tarihli Mali Müşavir, Kimya Mühendisi Akaryakıt Uzmanı ve Borçlar Hukuku Alanında Uzman Nitelikli Hesap Bilirkişi tarafından sunulan bilirkişi heyet raporu
-Davacı vekili mahkememize sunduğu 13/11/2024 tarihli Islah dilekçesinde özetle; "Yukarıda numarası beliritlen dosya ile sayın mahkemenizde devam eden davada dosyaya sunulan bilirkişi raporu doğrultusunda ıslah etmek gereği doğmuştur.
Bu halde davalılardan ... açısından ıslah talebimizin olmadığını beyan ile diğer davalı ... --------Şti. Yönünden ;
İade edilmeyen tüplerin rayiç imalat bedelleri olarak 5.000.TL. lık talebimizi ıslah ile 938.000.TL. artırarak toplam; 943.000.TL.
Sözleşmenin 21.4. Maddesi gereğince alım taahhüdünün ihlali nedeni ile 1.000.TL. olarak talep ettiğimiz kar mahrumiyeti bedelini ıslah ile 77.000.TL. artırarak olarak 78.000.TL.nın
-Sözleşmenin 22.1. Maddesi gereğince süresinde iade edilmeyen tüpler nedeni ile cezai şart bedeli olarak 800.TL. Olarak talep ettiğimiz miktarı ıslah ile 99.200.TL. Artırarak 100.000.TL.
-Sözleşmenin 22.2. Maddesi gereğince alım tahhüdnün ihlali nedeni ile oluşan cezai şart bedeli olarak 800.TL. Talep ettiğimiz tutarı ıslah ile 49.200.TL. Artırarak 50.000.TLolmak üzere ; ariyet bedeli olarak talep ettiğimiz 1000.TL. yönünden ıslah talebimiz olmayıp, toplamda 8.600.TL. olan talebimizi ıslah ile 1.163.000.TL. artırarak toplamda 1.172.000.TL olarak davalı ... --------Şti.'nden ihtarname tarihi olan 09.10.2020 tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini arz ve talep ederiz."şeklinde ıslah dilekçesi sunmuş ve ıslah harcını tamamlamıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:Dava; taraflar arasındaki tüplü bayilik sözleşmesi ve ekli protokol gereğince davacı şirket tarafından davalı bayiye verilen ve iade edilmeyen tüp imalat bedelleri ve ariyet olarak verilen malların bedeli ile sözleşmenin haksız feshinden kaynaklı cezai şart bedellerinin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte tahsili istemine ilişkindir.Davacı vekili taraflar arasındaki Tüplü Bayilik Sözleşmesi ve Ekli protokolün 02.01.2019 tarihinde 3 yıl süreli olarak yenilerek akdedildiğini Sözleşme madde 23 /4. Fıkrası ile davalı ... --------- doğabilecek yükümlülüklerin 30.000USD için bayi ile birlikte müteselsil kefil olduklarının belirtildiğini bu kapsamda davalı ...’İN müteselsil kefil olarak imzaladığı ve sorumluluk aldığını, davalı tarafın gerekçe göstermeksizin Sözleşmeyi 01.10.2020 tarihinde sonlandırdığını, haksız fesihin davacı tarafın 09.10.2020 ihtarnamesi ile kabul görmediğinin bildirildiğini, haksız fesih nedeniyle davacı hak ve alacakları olarak ; mülkiyetinin davacıya ait 11402 adet 2 kg’lık, 8213 adet 12 kg’lık, 200 adet 24 kg’lık, 250 adet 45kg’lık tüpler ile 212 adet 45 kg’lık propan tüpünün sözleşme madde 6.3 gereği davacıya 7 gün içinde iade edilmemesi halinde imalat bedellerinin talep edileceği, buna ek olarak 30.000 USD cezai şartın sözleşme madde 22.1 gereği davacı yanca talep edilebileceği, Ariyet Teslim Tutanağına göre ariyetlerin 7 gün içinde iade edilmesi gerektiği,aksi halde madde 5 gereği bedellerinin talep edilebileceği, 21.4 madde gereği kar mahrumiyetin de 7 gün içinde