T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2021/1332
KARAR NO: 2024/682
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 11/02/2021
NUMARASI: 2018/1149 Esas - 2021/122 Karar
DAVA: Alacak
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 07/05/2024
Davanın kısmen kabulüne dair kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA: Davacı vekili; müvekkili ile davalı ... Sigorta ve paydaş olan diğer davalılar arasında 31.07.2017 tarihinde "Müşteri Portföyü Devir ve Danışmanlık Sözleşmesi" akdedildiğini, sözleşme kapsamında davalılara ait veya davalıların başka sigorta aracılık hizmetleri veren kişiler bünyesinde sahip olduğu müşteri portföyünün müvekkili şirkete devrinin kararlaştırıldığını, sözleşme uyarınca davalıların 01.08.2017 tarihinden itibaren kendi partajlarından hiçbir sigorta poliçesi yenileme çalışması yapmamayı ve bağlı acenteleri sebebiyle sahip oldukları müşteri portföyünü müvekkiline devretmeyi taahhüt ettiklerini, müvekkilince sözleşme gereği üzerine düşen yükümlülükler yerine getirilerek davalı şirkete toplam 334.921-TL ödeme yapıldığını, ancak davalıların sözleşmedeki yükümlülüklerine aykırı hareket ettiklerini,müvekkiline devredilmesi gereken bir çok trafik ve kasko poliçesinin başka sigorta şirketleri aracılığıyla yenilendiğini, yine müvekkiline devredilmesi gereken elementer branştaki bir çok poliçenin devredilmediğini, davalıların poliçe yenilemeye devam ettiklerini, acenteliklerini feshetmediklerini ve davalı şirketin tasfiye sürecini başlatmadıklarını, davalılarca sağlık sigortası sigortalılarından alınması gereken yetki belgelerinden bazılarında sigortalılara ait imzanın sahte olduğunun öğrenildiğini, bu nedenle davalılar hakkında suç duyurusunda bulunduklarını, davalılarca verilen bir çok sigortalıya ait iletişim bilgilerinin hatalı olduğunun fark edildiğini, davalıların sözleşmeye aykırı davranışları nedeniyle müvekkilince sözleşmenin 25.04.2018 tarihli ihtarname ile haklı sebeplerle feshedilerek davalıya ödenmiş olan tutarın iadesinin talep edildiğini belirterek, 334.921-TL'nin 04.05.2018 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte iadesine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP: Davalılar vekili; müvekkilinin 31.07.2017 tarihli sözleşme gereği tüm portföyünü fiili olarak davacıya devrettiğini, ancak davacı şirketin poliçe devirlerinden sonraki süreci doğru yönetemediğini ve devraldıktan sonra ... Sigorta tarafından ve diğer müşteriler tarafından yetkilendirilmedikleri poliçelerin sorumluluğunu davalılara yükleyerek sözleşmeyi haksız olarak feshettiğini,poliçelerini yenileyip yenilememe iradesine sahip olanların üçüncü kişiler olup müvekkili olmadığını, davalı ...'in iş sözleşmesinin davacı tarafça haksız feshedildiğini, sözleşme ekinde devredilecek poliçe sayısı 916 olup bunlardan 550 adedinin davacıya devredildiğini, 342 poliçenin ise yenileme dönemi gelmediği için ... Sigorta'nın talimatı gereği bekletildiğini, davacı tarafça sunulan listedeki 69 poliçenin poliçe sahipleri tarafından başka acenteler tarafından yenilendiği,bu duruma müvekkili veya davacının müdahale edemeyeceğini,müvekkilince poliçe sahipleri aranarak davacı aracılığıyla yenileme talep edildiğini, müvekkilinin şirketi tasfiye edeceğini ... Sigorta'ya bildirdiğini, ancak ... Sigorta tarafından şirketin 1 yıl daha faaliyetine devam etmesi gerektiği, müşteriler davacı üzerinden yenileme yapmak istemezse davalı üzerinden yenileme yapacaklarının davacı ve