T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2022/1779
KARAR NO : 2025/1742
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 18/05/2022
NUMARASI : 2019/149 Esas 2022/426 Karar
DAVA: Tazminat
DAVA TARİHİ: 15/03/2019
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 30/10/2025
Davanın reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA: Davacı vekili; müvekkilinin ... ... Kiralama AŞ ile davalı banka arasında imzalanan 09.09.2005 tarihli 500.000-TL limitli Genel Kredi Sözleşmesinde kefil olarak yer aldığını, asıl borçlu şirkete eşit taksitli taşıt kredileri kullandırıldığını, kredi sözleşmelerinde söz edilmeden borçlusu dava dışı üçüncü şahıslar olan müşteri senetlerinin rehin olarak alınıp teminat olarak kullanıldığını, ... ... A.Ş. tarafından keşide edilen, asıl borçlu ...'ın rehnettiği ve müvekkili tarafından aval verilen senetle ilgili olarak davalı banka tarafından asıl borçlu ... ile kefil olan müvekkili aleyhine İstanbul 2. İcra Dairesi'nin ... sayılı dosyasında icra takibi başlatıldığını, senedin düzenlenme tarihinden itibaren bir yıl içinde ödemeye arz edilmediğini, kambiyo senedi vasfını kaybetmiş senette gözle görülecek tahrifat yapılıp vadelendirildiğini, müvekkili tarafından bahsi geçen senede karşı menfi tespit talebi ile İst. 5.ATM'de 2007/766 E sayısı ile açtığı davanın 08.11.2010 tarihinde (2010/625 K.) reddedildiğini, İst. 2. İcra Dairesinin ... E. (Daire değişikliği sureti ile... E.) sayılı takip dosyasına dosya borcunun müvekkili tarafından ödendiğini, ancak İstanbul 5.ATM'nin 2007/766 E. Sayılı dosyasında verilen kararın (2010/625 K) Y.19.HD'nin (2011/5577-14887 sayılı) kararı ile bozulduğunu, mahkemenin bozma kararına uymayıp direndiğini (İst. 5 ATM'nin 07.11.2012 tarih 2012/213-237 sayılı), İstanbul 3.İcra Dairesinin 2011/6126 E. sayılı icra takibi ile ilama konu olup talep edilen masraf ve ücreti vekaletin müvekkili tarafından ödendiğini, Yargıtay HGK'nın 19.03.2014 tarihli (2013/19-557 E ve 2014/379-K.) kararı ile Daire'nin bozma kararının onandığını, İstanbul 5.ATM'nin bozmaya uyarak davanın kabulüne karar verdiğini (2014/198-E ve 2015/666-K.), Yargıtay 19.HD'nin 10.04.2018 tarihli (2016/14380-E. Ve 2018/1971-K) kararı ile davanın konusuz kalması nedeniyle kısmen usul sebebi ile bozma ile kısmen esastan onama kararı verdiğini, kararın müvekkilinin borcunun olmadığı ve ...'ın olması gerekenden fazla ödeme yaptığı hususlarını teyit ettiğini, ...5.ATM'nin 14.12.2018 tarihinde (2018/825-1244-K) davanın konusuz kalması nedeniyle hüküm kurulmasına yer olmadığına karar verdiğini, müvekkilinin davalıya borcunun olmadığının kesinlik kazanması ile İst. 10.İcra... ve İst. 3.İcra 2011/6126 sayılı dosyalarının geriye dönülerek İİK m.40 kapsamında yatırılmış-ödenmiş tutarla sınırlı olarak olarak eski hale iade edileceğini, ancak davalının müvekkili tarafından icra dosyasına ödenen tutarı, asıl borçlu ... tarafından kredi borcunun ödendiği tarihten itibaren haksız olarak zimmetinde tuttuğunu, müvekkilinin parasından mahrum kalması nedeniyle zarara uğradığını, davacının elindeki teminatları devretmemesi nedeniyle müvekkilinin rücu hakkını kullanmasına engel olduğunu belirterek belirlenecek tazminatın alacağın oluştuğu tarihten itibaren davalının uyguladığı oranda işleyecek faiziyle tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili; davacının müvekkilinin kredi borçlusu olan ...'