ödenmesi gerektiği, madde 22.2 gereği cezai şart talep edilebileceğin, Sözleşme madde 6.3 gereği depozito olarak verilen ------- tüpleri ile malzeme ve tehizatın kullanılır halde derhal iade edilmesi iade edilmediği durumda imalat bedellerinin davacıya ödemesi gerektiği ,madde 21.2 de taahhüt edilen -------- alım farkının davacıya ödenmesini faturalardaki kar marjı üzerinden eksik alımın hesaplanacağı, Sözleşmenin sonlanması durumunda; madde 21.1ile -------- tüpleri ve 30.00 USD davacı tarafa ödeneceği, 22.2 de haksız fesih nedeni ile iade edilmeyen tüpler ve alım taahhüdünün yerine getirilmemesi nedeni ile cezai şart ve teminat ve kar mahrumiyetinin davalılardan tahsili talep edilmektedir. Davalı vekili ise davacı iddiasına konu sözleşmenin 2 adet cezai şart, 1 adet müspet zarar maddesi içerdiği, iddia konusu cezai şart maddelerinin de oldukça karmaşık olduğu, küçük bir Anadolu esnafının bu karmaşıklığı anlayamayacağı, davalının bu konuda bilgilendirilmediği, TBK 21-22 uyarınca sözleşmede yer verilen cezai şart ve tazminat maddelerinin yazılmamış sayılması gerektiği, Sözleşmenin davalı tarafından haklı nedenlerle sonlandırıldığı, Ek protokolde bayiye uygulanacak prim oranlarının düzenlendiği, ancak davacının prim oranlarını sürekli ek protokole aykırı olarak bayi aleyhine uyguladığı, davalının 2020 yılı alımlarını 2019’a göre artırdığını bu süreçte davalı siparişlerinde bir azalma olmadığı, aksine davacı tarafça tüp olmadığı gerekçesi ile dolum yapılmadığı, buna karşılık durumun prim indirimi olarak davalıya yansıtılmadığı, davalının, davacının tanıdığı çalışma şartları ile mevcut rekabet ortamında zarar ermesi, şikâyetlere rağmen durumun düzeltilmemesi nedeniyle sözleşmenin 02.10.2020 tarihinde haklı olarak sonlandırıldığını, sözleşme süresinin 36 olduğu, 22. Ay sonunda haklı nedenle sonlandırılması nedeniyle müspet zarar ve kar talep edilemeyeceğinin her türlü izahtan vareste olduğu, ...’İN isminin sözleşmede yer almadığı, kefil olarak söz edilemeyeceği, sözleşmedeki kefalet şartının geçersiz olduğu, TBK Md:583-1 refere edilerek sözleşmede el yazısı ile hiçbir bölümün olmadığı dikkate alındığında kefaletin söz konusu olamayacağı, ayrıca davalı eşinin rızasının olmadığı nedeni ile kefalet şartının geçersiz olduğu, ariyet bedeline ilişkin davacıya ait tabelaların kendilerine iade edildiği, bu konudaki taleplere de itiraz ettiklerini davalılar nezdinde davacıya ait tüp olmadığını bunların teslimatının taraf tutanakları ile gerçekleşmesi gerektiğini, bu konuda tarafların imzalarını havi bir tutanağın bulunmadığını, bu durumda tüplerin teslim edilmediği konusunun davacı tarafından ispat edilmesi gerektiği, davacı sözleşme madde 22-1 uyarınca cezai şart talep etmekte, haksız talebin TBK ve Yargıtay kararları referans gösterilerek cezanın hukuken olanaklı olmadığı, sözleşmenin davalıca haklı olarak sonlandırıldığından davacının müspet zarar talep edemeyeceği, eğer kar mahrumiyeti hesaplanacaksa sözleşme feshi öncesi ve sonrası --------- satışlarının dikkate alınması gerektiği, bu satışlarda düşüş var ise bu satış düşüşünün davalı yan sözleşme feshinden kaynaklanıp kaynaklanmadığının araştırılması gerektiğini