T.C. İstanbul Anadolu 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2023/898 Esas
KARAR NO: 2024/1038
DAVA: Zayi Belgesi Verilmesi
DAVA TARİHİ: 18/12/2023
KARAR TARİHİ: 12/12/2024
DAVA:Davacı...vekili mahkememize sunduğu 18/12/2023 tevzi tarihli ve aynı tarihte harçlandırdığı dava dilekçesinde özetle; -------- Şirketi ünvanlı, -------- Ticaret Odası'na ------- ticaret sicil no ile kayıtlı, --------- Mah. --------- Sok. No:-------- ---------- adresindeki işyerinde 19.11.2023 tarihinde yangın olduğunu, işyeri yönetim katı tamamen yandığını, --------Ş. -------- Şubesinden alman ---------- hesap numarasına ait ---------- no'lu boş çek yapraklan ve ---------- hesap numarasına ait --------- boş çek yapraklan; işçi özlük dosyalan (iş sözleşmeleri, ücret pusulaları, işten çıkış evrakları, ibranameler, yıllık izin defteri ve izin belgeleri);---------- vergi kimlik numaralı ---------- 02.12.2015 tarihinde teslim alınan --------- no ile --------- no arasındaki 400 adet faturadan -------- ile --------- no arasında kalan boş faturalann tamamı ve --------- no ile --------- no arası faturaların alt nüshalan; ---------- TC Kimlik nolu matbaadan 04.12.2015 tarihinde teslim aldığımız 400 adet sevk irsaliyelerinin kullanılan ve boş kalan nüshalarının tamamı zayi olduğunu, bu sevk irsaliyeleri için zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.
DELİLLER:-Davacıya ait nüfus kayıt örneği Uyap sureti,
--------- Vergi Dairesi Müdürlüğü'nün 27/12/2023 tarihli müzekkere cevabı,
---------- İtfaiye Şube Müdürlüğü'nün 28/12/2023 tarihli müzekkere cevabı ile 07/12/2023 tarihli, ---------- sayılı itfaiye raporu,
--------- Müdürlüğü'nün 29/03/2024 tarihli müzekkere cevabı ile 21/07/2017, 27/05/2013, 28/06/2010 tarihli denetmen raporlarının sunulduğu,
Talep eden 20/11/2024 tarihli beyan dilekçesi ile ; "Dava konusu 1) --------- ile ----------- no arasında kalan faturaların tamamı boştur/kullanılmamıştır.
2)-------- ile ---------- no arasında kalan (167 adet) irsaliyelerin tamamı boştur/kullanılmamıştır.
3) İşçi özlük dosyalarının tamamı 2002-2023 yıllarına aittir." şeklinde beyanda bulunmuştur.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:Dava; 6102 sayılı TTK'nın 82/7 maddesine dayalı zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.6102 sayılı TTK'nın 82/7. maddesinde; bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebileceği, davanın hasımsız olarak açılacağı belirtilmiştir. Dava konu ---------Ş. ---------- Şubesinin ----------- hesap numarasına ait ----------- no'lu boş çek yaprakları ve ----------- hesap numarasına ait --------- boş çek yaprakları yönünden ve ------ ile ---------- no arası 249 adet boş faturaların tamamı yönünden zayi verilmesi talebinin iş bu dava dosyasından tefriki edilerek Mahkememizin -------- Esas kaydedilerek davanın reddine karar verilmiştir.Zayi belgesi verilmesi davaları sonuçları itibariyle sadece davacı...taraf yönünden değil, davada taraf olmayan kimseler bakımından da sonuç doğuran dava türlerindendir. Mahkemece bu tür davalarda yapılacak incelemeler, sadece davacı...tarafın iddia ve delilleri ile sınırlandırılmamalı, zayi belgesi verilmesi istenilen belgelerin, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu belgelerden olup olmadığı, TTK'nın 68. maddesinde yazılı afet kavramına davacıya kusur izafe edilemeyecek olan ve irade dışında meydana gelen olayların girebileceği gözetilerek tacirin belgelerini muhafazada gerekli dikkat ve özeni gösterip göstermediği, tasdike tabi defterlerin tasdik edilip edilmediği, davacıya ait defterler hakkında soruşturma bulunup bulunmadığı ve iddia edilen olayın meydana geldiği yerin tacirin faaliyette bulunduğu yerlerden olup olmadığı hususlarının araştırılarak,olayın şüpheden uzak bir şekilde meydana gelip gelmediğinin tespiti gerekirBelgelerin saklanması ve saklama süresi başlıklı TTK'nun 82. maddesinde tacir tarafından saklanması zorunlu olan defterler ve belgelere ilişkin hangi koşullarda zayi belgesi verilebileceği düzenlenmiştir. 6102 sayılı TTK.nun 82 maddesi uyarınca (1) Her tacir;a) Ticari defterlerini, envanterleri, açılış bilançolarını, ara bilançolarını, finansaltablolarını, yıllık faaliyet raporlarını, topluluk finansal tablolarını ve yıllık faaliyet raporlarınıve bu belgelerin anlaşılabilirliğini kolaylaştıracak çalışma talimatları ile diğer organizasyon belgelerini,b) Alınan ticari mektupları,c) Gönderilen ticari mektupların suretlerini,d) 64 üncü maddenin birinci fıkrasına göre yapılan kayıtların dayandığı belgeleri,
sınıflandırılmış bir şekilde saklamakla yükümlüdür.(2) Ticari mektuplar, bir ticari işe ilişkin tüm yazışmalardır.(3) Açılış ve ara bilançoları, finansal tablolar ve topluluk finansal tabloları hariç olmaküzere, birinci fıkrada sayılan belgeler, --------- da uygun olmakkaydıyla, görüntü veya veri taşıyıcılarda saklanabilirler; şu şartla ki;
a) Okunur hâle getirildiklerinde, alınmış bulunan ticari mektuplar ve defter dayanaklarıylagörsel ve diğer belgelerle içerik olarak örtüşsünler;
b) Saklama süresi boyunca kayıtlara her an ulaşılabilsin ve uygun bir süre içindekayıtlar okunabilir hâle getirilebiliyor olsun.(4) Kayıtlar 65 inci maddenin dördüncü fıkrasının ikinci cümlesi uyarınca elektronikortama alınıyor ise, bilgiler; bilgisayar yerine basılı olarak da saklanabilir. Bu tür yazdırılmışbilgiler birinci cümleye göre de saklanabilir.
