T.C. İstanbul Anadolu 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2023/88 Esas
KARAR NO: 2025/250
DAVA: İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle)
DAVA TARİHİ: 02/02/2023
KARAR TARİHİ: 20/03/2025
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
DAVA:Davacı vekili mahkememize sunduğu 02/02/2023 tevzi tarihli ve aynı tarihte harçlandırdığı dava dilekçesinde özetle; Davalı ----------Ş. adına kayıtlı 22.01.2022 tarihinde saat:18,00 sularında ---------- ili ----------- ilçesi ----------- mahallesi ------------ Sokaktan ----------- caddesi istikametindeki rampada seyir halinde olan yabancı ehliyetli sürücü --------- sevk ve yönetimindeki ----------- plaka nolu aracın yük ve teknik özelliğine, görüş, yol, hava ve trafik durumunun gerektirdiği şartlara uydurmak kuralını ihlal etmesi sonucunda --------- plaka nolu araç ile arasında trafik kazası meydana geldiğini, davalı kazanın oluşumunda %100 oranında kusurlu olduğunu, diğer sürücülerin herhangi bir kural ihlali yapmadığı hususu kaza tespit tutanağından açıkça anlaşıldığı gibi, mahkemece kusur yönünden yaptırılacak bilirkişi incelemesinde ortaya çıkacağını, müvekkili şirket tarafından ----------- plaka nolu araç sahibinin 17.03.2022 tarihinde hasar tazminatı ödendiğini, davalının kusuru oranında 17.520,00 TL tazminatın tahsili amacıyla ----------- İcra Md. ------------ Esas sayılı dosyası ile takibe geçildiğini, davalının itirazı üzerine takibin durdurulduğunu, bütün bu nedenlerle, davalının yapmış olduğu haksız ve mesnetsiz itirazın iptali ile, takibin devamını, borçlunun bu itiraz başvurusu bakımından kötü niyeti sabit olduğundan yasa gereği takip konusu alacağın %20'sinden az olmamak üzere hakkında icra inkar tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalıdan alınmasını talep ettiği görülmüştür.
CEVAP : Davalı vekili 17/03/2023 tarihli cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket ile -------------Ş. 21.06.2021 tarihinde uzun süreli araç kiralama sözleşmesi imzaladığını, ---------Ş. davaya konu kazaya karışan ------------- plaka nolu araçta dâhil olmak üzere şirkete toplam 6 tane araç kiraladığını, müvekkili şirketin kiraladığı bu aracı ---------- vatandaşı ---------- kiralayarak teslim ettiğini, bu nedenle davanın ------------Ş.ye ve ------------ ihbar edilmesini talep ettiğini, ----------- Trafik Denetleme Büro Amirliği tarafından düzenlenen kaza tutanağında meydana gelen trafik kazasında ---------- plaka nolu aracı kullanan ------------- kural ihlali yaptığının belirtildiğini, müvekkili şirket ile davacı sigorta şirketi arasında 02.07.2021 tarihinde sigorta sözleşmesi yapıldığını, bu sözleşmeye göre kazaya karışan ------------- plaka nolu aracın trafik sigortasının -----------Ş. tarafından yapıldığını, bütün bu nedenlerle, haksız davanın reddini, ------------Ş.ve ------------- davanın ihbar edilmesini, söz konusu takibi yürütmekte haksız ve kötü niyetli olan davacının dava değerinin %20'den az olmamak üzere kötü niyet tazminatı ile cezalandırılmasına, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep ettiği görülmüştür.