müvekkiline bildirildiğini ve taraflarca bunun kabul edildiğini, davacı tarafça poliçelerini başka sigorta şirketlerinden yenileyen müşterilerin sigorta şirketi ve acentelerinin müvekkili ile bağlantılı olduğunun iddia edildiğini, ancak bu hususta delil sunulamadığını,sahte yetki belgesi düzenlendiğinin iddia edildiğini, ancak bununla ilgili hiç bir delil sunulmadığını,sözleşmenin haksız olarak feshedildiğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEME KARARI: Mahkemece; sözleşmenin 1.4. maddesinde, 01.08.2017 tarihinden itibaren yapılması gereken tüm poliçe yenilemelerinin davacı tarafından yapılacağı, davalıların 01.08.2017 tarihinden itibaren başka kaynak ve aracı ile hiçbir sigorta poliçesini yenilemeyeceği, yine sözleşmenin 1.5. maddesinde, ... Sigorta'nın 1 Ağustos tarihinden itibaren çalıştığı tüm sigorta şirketlerinin acenteliklerini feshedip fesih yazılarını davacıya bildireceğinin kararlaştırıldığı, hükme esas alınan 22.12.2020 tarihli bilirkişi kurulu ek raporuna göre; davalının 01.08.2017 tarihinden 04.05.2018 fesih tarihine kadar 52 poliçeyi yenilemeye devam ettiği, sözleşmenin 1.4 maddesindeki yenileme tarihi gelen poliçeleri hiçbir şekilde yenilememe hükmünü ihlal ettiği ve davacının sözleşmenin feshinde haklı olduğu, ancak davacının da fesih tarihinden sonra komisyon geliri elde etmeye devam ettiği, davacının başlangıçta davalıya verdiği 334.921-TL'den komisyon geliri elde ettiği tutar olan 102.384,56-TL'nin düşülmesi sonucu davacının isteyebileceği tutarın 232.536,44-TL olduğu gerekçesiyle, davanın kısmen kabulüne, 232.536,44-TL'nin 04/05/2018 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazla istemin reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF NEDENLERİ: 1-Davacı vekili; mahkemenin tazminat tutarını eksik hesapladığını, sözleşme kapsamında müvekkilinin müşteri portföyünü satın aldığını, bu açıdan davalı müşterilerinin davacıdan yaptıracakları yeni poliçelerden elde edilecek komisyon geliri olduğunu, yanlış iletişim bilgilerini vererek müvekkilinin müşteriler ile iletişimine engel olduğunu,ödediği bedelden kazandığı komisyon gelirleri çıkarılarak tazminatın eksik hesaplandığını,komisyon geliri elde edilmesi planlanan poliçe sayısının 1.025 olduğunu, sağlık poliçelerinden elde edilecek komisyon gelirinin 3 katını, elementer branştaki poliçelerden elde edilecek komisyon gelirinin ise 2 katını davalı şirkete ödediğini, davalı tarafın sigortacılık faaliyetine son vereceğini taahhüt ettiğini,mahkemenin sözleşme 1 yıllığına akdedilmiş gibi hesap yaptığını, oysa müvekkilinin 1 yıldan fazla süreli bir menfaat beklentisi içinde olduğu, 1 yıl boyunca elde edeceği gelirin 2-3 katı bir ödeme yaptığı, kâr amacı güden hiçbir ticari kurumun 102.384,56-TL gelir elde etmek için 334.921-TL ödememeyi kabul etmeyeceğini, davalıların sözleşmeye aykırı davranışları nedeniyle müvekkilinin yıllar boyunca uhdesinde tutmayı planladığı poliçelerden beklenen faydayı elde edemediğini belirterek, kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir. 2-Davalılar vekili; müvekkilinin poliçeleri kendi veya davacı tarafın isteğine göre değil, bağlı bulunduğu ... Sigorta'nın kabulü doğrultusunda ve aracılığı ile davacıya devrinin mümkün olduğunu, ayrıca poliçe sahipleri 3. kişilerin de bir sigorta poliçesine devam edip etmeme hususunda özgür iradeleri bulunduğunu, davacının da süreci kabul ederek olur verdiğini, bu mutabakata ilişkin olarak taraflar arasında yazışmalar yapıldığını, son