T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2021/854
KARAR NO: 2023/1991
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 20. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 18/02/2021
NUMARASI: 2019/1313 Esas 2021/162 Karar
DAVA: İtirazın İptali
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 21/12/2023
Davanın kısmen kabulüne ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA: Davacı vekili; müvekkili banka tarafından kredi borçlusu ... Ltd. Şti. lehine diğer davalıların kefaletiyle genel kredi sözleşmesine istinaden kullandırılan kredi hesabının 27.02.2019 tarihinde kat edildiğini, kat ihtarına rağmen borcun ödenmemesi üzerine davalılar aleyhine İstanbul ... İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, davalıların takibe itirazı üzerine takibin durduğunu belirterek, davalıların takibe yönelik itirazının iptali ile davalılar aleyhine %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.
CEVAP: Davalılar vekili; müvekkili şirketin kredi taksitlerini son gününe kadar düzenli olarak ödediğini,döviz kurlarındaki ani değişikliklerin müvekkillerini zor durumda bıraktığını, yine de müvekkilinin taksiti vadesinden kısa bir sonra ödediğini, ancak davacı banka tarafından müvekkilin hesabının derhal kat edilerek müvekkilinin zor duruma düşürüldüğünü, sözleşme içeriğinde tek taraflı olarak kredi hesabını kat etme yetkisinin bankaya tanınmasının genel işlem koşulu sayıldığını, bu hususun dürüstlük kuralına da aykırılık teşkil ettiğini, banka kredilerinde genellikle banka gözetim otoritelerinin 90 günü aşan geri ödemelere konu kredileri temerrüt tanımına dahil ettiğini,ancak müvekkili şirketin davacıya olan taksitini vadeden kısa bir süre sonra ödemesine rağmen, haksız olarak hesabın kat edildiğini belirterek, davanın reddi ile davacı aleyhine kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEME KARARI: Mahkemece; davalı şirketin vadesinde borcunu ödememesi üzerine hesabın kat edilerek davalılar hakkında icra takibi başlatıldığı, takipten sonra davadan önce yapılan tahsilat nedeniyle iskonto kredisinin büyük oranda sona erdiği, iskonto kredisi yönünden ödemelerin mahsubu sonrası davacı bankanın 512,40-TL asıl alacak (iskonto), 13-TL işlemiş temerrüt faizi, 0,65-TL BSMV olmak üzere toplam 526,05-TL alacak bulunduğu ,asıl alacağa %65,25 oranında temerrüt faizi işletilmesi gerektiği,davadan önce 340.415,80-TL ödendiği, taksitli ticari kredi yönünden davacı bankanın 151.481,94-TL asıl alacak (taksitli kredi), 2.270,34-TL işlemiş faiz, 113,52-TL BSMV, KMH yönünden 31.676,77-TL asıl alacak, 305,05-TL işlemiş faiz, 15,25-TL BSMV olmak üzere toplam 185.862,87-TL alacak hesaplandığı, takibin borçlu davalılar yönünden tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla belirtilen miktar yönünden 151.481,94-TL asıl alacak için takip tarihinden itibaren yıllık %65,25 oranında temerrüt faizi,%5 gider vergisi, KMH yönünden asıl alacağa yıllık %30,24 oranında faizi, %5 gider vergisi uygulanması gerektiği belirtilerek; Davanın kısmen kabulüne, takibin borçlu davalılar yönünden tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla iskonto kredisi bakımından 512,40-TL asıl alacak , 13-TL işlemiş temerrüt faizi, 0,65-TL BSMV olmak üzere toplam 526,05-TL , 512,40-TL asıl alacak için dava tarihinden (18/12/2019) itibaren yıllık %65,25 oranında temerrüt faizi ve %5 gider vergisi uygulanarak devamına, ödenen 340.415,80-TL yönünden talebin reddine; taksitli ticari kredi yönünden 151.481,94-TL asıl alacak 2.270,34-TL işlemiş faiz, 113,52-TL BSMV, olmak üzere toplam 153.865,80-TL alacak için itirazın iptaline ;asıl alacağa yıllık %65,25 oranında temerrüt faizi ve %5 gider vergisi uygulanmasına; KMH bakımından 31.676,77-TL asıl alacak, 305,05-TL işlemiş faiz, 15,25-TL BSMV olmak üzere toplam ,KMH da asıl alacağa %30,24 oranında faiz ve bu faize %5 gider vergisi uygulanarak toplam 31.997.07-TL( (taksitli ticari kredi+KMH =185.862,87-TL) alacağa yönelik yapılan itirazın iptaline, %30,24 oranında faiz ve bu faize %5 gider vergisi uygulanarak devamına, fazla istemin reddine, asıl alacağın (183.671,11-TL) %20'si oranda hesaplanan icra inkar tazminatının davalılardan tahsiline karar verilerek, haklılık durumuna göre harç ve arabuluculuk ücretine hükmedilmiş, ayrıca iskonto kredisinden red edilen kısım bakımından davalılar lehine nispi vekalet ücretine hükmedilmiştir.