DELİLLER:----------İcra Müdürlüğü'nün ----------- Esasa sayılı icra dosyası Uyap sureti,
------------ Müdürlüğü'nün 11/05/2023 tarihli müzekkere cevabı,
------------ Müdürlüğü'nün 16/05/2023 tarihli müzekkere cevabı,
----------- Müdürlüğü'nün 11/05/2023 tarihli müzekkere cevabı,
----------- Müdürlüğü'nün 16/05/2023 tarihli müzekkere cevabı,
----------- Müdürlüğü'nün 18/05/2023 tarihli müzekkere cevabı,
----------- Müdürlüğü 02/06/2023 tarihli müzekkere cevabı,
----------- Müdürlüğü'nün 12/06/2023 tarihli müzekkere cevabı,
----------- Müdürlüğü'nün 04/07/2023 tarihli müzekkere cevabı,
-----------Vergi Dairesi Müdürlüğü'nün 24/07/2023 tarihli müzekkere cevabı,
------------ Noterler Birliği'nin 17/03/2023 tarihli müzekkere cevabı,
------------- Vergi Dairesi Müdürlüğü'nün 24/07/2023 tarihli müzekkere cevabı,
------------- Müdürlüğü'nün 07/09/2023 tarihli müzekkere cevabı,
-Makine Mühendisi ve Sigorta Uzmanı bilirkişi heyeti tarafından tanzim edilen 16/09/2024 tarihli bilirkişi raporu,
Makine Mühendisi ve Sigorta Uzmanı bilirkişi heyeti tarafından tanzim edilen 16/09/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle; "1- Davalı tarafa ait ve davacı sigorta şirketine trafik sigortalı ---------- plaka nolu otomobil sürücüsü ve yabancı ehliyetli ----------- %100 (yüzdeyüz) oranında kusurlu olduğu,
2-Dava dışı ------------ plaka nolu otomobil sürücüsü -----------, ------------ plaka nolu araç sürücüsü ---------- ve ---------- plaka nolu araç sürçüşü ----------- kusursuz olduğu,
3-Dava dışı ------------ plaka nolu otomobilin kaza nedeniyle toplam hasar bedelinin 17.520,00-tl olduğu,
4-Araç sürücüsü yabancı uyruklu ------------- ehliyet geçerlilik süresinin Karayolları Trafik Kanunu uyarınca yasal süresini geçirdiği ve süre uzatımına dair herhangi bir belgenin dosya içinde görülmediği,
5-Sigortacı -----------Ş' nin Sigorta Ettiren ------------Ş'ye tazmin edilen hasar miktarı olan 17.520,00 TL'ye kadar rücu hakkı olduğu" sonuç ve kanaatine varıldığı görülmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:Dava, maddi hasarlı trafik kazası nedeniyle davacı sigorta şirketi tarafından ZMMS poliçesi nedeniyle ödenen maddi tazminatın teminat kapsamında olmadığı iddiası ile haksız fiile sebebiyet veren sigortalısından tahsili amacıyla başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali ve icra inkar tazminatı istemine ilişkindir.
Dosyada yer alan tescil kayıtlarının incelenmesinde kaza tarihinde ------------plakalı aracın davalı kayıtlı olduğu , davacı ----------Ş nezdinde trafik sigorta poliçesi ile sigortalı olduğu anlaşılmıştır.---------- İcra Müdürlüğü'nün ----------- Esas sayılı dosyasının incelenmesinde davacının , davalı -----------Ş. adına 17.520,00 TL alacak ve 876,96 TL işlemiş faiz üzerinden takip başlatıldığı , borçlunun takibe itiraz etmesi üzerine davacı tarafından yasal süresinde itirazın iptali davası davalı borçlunun haksız ve yersiz itirazının iptali ile takibin devamına karar verilmesi talep edilmiştir.2918 sayılı KTK'nın hükümlerine göre, trafik kaydı "işletenin" kesin olarak gösteren bir karine değilse de, onun kim olduğunu belirleyen güçlü bir kanıt niteliğindedir. Ancak trafik kaydına rağmen işletenliğin 3. kişi üzerinde bulunmasını engelleyen bir yasa hükmü yoktur. Aynı Kanun'un 3. maddesinde, " İşleten: Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehin gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak, ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır." şeklinde tanımlanmıştır. Aynı Kanun'un 85. maddesinde ise "Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen bilet ile işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar." hükmüne yer verilmiştir. Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasında sigortacının rücu hakkı, 2918 sayılı KTK'nin 95/2 maddesi ile Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarında düzenlemeye tabi tutulmuştur. 2918 sayılı KTK'nın 95-(2). maddesi uyarınca; sigorta sözleşmesinden veya sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerinden doğan nedenlerle; sigortacının tazminat yükümlülüğünün azaltılması ve kaldırılmasına ilişkin haller sigortacı tarafından 3. kişilere karşı ileri sürülemeyeceğinden; sigortacı zarar görene ödeme yaptıktan sonra tazminatın kaldırılması ya da indirilmesini sağlayabileceği oranda kendi sigorta ettirenine rücu edebilecektir.
