T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO : 2022/1891
KARAR NO : 2025/1991
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
K A R A R
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 07/06/2022
NUMARASI : 2020/427 Esas - 2022/441 Karar
DAVA: Tazminat (Sigorta Sözleşmesinden Kaynaklanan Rücu)
DAVA TARİHİ: 14/08/2020
İSTİNAF KARAR TARİHİ : 04/12/2025
Davanın kabulüne ilişkin verilen kararın davalı ... ... Ltd. Şti. vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA: Davacı vekili, müvekkili sigorta şirketi ile dava dışı sigortalısı arasındaki ...719 nolu emtia taşıma sigorta poliçesi kapsamında, sigortalının satın aldığı hassas boru makinesi ve aksamının Avusturya'dan Türkiye'ye yapılan taşıma sonucunda 06/11/2019 tarihinde hasarlı olarak teslim edildiğini, ekspertiz raporunda tespit edilen 33.979-TL'nin 27/12/2019 tarihinde sigortalıya ödendiğini, davalı ... ... Ltd. Şti.'nin akdi taşıyıcı, diğer davalı ... ... Ltd. Şti.'nin fiili taşıyıcı ve davalı ... Sigorta'nın da fiili taşıyıcının sorumluluk sigortacısı olarak hasardan sorumlu olduğunu ileri sürerek, 33.979-TL'nin ödeme tarihi olan 27/12/2019 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP : Davalı ... Sigorta vekili, diğer davalı ...'nin ...325-9 nolu, 22/05/2019 başlangıç, 11/05/2020 bitiş tarihli freight forwarder's liability (nakliyat aracısı/komisyoncusunun yasal sorumluluk) poliçesi ile sigortalı olduğunu, talebin poliçe teminatı kapsamı dışında kaldığından müvekkilinin sorumluluğu bulunmadığını, ekspertiz raporunda hasarın istifleme hatası ve yetersiz sabitlemeden kaynaklandığının belirtildiğini; sürücünün, yükleme sırasında bu durum nedeniyle göndereni uyardığını ancak dikkate alınmadığını ve CMR'deki sınırlı sorumluluk hükümlerinin uygulanması gerektiğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
Davalı ... ... Ltd. Şti. vekili, CMR 17/4-b ve 17/4-e uyarınca ambalajlama ile 17/4-c uyarınca ise yükleme, istifleme ve boşaltma hatalarından müvekkilinin sorumlu tutulamayacağını, somut olayda zararın yükleme, istifleme ve ambalaj eksikliğinden kaynaklandığını, bu nedenle müvekkilinin sorumluluğu bulunmadığını ve zarardan göndericinin sorumlu olduğunu belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
Davalı ... ... Ltd. Şti. vekili, müvekkilinin taşımada forwarder-taşıma işleri organizatörü olduğunu, teslim borcunun diğer davalı ... tarafından üstlenildiğini, teslim şekli ... olduğundan taşıyanın sorumlu tutulamayacağını, CMR'ye göre müvekkiline sorumluluk yüklenemeyeceğini, istifleme ve eşyanın niteliği hakkında müvekkilinin bilgisi olmadığını, sürücünün hatalı yükleme konusunda uyarı yapmasına rağmen dikkate alınmadığını ve davacının taraf olduğu emtia nakliyat sigortası poliçesi genel şartları 5/3'te istifleme hatası zararlarının teminat dışında kaldığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEME KARARI : Mahkemece, taşıma Avusturya-Türkiye arasında yapıldığından uyuşmazlığa CMR'nin uygulanması gerektiği, CMR 8'e göre taşıyıcının, eşyayı teslim alırken ambalajın sağlam olup olmadığını kontrol etmekle yükümlü olduğu; sürücünün yükleme sırasında uyarıda bulunduğu belirtilmiş ise de bu hususun CMR belgesine şerh düşülmediği, kendi şirketine bildirmediği, yük emniyete alınınca yola çıkılması gerektiği; CMR nin 17 maddesine göre diğer davalı ...'nın da hasardan sorumlu olduğu; makinenin brüt ağırlığı 5.000 kg olduğundan sorumluluk üst sınırının 31/10/2019 tarihinde 328.310,29-TL, 17/03/2022 bilirkişi rapor tarihinde ise 846.094,76-TL belirlendiği, talebin bu sınırın altında kaldığı; fiili taşıyıcının sigortacısı olan davalı sigorta şirketinin de hasardan sorumlu bulunduğu ve davacının tüm davalılardan