T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2021/2017
KARAR NO: 2024/899
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 23/06/2021
NUMARASI: 2018/850 Esas 2021/513 Karar
DAVA: İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
Davanın kısmen kabulü reddine ilişkin kararın davalı ve katılma yoluyla davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA: Davacı vekili, davalı şirketle 13.6.2016 tarihinde 4 yıl süreli bayilik sözleşmesi - çerçeve protokolü imzalandığını, davalının 18.8.2017 tarihli ihtarname ile sözleşmeyi süresinden önce haksız olarak fesih ettiğini, faturalardan kaynaklı alacaklarının olduğunu, teminat mektubu paraya çevrilerek mahsup yapıldığını ancak dava konusu bakiye faturaların ödenmediğini, yapılan icra takibine itiraz edildiğini ileri sürerek İstanbul .. İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyasındaki itirazın iptali ile davalının takip tutarının %20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.
CEVAP: Davalı davaya cevap vermemiştir.
İLK DERECE MAHKEME KARARI: Mahkemece taraflar arasındaki bayilik sözleşmesinin haksız olarak erken fesih edildiğinin kabulü ile çerçeve protokolün 7. maddesine göre bakiye sözleşme süresine tekabül eden yatırım katılım bedeli tutarının iadesi gerektiği, davacı şirketçe takip konusu yapılan faturaların bir kısmının otomasyon hizmet bedelleri ile davalıya satması için verilen motorin - kurşunsuz benzin ürün bedellerine ilişkin olduğu, böylece oluşan cari hesap bakiyesinin de davalı tarafça davacıya ödenmesinin gerektiğine dayanılarak davanın kısmen kabulü ile; davalı şirketin İstanbul ... İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyasında 193.635,32-TL. asıl alacağa yönelik itirazının iptaline, asıl alacağa takip tarihinden itibaren değişen oranlarda işleyecek (yıllık %9,75 oranını geçmemek üzere) avans faizi uygulanmasına, fazla istemin reddine, %20 oranında hesaplanan icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline, şartları oluşmadığından reddedilen kısım yönünden davalı tarafın kötü niyet tazminatı isteminin reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ: 1-Davacı vekili katılma yoluyla verdiği istinaf dilekçesinde ; takibe konu alacağın faturalara dayandığını, TTK 1530/4 md uyarınca alınmasını takip eden 30 günün sonunda ihtara gerek olmaksızın mütemerrit sayıldığını, davalının ayrıca temerrüde düşürülmesinin gerekmediğini savunarak 13.402,75- TL işlemiş faiz istemi bakımından itirazın iptaline karar verilmesini istemiştir. 2-Davalı vekili; ek raporda itirazlarının karşılanmadığını, davacının hukuka aykırı olarak gayrimaddi hak bedeli talebinde bulunduğunu, bilirkişinin yatırım bedeli yönünden inceleme yaptığını oysa talep edilenin gayrimaddi hak bedeli olduğunu, talep edilen tutarın sözleşmenin kullanılmayan dönemine ilişkin kısmına yönelik de hiçbir inceleme de yapılmayıp faturaya itibar edildiğini, ayrıca cari hesaptan kaynaklanan alacak olduğu iddia edilmiş ise de faturalarda imzalarının olmadığını, davacının sözleşmeye aykırı davranışları nedeniyle sözleşmenin haklı olarak feshedildiğini, Akaryakıt sektöründeki teamüller gereği taraflar arasındaki ticari şartların sadece Çerçeve Protokol'de kararlaştırılmadığını, sunulan Ticari Koşullar başlıklı 13.06.2016 tarihli Protokol uyarınca gerek kar paylaşımı gerekse vadeli olarak mal verileceğinin kararlaştırıldığını, ihtarnamede ticari mutabakata dayanıldığını, bu ticari koşulların 13.06.2016 tarihli protokol'de yazılı olarak hüküm altına alındığını ancak yazılı bu protokolün dikkate alınmadığını, davacı şirkete borçlu bulunmadığı gibi tam tersine 250.000-TL tutarlı teminat mektubunun haksız olarak tazmini nedeniyle tahsil edilen tutarlar kapsamında davacı şirketten alacaklı olduğunu, ek raporda başka alacaklardan mahsup edildiğinin görüldüğü açıklanmışsa da bunun ne şekilde yapıldığının açıklanmayıp davacının mahsup ettiği başka bir alacağı olup olmadığının araştırılmadığını, davacıya başkaca borç bulunmaması nedeniyle bu alacağın akıbetinin araştırılarak müvekkilden tahsil edilen tutarların incelenmesi ve iddia edilen alacağın mahsubu ile en fazla kalan bakiyenin tespiti gerektiğini bildirerek kararın kaldırılarak davanın reddini istemiştir.