bu yapıldığı takdirde davacının kar mahrumiyetine uğramadığının açıkça görüleceğini alım taahhüdünün ihlali nedeni ile cezai şart talebinin genel işlem şartı niteliğinde olduğundan TBK m.182 referans gösterilerek cezai şart talebinin geçersiz olduğunu, davacının cezai şart miktarının fesih tarihindeki 25 ton --------- ana depo satış fiyatı kadar olduğunu iddia ettiği, küçük bir esnafın 36 aylık sözleşme süresinin 22 ay içinde haklı nedenle sonlandırıldığını beyan ederek Gerekçeleri dikkate alınarak ... hakkındaki davanın husumet yokluğundan ve davanın esastan reddi arz ve talep etmiştir.Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde ; davacı vekili taraflar arasındaki Tüplü Bayilik Sözleşmesi ve Ekli protokolün 02.01.2019 tarihinde 3 yıl süreli olarak yenilerek akdedildiğini , davalının haksız olarak sözleşmeyi feshettiğini bu nedenle sözleşmenin haksız feshinden kaynaklı olarak davalı bayiye verilen ve iade edilmeyen tüp imalat bedelleri ve ariyet olarak verilen malların bedeli ile sözleşmenin haksız feshinden kaynaklı cezai şart bedellerinin tahsili talep etmiş olup Mahkememizce dava konusu uyuşmalık hakkında rapor tanzim edilmesi için tarafların ticari defterleri incelenmiş ve davalı şirket ticari defter kayıtları ve fatura ve ödeme belgelerinin tetkiki neticesinde ; 2020 yılı kapanış kaydında kalan 8.283,43 TL borç ile 1.211,71 TL işleyen ticari faiz olmak üzere toplam 9.495,14 TL davalı şirketin davacı şirkete borcunun hesaplandığı belirtilmiştir. Dosya kapsamında davacının da defterlerinin incelenerek rapor tanzimini için dosya Mali Müşavir ve Borçlar Hukuku Alanında Uzman Nitelikli Hesap Bilirkişine tevdi edilmiş bilirkişi heyeti tarafından davacı ticari defterlerine göre davacı tarafından incelemeye sunulan 2021 - 2022 yılı ticari defterlerinin 6102 sayılı TTK ilgili hükümleri yönünden usulüne uygun tutulmuş olduğu davacı yanın ticari defterlerinde taraflar arası son ticari ilişki tarihi olan 30.09.2020 tarihi itibarıyla davalı yanın davacı yandan (cari hesap yönünden)
borç ya da alacağının olmadığı, tespit edilmiş ve sözleşme hükümlerinin ve uyuşmazlık konusu taleplerin incelenmesi için eksik hususlar belirtilerek ön rapor tanzim edilmiş olup eksik hususlar tamamlanarak dosya Mali Müşavir , akaryakıt alanında uzman sektörel bilirkişi ve Borçlar Hukuku Alanında Uzman Nitelikli Hesap Bilirkişine tarafından 04/11/2024 tarihli rapor tanzim edilmiştir. Davalı vekilinin rapora karşı itiraz ettikleri hususlar ve davacı vekilinin talepleri gözetilerek davacı vekiline dava konusu sözleşme nedeni ile davalı taraftan depozito alınıp alınmadığı, ayrıca söz konusu uyuşmazlık nedeni ile teminat senedi alınıp alınmadığı, depozito alınmış ise hangi tarihte alındığı belirtilerek buna ilişkin tüm belgelerin sunulması için ve davalı tarafından iade edilmediği belirtilen tüplerin var ise davalıya teslimine ilişkin teslim fişleri, sevk irsaliyesi gibi tüm belgeleri sunması için süre verilmiş ayrıca EPDK'ya müzekkere yazılarak akaryakıt dağıtım şirketlerinin dava ve sözleşmenin fesih tarihindeki --------- alım bedellerinin sorulmasına karar verilmiş eksik hususlar giderildikten sonra davalı vekilinin