T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 31. HUKUK DAİRESİ
Esas No: 2025/915 - Karar No:2025/939
T.C.
ANKARA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
31. HUKUK DAİRESİ
(İnceleme Aşamasında Esastan Red HMK 353/1-b.1 md)
ESAS NO: 2025/915
KARAR NO: 2025/939
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
K A R A R
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: ANKARA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ARA KARAR TARİHİ: 11/07/2025
NUMARASI: 2021/566 E- DERDEST
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan )
TALEP KONUSU: İhtiyati Tedbirin Kaldırılması
KARAR TARİHİ:23/10/2025
KARAR YAZIM TARİHİ:24/10/2025
Davacı vekili tarafından davalı aleyhine eser sözleşmesinden kaynaklanan menfi tespit davasında mahkemece verilen ihtiyati tedbirin kaldırılması talebinin reddine ilişkin karara karşı süresi içinde davacı-davalı ... istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan incelemede;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Asıl dava ve birleşen bir kısım davalarda davacı ...; HMK md. 114/1-h uyarınca "hukuki yarar", bir davanın esasına girilebilmesi için mutlaka var olması gereken emredici bir dava şartı olduğunu, öğretide Prof. Dr. Baki Kuru, hukuki yararı "dava açılmasında meşru ve korunmaya değer bir çıkarın varlığı" olarak tanımlamakta ve "aynı konuda bir başka koruma mekanizması zaten mevcutsa" yeni dava açılmasını reddettiğini, davacıların, Ankara'da derdest bir davada tüm savunma hakları varken ikinci bir dava açmaları, Yargıtay'ın istikrarlı içtihatlarına göre hukuki yarardan yoksun olduğunu, Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin 26.06.2003 T., 2003/1583 E., 2003/3552 K. sayılı kararında bu durumun; “Menfi tespit davasında ileri sürülen iddialar, itirazın iptali davasında savunma sebebi olarak ileri sürülebileceğinden, borçlunun menfi tespit davası açmakta hukuki yararı bulunmamaktadır.” şeklinde açıkça hükme bağlandığını, tedbire dayanak teşkil eden Araç'taki dava, hukuken ölü doğmuş, temeli çürük bir dava olduğunu, hukuken hiç doğmaması gereken bir davaya dayanılarak verilen ihtiyati tedbirin ayakta kalmasının düşünülemeyeceğini, HMK md. 393/1, ihtiyati tedbir kararının 1 hafta içinde uygulanmasının talep edilmesini emredeceği ve uyulmaması halinde kararın kendiliğinden kalkacağını hükme bağlanacağını, Öğretide Prof. Dr. Necip Kocayusufpaşaoğlu'nun, bu sürenin kamu düzenine ilişkin olduğunu ve süresi geçen kararın mahkemece re'sen uygulanamayacağını belirttiğini, davacıların ise 27.04.2022 tarihli kararın uygulanmasını bir yıldan fazla bir süre sonra talep ettiğini, Yargıtay 12. Hukuk Dairesi'nin 2017/6835 E. – 2018/801 K. sayılı kararında da vurgulandığı üzere; "İhtiyati tedbir kararının uygulanması bir haftalık sürede talep edilmemiştir. Bu durumda karar kendiliğinden hükümsüz hale gelmiştir. Mahkemenin re'sen uygulama yapması usul ve yasaya aykırıdır." Bu talep, hukuken yok hükmünde olan bir kararı canlandırmaya yönelik geçersiz bir çaba olduğunu, HMK md. 396, "durum ve koşulların değişmesi" halinde tedbirin kaldırılabileceğini düzenlendiğini, tedbire dayanak teşkil eden Araç Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2022/55 E. sayılı davasının, başından itibaren dava şartı olan "hukuki yarar"dan yoksun olduğunu, tedbire dayanak olan davanın, "hukuki yarar" gibi kamu düzenine ilişkin bir dava şartından yoksun olduğunun tespiti, HMK md. 396 anlamında "koşulların değişmesi" halinin en bariz ve en ağır şekli olduğunu, artık tedbirin ayakta kalmasını sağlayacak meşru bir hukuki zemin kalmadığını, Yargıtay 12. Hukuk Dairesi'nin 2018/801 K. sayılı kararının ruhuna göre; "Daha önce ihtiyati tedbirin uygulanmasına karar verilmiş olsa dahi, bu kararın dayanağı olan davanın hukuki yarardan yoksun olduğu anlaşılırsa, dava şartı yokluğuna dayalı olarak tedbirin kaldırılması mümkündür." Yine Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin 2015/10046 E., 2016/2145 K. sayılı kararının özü itibarıyla; "Tedbire konu davada hukuki yarar bulunmadığı sonradan ortaya çıkarsa, HMK 396. madde gereği 'koşullar değiştiği' kabul edilerek tedbirin kaldırılması istenebilir." ayrıca davacıların eylemlerinin, TMK md. 2 kapsamında tipik bir "hakkın kötüye kullanılması" örneği olduğunu, beyan ederek birleşen 2022/55 Esas sayılı dosyasının, "hukuki yarar yokluğu" (HMK md. 114/1-h) nedeniyle hukuken sakat bir dava olduğunun tespitini, tedbir kararının, süresinde uygulanmaması (HMK md. 393/1) nedeniyle kanun gereği kendiliğinden hükümsüz hale geldiğinin tespitini, davacıların iddialarını ispatlayacak temel delilleri sunmaktan kaçınmaları (HMK md. 222, 324) nedeniyle tedbirin esas yönünden de dayanaksız kaldığının tespitini, tüm bu sebeplerle hukuka aykırı hale gelen ihtiyati tedbir kararının, HMK md. 396 gereğince derhal kaldırılmasını talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ :
Mahkemece; "Yapılan incelemede davacı ...'nın 25/01/2024 tarihli ihtiyati tedbir kararının kaldırılması talebi üzerine Mahkememizin 06/02/2024 tarihli ara kararı ile davacının ihtiyati tedbir kararının kaldırılması talebinin reddine karar verildiği görülmüştür.