GEREKÇE: Dava, Bayilik sözleşmesinin feshi nedeniyle faturalardan kaynaklı alacağın tahsili için yapılan icra takibine vaki itirazın iptali talebine ilişkindir. Taraflar arasında 13.6.2016 tarihli 5 yıl süreli Bayilik Sözleşmesi ve Çerçeve Protokolünün imzalandığı, davalı tarafından 18.8.2017 tarihli ihtarname ile sözleşmenin haklı nedenle feshedildiğinin savunulduğu, davacı tarafından İstanbul 21. İcra Müdürlüğü ... sayılı dosyası ile 8 adet faturaya dayalı olarak ilamsız takip başlatıldığı,Davacı vekili, feshin erken ve haksız olduğunu ileri sürerek 250.000-TL teminat mektubunun paraya çevrilerek alacaklardan mahsubu ile bakiye alacakla ilgili takip yapıldığını bildirmiş, davalı feshin haklı olduğunu davacıya borçları değil alacakları olduğunu ileri sürmüştür. 13.6.2016 tarihli Çerçeve Protokolünün 7. Maddesi "yatırım katılım bedeli" başlığı altında davalıya 5 yıllık Bayilik sözleşmesi kapsamında davacının davalıya 40.000-USD + KDV miktarında yatırım katılım bedelini fatura tarihindeki TCMB döviz alış kuru üzerinden hesaplanacak TL karşılığı olarak ödeneceği, sözleşmenin 5 yıllık süresinden önce Bayi tarafından feshi halinde yatırım katılım bedelinin işlememiş anlaşma dönemine tekabül eden kısmının ödeme tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte ilk yazılı ihbarını müteakip derhal nakden ödenmesi kararlaştırılmıştır.Davalı ticari defterlerinde yatırım katılım bedeli adı altında ödemeler tespit edilmiş ise de;Mahkemece Çerçeve sözleşmesi 7.md kapsamında davacı tarafça davalıya ödenmesi kararlaştırılan 40.000 USD +KDV karşılığı için yapılan ödemeler ile erken fesih nedeni ile ne kadarının iadesi gerektiğinin belirlenmesi gerekir.İcra takibine konu edilen faturalar ,taraf ticari defterlerindeki fatura ve ödeme kayıtları karşılaştırılarak fesih tarihi itibariyle cari alacağın ne kadar olduğu , 31.12.2017 tarihinde borçtan mahsup edildiği belirtilen 250.000-TL teminat mektubunun mahsubunun ne şekilde hangi faturalardan yapıldığının tespit edilmesi gerekir. Davacı vekilince TTK 1530/4-a md uyarınca faturadan 30 gün sonrası için temerrüdün gerçekleşeceği ileri sürülerek işlemiş faize ilişkin istinaf talebinde bulunulmuş ise de; ilgili maddenin tedarik sözleşmeleri kapsamında değerlendirildiği, Bayilik sözleşmesine uygulanması sözkonusu olmadığından işlemiş faize ilişkin istinaf sebebi yerinde görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle ; akdin feshi tarihi itibariyle davalının cari borcu ,yatırım katılım bedelinden iadesi gereken bedelden ; gerek teminat mektubu tanzimi gerekse varsa yapılan ödemeler nedeniyle tahsilatlar tarihleri ile belirlenerek ; icra takibine konu faturalardan borç kalıp kalmadığı belirlenerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken denetlenemeyen,eksik inceleme içeren rapora dayalı olarak davanın kısmen kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiş,davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile yeniden bilirkişi raporu alınarak sonucuna göre karar verilmek üzere kararın kaldırılmasına ,dava yeniden görülmek üzere dava dosyasının kararı veren mahkemeye gönderilmesine ,işlemiş faize yönelik istinaf nedeni yerinde görülmeyen davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle: 1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, 2-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne; İstanbul 11. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 23/06/2021 Tarih 2018/850 Esas 2021/513 Karar sayılı kararın HMK'nun 353(1)a-6 gereği KALDIRILMASINA; "Dava yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine" Alınması gereken 427,60-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 59,30-TL harcın mahsubu ile kalan 368,30-TL harcın davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, Yatırılan 3.306,81-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde davalıya iadesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 353(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.05/06/2024