itirazları ve gelen belgelerde incelenerek ek rapor alınması hususunda ara karar oluşturulmuştur. Taraf itirazları ve davacı vekili tarafından sunulan teslim fişleri ve belgeler irdelenerek düzenlenen ve Mahkememiz dosyasına sunulan 18/06/2025 tarihli Mali Müşavir, Kimya Mühendisi Akaryakıt Uzmanı ve Borçlar Hukuku Alanında Uzman Nitelikli Hesap Bilirkişi tarafından sunulan bilirkişi heyet raporumnda davacıya teslim edilen tüplere ilişkin 193. Adet "--------- TÜPLERİ DEPOZİTO MAKBUZU" ile davalıdan iade alınan tüplere ilişkin 127 adet "GİRİŞ FİŞİ" asılları incelenmiş davacıya teslim edilen tüplere ilişkin 193 adet"-------- TÜPLERİ DEPOZİTO MAKBUZU" çeşitli cins ve ebatlarda 54.903 adet tüpün teslimine ilişkin fişlerin bulunduğu, davalıdan iade alınan tüplere ilişkin 127 adet "GİRİŞ FİŞİ" asılları incelenmiş olup çeşitli cins ve ebatlarda 32.667 adet tüpün iadesine ilişkin fişlerin bulunduğu, davalıdan iade alınan ancak makbuz asılları üzerinde yapılan incelemede makbuzu bulunmaya 2.633 adet tüpünde davalı lehine değerlendirilmesi neticesinde 35.300 adet tüpün iade alındığı, tespit edilmiş ve bu sayılar üzerinden hesaplama yapılmıştır. Taraflar arasında 02.01.2019 tarihli Tüplü Bayilik Anlaşması ve Genel Şartnamesi ile 02.01.2019 tarihli Ek Protokol’ün kurulduğu hususunda ihtilafın bulunmadığı, sektörel açıdan incelendiğinde sözleşmenin davalı şirket tarafından sözleşmenin haklı nedene dayanmaksızın feshedildiği, davacının talepleri değerlendirildiğinde Sözleşmenin 6.3. maddesi gereğince iade edilemeyen tüplerin imalat bedellerine ilişkin talep değerlendirildiğinde: Tüplü Bayilik Anlaşması ve Genel Şartnamesinin 6.3. maddesinin “Bu anlaşmanın sona ermesi ve/veya feshi halinde BAYİ kendisine depozitolu olarak verilen --------- tüpleri ile malzeme ve teçhizatı aynen kullanılır ve sağlam bir şekilde nakliye masrafları kendisine ait olmak üzere derhal iade ile mükelleftir. BAYİ tüpleri iade etmediği takdirde veya Müşterilerde kalması halinde bu tüplerin, sözleşmenin sona erdirildiği tarihteki imalat bedellerini de --------- ödeyecektir." şeklinde olduğu; davacı vekili tarafından dosyaya sunulmuş olan makbuz asıllarının incelenmesi sonucunda yeniden yapılan hesaplamada iade edilmeyen tüplerin imalat bedelinin toplam 1.580.94 TL olarak hesaplandığı, dağıtıcı firmanın belirlenen tüp bedelleri tahsil edilerek tüpleri bayiye teslim ettiği dikkate alındığında davaya konu teslim edilmeyen (54.903-35.300) = 19.603 adet tüplerin toplam depozito bedelinin 669.545TLolduğu, bu meblağın toplam tüp bedellerinden düşülerek 911.395TL’nin talep edilebileceği, Ariyet Sözleşmeleri ve teslim tutanağının 5. maddesi gereğince iade edilmeyen ariyetlerin bedeline ilişkin talep değerlendirildiğinde Ariyet Sözleşmesi ve Teslim Tutanağı başlıklı belgenin 5. maddesinin “Ariyet konusu levhalar iade edilmediği takdirde veya iade edildiğinde normal kullanımdan kaynaklanan yıpranma dışında kırık, eksik ve kullanılamaz durum -------- …yetkilileri tarafından tespit edildiğinde yukarıda belirtilen ariyet değeri bayinin cari hesabına borç kaydedilecektir.” şeklinde olduğu iade edilmeyen ariyetlerin bedelinin, kök raporda ile benzer şekilde 