zararın tamamını isteyebileceği gerekçesiyle, davanın kabulü ile 33.979-TL'nin 27/12/2019 tazminat ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle davalılardan müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ : Davalı ... ... Ltd. Şti. vekili, olayda yükleme veya istiflemenin müvekkili ve diğer davalılar tarafından değil, satıcı-gönderici tarafından gerçekleştirildiğini, müvekkilinin CMR nin 17 maddesi uyarınca sorumlu olmadığını, zararın sigorta kapsamı dışında kaldığını ve davacının halefiyet koşullarının gerçekleşmediğini, fiili taşıyıcı ...'nin sürücüsünün 06/11/2019 tarihinde düzenlediği tutanakta yüklemenin hatalı yapıldığının belirtildiğini, ancak göndericinin bu uyarıları dikkate almadığını, bu sebeple zarardan göndericinin sorumlu olduğunu ve taşımanın ... kaydıyla yapıldığından sorumluluğun alıcıya ait olduğunu belirtilerek, kararın kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
GEREKÇE : Dava, davacı tarafça nakliyat emtia sigorta poliçesi ile sigortalanan emtianın taşıma sırasında hasarlanması nedeniyle, davacı tarafça sigortalıya ödenen tazminatın davalı taşıyıcılardan ve fiili taşıyıcının sigortacısından rücuen tahsili istemine ilişkindir.Dava konusu taşıma Avusturya-Türkiye arasında gerçekleştiğinden,uyuşmazlığın CMR Konvansiyonu hükümlerine göre çözümü gerekmektedir. Sigorta hukukundan kaynaklanan halefiyet ve rücu konularında ise 6102 sayılı TTK hükümleri esas alınacaktır. TTK'nın 1472. maddesi uyarınca; sigortacının, sigortalısının haklarına halefiyet hakkının gerçekleşebilmesi için sigortacının hukuken geçerli bir sigorta poliçesi teminatı kapsamında sigortalısına tazminat ödemiş olması ve sigortalının zarar sorumlusuna karşı dava hakkına sahip olması gerekir. Sigortacı; ancak, sigortalısının meydana gelen zarardan dolayı üçüncü kişilere karşı dava hakkı varsa bu hakka ödediği bedel oranında halef olacaktır.Somut olayda, davalı ... ... Ltd. Şti. Avusturya'dan Türkiye'ye yapılan taşıma işini dava dışı emtia sahibine karşı üstlenmiş olup akdi taşıyıcı sıfatıyla, taşımayı diğer davalı fiili taşıyıcıya yaptırmıştır. Taşıma konusu hassas boru makinesi 31/10/2019 tarihinde yüklenmiş, 06/11/2019 tarihinde teslim sırasında boru kesme testere gövdesinin araç içinde devrilmek suretiyle hasarlandığı, hasarın parça değişimi ve onarımı ile giderilmesi için 5.345-Euro'ya mal olacağı eksper tarafından belirlenmiş, bu tutar karşılığı 33.979-TL tazminat 27/12/2019 tarihinde davacı tarafından sigortalısına ödenmiştir. Poliçe kapsamında kalan hasar için halefiyet koşulları oluştuğundan, davacı ödediği zararı sorumlulara rücu edebilecektir.CMR nin 17/1. maddesi gereğince taşıyıcı, eşyanın kendisine teslim edildiği tarihten gönderilene teslim olunduğu tarihe kadar geçen süre içinde uğranılan ziya, gecikme ve hasardan sorumludur. CMR'nin 17/2 maddesi uyarınca, eğer kayıp, hasar ya da gecikme istek sahibinin hatası veya ihmalinden, taşımacının hatasından değil de, istek sahibinin verdiği talimattan, yüke has bir kusurdan yahut da taşımacının önlemesine olanak bulunmayan durumlardan ileri gelmişse taşımacı sorumlu tutulamaz. CMR’nin 18/2 maddesi uyarınca, kayıp, hasar ve gecikmenin 17/2 maddede öngörülen nedenlerden birinden doğduğunu kanıtlamak taşımacıya aittir. Yine CMR'nin 30. maddesi gereğince, hasarın açıkça görüldüğü hallerde teslim anında veya açıkça görülmediği hallerde teslimden itibaren yedi gün içinde ziya veya hasarın taşıyıcıya ihbar edilmemesi halinde, taşıyıcının emtiayı sağlam olarak teslim ettiği hususunda karine oluşacaktır. Somut olayda emtia tır dorsesinden henüz boşaltılmadan 6.11.2019 tarihinde araç şöförü huzurunda hasar tutanağı tanzim edildiğinden hasar ihbarı yapılmıştır.