İSTİNAF NEDENLERİ: Davacı vekili; bilirkişi raporunda iskonto kredisi yönünden borçluların takip tarihi itibari ile 340.928,20-TL borçlu olduğunun, takip tarihi itibariyle ise müvekkilinin 526.791,07 TL alacaklı olduğunun tespit edildiğini, iskonto kredisi yönünden takipten sonra davadan önce yapılan ödemelerin düşümü sonrası dava tarihi itibari ile müvekkili bankanın 526,05-TL alacağının bulunduğunun hesaplandığını, ödeme emrine itiraz tarihinden sonra ödenen çekler olması sebebi ile dava açılırken dava tarihine kadar işleyecek faiz hesaplanarak, takip çıkışı üzerinden harca esas değer belirlenerek dava açıldığını, ancak mahkemece, 340.415,80-TL ödeme yönünden talebin reddine ve buna bağlı olarak nisbi vekalet ücreti, nisbi karar harcı, arabuluculuk ücreti ve yargı giderine hükmedildiğini, ancak takibe konu borcun kısmen ödendiği durumlarda, ödenmeyen borç tutarına yönelik itirazın iptali davasında, itirazdan sonra ödenen miktar bakımından itirazın iptalinin istenilmesinde hukuki yarar bulunmadığını, dolayısıyla takipten sonra, ancak davadan önce yapılan ödeme yönünden dava açılmasında, müvekkili bankanın hukuki yararının bulunmadığını, bu nedenle ödenen kısım yönünden davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilerek AAÜT'nin 7/2. maddesi hükmü gereğince müvekkili aleyhine maktu vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken nispi vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu, buna bağlı olarak müvekkilince dava açılırken yatırılan peşin harçtan maktu karar harcı olan 59,30-TL'nin mahsubu ile kalan 6.456,26 TL'nin müvekkiline iadesine karar verilmesi gerektiğini, yine arabuluculuk ücreti ile yargı giderlerinin davalılara yükletilmesi gerekirken aksi yönde karar verilmesinin hatalı olduğunu, yine mahkeme tarafından hükmedilen asıl alacaklara takip tarihinden itibaren yıllık %65,25 oranında temerrüt faizine hükmedildiğini, oysa davalılar ile müvekkili arasında akdedilen 08.03.2017 tarihli genel kredi sözleşmesinin 2.7 maddesi gereğince, temerrüt tarihinde aynı tür TL krediler ve hesaplar için bankanın TCMB'ye bildirdiği kısa, orta ve uzun vadeli cari kredi faizlerinden en yüksek oranın %50 fazlası olarak hesaplanacak oranda temerrüt faizi işletilmesi gerektiğini, %90 oranında temerrüt faizine hükmedilmesi gerekirken akdi faiz oranının %50 fazlası oranında temerrüt faizine hükmedilmesinin hatalı olduğunu belirterek, kararın kaldırılarak talepleri gibi karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE: Dava, genel kredi sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili amacıyla başlatılan takibe yönelik itirazın iptali istemine ilişkindir. Mahkemece yapılan yargılama sonucunda, bankaca kullandırılan kredilere fiilen uygulanan akdi faiz üzerinden sözleşmenin 2.7 maddesine göre temerrüt faizi oranını belirleyen bilirkişi raporu benimsenerek, takipten sonra ve davadan önce yapılan ödemelerin mahsubuyla davanın kısmen kabulü ile ödenen miktar nedeniyle davanın reddine karar verilmiş, yargı gideri ve arabuluculuk ücretinin davadaki haklılık durumuna göre taraflar arasında paylaştırılmasına ve ayrıca reddedilen kısım yönünden davalılar lehine nispi vekalet ücretine hükmedilmesine karar verilmiştir. Henüz alacaklı tarafından itirazın iptali davasının açılmadığı bir evrede borçlunun