(5) Birinci fıkranın (a) ilâ (d) bentlerinde öngörülen belgeler on yıl saklanır.(6) Saklama süresi, ticari defterlere son kaydın yapıldığı, envanterin çıkarıldığı, ara
bilançonun düzenlendiği, yılsonu finansal tablolarının hazırlandığı ve konsolide finansaltabloların hazırlandığı, ticari yazışmaların yapıldığı veya muhasebe belgelerinin oluştuğu
takvim yılının bitişiyle başlar.(7) Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskınıveya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaauğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yeryetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır.Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir..." şeklinde düzenlenmiştir.TK’nın 82. maddesine göre, her tacir; ticari defterlerini, envanterleri, açılış bilançolarını, ara bilançolarını, finansal tablolarını, yıllık faaliyet raporlarını, topluluk finansal tablolarını ve yıllık faaliyet raporlarını ve bu belgelerin anlaşılabilirliğini kolaylaştıracak çalışma talimatları ile diğer organizasyon belgelerini, alınan ticari mektupları, gönderilen ticari mektupların suretlerini, 64. maddenin birinci fıkrasına göre yapılan kayıtların dayandığı belgeleri, sınıflandırılmış bir şekilde saklamakla yükümlüdür. TTK'nın 82. maddesinde neler için zayi belgesi verilmesi istenebileceği tahdidi olarak gösterilmemiş, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerden söz edilmiştir. 4857 Sayılı İş Kanunu'nun 37. maddesine göre ise, işveren işyerinde veya bankaya yaptığı ödemelerde işçiye ücret hesabını gösterir imzalı veya işyerinin özel işaretini taşıyan bir pusula vermek zorundadır. Bu pusulada ödemenin günü ve ilişkin olduğu dönem ile fazla çalışma, hafta tatili, bayram ve genel tatil ücretleri gibi asıl ücrete yapılan her çeşit eklemeler tutarının ve vergi, sigorta primi, avans mahsubu, nafaka ve icra gibi her çeşit kesintilerin ayrı ayrı gösterilmesi gerekir. 4857 Sayılı İş Kanunu'nun 75. maddeye göre, İşveren çalıştırdığı her işçi için bir özlük dosyası düzenler. İşveren bu dosyada, işçinin kimlik bilgilerinin yanında, bu Kanun ve diğer kanunlar uyarınca düzenlemek zorunda olduğu her türlü belge ve kayıtları saklamak ve bunları istendiği zaman yetkili memur ve mercilere göstermek zorundadır. Aynı Kanun'un 92.maddesine göre, teftiş, denetleme ve incelemeler sırasında işverenler, işçiler ve bu işle ilgili görülen başka kişiler izleme, denetleme ve teftişle görevli iş müfettişleri tarafından çağrıldıkları zaman gelmek, ifade ve bilgi vermek, gerekli olan belge ve delilleri getirip göstermek ve vermek; iş müfettişlerinin birinci fıkrada yazılı görevlerini yapmaları için kendilerine her çeşit kolaylığı göstermek, bu yoldaki isteklerini geciktirmeksizin yerine getirmekle yükümlüdürler.Benzer bir düzenleme 5510 Sayılı Sosyal Güvenlik Kanunu'nun "Prim belgeleri ve işyeri kayıtları" başlıklı 86. Maddesinde yer almakta olup, bu hükümde de işyeri defter, kayıt ve belgelerin ilgili olduğu yılı takip eden yıl başından başlamak üzere on yıl süreyle, kamu idareleri otuz yıl süreyle, tasfiye ve iflâs idaresi memurları ise görevleri süresince, saklamak ve Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilen memurlarınca istenilmesi halinde onbeş gün içinde ibraz etmek konusunda zorunluluk öngörülmüştür. Bahsi geçen düzenlemeler uyarınca işverenlere çalıştırdıkları işçilerle ilgili belge ve kayıtların saklanması konusunda yükümlülükler getirilmiş, bu kayıt ve belgelerin süresinde ibraz edilmemesi halinde idari yaptırımlar öngörülmüştür.