poliçenin vade bitimine kadar ... partajının sistemde açık tutulmasının, otomatik yenileme çalışmasının yapısını değiştirmek mümkün olmadığından, bir ay önceden yetki yazısı alınmaz ise, yenileme teklifinin otomatik olarak ... partajından çalışılacağının kararlaştırıldığını, davacının da Davalı ... Sigorta'nın tüzel kişiliğinin açık kalacağını hem sözleşmede hem de yazışmalarda belirttiğini, müvekkilinin 31.07.2017 tarihinden itibaren hiç bir yeni müşteri poliçesini kendi partajından düzenlemediğini, ... Sigorta yetkilisince, şirketleri doğrudan poliçe tanzim etmediği için, müşteri tarafından ... sigorta aracılığı ile poliçesinin yenilenmesine rıza gösterilmemesi, müşterinin bir başka acenteye de kendiliğinden yönlenmemesi durumunda, bu bir yıllık süre içerisinde yenilemelerin ... Sigorta tarafından kontrollü olarak yapılmasının gerekeceğinin belirtildiğini, ilk bilirkişi raporunda, sözleşmenin 4.1 maddesine göre davacının davalıya ödemesi gereken bedelin 585.749,97-TL olduğu, ancak 334.921-TL ödediği, davalı ...'nin tasfiye sürecine girmemiş olmasına dayalı fesih sebebinin hakkın kötüye kullanımı olup olmadığının mahkemenin takdirinde olduğunun belirtildiğini, alınan ikinci bilirkişi raporunda ise ilk rapordaki görüşten dönüldüğü bildirilerek tamamen farklı bir alacak hesabı çıkarıldığını davanın reddi halinde davacının haksız fesih dolayısıyla kötü niyet ve icra inkar tazminatına mahkum edilmesi talep edilmesine rağmen mahkemece bu hususa değinilmediğini, kararın kaldırılarak davanın reddi ile davacı aleyhine kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE: Dava, taraflar arasında akdedilmiş olan müşteri portföyünün devrine ilişkin sözleşmenin feshi sonucunda uğranılan zararın tazmini istemine ilişkindir. Somut olayda; davacı ile davalı şirket arasında, davalı şirkete ait müşteri portföyünün davacı şirkete devrine ilişkin 31.07.2017 tarihli müşteri portföyü devir ve danışmanlık sözleşmesi akdedildiği, sözleşmenin 4. maddesi hükmü gereği davacı tarafından davalı şirkete toplam 334.921-TL ödeme yapıldığı, sözleşmenin davacı tarafından keşide edilen 25.04.2018 tarihli ihtarname ile; davalılarca sözleşmedeki yükümlülüklerin yerine getirilmediği, davalılarca poliçe yenilemeye devam edildiği ve rekabet yasağının ihlal edildiği, bildirilen komisyon gelirlerinin gerçeğe aykırı olduğu gerekçeleriyle feshedildiği, davacı tarafça menfi zarar kapsamında sözleşme gereği davalı şirkete ödenmiş olan bedelin iadesi istemiyle işbu davanın açıldığı, mahkemece yapılan yargılama sonucunda; davacının sözleşmeyi fesihte haklı olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.Öncelikle dayanak sözleşme davacı ile davalı şirket arasında akdedilmiş olsa da, davalı gerçek kişilerin de sözleşmede imzaları bulunmaktadır. Sözleşmenin konusu, davalı şirket ile birlikte gerçek kişi davalıların müştereken sahip oldukları portföyün bedeli karşılığında davacıya devir ve satışına ilişkindir. Ayrıca sözleşme içeriğinde bu davalılara yüklenen rekabet yasağı ve davacıya ücretsiz danışmanlık gibi edimler bulunmaktadır. Davacı tarafça işbu davada tüm davalılar bakımından sözleşme ile üstlenilen yükümlülüklerin ihlal edildiği ileri sürüldüğüne göre, bu davalılara da husumet yöneltilmesinde usule aykırılık bulunmadığından, davalılar vekilinin bu yönde ileri sürdüğü istinaf nedeni yerinde görülmemiştir. Davacı tarafça fesih sebebi olarak; davalıların müşteri portföyünün tamamını müvekkiline devretmedikleri, müvekkiline