400TL olabileceği, Sözleşmenin 21.4 maddesi gereğince alım taahhüdünün eksik kalan kısmı için kar mahrumiyeti bedeline ilişkin olarak talep değerlendirildiğinde Tüplü Bayilik Anlaşması ve Genel Şartnamesi’nin 21.4 maddesinin “BAYİ'nin kusurundan dolayı sözleşme feshedilmişse sözleşme süresi boyunca almayı taahhüt ettiği -------- miktarından aldığı--------- miktarı düşülerek eksik kalan --------- miktarı belirlenir. BU miktar BAYİ'ye en son yapılan satış faturasındaki kar nispetiyle çarpılmak suretiyle hesaplanan miktarı --------- ödemekle yükümlüdür.” şeklinde olduğu, Sözleşmenin 21.4 maddesi gereğince alım taahhüdünün eksik kalan kısmı için kar mahrumiyeti bedeline ilişkin olarak kök rapor ile benzer şekilde kar mahrumiyeti bedelinin 78.686,64 TL olarak hesaplandığı Sözleşmenin 22.1 maddesi gereğince süresinde iade edilmeyen tüpler nedeniyle ödenmesi gereken cezai şart bedeline ilişkin talep değerlendirildiğinde: Tüplü Bayilik Anlaşması ve Genel Şartnamesinin 22.1 maddesinin "Sözleşmenin feshi veya herhangi bir sebeple sona ermesi halinde BAYİ bu sözleşmenin 21. maddesinin 1. Fıkrasındaki teslim yükümlülüğünü talep edilen süre içinde yerine getirmediği takdirde -------- tüplerini --------- iade yükümlülüğünün yanında ayrıca 30.000 USD. tazminat ödemeyi kabul ve taahhüt eder." şeklinde olduğu iade edilmeyen tüpler nedeniyle ödenmesi gereken 30.000 USD cezai şart bedelinin dava tarihi itibariyle TL karşılığı [(dava tarihi itibariyle M.B. Döviz Efektif Satış Kuru 8,4550 TL) (30.000 * 8,4550)] = 253.650,00 TL olarak hesaplandığı, Sözleşmenin 22.2 maddesi gereğince alım taahhüdünün ihlali nedeniyle cezai şart bedeline ilişkin talep değerlendirildiğinde: Tüplü Bayilik Anlaşması ve Genel Şartnamesinin 22.2 maddesinin "BAYİ mücbir sebepler dışında süresinden önce Bayilik sözleşmesini tek taraflı feshederse, ...sözleşmede münderiç diğer tazminat ve cezai şartlar haricinde BAYİ, sözleşmenin fesih tarihindeki 25 ton -------- ana depo satış fiyatı kadar bedeli cezai şart olarak -------- ödemeyi peşinen kabul beyan ve taahhüt etmiştir." şeklinde olduğu, kök rapor ile Sözleşmenin 22.2 maddesi gereğince alım taahhüdünün ihlali nedeniyle sözleşmede kararlaştırılan cezai şart (ceza koşulu) kapsamında (4.466,28*25) = 111.657,00 TL cezai şart bedeli hesaplandığı, dava dosyasına celp edilen EPDK’dan gelen yazı ekinde ---------Ş tarafından --------- rafineri çıkış fiyatının vergiler dahil litre fiyat değerlendirildiğinde ise alım taahhüdünün ihlali nedeniyle sözleşmede kararlaştırılan cezai şart kapsamında ise (2.500,00*25) = 62.500,00 TL cezai şart bedeli hesaplandığı anlaşılmış olup denetime açık ve hüküm kurmaya elverişli 18/06/2025 tarihli ek rapor raporda yapılan tespitler ve ıslah dilekçesi de gözetilerek davanın kısmen kabulü ile dava konusu taraflar arasındaki Sözleşmenin 6.3 maddesi gereğince davacıya iade edilmeyen tüplerin imalat bedelleri olarak talep edilen 911.395,00 TL'nin, Sözleşmenin 21.4. maddesi gereğince alım taahhüdünün eksik kalan kısmı için talep edilen 78.000,00 TL kar mahrumiyeti bedelininin , ariyet sözleşmesi ve teslim tutanağına göre iade edilmeyen ariyetler için talep edilen 400,00 TL davalı ... ---------Şti.'nden alınarak davacıya verilmesine, davacının fazlaya ilişkin istemin reddine ,davalının bir sermaye şirketi olması , hesaplanan cezai şart miktarları ve cezai şart talebine konu iade edilmeyen tüplerin imalat bedellerinin ödenmesi yönünde karar verilmiş olması hususu da gözetilerek Sözleşmenin 22.1. maddesi gereğince süresinde iade edilmeyen tüpler nedeniyle talep edilen 75.000,00 TL cezai şart bedelinin davalı ... --------.