T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2025/235
KARAR NO: 2025/241
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 30/03/2023
NUMARASI: 2022/849 Esas - 2023/263 Karar
DAVA: Banka Teminat Mektubunun Hükümsüzlüğünün Tespiti
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 17/02/2025
Davanın usulden reddine ilişkin verilen kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA: Davacı vekili; müvekkili şirket ile Suriye Arap Cumhuriyeti'nin Devlet Elektrik Enerjisi Kurumu olan ... (...) arasında 22.09.2004 tarihli ekte yer alan sözleşme imzalandığını, sözleşmenin konusu Kuzey Halep, Hama, Hasakeh ve Rakka kentlerinde dört adet ... Konvansiyonel Dış Trafo Merkezi için gerekli ekipmanın tedarik edilmesi işi olduğunu, sözleşme konusu iş müvekkili ... tarafından tam ve eksiksiz olarak yerine getirildiğini ve malzemelerin davalı Kamu Kurumu ...'ye 2009 yılında sahada teslim edildiğini, yapılan iş karşılığında da faturalar düzenlendiğini ve bedellerinin ... tarafından ödendiğini, ... tarafından ...'e hitaben gönderilen yazılarda ... tarafından üstlenilen işin yapıldığının açıkça anlaşıldığını, bu durum bizzat davalı tarafından da ikrar edildiğini, ancak, sözleşme kapsamında sunulan teminat mektuplarının iadesi için de gerekli olan kesin kabul işlemleri ... tarafından yapılmadığını, bunun nedeni Suriye'de 2011 yılında başlayan ve devam etmekte olan savaş hali ve davalı ile iletişim kurulamaması olduğunu, ...'in de taraf olduğu sözleşme konusu iş, DAEŞ (IŞID) Terör Örgütü, Suriye Rejimi, Koalisyon Güçleri ve savaşan diğer tarafların tamamının yer aldığı ve en şiddetli çatışmaların olduğu Rakka, Hama, Halep ve Hasakeh bölgelerinde bulunduğunu, bölgede bulunan savaş nedeniyle Suriye Rejimi ve Diğer Örgütler arasında bulunan egemenlik alanları her geçen gün farklılık göstermeye devam ettiğini, banka teminat mektupları ...'ye, diğer davalı ... üzerinden sunulduğunu, işin tamamlanmış olması ve mektupların müvekkili şirkete iadesi gerekmesine rağmen, süren savaş ve davalı ...'nin bu sebeple yönetim fonksiyonlarını gereği gibi yerine getirememesi nedeniyle iade edilmediğini, ancak ilgili mektupların, müvekkili şirket tarafından her yıl süresi uzatılarak yenilenmeye devam ettiğini, kötü niyetli olarak mektupların paraya çevrilmesine engel olmak için bugüne kadar mektupların tarihlerinin uzatılarak yenilenmesinin devam ettiğini, müvekkilinin iyi niyetinin açık bir göstergesi olan ve muhatabı ile iletişimi olmamasına rağmen yıllarca sürdürdüğü bu durumun devamının artık kendisinden beklenmesi haksız ve ticari hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, müvekkilden kaynaklı olmayan yurt dışındaki söz konusu durum nedeniyle Müvekkili şirketin teminat mektuplarının yarattığı maliyete ve teminat mektuplarının nakde çevrilmesi riskine katlanmasının kendisinden beklenemeyeceğini, davalı ... tarafından sözleşmenin imza tarihi olan 2009 yılından bu yana herhangi bir talepte bulunulmadığını, teslim edilen malzemelere herhangi bir itirazda bulunulmadığını, müvekkili tarafından sözleşmeden doğan tüm edimlerin yerine getirildiğini, haksız olarak iade edilmeyen 1.059.694,54-USD bedelli ve 750.691,13-EURO bedelli teminat mektuplarının iptali amacıyla iş bu davayı açmak zorunluluğu doğduğunu, bu nedenlerle nakde çevrilmesi tedbiren önlenen ve tarafına iadesi gereken 1.059.694,54-USD tutarlı ve 750.691,13-EURO bedelli teminat mektuplarının iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
TEFRİK:Mahkemece;Mahkemenin 2016/1158 esas sayılı dosyasında davacı tarafından teminat mektubu lehtarı Suriye Elektrik Üretimi ve İletimi Kamu Kurumu (...) ile davalı ... T.A.Ş aleyhine açılan davada banka hakkındaki davanın tefrikine karar verilerek dosya ... Esas sırasına kaydedilerek yargılamaya devam edilmiştir.