devredilmesi gereken bir çok poliçenin devredilmediği, bir kısım poliçelerin başka sigorta şirketleri aracılığıyla yenilendiği, davalı şirketin acenteliklerini feshetmediği ve şirketin tasfiye sürecinin başlatılmadığı, davalılarca sağlık sigortası branşında alınan bazı yetki belgelerinde sigortalı imzalarının sahte olduğu, bir çok sigortalıya ait iletişim bilgilerinin hatalı olduğu hususları ileri sürülmüştür. Taraflarca akdedilen sözleşmenin 1. maddesinde, ... Sigortanın 01.08.2017 tarihinde sigorta acentesi sıfatıyla müşteri portföyünü devredeceği, 01.08.2017 tarihinden itibaren tüm poliçe yenilemelerinin Monopoli tarafından yapılacağı, ... Sigorta, ... ve ...'in bu tarihten itibaren başka kaynak ve aracı ile hiçbir sigorta poliçesi yenileme çalışması yapmayacağı, ... Sigortanın 01.08.2017 tarihinden itibaren çalıştığı tüm sigorta şirketlerindeki acenteliklerini feshedip fesih yazılarını ...'ye bildireceği, ... Sigortanın 01.01.2018 tarihinden itibaren tasfiye haline gireceği ve tanzimine veya yenilenmesine aracılık ettiği sigorta poliçeleri sona erip, ...'den fatura karşılığında alacak olduğu yenileme bonusları tamamlandıktan sonra tüzel kişiliğini sonlandıracağı; 2. maddesinde, ... ve ...'in 01.08.2017 tarihinden itibaren danışmanlık hizmeti vereceği, ...'in belirsiz süreli iş sözleşmesi ile sağlık departmanında çalışacağı; 3. maddesinde, ..., ... ve ...'in 01.08.2017 tarihinden itibaren bizzat kendileri, eşleri, birinci derece akrabaları veya her hangi bir üçüncü şahış vasıtasıyla, ortak, bordrolu veya danışman olarak resmi veya gayriresmi yollardan, ...'in danışmanlık hizmeti tamamlandıktan sonra, ...'in ise iş akdinin sonlanmasından sonra beş yıl süreyle sigorta sektöründe faaliyet gösteremeyeceği, rekabet yasağı süresince satın alınan müşteri portföyündeki müşterilere ait yenilemelerin başka bir acente/broker tarafından yapıldığının tespiti durumunda, tespit edilen bu poliçelerin toplam adet veya primi ...'ye devir olan poliçelerin toplam adedi veya toplam primi üzerinden geçirilen her bir aracı kurum için %5 veya daha fazlasıysa, bahsi geçen poliçelere isabet edecek net komisyon gelirinin satın alma çarpanı oranına isabet eden tutarın, kalan ödemelerden mahsup edileceği, ödemeler tamamlanmış ise ..., ... ve ... tarafından iade edileceği; 4. maddesinde, müşteri portföy devri ve danışmanlık hizmetleri karşılığında ... tarafından ...'ye, 01.08.2017 tarihinden itibaren bir yıl süre ile ... portföyünde yenilenen sağlık poliçelerine ait komisyonun 3 katı çarpanıyla, hayat-dışı elementer branşlardaki poliçelere ait komisyonun ise 2 katı çarpanıyla ödeme yapılacağı, 01.08.2017 tarihinden itibaren bir yıllık çalışma süresi içinde devredilen müşteri portföyünden yenilenen sigorta poliçe net komisyon tutarlarının hesaplanarak, yapılan ödemelerin ...'nin hak ettiği tutarın altında kalması halinde aradaki farkın sözleşme başlangıç tarihinden 15 ay sonra ödeneceği, mahsup edilecek tutarın 15. ayda ödenmesi öngörülen tutardan fazla olması halinde farkın davacıya iade edileceği hüküm altına alınmıştır. Dosyaya sunulan e-posta yazışmalarına göre; davalı şirket tarafından dava dışı ... Sigorta'dan portföy devri sürecine ilişkin uygunluk talep edilmesi üzerine, ... Sigorta tarafından, davalının tüzel kişiliğinin açık kalacağının, devir sürecinin halihazırda yaşayan poliçelerin devrini kapsamadığı, portföy devri ve poliçelerin yenileme işlemlerinin müşterilere ilk olarak ... tarafından bildirilmesi