Poliçe düzenleme tarihinde yürürlükte bulunan Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları 14 Mayıs 2015 gün---------- sayılı ----------- yayınlanarak 01 Haziran 2015 tarihinde yürürlüğe giren Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının B.4. maddesinde; “Zarar Görenlerin Haklarının Saklı Tutulması ve Sigortacının Sigortalıya Rücu Hakkı düzenlenmiş “Sigorta sözleşmesinden veya sigorta sözleşmesine ilişkin kanun hükümlerinden doğan ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması veya miktarının azaltılması sonucunu doğuran haller zarar görene karşı ileri sürülemez.
Ödemede bulunan sigortacı, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda kazaya sebebiyet veren sigortalıya rücu edebilir.
Sigortalıya başlıca şu nedenlerle rücu edilir:
a-) Tazminatı gerektiren olay, sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kasti bir hareketi veya ağır kusuru sonucunda meydana gelmiş ise,
b-) Tazminatı gerektiren olay, aracın ilgili mevzuat hükümlerine göre gereken ehliyetnameye sahip olmayan veya geçerliliğini yitirmiş sürücü sertifikasına sahip ya da ehliyetine geçici/sürekli el konulmuş kimseler tarafından sevk edilmesi veya trafik kurallarının ağır kusur ile ihlali sonucunda meydana gelmiş ise,
c-) Aracın, uyuşturucu madde veya ilgili mevzuatta belirlenen seviyenin üzerinde alkollü içki almış kişilerce veya aynı mevzuatta alkollü içki alamayacağı belirtilen kişilerce alkollü içki alınmak suretiyle kullanılması sırasında meydana gelen zararlar,
ç-) Tazminatı gerektiren olay, yolcu taşımaya ruhsatlı olmayan araçlarda yolcu taşınması veya yetkili makamlarca tespit edilmiş olan istiap haddinden fazla yolcu veya yük taşınması veya patlayıcı, parlayıcı ve tehlikeli maddeleri taşıma ruhsatı bulunmayan araçlarda, bu maddelerin parlama, tutuşma ve infilakı yüzünden meydana gelmiş ise,
d-) Sigortalının rizikonun gerçekleşmesi halinde bu genel şartların B.1 maddesinde belirtilen yükümlülükleri yerine getirmemesinden dolayı zarar ve ziyan miktarında bir artış olursa,
e-) Tazminatı gerektiren olayın aracın çalınması veya gasp edilmesi sonucunda olması halinde, çalınma veya gasp edilme olayında sigortalının kendisinin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kusurlu olduğu tespit edilirse,
f-) Bedeni hasara neden olan trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme, can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibi zorunlu haller hariç olmak üzere, olay yerini terk etmesi veya kaza tutanağı, alkol raporu vb. kazanın oluş koşullarına ilişkin gereken belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranması halleri .." rücu sebebi olarak kabul edilmiştir.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacı sigorta şirketine ZMMS poliçesi ile sigortalı aracın dava dışı üçüncü kişiye vermiş olduğu zarar nedeniyle davalının kusuru oranında 17.520,00 TL tazminatın tahsili amacıyla ----------- İcra Md.------------ Esas sayılı dosyası ile takibe geçildiğini, davacının ödemiş olduğu tutarın haksız fiile neden olan aracın işleteni olarak sigortalısından talep etmiştir.