Aynı talep üzerine Mahkememizce 06/02/2024 tarihli ara karara esas yapılan araştırmada talep edenin talep dilekçesinde belirttiği hususların incelenebilmesi bakımından talep edenin dilekçesindeki taleplere ilişkin hususlarla ilgili olarak ihtiyati tedbirin uygulanmasının talep tarihine ilişkin mahkememizce Araç İcra Müdürlüğüne ve Araç Asliye Hukuk Mahkemesine yazı yazılmıştır.
Araç İcra Dairesi'nin 02/02/2022 tarih, 2021/2086 Esas sayılı cevabi yazısında Müdürlük dosyasında Araç Asliye Hukuk Mahkemesinin 2022 / 55 Esas sayılı dosyasından verilen ihtiyati tedbir kararı gereği dosyadaki paranın alacaklıya ödenmemesi konusundaki tedbir kararına binaen dosyaya depo edilen ödemeler alacaklıya ödenmemiştir ayrıca usulsüz tebliğ şikayetine ilişkin Araç İcra Hukuk Mahkemesinin 2022/9 Esas sayılı kararı Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 32. Hukuk Dairesinin kararının kesinleşmesiyle ilgili tensip tutulmuş olup, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 32. Hukuk Dairesinin kararı gereği usulsüz tebliğ şikayetinin kabul edildiği tebliğ tarihinin 22/04/2022 olarak düzeltildiği; bu kapsamda icra takibinin 03/05/2022 tarihinde kesinleştiği ayrıca B.A.M kararında itirazın değerlendirildiği ve red kararı verildiği bu doğrultuda icra takibinin Borçlu ... açısından takibin devamına; İcra Dosyasına meftun alacağa ilişkin olarak açılmış menfi tespit davası bulunduğu bu dava ile ilgili olarak hukuki sürecin işlediği ve Araç Asliye Hukuk Mahkemesinin 2022/55 Esas sayılı dosyasına teminat yatırıldığı gözetildiğinde şu aşamada dosyaya yatırılan paranın alacaklıya ödenmemesine karar verildiği, borçlu vekilince yeni belirlenen tebliğ tarihine ilişkin olarak borçlu vekilince herhangi bir talepte bulunulmadığı ve u hususta resen bir karar verilmediği, İstinaf ilamının sonuç kısmının lafzi olarak uygulandığı ayrıca borçlu ...'nın yatırmış olduğu teminat ve ödemeler alacaklı ve borçlunun haklarının zayi olmaması için ... Şubesi nezdinde müdürlük adına açılan vadeli hesapta bekletilmekte olup günlük faiz işlediğini, gelinen aşamada dosyada mevcut bulunan ödemeler alacaklıya ödenmemiş olup borçlular ... ve ... İnşaat Tekstil Gıda Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi hakkında icra takibi devam etmekte olduğu bildirilmiştir.
