T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO:2022/827
KARAR NO:2025/745
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:İSTANBUL 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ:24/03/2021
NUMARASI:2017/132 Esas - 2021/224 Karar
DAVA:Alacak (Bayilik Sözleşmesinden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ:06/05/2025
Davanın reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA:Davacı vekili, taraflar arasında "... Sancaktepe" adresindeki Sancaktepe- ... Mahallesi ... parselde kayıtlı taşınmaz üzerindeki akaryakıt istasyonunun işletmesi hususunda 5 yıl süreli bayilik sözleşmesi ve protokolün 15/05/2013 tarihinde imzalandığını; ayrıca davalının ürün alım taahhütnamesiyle yıllık asgari 3.215 ton beyaz ürünü (kurşunsuz benzin+normal benzin+motorin) almayı, eksik kalan ton üzerinden 14-USD tutarınca kar mahrumiyetini ödemeyi taahhüt ettiğini; protokolün 12. maddesinde sözleşmede ki taahhütlerin ,ürün ve hizmet bedellerinin vadesinde ödenmemesi halinde müvekkilinin anlaşmayı haklı nedenle fesih hakkını haiz olduğu, anlaşmanın müvekkili tarafından feshedilmesi, anlaşma ve eklerinin davalı tarafından süresinden önce feshedilmesi veya fesih sonucunu doğuracak şeklide hareket edilmesi halinde 250.000-USD tutarındaki cezai şartın müvekkiline ödeneceğinin düzenlendiğini; müvekkilinin davalıya gönderdiği ihtarnameyle davalının bayilik lisansı yayınlanmadığından istasyonu açmadığı gerekçesiyle sözleşmeyi haklı sebeple tek taraflı feshettiğini; davalının toplam 16.075 ton ürün alım taahhüdü olmasına rağmen sözleşme süresince ürün almadığını, eksik ton başına 14-USD üzerinden müvekkilinin 225.050-USD kar kaybı oluştuğunu ileri sürerek, kısmi olarak açılmış davada 1.000-USD cezai şart ve 1.000-USD kar mahrumiyeti alacağının temerrüt tarihinden itibaren en yüksek mevduat faiziyle tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP:Davalı, davaya cevap vermemiştir.
İLK DERECE MAHKEME KARARI:Mahkemece, sözleşmenin bayilik lisansının alınmasıyla hüküm doğurmaya başlayacağı, bayilik lisansının alınması için gerekli müracaatın davalı bayi tarafından yapılması gerektiği, ancak davalı bayi tarafından bayilik lisansı başvurusu yapılmadığı; sözleşme ilişkisi 15/05/2013'tarihinde başlamış ise de, davacının davalıya noterden gönderdiği 07/02/2017 tarihli ihtarnameyle sözleşmenin feshedildiğini, cezai şart ve kar mahrumiyeti talebinde bulunulduğunu; sözleşme hükümlerine ve sektörel uygulamalara göre, bayilik lisansı alınmadan bayilik ilişkisinin kurulması ve sözleşmenin fiilen uygulanmasının mümkün olmadığı; sözleşmenin imzasından fesih tarihine kadar geçen yaklaşık 3 yıl 9 aylık süreçte davalının bayilik lisansı alınması noktasında bir girişimi olmaması, diğer yandan davacının da davalıdan bir talebi bulunmaması nedeniyle, tarafların zımnen sözleşmenin sona erdirilmesi yönünde irade ortaya koyduklarının kabul edildiği; bayilik lisansı alınmadığı için taraflar arasında hiç uygulanmayan sözleşme ve eki protokollere ilişkin olarak davacı fesih bildiriminde bulunabilecek ise de, fesih nedeniyle cezai şart ve düzenleniş şekli itibariyle ikinci bir cezai şart sonucunu doğuran kar mahrumiyeti talebinde bulunmasının sözleşme ve fesih tarihlerine göre çelişkili davranış yasağına aykırı olduğu ve davacının talep koşullarının gerçekleşmediği gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ:Davacı vekili, davalının müvekkiliyle imzaladığı 15/05/2013 tarihli bayilik sözleşmesi kapsamında, davalının mevzuat gereği kendi sorumluluğundaki lisans alma yükümlüğü arasında hiçbir bağlantı bulunmadığını, sözleşmenin ihlalinin tek başına davalıyı sorumlu kılacağını, bayilik lisansı almak veya mevcut lisansı tadil ettirmenin davalının sorumluluğunda olduğunu, davalı lisans işlemlerini yaptırmadığından uzun bir bekleyişin ardından müvekkilinin 07/02/2017 tarihinde sözleşmeyi feshetmek zorunda kaldığını ve sözleşmeyi ifa etmeyen tarafın sözleşmede ki edimlerden sorumlu olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE:Dava, taraflar arasındaki akaryakıt bayilik sözleşmesinin davalı bayiiden kaynaklanan sebeplerle haklı olarak feshedildiğinden bahisle alım taahhüdünün ihlalinden kar kaybı alacağı ve fesih sebebiyle cezai şart istemine ilişkindir.Taraflar arasında 15/05/2013 tarihli akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmesi 5 yıl süreli imzalanmıştır.15/05/2018 tarihinde sözleşme sona ermekmektedir.Davacı, davalıya gönderdiği 07/02/2017 tarihli ihtarname ile davalının bayilik lisansı almadığından faaliyete başlamadığı gerekçesiyle, sözleşmeyi feshederek 250.000-USD cezai şart ile alım taahhüdü yerine getirilmediğinden 222.050-USD kar kaybının'nin tebliğden itibaren 1 gün içinde ödenmesini istemiştir. İhtarın gönderildiği adreste, davalı şirket olmadığından tebliğ edilememiştir. 10/02/2017 tarihinde ise eldeki davayı açmış, dava dilekçesi ihtarın tebliğ edilemediği ticaret sicili adresinde TK nın 35. maddesine göre tebligat yapılmış ve davalı davaya cevap vermemiştir. Davacının fesih iradesi dava dilekçesinin tebliğiyle davalıya iletilmiştir.Eldeki davada davalının, sözleşmenin imzasından sonra faaliyet gösterebilmesi için gerekli olan EPDK'ya bayilik başvurusu yapmadığı hususunda ihtilaf yoktur.Fakat davacı şirket, sözleşmenin imzalandığı 15/05/2013 tarihinden 07/02/2017 tarihine kadar yani 4 yıla yakın bir süre, zaten süresi 5 yıl olan sözleşme kapsamında bayilik ruhsat başvurusunun yapılması hususunda davalıya ihtar veya bildirim yapmamıştır.Buna göre tarafların karşılıklı sessiz kalmak suretiyle ve ortak iradeleriyle sözleşmeyi zımnen sona erdirdiklerinin kabulü yerindedir. Belirtilen şekilde sonlandırılan sözleşmeye istinaden davacının, davada davalıdan talep ettiği kar mahrumiyeti ve cezai şart alacağı yerinde bulunmamıştır.Açıklanan nedenlerle, davanın reddine ilişkin kararda isabetsizlik bulunmadığından davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle:Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,Alınması gereken 615,40-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 80,70-TL harcın mahsubu ile kalan 534,70-TL harcın davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,Davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Gerekçeli kararın bir örneğinin davacı vekiline ve davalıya tebliğine,HMK 'nın 361/1. maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabileceğine, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle karar verildi. 06/05/2025