Eldeki uyuşmazlıkta, davacı rücu sebebi olarak Genel Şartların B.4.-b maddesinde belirtilen "Tazminatı gerektiren olay, aracın ilgili mevzuat hükümlerine göre gereken ehliyetnameye sahip olmayan veya geçerliliğini yitirmiş sürücü sertifikasına sahip ya da ehliyetine geçici/sürekli el konulmuş kimseler tarafından sevk edilmesi veya trafik kurallarının ağır kusur ile ihlali sonucunda meydana gelmiş ise " haline dayanmıştır. ------------- sayılı ilamında "... Olay tarihini kapsayan geçerli bir sigorta poliçesi mevcut olup işletenin işletenlik sıfatının kalkması sigorta poliçesinin geçerliliğini ortadan kaldırmaz, sigorta poliçesi ve poliçe nedeni ile davalı ------------ Şirketi sorumluluğu (K.T.K. 20/d-94. md.-107. ve vs. md. açıklanan bazı durumlar ayrık olmak üzere) devam etmektedir. Somut olayda, davacı sigorta şirketi ile davalı şirket arasında olay tarihini kapsayan geçerli bir sigorta poliçesi mevcut olup rıza hilafına bir durum olmadığından illiyet bağının kesilmesi söz konusu olmayıp davalı şirketin sorumluluğu devam etmektedir.
Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları B-4/b maddesinde metninde aracın ilgili mevzuat hükümlerine göre gereken ehliyetnameye sahip olmayan veya geçerliliğini yitirmiş sürücü sertifikasına sahip ya da ehliyetine geçici/sürekli el konulmuş kimseler tarafından sevk edilmesi veya trafik kurallarının ağır kusur ile ihlali sonucunda meydana gelmesi sigortalıya rücu edilmesi için yeterli olduğu anlaşılmış olup davacı sigorta şirketinin ZMMS poliçesi kapsamında ödeme yaptıktan sonra, davalı araç sürücüsünün Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası Genel Şartlarının B.4.-b maddesinde düzenlenen kuralını ihlal etmesi nedeni ile rücu koşullarının oluştuğu kanaatine varılmıştır. Kusur ve zararın tespiti için dosya bilirkişiye verilmiş bilirkişi raporunda davalı tarafa ait ve davacı sigorta şirketine trafik sigortalı ----------- plaka nolu otomobil sürücüsü ve yabancı ehliyetli ----------- %100 (yüzdeyüz) oranında kusurlu olduğu tespit edilmiştir. Yurtdışından alınan ehliyetler ------------ 6 ay kadar geçerli olduğu, ------------ giriş yapıldığı andan itibaren en fazla 6 ay boyunca yurtdışı ehliyeti ile --------- araç kullanılabilir. 6 aydan sonra yurtdışı ehliyetini kullanmak isteyen kişiler ehliyetin yeminli tercümesini dış temsilcilikler veya noter tarafından onaylatarak ‘’bir 6 ay daha’’ yurtdışı ehliyetlerini kullanabilirler, bir seneyi dolduran veya kalıcı olarak ------------ yaşayacak olan kişilerin yurtdışı ehliyetlerinin 1 sene içerisinde ---------- ehliyetine çevrilmesi zorunludur. Davalı --------Ş ile dava dışı liracı sıfatındaki --------------Ş arasında akdedilen ‘’Uzun Süreli Araç Kiralama Sözleşmesi’’ incelendiğinde Sigorta ve
Güvenceler Başlığı altında Madde-3.1 ------------, araçların mecburi trafik sigortasını kanuni limitler dahilinde yaptırmayı ve kira süresi boyunca sürekliliğini sağlamayı kabul ve taahhüt
ettiği ,sigorta poliçesinde de sigorta ettiren -----------Ş’ olup hem kanundaki hem de genel şartlardaki düzenleme, sigortacının sigorta ettirene rücu etme hakkını
tanımıştır. Sigorta şirketi ile sigorta ettiren arasında bir sözleşme ilişkisi bulunmakta iken sigortalının aracını kullanan üçüncü kişi şoför veya uzun süreli kiralama sıfatı ile aracı kendi
nam ve hesabına kullanan arasında herhangi bir sözleşme ilişkisi bulunmamaktadır. Kiralık araç sözleşmelerinde yabancı ehliyetle araç kiralaması yapılmasına müsaade edilmekle
birlikte yabancı bireylerin T.C. sınırları içinde kiralama yaparken 21 yaşını doldurmuş olması, pasaportunda ------------ giriş yaptığı zamana ait giriş kaşesinin bulunması, kullanacağı araç