Araç Asliye Hukuk Mahkemesi'nin (Asliye Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) 02/02/2024 tarih, 2022/55 Esas sayılı dosyası ile ihtiyati tedbir konulu cevabi yazısında, 27/04/2022 tarihli ihtiyati tedbir kararına davalı tarafından itiraz edilmesi nedeniyle 11/10/2022 tarihli ara karar ile; "1-Davalının mahkememizin 27/04/2022 tarihli ihtiyati tedbir kararına itirazının kabulü ile davacılar tarafından Araç İcra Müdürlüğü'nün 2021/2086 esas sayılı dosyasına iki hafta içerisinde borç miktarının faiz, ferileri ve takip giderleri ile birlikte icra dosyasına yatırılması ve mükerrer olmamak kaydıyla İİK'nun 72/3 maddesi gereği asıl alacağın %15'i oranında teminatın (nakit veya kati ve süresiz banka teminat mektubu olarak) mahkeme veznesine sunulması halinde icra dosyasına yatırılan paranın dava sonuçlanıncaya kadar davalı alacaklıya ödenmemesine, 2-Verilen kesin süre içerisinde dosya borcu ve teminatının yatırılmaması halinde 27/04/2022 tarihli ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasına" karar verildiği, karara karşı davacılar vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine; Ankara B.A.M. 31.H.D.'nin 2022/1146 Esas, 2022/1107 Karar sayılı, 29/11/2022 tarihli ilamı ile "2-Araç Asliye Hukuk Mahkemesi(Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla)'nin 11/10/2022 tarih ve 2022/55-Esas sayılı ara kararının HMK'nın 353/1-b.2 maddesi gereğince KALDIRILMASINA, 3-Mahkemenin 27/04/2022 tarihli ihtiyati tedbir ara kararına davalı tarafından yapılan itirazın REDDİNE," karar verildiği, Mahkememizin 27/04/2022 tarihli ihtiyati tedbir kararına istinaden 49.693,72 TL teminat bedelinin 14/06/2023 tarihinde mahkeme veznesine depo edildiği, davacılar vekili tarafından sunulan 14/06/2023 tarihli dilekçe ile Araç İcra Müdürlüğü'nün 2021/2086 esas sayılı dosyasına müzekkere yazılarak icra dosyasına ödenecek olan paranın alacaklıya ödenmesinin durdurulduğuna dair müzekkere yazılmasının talep edilmesi üzerine Araç İcra Dairesi'ne yazılan 15/06/2022 tarihli yazımız ile 27/04/2022 tarihli ihtiyati tedbir kararı gereğince işlem yapılmasının talep edildiği bildirilmiştir.
İhtiyati tedbire Araç Asliye Hukuk Mahkemesi'nin (Asliye Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) 02/02/2024 tarih, 2022/55 Esas sayılı dosyası ile "1-Davacının ihtiyati tedbir talebinin kabulüne, davacının takibe konu 331.291,46.-TL alacağın yüzde on beşi olan 49.693,72-TL teminat göstermesi karşılığında, icra veznesindeki paranın alacaklıya (davalıya) ödenmemesine dair ihtiyati tedbir kararı verilmesine" karar verildiği karara itiraz üzerine davalı tarafından itiraz edilmesi nedeniyle 11/10/2022 tarihli ara karar ile; "1-Davalının mahkememizin 27/04/2022 tarihli ihtiyati tedbir kararına itirazının kabulü ile davacılar tarafından Araç İcra Müdürlüğü'nün 2021/2086 esas sayılı dosyasına iki hafta içerisinde borç miktarının faiz, ferileri ve takip giderleri ile birlikte icra dosyasına yatırılması ve mükerrer olmamak kaydıyla İİK'nun 72/3 maddesi gereği asıl alacağın %15'i oranında teminatın (nakit veya kati ve süresiz banka teminat mektubu olarak) mahkeme veznesine sunulması halinde icra dosyasına yatırılan paranın dava sonuçlanıncaya kadar davalı alacaklıya ödenmemesine, 2-Verilen kesin süre içerisinde dosya borcu ve teminatının yatırılmaması halinde 27/04/2022 tarihli ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasına" karar verildiği, karara karşı davacılar vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine; Ankara B.A.M. 31.H.D.'nin 2022/1146 Esas, 2022/1107 Karar sayılı, 29/11/2022 tarihli ilamı ile "2-Araç Asliye Hukuk Mahkemesi (Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla)'nin 11/10/2022 tarih ve 2022/55 Esas sayılı ara kararının HMK'nın 353/1-b.2 maddesi gereğince KALDIRILMASINA, 3-Mahkemenin 27/04/2022 tarihli ihtiyati tedbir ara kararına davalı tarafından yapılan itirazın REDDİNE," karar verildiği, üzerine davalı tarafından itiraz edilmesi nedeniyle 11/10/2022 tarihli ara karar ile; "1-Davalının mahkememizin 27/04/2022 tarihli ihtiyati tedbir kararına itirazının kabulü ile davacılar tarafından Araç İcra Müdürlüğü'nün 2021/2086 esas sayılı dosyasına iki hafta içerisinde borç miktarının faiz, ferileri ve takip giderleri ile birlikte icra dosyasına yatırılması ve mükerrer olmamak kaydıyla İİK'nun 72/3 maddesi gereği asıl alacağın %15'i oranında teminatın (nakit veya kati ve süresiz banka teminat mektubu olarak) mahkeme veznesine sunulması halinde icra dosyasına yatırılan paranın dava sonuçlanıncaya kadar davalı alacaklıya ödenmemesine, 2-Verilen kesin süre içerisinde dosya borcu ve teminatının yatırılmaması halinde 27/04/2022 tarihli ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasına" karar verildiği, karara karşı davacılar vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine; Ankara B.A.M. 31.H.D.'nin 2022/1146 Esas, 2022/1107 Karar sayılı, 29/11/2022 tarihli ilamı ile "2-Araç Asliye Hukuk Mahkemesi(Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla)'nin 11/10/2022 tarih ve 2022/55-Esas sayılı ara kararının HMK'nın 353/1-b.2 maddesi gereğince Kaldırılmasına, 3-Mahkemenin 27/04/2022 tarihli ihtiyati tedbir ara kararına davalı tarafından yapılan itirazın reddine," karar verildiği ve ihtiyati tedbir kararı sürecine ilişkin olarak Bölge Adliye Mahkemesi denetiminde geçtiği ve 27/04/2022 tarihli tedbir kararının kesinleştiği anlaşılmıştır.