Tüm dosya kapsamı incelenip birlikte değerlendirildiğinde; Somut olayda talep edene ait --------- Mah. --------- Sok. No:--------- ------------ adresinde 19.11.2023 tarihinde yangın çıktığı, --------- Müdürlüğü'nün 28/12/2023 tarihli yazı cevabı ve 07/12/2023 tarihli, ---------- sayılı itfaiye raporu ile anlaşılmıştır. Talep edene ait işçi özlük dosyalan (iş sözleşmeleri, ücret pusulaları, işten çıkış evrakları, ibranameler, yıllık izin defteri ve izin belgeleri);2015 tarihinde teslim alınan ---------- no ile ----------- no arası151 adet faturanın alt nüshaları, ------ serisi ---------- ile ----------- arası 400 adet sevk irsaliyesinin tamamının zayi olduğunu, zayi olduğuna dair zayi belgesinin verilmesi istemine ilişkin olarak işbu dava açılmış olup talep edene fatura ve irsaliyelerin boş olup olmadığı hususunda ve işçi özlük dosyaları hakkında beyanda bulunması istenilmiştir. Talep eden tarafından tefrik kararı sonrası iş bu dava konusu------- ile --------- no arasında kalan irsaliyelerin tamamı boştur ve kullanılmamış olduğu yine işçi özlük dosyalarının tamamı 2002-2023 yıllarına ait olduğuna ilişkin beyanda bulunmuştur. Yukarıda da belirtildiği üzere TTK'nın 82. maddesinde neler için zayi belgesi verilmesi istenebileceği tahdidi olarak gösterilmediğinden işçi özlük dosyası ve içerisinde yer alıp da saklanması zorunlu olan belgeler yönünden, diğer şartların da oluşması halinde, zayi belgesi verilebileceğini kabul etmek gerekir.
Esasen boş fatura koçanlarının ve irsaliyelerin TTK'nın 82. maddesi anlamında kaybı halinde zayi belgesi istenebilecek belgelerden olmadığı nitekim --------- sayılı ilamının da bu yönde olduğu anlaşılmış olup ; talebin kısmen kabulü ile talep eden tarafından şirkete ait 2002 yılından 2012 yıllına kadar ( bu yıllar dahil) işçi özlük dosyaları hakkında saklama süresi dolduğundan yine --------- ile ---------- no arası kayıtlı bulunan 151 adet fatura boş alt nüshalarının, -------- ---------- no arasındaki 167 adet boş sevk irsaliyelerinin matbaa tarafından verildiği tarihte gözetilerek ve zayi belgesi verilmesi talebinin reddine, bununla birlikte ----------- Vergi Dairesi Müdürlüğü'nün 27/12/2023 tarihli yazı cevabı gözetilerek boş olduğu hususunda açıkça beyan bulunmayan -------- ----------- no arasındaki 233 adet sevk irsaliyelerinin ve ----------- Müdürlüğü'nün 29/03/2024 tarihli yazı cevabı ve denetmen raporları gözetilerek 2013 yılından 2023 yılına kadar ( bu yıllar dahil) tüm işçi özlük dosyalarının zayi olduğunun tespiti ile TTK 82/7 maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:
Talebin Kısmen Kabulü ile;
1-Talep eden şirkete ait --------- ile ---------- no arası kayıtlı bulunan 151 adet fatura boş alt nüshalarının, -------- ----------- no arasındaki 167 adet boş sevk irsaliyelerinin ve 2002 yılından 2012 yılına kadar ( bu yıllar dahil) işçi özlük dosyaları hakkında zayi belgesi verilmesi talebinin reddine,
2-Talep eden şirkete ait -------- ----------- no arasındaki 233 adet sevk irsaliyeleri ve 2013 yılından 2023 yılına kadar ( bu yıllar dahil) tüm işçi özlük dosyalarının zayi olduğunun tespiti ile TTK 82/7 maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesine,
3-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince harç peşin alındığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına,
4-Talep sahibi tarafından yapılan yargılama masraflarının kendi üzerinde bırakılmasına,
5-Artan gider avansının karar kesinleştiğinde HMK Gider Avansı Tarifesinin 5. Maddesi uyarınca talep edene iadesine,
Dair, davacı...şirket yetkilisi ...'in yüzüne gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere bulunulan yer yada başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek bir dilekçe ile başvurmak ve istinaf harç ve masraflarını karşılamak koşulu ile --------- Bölge Adliye Mahkemesi'ne istinaf yolunun açık olduğu, istinaf dilekçesinde istinaf edilen hususlar ile nedenlerinin belirtilmesinin gerektiği, süresi içerisinde kararın istinaf edilmemesi halinde hükmün kesinleşeceği ve infaz edilebileceği açıklanmak suretiyle karar verildi.12/12/2024