sınıfı ile uyumlu ehliyete sahip olmaları gibi zorunlu haller belirtilmiş olup Ülkeye giriş tarihi 18.07.2021 olan yabancı ülke vatandaşı araç sürücüsünün, ehliyet geçerlilik süresinin dolması
ve ehliyetin geçerliliğinin kalmaması sebebiyle getireceği sorumluluk ve hususlar, araç işletenine ait olduğundan davacının Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları B-4/b maddesi gereğince sigortalı aracın dava dışı üçüncü kişiye vermiş olduğu zarar nedeniyle ödenen 17.520,00 TL zarardan davalının kusur oranında sorumlu olduğu anlaşıldığından davalının ------------ İcra Müdürlüğü'nün ------------- Esas sayılı dosyasında yürütülen takibe yaptığı vaki itirazın kısmen iptali ile; takibin 17.520,00 TL alacak üzerinden aynen devamına icra takibinden önce ihtarnamenin davalıya tebliğ edildiğine ilişkin bir belge bulunmadığından davacının davalı temerrüte düşürmemesi nedeniyle fazlaya ilişkin isteminin reddine, dava konusu asıl alacak likit olmadığından şartları oluşmayan icra inkar tazminatı talebinin reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:
Davanın KISMEN KABULÜ ile
1-Davalının---------- İcra Müdürlüğü'nün ----------- Esas sayılı dosyasında yürütülen takibe yaptığı vaki itirazın kısmen İPTALİ ile; takibin 17.520,00 TL alacak üzerinden aynen DEVAMINA,
2-Davacının fazlaya ilişkin isteminin reddine,
3-Dava konusu asıl alacak likit olmadığından şartları oluşmayan icra inkar tazminatı talebinin reddine,
4-492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı tarife gereğince alınması gerekli olan 1.196,80 TL karar ve ilam harcından başlangıçta alınan 222,20 TL peşin harç, 91,98 TL icra peşin harcın mahsubu ile bakiye 882,62 TL karar ve ilam harcının davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,
5-Davacının yargılama sırasında yapmış olduğu başvurma harcı 179,90 TL, mahsup edilen peşin harç 222,20 TL, 91,98 TL icra peşin harcın olmak üzere toplam 494,08 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Davacı tarafından yargılama sırasında yapılan 40,00 dosya masrafı, 70,00 TL posta masrafı, 5.000,00 TL bilirkişi ücreti, 2,50 TL KEP ücreti toplamı 5.112,50 TL yargılama giderinin davanın kabul red oranına göre belirlenen 4.868,79 TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
7-Davalı tarafından yargılama sırasında yapılan 155,00 TL posta gideri yargılama giderinin davanın kabul red oranına göre belirlenen 7,38 TL'sinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, bakiye kısmın davalı üzerinde bırakılmasına,
8-Davacı taraf yargılama sırasında kendini vekille temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T uyarınca 17.520,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine,
9-Davalı taraf yargılama sırasında kendini vekille temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T uyarınca 876,96 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı tarafa verilmesine,
10-6325 Sayılı Yasa'nın 18/A maddesinin 11 ve 13. fıkraları uyarınca zorunlu arabuluculuk nedeniyle arabulucuya hazine tarafından ödenen 3.120,00 TL'nin davanın kabul red oranına göre belirlenen 2.971,27 TL'nin davalıdan alınarak hazineye irat kaydına, 148,73 TL'nin davacıdan alınarak hazineye irat kaydına,
11-Karar kesinleştiğinde, HMK Gider Avansı Tarifesinin 5. maddesi uyarınca artan gider avansının yatıran tarafa iadesine,
Dair, davacı ve davalı vekilinin yüzüne karşı (e duruşma ile), ihbar olunan vekilinin yokluğunda HMK 341/2. ve Ek Madde 1/2. maddeleri gereğince karar tarihinde miktar itibariyle kesin olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.20/03/2025