itiraza konu borcu kısmen veya tamamen ödemesi mümkündür ve bunu engelleyen herhangi bir yasa hükmü yoktur. Borçlu, itirazın iptali davası açılmamışken itirazına konu borcu tamamen öderse, alacaklının itirazın iptali davası açmasına gerek kalmayacak ve böyle bir davayı açmakta hukuki yararı bulunmayacaktır. Zira itirazın iptali davası açılmasında amaç, itiraz nedeniyle kanun gereğince kendiliğinden durmuş olan takibin devamını sağlamaktır. Takibin devamı yoluyla elde edilecek olan sonuç (alacağın tahsili), borçlunun tüm borcu ödemesiyle zaten gerçekleşmiş olacağına göre gerçekleşen bu sonucu sağlamak üzere bir dava açılmasında hukuki yarar bulunmayacaktır. Bunun gibi, takibe konu borcun kısmen ödendiği durumlarda da ödenmeyen borç tutarına yönelik itirazın iptali davasında, itirazdan sonra ödenen miktar bakımından itirazın iptalinin istenilmesinde hukuki yararın mevcut olmayacağı kuşkusuzdur. Diğer yandan icra takibine başlanılmasından sonra, itirazın iptali davasının açıldığı tarihten önce TBK'nın 100. maddesine göre, yapılan ödemenin öncelikle işlemiş faiz ve takip masraflarına mahsup edileceği göz önünde bulundurulmalıdır. Somut olayda davacı tarafından icra takibinde toplam 537.586,58-TL alacak talep edilmiş olup, takip tarihinden sonra ve fakat dava tarihinden önce iskonto kredilerine mahsuben borçlu tarafından toplam 340.415,80-TL ödeme yapılmasına rağmen, ödemelerin mahsubu yapılmadan yine 537.586,58-TL dava değeri üzerinden işbu itirazın iptali davası açılmıştır. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda, davacının takip tarihi itibariyle iskonto kredisinden kaynaklanan alacağının 340.928,20-TL olduğu, davalıların toplam 340.415,80-TL ödeme tutarının mahsubu sonucunda 512,40-TL alacak kaldığı, dava tarihine kadar hesaplanan temerrüt faizi ve BSMV ile birlikte 526,05-TL iskonto kredisi alacağı bulunduğu tespit edilmiş ve mahkemece de bu tutar alacağa hükmedilerek, ödeme nedeniyle reddedilen kısım üzerinden davalılar lehine nispi vekalet ücretine hükmedilmiştir. Oysa takip tarihinden sonra ve fakat dava tarihinden önce ödenen 340.415,80-TL bakımından davacının itirazın iptali davası açmasında hukuki yararı bulunmamakta olup, bu kısım bakımından davanın hukuki yarar yokluğundan reddi ile hüküm tarihindeki AAÜT'nin 7/2 maddesi gereğince, davalılar lehine 4.080-TL maktu vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken, nispi ücrete hükmedilmesi doğru olmamıştır.Ancak mahkemece kabul ve reddedilen alacak tutarlarına göre 10.781,86-TL alacak yönünden de davanın esastan reddedildiği sonucuna varılmaktadır. Bu tutar yönünden de davalılar lehine karar tarihi itibariyle yine 4.080-TL vekalet ücretine hükmedilmesi gerekmektedir. Mahkemece; davanın kabul edilen kısmı bakımından hesaplanan 12.732,27-TL karar harcından, davacı tarafça peşin yatırılan 6.515,56-TL harcın mahsubu ile bakiye 6.216.66-TL harcın davalılardan tahsiline karar verilmesinde bir hata olmayıp ,dava tümüyle red edilmediğine göre yatırılan peşin harcın iadesi sözkonusu olmayıp tamamının karar harcına mahsup edilmesi gereklidir.Davacı tarafça yatırılan peşin harçların davalılardan alınarak davacıya verilmesine karar verildiği anlaşılmasına göre, davacı vekilinin harca yönelik istinaf nedeni yerinde değildir. Yine davanın kısmen kabulü