gerektiği, müşteri tarafından ... tarafından poliçenin yenilenmesine rıza gösterilmemesi durumunda, bir yıllık süre içerisinde yenilemelerin ... tarafından kontrollü olarak yapılması gerektiğinin bildirildiği anlaşılmaktadır. Bu süreçte davalı şirketin tasfiye sürecine girmediği ve bazı poliçelerde yenileme yaptığı sabittir. Yine devredilen portföyde yer alan bir kısım poliçe, davacı aracılığıyla değil de dava dışı Sigortacım firması aracılığıyla yenilenmiştir. Mahkemece alınan bilirkişi ek raporunda da, sözleşme süresi içinde davalı Dore tarafından 52 adet poliçenin yenilendiği tespit edilmiştir. Ayrıca bazı sağlık sigortası sigortalılarının poliçe yenilemesi için davalı tarafından alınan yetki belgelerindeki imzalar bu kişilere ait olmayıp, davalı tarafından sonradan bu kişilerden muvafakat alındığı görülmektedir. Anlatılan tüm bu hususlar dikkate alındığında; sözleşme ile davacıya devri kararlaştırılan sigortalı müşteri portföyünün devri konusunda bir kısım engeller bulunduğu görülmekle birlikte, davalıların üstlendiği portföy devri konusunda yeterli çabayı sarf etmediği, davalı şirketin tasfiye sürecinin başlatılmadığı gibi, sözleşmeye aykırı olarak davalı şirketçe poliçe yenileme faaliyetlerine de devam edildiği sabittir.Sözleşmede davalıların 1 ağustos 2016 tarihinden 31 temmuz 2017 tarihine kadar portföylerinden 296.491-TL komisyon geliri elde ettiklerini beyan ettikleri ve devam edecek 1 yıllık dönem olan 1 ağustos 2017 -31 Temmuz 2018 tarihine kadar yılı üçer aylık dönemlere bölerek 1.dönem 84.654-TL ,2.dönem 81.165-TL, üçüncü dönem 55.365-TL olmak üzere toplam 221,184-TL hedef komisyon geliri belirledikleri, ancak üç dönem tamamlanmasına rağmen davacının ödediği bedele karşılık 102.384,56-TL komisyon geliri elde ettiği belirlenmiştir. Davacı vekili sözleşmenin 1 yıl süreli akdedilmediğini, uzun yıllar portföyden yararlanma amacı olduğunu ileri sürse sözleşme haklı fesih bildirimi ileriye yönelik ortadan kalktığından elde edilen gelirin davacı açısından sebepsiz zenginleşme teşkil edeceği, poliçelerin bir kısmından ilerleyen zamanda gelir elde edebileceği gözetilerek elde edilen komisyon gelirinin ödenen bedelden mahsup edilmesinde isabetsizlik bulunmamıştır.Somut olayda, portföy devrinin zorluğu dikkate alınmıştır. Davalılar portföy devrinin yapılması için tüm çabayı gösterdiklerini devri sağladıkların savunmuş iseler de elde edilen sonuç ortada olup, davalıların sözleşmeye bağlı kalmadıkları, elde edilen sonuçtan sebebe doğru gidildiğinde davalıların sözleşmeyi ihlallerinin amaçlanan sonucu engellediği, portföy devrinin sağlanamadığı, davacı tarafından sözleşmenin haklı feshine sebebiyet verdikleri kanaatine varıldığından, bakiye 232.536,44-TL bedele hükmedilmesi hakkaniyete uygun ve mahkemenin bu yoldaki takdiri isabetli bulunmuş, davacı vekili ile davalılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle: Taraf vekillerinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ayrı ayrı ESASTAN REDDİNE, Davacı taraftan alınması gereken 427,60-TL istinaf karar harcının yatırılan 2.000-TL peşin harçtan mahsubu ile fazla olan 1.572,40-TL harcın talep halinde davacıya iadesine, Davalılardan alınması gereken 15.884,56-TL istinaf karar harcından yatırılan 3.971,14-TL harcın mahsubu ile kalan 11.913,42-TL harcın davalılardan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, Taraflarca yapılan istinaf yargı giderinin üzerilerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 07/05/2024