Araç İcra Müdürlüğü'nün ve Araç Asliye Hukuk Mahkemesi'nin cevabi yazılarından davacılar vekili tarafından sunulan 14/06/2023 tarihli dilekçe ile Araç İcra Müdürlüğü'nün 2021/2086 esas sayılı dosyasına müzekkere yazılarak icra dosyasına ödenecek olan paranın alacaklıya ödenmesinin durdurulduğuna dair müzekkere yazılmasının talep edilmesi üzerine Araç İcra Dairesi'ne yazılan 15/06/2022 tarihli yazımız ile 27/04/2022 tarihli ihtiyati tedbir kararı gereğince işlem yapılmasının talep edildiğinin ve tedbir kararının devam ettiğinin mahkememize bildirildiği anlaşılmıştır.
6100 sayılı HMK'nın durum ve koşulların değişmesi sebebiyle tedbirin değiştirilmesi veya kaldırılması başlıklı 396. maddesinde Durum ve koşulların değiştiği sabit olursa, talep üzerine ihtiyati tedbirin değiştirilmesine veya kaldırılmasına teminat aranmaksızın karar verilebilir. (2) İtiraza ilişkin 394 üncü maddenin üçüncü ve dördüncü fıkrası, kıyas yoluyla uygulanır, hükmü mevcuttur.
Davacı tarafça 06/02/2024 tarihinden bu yana tedbir kararının kaldırılmasını gerektirecek durum ve koşulların değiştiğine ilişkin delil ibraz edilmediğinden davacı ...'nınihtiyati tedbir kararının kaldırılması talebinin reddine" karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davacı-davalı ... istinaf dilekçesinde özetle; hukuken yok olan bir dava üzerine kurulan ve yine yok hükmünde olan ve sebebi de artık yok olan bir tedbirin devamına karar verilmesi anayasal hakların ihlali niteliğinde olduğunu, 2022/55 Esas sayılı davanın hukuki yarar yokluğu nedeniyle reddi gerektiğini, bu davanın açılmasında hukuki yarar olmadığından buna dayalı olarak verilen ihtiyati tedbirin de hukuki olmadığını, tedbirin süresinde uygulanmadığı için kendiliğinden ortadan kaldığını, tedbirin esasen sebepsiz kaldığını, davanın başından itibaren dava şartı olan hukuki yarardan yoksun olduğunu, bu nedenle 2022/55 esas sayılı dosyada ihtiyati tedbir kararın kaldırılması gerektiğini belirterek, mahkeme kararının kaldırılmasını istemiştir.
GEREKÇE:
Talep, eser sözleşmesinden kaynaklanan menfi tespit-alacak davasında ihtiyati tedbirin kaldırılması istemine ilişkindir.
İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu (HMK)'nun 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Mahkemece, dosya kapsamındaki bilgi, belge ve toplanan deliller değerlendirilerek yasal düzenlemelere uygun ve isabetli gerekçeyle karar verilmiş olduğu, ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla davacı/davalı ...'nın istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-İhtiyati Tedbirin kaldırılmasını talep eden davacı/davalı ...'nın istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,
2-Adli yardım talebi kabul edildiğinden harç konusunda karar verilmesine yer olmadığına,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 362/1-f maddesi gereğince KESİN olmak üzere 23/10/2025 tarihinde oybirliği ile karar verilmiştir.
Başkan Üye Üye Katip