nedeniyle yargı gideri ile arabuluculuk ücreti bakımından davanın kabul ve red oranına göre (kabul %34,67, red %65,33 kabul) paylaştırılmasında isabetsizlik yoktur. Davanın hukuki yarar yokluğundan reddi ile esas bakımından reddi arasında yargı giderleri hesaplamasında bir farklılık teşkil etmediğinden yargı giderine yönelik istinaf nedeni de yerinde değildir. Genel kredi sözleşmesinin 2.7 maddesinde; temerrüt halinde, temerrüt tarihinde aynı tür TL krediler ve hesaplar için bankanın TCMB'ye bildirdiği kısa, orta ve uzun vadeli cari kredi faizlerinden en yüksek oranın %50 fazlası olarak hesaplanacak oranda temerrüt faizi uygulanacağı hüküm altına alınmıştır. Yargıtay 11 HD ve kapatılan 19. HD ile HGK'nın yerleşik kararları; temerrüt faizine esas alınacak faiz oranı, banka tarafından müşterilerine fiilen uygulanan faiz oranı olup, bankanın talep ettiği oranda temerrüt faizi işletilebilmesi için TCMB'ye bildirilen oranın değil, belgelenmesi halinde bankanın fiilen uyguladığı akdi faiz oranlarının esas alınması gerekmektedir. Bankalar tarafından TCMB'ye uygulanacağı bildirilen, ancak müşterilerine uygulamadıkları en yüksek faiz oranları, temerrüt faizinin belirlenmesine esas alınmamaktadır. Somut olayda dayanak kredi sözleşmelerinde ayrıca bir akdi veya temerrüt faiz oranı belirlenmemiştir. Ancak bu konuda davacı banka tarafından dosyaya sunulan 23.09.2020 tarihli hesap ekstresine konu krediye yıllık %43,50 oranında akdi faiz uygulandığı tespit edilmiş olup, hükme esas alınan bilirkişi raporunda da bu oranın %50 fazlası olmak üzere %65,25 oran üzerinden hesaplama yapılmıştır. Bu durumda davacı banka tarafından belgelenen fiilen uygulanan akdi faiz oranına göre tespit edilen temerrüt faizi oranından hesaplama yapılması yerinde olup, davacı vekilinin %90 oranda temerrüt faizi işletilmesi gerektiği yönündeki istinaf nedeni yerinde görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle; takipten sonra ve davadan önce ödenen kısım bakımından davanın hukuki yarar yokluğu nedeniyle reddine karar verilerek bu kısım bakımından davalılar lehine maktu vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken, davanın esastan reddi ile buna bağlı olarak nispi vekalet ücretine hükmedilmesi doğru değil ise de, yapılan hata/eksiklik yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılarak,yeniden karar verilerek hükmün kesinleşen kısımları da aynen tekrar edilerek ,davadan önce ödenen 340.415,80-TL bakımından davanın hukuki yarar yokluğundan reddine,fazla istemin yerinde olmadığından reddine, aleyhe istinaf olmadığından davalılar yararına ilk derece mahkeme karar tarihinde yürürlükte olan tarife esas alınarak davalılar lehine hukuki yarar yokluğu nedeniyle reddedilen kısım bakımından 4.080-TL,esastan reddedilen kısım bakımından 4.080-TL vekalet ücreti takdir edilerek davacıdan tahsili davalılara ödenmesine karar verilmiştir.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, İstanbul 20. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2019/1313 Esas - 2021/162 Karar sayılı 18/02/2021 tarihli kararının, HMK.'nun 353(1)b-2 gereği KALDIRILMASINA; "Davanın kısmen kabulü ile; borçlu davalılar yönünden tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla İstanbul ... İcra Dairesinin ... esas sayılı icra dosyasında davalıların itirazlarının; a) İskonto kredi alacağı yönünden takip tarihinden sonra yapılan ödemelerin mahsubu sonrası borçlu davalıların itirazının 512,40-TL asıl alacak (iskonto), 13-TL işlemiş temerrüt faizi, 0,65-TL BSMV olmak üzere toplam 526,05-TL alacak yönünden iptaline, takibin devamına, 512,40-TL asıl alacağa dava tarihinden (18/12/2019) itibaren yıllık %65,25 oranda temerrüt faizi ve %5 gider vergisi işletilerek devamına, İskonto kredisi alacağının takipten sonra dava tarihinden önce ödenen toplam 340.415,80-TL bakımından davanın hukuki yarar yokluğundan reddine, b) Taksitli ticari kredi bakımından borçlu davalıların takibe itirazının 151.481,94-TL asıl alacak, 2.270,34-TL işlemiş faiz, 113,52-TL BSMV olmak üzere toplam 153.865,80-TL alacak için iptaline , KMH bakımından 31.676,77-TL asıl alacak (KMH) 305,05-TL işlemiş faiz, 15,25-TL BSMV olmak üzere 31.997,07-TL alacak için iptaline (taksitli kredi ve KMH toplamı 185.862,87-TL) alacak yönünden iptaline, takibin 185.862,87-TL üzerinden devamına, 151.481,94-TL asıl alacağa takip tarihinden itibaren yıllık %65,25 oranında temerrüt faizi ve %5 gider vergisi, 31.676,77-TL asıl alacağa ise takip tarihinden itibaren yıllık %30,24 oranında faiz ve %5 gider vergisi uygulanmak suretiyle devamına, fazla istemin reddine, c) Asıl alacağın (183.671,11-TL) %20'si oranında hesaplanan 36.734,22-TL icra inkar tazminatının davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine," İlk derece mahkemesine ilişkin olarak; "Alınması gereken 12.732,27-TL karar harcından davacı tarafından mahkeme veznesine yatırılan 6.515,56-TL ve icra dosyasına yatırılan 2.665,08-TL olmak üzere toplam 9.180,64-TL peşin harcın mahsubu ile kalan 3.551,63-TL harcın davalılardan müteselsilen alınarak Hazineye gelir kaydına, Davacı tarafından yatırılan toplam 9.225,04-TL harcın davalılardan müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, Davacı tarafından yapılan 1.800-TL bilirkişi ücreti ve 123-TL tebliğ masrafı olmak üzere toplam 1.923-TL yargı giderinin davanın kabulü oranında hesaplanan 666,73-TL'sinin davalılardan müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, kalanın davacı üzerinde bırakılmasına, 6325 Sayılı Kanunun 18/A-13 maddesi uyarınca zorunlu arabuluculuk gideri olan 1.320-TL'nin davadaki haklılık durumuna göre 457,66-TL'sinin müteselsilen davalılardan, geri kalan 862,34-TL'sinin davacıdan tahsil edilerek Hazineye gelir kaydedilmesine, Davacı lehine takdir olunan 21.497,22-TL vekalet ücretinin davalılardan müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, Davanın hukuki yarar yokluğu nedeniyle reddedilen kısım bakımından 4.080-TL ve esastan reddedilen kısım bakımından 4.080-TL olmak üzere toplam 8.160-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine, " Yatırılan 59,30-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde davacıya iadesine, Davacı tarafından yapılan 48-TL istinaf yargı giderinin davanın kabulü oranında hesaplanan 17-TL'sinin davalılardan müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, kalanın davacı üzerinde bırakılmasına, Gerekçeli kararın bir örneğinin taraf vekillerine tebliğine, HMK 'nun 361/1. maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabileceğine, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle karar verildi. 21/12/2023