Şti.'nden alınarak davacıya verilmesine, davacının fazlaya ilişkin istemin tenkis nedeniyle reddine,EPDK’dan gelen yazı ekinde ----------Ş tarafından ---------- rafineri çıkış fiyatının vergiler dahil litre fiyat değerlendirilerek yapılan hesaplamadaki cezai şart miktarı da gözetilerek Sözleşmenin 22.2. maddesi gereğince alım tahhüdnün ihlali nedeniyle talep edilen 25.000,00 TL cezai şart bedelinin davalı ... --------Şti.'nden alınarak davacıya verilmesine, davacının fazlaya ilişkin istemin tenkis nedeniyle reddine karar verilmiş olup dava konusu taleplere ilişkin ihtarnamenin 20/10/2020 tarihinde tebliğ edildiği ve davalıya ödeme için verilen 7 günlük sürenin sonu olan 28/10/2020 tarihinde temerrüte düştüğü anlaşıldığından tüm talepler yönünden temerrüt tarihi olan 28.10.2020 tarihinden itibaren avans faizi isletilmesine karar verilmiştir. Davalı şirket ortağı tarafından şirket lehine kefalet akti düzenlenmesi durumunda TBK m. 583/I hükmünde sayılan emredici geçerlilik şeklinin bulunmaması gerektiği,söz konusu kefaletin, TBK m. 27/I ve TBK m. 583/I hükmü gereğince kesin hükümsüz olduğu kanaatine varıldığından davalı ... müteselsil kefil sıfatıyla sorumlu tutulamayacağından davalı ... yönünden açılan davanın reddine dair aşağıda yazılı şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:
1-a-Dava konusu taraflar arasındaki Sözleşmenin 6.3 maddesi gereğince davacıya iade edilmeyen tüplerin imalat bedelleri olarak talep edilen 911.395,00 TL'nin temerrüt tarihi olan 28.10.2020 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı ... ---------Şti.'nden alınarak davacıya verilmesine, davacının fazlaya ilişkin isteminin reddine,
b-Dava konusu taraflar arasındaki Sözleşmenin 21.4. maddesi gereğince alım taahhüdünün eksik kalan kısmı için talep edilen 78.000,00 TL kar mahrumiyeti bedelininin temerrüt tarihi olan 28.10.2020 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı ... --------Şti.'nden alınarak davacıya verilmesine,
c-Dava konusu ariyet sözleşmesi ve teslim tutanağına göre iade edilmeyen ariyetler için talep edilen 400,00 TL'nin temerrüt tarihi olan 28.10.2020 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı ... --------Şti.'nden alınarak davacıya verilmesine, davacının fazlaya ilişkin isteminin reddine,
d-Dava konusu taraflar arasındaki Sözleşmenin 22.1. maddesi gereğince süresinde iade edilmeyen tüpler nedeniyle talep edilen 75.000,00 TL cezai şart bedelinin temerrüt tarihi olan 28.10.2020 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı ... -------Şti.'nden alınarak davacıya verilmesine, davacının fazlaya ilişkin istemin tenkis nedeniyle reddine,