ın müşterek borçlusu ve müteselsil kefili olduğunu, borcun ödenmemesi üzerine tahsil edildiğinde borca mahsup edilmek üzere alınan 28.08.2007 vadeli, 700.000-TL bedelli, 09.09.2005 düzenlenme tarihli, keşidecisi ... ... AŞ, kefili davacı olan senet hakkında İstanbul 7.ATM'nin 2007/1331 D. İş sayılı dosyasından alınan ihtiyati haciz kararının İstanbul 2. İcra Dairesi'nin ... E. sayılı dosyasından uygulandığını, bu aşamada söz konusu takibe ve senede itirazların dinlenmesinin mümkün olmadığını, takip borcunun takipten sonra gecikmeler ve protokol hükümleri ihlali ile kısmen ödendiğini, davacının İstanbul 5.ATM'nin 2007/766 E. sayılı menfi tespit davasını açtığını, bahsi geçen dava dosyasında davanın açıldığı tarih itibariyle borcun varlığının tespit edildiğini, huzurdaki davanın İstanbul 5.ATM'nin 2018/825 E sayılı dosyası ile yönetildiğinden ve dosya Yargıtay aşamasında derdest olduğundan dinlenmesinin hukuken mümkün olmadığını, davacının 5.ATM'de talep etmiş olduğu istemlerinin karşılık bulmaması nedeniyle bu davayı açtığını, aynı husumete ilişkin açılan bu davanın hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olduğunu, davacının olaylar silsilesini lehine yorumlar ilave ederek özetlediğini, Bankanın İst. 5.ATM'nin dosyası derdest iken (dava açıldıktan sonra yapılan ödemeler sonucunda) borcun kısmen ödendiğini beyan ettiğini, mahkeme'nin konusuz kalan davanın reddine karar verdiğini, dosyanın temyiz aşamasına olduğunu, davacının da ikrar ettiği üzere İst. 5.ATM'de açılan davadan sonra yapılan fazla ödemenin icra takibine konu edildiğini, fazla ödenen tutarın faizi ile iade edildiğini, davacının neyi talep ettiğinin dilekçesinden anlaşılamadığını, müvekkilinin alacağını tahsil etmek için İİK'nın işaret ettiği yolu izlediğini, sözkonusu işlemler nedeniyle tazminat talep edilmesinin mümkün olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEME KARARI: Mahkemece; davalı bankanın davacıdan haksız şekilde tahsilat yapılıp yapmadığı, davalı bankanın alacağının son bulup bulmadığı hususlarının ortaya konulması ve tarafların ticari ve banka kayıtlarının incelenebilmesi için görevlendirilen bilirkişi incelemesi neticesinde, davacının kefaleten hakkında işlem yapıldığını belirttiği borca ilişkin avalist sıfatıyla imzasının bulunduğu, davacı hakkında mükerrer bir takibin olmadığı, ispat külfeti üzerinde olan davacının kendisine hukuka aykırı olarak yasal takip ve haciz işlemleri yapıldığı, mükerrer icra takibi başlatıldığı yönündeki iddiasını ispatlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAFSEBPLERİ: Davacı vekili; bilirkişi kök ve ek raporunda özenli inceleme ve değerlendirme yapılmadığını, davalının sunmak zorunda olduğu belgeleri ibraz etmediğini, ayrıca ödeme belgelerinin resmi belge olması nedeniyle re'sen incelenmesi gerektiğini, İstanbul 2. İcra Dairesi'nin ... E. (10. İcra Dairesi'nin...) sayılı dosyasında takip borcu ödemesinin dosyada yer aldığını, ödemelerin tümünün icra dosyaları incelendiğinde görüleceğini, icra dosyasında yapılan ödemelerin feri ödeme olarak değerlendirilmesinin yanlış olduğunu, takip dosyalarının görülmediğinin bilirkişi raporunda açıkça belirtildiğini, feri alacağın İstanbul 3. İcra Dairesi'nin 2011/6126 sayılı dosyasında ödendiğini, müvekkilinin senette avalist olmasının davalının sorumluluğunu değiştiren bir etken olamayacağını, dava dışı ...'ın bankaya olan borcunu ödediğinden, müvekkili hakkında aval sıfatıyla başlatılan takipte müvekkilinin yaptığı ödemenin mükerrer tahsilat niteliğinde olduğunu, bilirkişi heyeti tarafından dosyadaki delillerin ve mahkeme kararlarının okunmadığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