CEVAP: Davalı banka vekili, müvekkili bankaya husumet yöneltilemeyeceğini, husumet sadece dava konusu teminat mektuplarının lehtarına yöneltilebileceğini, Yargıtay içtihatlarının da bu yönde olduğunu, davacı tarafından sunulan kontrgarantiler Müşteri İstek Formunda teminat akreditifiyle ilgili uyuşmazlıklarda Suriye Kanun ve Mahkemeleri’nin yetkili olduğu açık bir biçimde belirtildiğini, yetkisizlik nedeni ile davanın reddi gerektiğini, sadece verilecek olan hükmü uygulayacak 3.kişi olduğunu, mahkemece davacı talepleri uygun görülürse dava konusu teminat mektupları iptal edilecek, karar kesinleşince bankaya ibraz edileceğini ve müvekkili banka iş bu ilama dayanarak teminat mektuplarını iptal ederek risk çıkışını sağlayacağını, yasal olarak tek rolünün bu olduğunu, esasa girilmesi halinde davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEME KARARI: Mahkemece; davacı tarafından; davacı ile ... (...) arasında akdedilen eser sözleşmesinin teminatı olmak üzere davalı bankaca verilen teminat mektubunun bedelsiz kaldığını, davacının ... Kurumuna borcu bulunmadığını, iade edilmesi gereken teminat mektubunun iade edilmediğini belirtilerek garanti veren davalı banka ile lehtar aleyhine bedelsiz kalan teminat mektubunun iptali istemiyle dava açıldığını, davalı banka yönünden tefrik edilen davada davalının taraf sıfatı bulunup bulunmadığı hususunda ihtilaf oluştuğunu, davacı, teminat mektubunun bedelsiz kaldığını, taraflar arasındaki eser sözleşmesi kapsamında yükümlülüklerini yerine getirdiğini ve sözleşmenin sona erdiğini ileri sürdüğünü, davacı ile davalı banka arasında teminat mektubuna ilişkin garanti sözleşmesi dışında bir ilişki bulunmadığını, bu tür bir davada banka ile diğer davalı arasında ihtiyari veya zorunlu dava arkadaşlığı bulunmadığını, davadaki taleplere göre bankadan talep edilen bir talep sonucu bulunmadığı gibi banka yönünden hüküm verilmesini gerektirecek bir husus da bulunmadığını, davalının taraf sıfatının bulunmadığı anlaşılmakla davanın usulden reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacı vekili; Mahkeme kararına dayanak olarak sunulan Yargıtay kararlarının güncel olmadığını ,güncel kararlarda bankanın da işbu davalarda taraf olarak gösterilmesi gerektiğine hükmedildiğini , Yargıtay 23. HD nin 11.02.2019 tarihinde verdiği kararda, bankanın taraf olduğu davalarda teminat mektuplarının iptaline karar verilebileceği, bankanın taraf gösterilmemesi halinde ise yalnızca teminat mektubunun iadesine karar verilebileceğini işaret edildiğini ,Yargıtay 11. HD nin emsal kararında da, işgal altındaki Irak'ta yerleşik bir kuruma sunulan teminat mektubunun iptali için yapılan başvuruda, teminat mektubunun hükümsüzlüğüne karar verirken, bankanın da bu davanın tarafı ve kararın muhatabı olacağını belirttiğini ,davanın ... ve diğer davalı ... birlikte taraf gösterilerek açılmış olup banka tek başına taraf gösterilmediğini bankanın taraf sıfatı olduğu konusunda ihtilaf bulunmuyor olup davayı tefriki ve işbu davada verilen red kararının haksız olduğu ileri sürerek kararın kaldırılmasına,dosyanın yeniden İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2016/1158 E. sayılı dosyası ile birleştirilmesine