e-Dava konusu taraflar arasındaki Sözleşmenin 22.2. maddesi gereğince alım tahhüdnün ihlali nedeniyle talep edilen 25.000,00 TL cezai şart bedelinin temerrüt tarihi olan 28.10.2020 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı ... --------Şti.'nden alınarak davacıya verilmesine, davacının fazlaya ilişkin istemin tenkis nedeniyle reddine,
2-Davalı ... yönünden açılan davanın reddine,
3-492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı tarife gereğince karar tarihinde alınması gerekli 74.443,89 TL karar ve ilam harcından başlangıçta alınan 146,87 TL peşin harcın ve 19.861,10 TL ıslah harcının mahsubu ile bakiye 54.435,92 TL karar ve ilam harcının davalı ... --------- Şirketi'nden alınarak hazineye irat kaydına,
4-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden kabul edilen miktar üzerinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ne göre hesaplanan 164.571,30 TL vekalet ücretinin davalı ... --------- Şirketi'nden alınarak davacı tarafa verilmesine,
5-Davalılar kendisilerini vekil ile temsil ettirdiğinden ret edilen miktar üzerinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ne göre hesaplanan 30.000,00 TL vekalet ücretinin (davalı ... yönünden 8.600,00 TL ile sınırlı olarak ) davacı taraftan alınarak adı geçen davalılara verilmesine,
6-Davacı tarafından yargılama sırasında yapılan bilirkişi masrafı 12.800,00 TL, posta ve tebligat masrafı 1.138,50 TL, KEP gideri 3,70 TL, dosya masrafı 98,00 TL olmak üzere toplam 14.040,20 TL'nin kabul ve ret oranına göre hesaplanan 13.637,20 TL'sinin davalı ... -------- Şirketi'nden alınarak davacı tarafa verilmesine, bakiye kısmın davacı taraf üzerinde bırakılmasına,
7-Davalı ... tarafından yargılama sırasında yapılan 100,00 TL yargılama giderinin davacı taraftan alınarak adı geçen davalı tarafa verilmesine,
8-Davacının yargılama sırasında yapmış olduğu başvurma harcı 59,30 TL, mahsup edilen peşin harç 146,87 TL, ıslah harcı 19.861,10 TL olmak üzere toplam 20.067,27 TL'nin davalı ...-------- Şirketi'nden alınarak davacıya verilmesine,
9-6325 Sayılı Yasa' nın 18/A maddesinin 11 ve 13. Fıkraları uyarınca zorunlu arabuluculuk nedeniyle arabulucuya hazine tarafından ödenen 1.320,00 TL'nin kabul ve ret oranına göre hesaplanan 1.282,11 TL'sinin davalı ... ---------- Şirketi'nden, 37,89 TL'sinin davacı taraftan tahsili ile hazineye irat kaydına,
10-Karar kesinleştiğinde, HMK Gider Avansı Tarifesinin 5. maddesi uyarınca, artan gider avansının yatıran tarafa iadesine,
Dair; taraf vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içinde Mahkememize veya Mahkememize gönderilmek üzere bulunulan yer yada başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek bir dilekçe ile başvurmak ve istinaf harç ve masraflarını karşılamak koşulu ile --------- Bölge Adliye Mahkemesi'ne istinaf yasa yolunun açık olduğu, istinaf dilekçesinde istinaf yoluna başvuru konusu edilen hususlar ile nedenlerinin belirtilmesinin gerektiği, istinaf yoluna başvurulmasının İİK'nın 36. maddesi saklı kalmak kaydıyla kararın icrasını durdurmayacağı, süresi içerisinde karara karşı istinaf yoluna başvurulmaması halinde hükmün kesin hüküm ve kesin delil oluşturacağı açıklanmak suretiyle verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 24/10/2025