Fatura ve gümrük beyannamesinde yazılı olduğu ve davalı taşıyıcının yargılama süresince savunduğu üzere teslim şekli "... .../...olarak kayıtlıdır. ... teslim şekli nedeniyle taşıma sürecinin alıcı tarafından organize edildiğinin, emtianın taşıyıcıya teslim edilmesi ile taşıma sırasında meydana gelen hasar nedeniyle oluşacak zararın da alıcı üzerinde gerçekleşeceğinin kabulü gerekir. EXW'e aslında çok benzer ve yakın bir teslim şekli olmasına rağmen ... teslim noktasının tespitini satıcının değil alıcının inisiyatifine bırakmıştır.Ancak tarafların teslim yerini satıcının işyeri olarak kararlaştırıldığı anlaşılmaktadır.Pratikte alıcı teslim yeri belirleme hakkını nakliyecisi aracılığıyla kullanmaktadır.... teslim davalı taşıyıcının bilgisinde olduğundan yükleme satıcı tarafından yapılmış olması halinde dahi alıcının tayin ettiği davalı nakliyecinin sorumluluğundadır. Makinenin ;Avusturyada satıcı işyerinde davalı-alıcının organize ettiği yani kendi adamı olan taşıyıcıya teslim edildiği,teslim ile birlikte makinenin güvenli bir şekilde taşınması için tüm önlemlerin taşıyıcı sorumluluğunda olduğu , teslim şekli itibariyle emtianın araç içinde sabitlenmesi işi de davalı taşıyıcıya aittir.Davalı taşıyıcı vekili;... teslim şekli nedeniyle hasardan sorumlu olmadığını istinaf sebebi olarak ileri sürmüş ise de ; aksine alıcının organize ettiği bu taşımada davalı taşıyıcı alıcı adına hareket etmektedir.... teslim koşulu bilgisinde olduğundan sorumlu tutulma sebebidir.Sorumluluğu ,istife nezaret borcundan kaynaklanmamaktadır.
Alınan bilirkişi raporu,ekspertiz raporu dosyaya sunulan fotoğraflardan hasarın makinelerin dorse tabanına yeterince sabitlenmemesi nedeniyle yol şartlarında savrulan makine parçasının hasar gördüğü belirlenmiştir. Fotoğraflardan ;makinenin iki parça halinde araç içi spanzetler ile sabitlendiği görülmekte ise de yol şartlarında sabitlemenin yeterli olmadığı hasarlanmasından anlaşılmaktadır.Davalı taşıyıcının sorumluluğunda iken hasar meydana geldiği ,hasar miktarının sınırlı sorumluluk miktarının altında kaldığı anlaşılmakla hasarın tamamından sorumlu tutulması yerindedir. Davalı üst taşıyıcı ;fiili taşımayı diğer davalının yaptığını ,sorumlu olmadığını ileri sürmekte ise de CMR Konvansiyonu'nun 3. maddesi gereğince taşıyıcı, istihdam ettiği şahısların ve taşımanın yapılması için hizmetlerinden faydalandığı diğer kimselerin vazifelerini ifası sırasında hareket ve ihmallerinden, sanki bu hareket ve ihmaller kendisine aitmiş gibi sorumludur.Davalı vekilinin hasardan sorumlu olmadığına yönelik istinaf nedenleri yerinde değildir.Açıklanan nedenlerle, davanın kabulüne dair kararda isabetsizlik bulunmadığından davalı ... ... Ltd. Şti. vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle:
Davalı ... ... ... ve Tic. Ltd. Şti. vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,
Alınması gereken 2.321,1-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 660,97-TL harcın mahsubu ile kalan 1.660,13-TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
Davalı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, davacı tarafından yapılan 54-TL istinaf yargı giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK'nın 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 04/12/2025