ve yargılamanın ilgili dosya üzerinden yürütülmesine,karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE: Eldeki dava: davalı banka tarafından düzenlenen, davacı ile dava dışı ... İdaresi arasında satım akdinin teminatı olarak karşı yana verilen ve dava tarihi itibariyle süresi uzatılan iki adet teminat mektubunun edimlerini yerine getirmesine rağmen sözleşmenin karşı yanı Devlette çıkan iç karışıklıklar ve savaş hali nedeniyle iade edilmeyen teminat mektupları bakımından banka açısından risk kalmadığı, işin teslim edilip karşı yan tarafından tüm satım bedellerin ödendiği, teminat mektubu nedeniyle bugüne kadar bir talepte bulunulmadığı ileri sürülerek ... ve teminat mektubunu veren bankaya karşı açılan risk kalmadığından teminat mektubunun hükümsüzlüğünün tespiti ve iptali davasıdır.Niteliği gereği teminat mektubu hangi somut olaya ilişkin ve neyin teminatı olarak verilmiş ise ancak o sebepten kaynaklanan riskin gerçekleşmesi halinde paraya çevrilebilecektir. Dava konusu teminat mektupları davacının ... ile yaptığı sözleşme kapsamında verilen teminat mektubunun savaş hali nedeniyle iade alınamadığı, emtia satışının yapılarak satım bedellerinin tamamının karşı tarafça ödendiği , ancak savaş hali olduğundan karşı yana ulaşılamadığı bildirilerek teminat mektubunun iptali talep edilmiştir. Elde ki dava teminat mektubunun verilmesine sebeb olan ... ile olan ticari ilişkiden doğan bir uyuşmazlık değildir.Elde ki davada değerlendirilecek husus teminat mektubunun davalı banka açısından halen risk teşkil edip etmeyeceği ,riskin kalmadığı tesbit edildiği takdirde 2009 yılından bu yana teminat mektubu komisyonu ödeyen davacı bu yükümlülükten kurtulacaktır.Teminat mektubunun verildiği ticari ilişkinin lehdarı ile davacı arasında doğacak bir uyuşmazlık nedeniyle davalı bankaya husumet yöneltilemeyecektir.Zira teminat mektubunun verildiği ilişkinin tarafı değildir.Teminat mektubunun iadesi kesin kabul yapılması şartına bağlanmış olup davacı tarafça savaş hali nedeniyle kesin kabul yapılamadığından teminat mektubunun lehdardan alınıp bankaya iade edilemediği ileri sürülmüştür. Mahkemece gerekçeli kararda emsal gösterilen BAM ve Yargıtay ilamı somut olaya emsal değildir. Dava dilekçesinde teminat mektubu nedeniyle risk kalmadığı ileri sürülen teminat mektuplarının hükümsüzlüğünün tesbitine ilişkin davada husumet doğru olarak bankaya yöneltilmiştir.(Dairemizin 2020/363esas 2022/667 karar sayılı ilamı ve bu ilamı onayan Yargıtay 11 HD nin 2024/4997/7129 karar sayılı ilamı ) Açıklanan nedenlerle; davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile, kararın kaldırılmasına davanın dosya kapsamında ki deliller değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmek üzere kaldırılmasına ,dava yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/849 Esas - 2023/263 Karar sayılı 30/03/2023 tarihli kararının, HMK'nin 353(1)a-6 gereği KALDIRILMASINA; "Dava yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine" Yatırılan 427,60-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde davacıya iadesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 353(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 17/02/2025