GEREKÇE : Dava, dava dışı asıl borçlu şirket tarafından davalı bankaya olan kredi borcu ödendiği halde, davalı banka tarafından teminat amacıyla alınan senede dayalı olarak davacı hakkında aval sıfatıyla başlatılan takipte davacının icra dosyasına fazladan ödemek zorunda kaldığı tutarın mahrum kaldığı nemalarından dolayı ve kredi borcu için alınan teminatların borç ödenmesine rağmen müvekkiline iade edilmemesi nedeniyle oluşan zararın tazmini istemine ilişkindir.Dava dışı ... ...AŞ ile davalı banka arasında 09/09/2005 tarihli 500.000-TL limitli genel kredi sözleşmesi akdedildiği, davacının bahsi geçen kredi sözleşmesinde müteselsil kefil olarak yer aldığı, kredi borçlarının bir kısmının ödenmemesi üzerine hesabın 31/08/2017 tarihinde 195.667,65-TL üzerinden kat ettiği, keşidecisi ... ... AŞ, lehtarı ... AŞ, 09/09/2005 keşide 28/08/2007 ödeme tarihli olan 700.000-TL bedelli senedin ciro yolu ile davalı bankaya devredildiği, senedin ön yüzünde davacının aval veren olarak imzasının bulunduğu, davalının kredi borçlarının ödenmemesi üzerine bahsi geçen senede dayalı olarak ihtiyati haciz kararı alarak İstanbul 2. İcra Dairesi'nin ... sayılı dosyasında icra takibi başlattığı, davacının bahsi geçen bononun vade kısmında tahrifat yapıldığı sözleşme süresinin 18 ay olması nedeniyle senedin teminat vasfının kalmadığı, kredi borcunun 09/03/2007 tarihinde sona erdiği, senedin zamanaşımına uğradığı gerekçesiyle 08/10/2007 tarihinde açtığı İstanbul 5. ATM'nin 2007/766 Esas sayılı dava dosyasının yargılama sırasında asıl borçlu ile davalı banka arasında düzenlenen 24/12/2007 tarihli protokol ve devamında yapılan ödemelerle davanın konusuz kalması nedeniyle en son 20/04/2021 tarihli 2021/145-330 sayılı kararı ile karar verilmesine yer olmadığına dair karar verildiği, dava tarihi itibariyle davalı bankanın alacaklı olması nedeniyle yargılama giderlerinin davacı aleyhine hükmedildiği ve kararın kesinleştiği hususlarında uyuşmazlık bulunmamaktadır. Davacı, kredi asıl borçlusu tarafından borcun yapılandırılıp ödenmesine rağmen, aynı borç için düzenlenen senede dayalı takip nedeniyle icra dosyasına mükerrer olarak ödenmek zorunda kalınan tutarın mahrum kaldığı nemalarından ve teminatların kendisine iade edilmemesi ve halefiyetten kaynaklanan rücu hakkının kullanmasına engel olunmasından kaynaklanan maddi zararının tazmini talep etmektedir. Bu durumda dava dışı ... tarafından yapılan ödemelerle kredi borcunun sona erip ermediği, davacı tarafından teminat senedi nedeniyle icra dosyasına ödemesi yapılan tutarlardan dolayı mükerrer veya fazladan yapılan ödeme söz konusu olup olmadığı, mükerrer ya da fazla ödeme bulunması halinde fazladan ödenen tutar nedeniyle elde edemediği nemaların tutarının tespiti gerekmektedir.Mahkemece, bilirkişi raporu hükme esas alınarak sonuca gidilmiş ise de uyuşmazlık konusu icra dosyaları ile asıl borçlu ...'ın kredi sözleşmesi ve protokol kapsamında ödemelerini gösteren bilgi ve belgeler dosyaya kazandırılmadan alınan bilirkişi raporu yeterli incelemeyi içermemektedir.Davalı banka asıl borçlu şirket yanında davalı hakkında aval sıfatıyla İstanbul 2. İcra Dairesi'nin ... sayılı dosyasından teminat için aldığı senede dayalı olarak icra takibine geçmiş olup, icra takibine İstanbul 10. İcra Dairesi'nin... sayılı dosyasında devam edildiği halde bahsi geçen icra dosya asılları celp edilmeden, davacı tarafından yapılan ödeme miktarlarının tespitine dayanak evraklar getirtilmeden yaptırılan inceleme ile sağlıklı sonuca varılması mümkün görülmemiştir. İstanbul 9. İcra Dairesi'nin ... sayılı dosyasında dava dışı asıl borçlu ... tarafından davalı banka aleyhine fazladan ödenen tutarların iadesi için 68.606,85-TL tutarlı icra takibini başlattığı, takibin itiraz edilmeksizin kesinleştiği ve davalı tarafından dosya borcunun ödendiği anlaşılmaktadır. Yine davacı ile davalı arasında görülen ve uzun bir safahat geçirdiği ve bilirkişi incelemesi yapıldığı anlaşılan İstanbul 5. ATM'nin 2007/766 Esas (2021/145-330 yeni esas) sayılı dosyanın mahkemesince gönderilen bir kısım evrak sureti üzerinden değerlendirmesi yapılmış, bilirkişi raporunda bahsi geçen dava dosyasının önceki evrelerine ilişkin dosyaların yer almadığı belirtildiği halde İstanbul 5. ATM'nin 2007/766 Esas (2021/145-330 yeni esas) dosya aslı getirtilmeden bilirkişi raporlarına itibarla sonuca gidilmesi doğru olmamıştır.Bunun dışında, UYAP sistemi üzerinden yapılan incelemede davacı tarafından davalı banka aleyhinde İstanbul 2. İcra Dairesi'nin ... sayılı dosyasında "08/10/2007 tarihli alacak" açıklaması ile 284.000-TL'nin tahsili için icra takibi başlatıldığı, davalının itirazı üzerine takibin durduğu, itirazın iptali için açılan İstanbul 8. ATM'nin 2022/105 E sayılı dava dosyasında, ... sayılı icra takibinin İstanbul 2. İcra Dairesi'nin ... sayılı takip dosyasına fazladan ödendiği iddia edilen tutar için başlatıldığı, bahsi geçen dava dosyasında davacının davalı bankaya fazladan ödemesi olup olmadığının yargılama konusu yapıldığı ve derdest olduğu anlaşılmaktadır. Bahsi geçen davanın sonucu eldeki davayı etkileyecek niteliktedir.Bu durumda davacı tarafından fazladan ödendiği iddia edilen tutarın tahsili için İstanbul 2. İcra Dairesi'nin ... sayılı takibinin başlatıldığı ve itiraz üzerine İstanbul 8. ATM'nin 2022/105 E sayılı davanın açıldığı anlaşılmakla, davacının mükerrer ödeme yapıp yapmadığı, yapmış olması halinde miktarı, artık müstakil olarak açılan bahsi geçen davanın konusunu oluşturduğundan, taraflar arasında görülen İstanbul 8. ATM'nin 2022/105 E. sayılı dava dosyasının sonucunun beklenmesi, neticesine göre yukarıda bahsi geçen icra ve dava dosyaları da getirtilerek davacının zararının bulunup bulunmadığının belirlenmesi gerekirken eksik incelemeye dayalı bilirkişi raporuna itibarla davanın reddine karar verilmesi doğru olmamıştır.Açıklanan nedenlerle, aynı taraflar arasındaki görülen bahsi geçen dava dosyasının sonucu beklenerek, neticesine göre inceleme yapılması gerektiğinden, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılarak, dava yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.
HÜKÜM :Yukarıda açıklanan nedenlerle:
Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne; İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 18/05/2022 Tarih 2019/149 Esas 2022/426 Karar sayılı kararın HMK'nun 353(1)a-6 gereği KALDIRILMASINA; "Dava yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine"Yatırılan 80,70-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde davacıya iadesine,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK'nın 362(1)-g maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 30/10/2025