T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2022/810
KARAR NO: 2025/363
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 18. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 22/09/2021
NUMARASI: 2018/495 Esas - 2021/617 Karar
DAVA: Alacak (Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan)
Davanın kabulüne ilişkin verilen kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA: Davacı vekili; taraflar arasında 01/01/2018 tarihinden 31/12/2018 tarihine kadar geçerli olmak üzere süt alım satım sözleşmesi imzalandığını, sözleşmenin 5. maddesinde; soğutulmuş çiğ inek sütü litre fiyatı Ulusal Süt Konseyi'nce tavsiye edilen referans fiyatı ile bölgede pazarlıklar sonucu oluşan fiyat olduğunun, 01/01/2018 tarihinden itibaren soğutulmuş çiğ inek sütü olarak 1,40-TL/lt fiyatı üzerinden satıcı tarafından alıcıya faturalandırılacağının, müteakip aylar için soğutulmuş çiğ inek sütü fiyatının değişmesi durumunda tarafların karşılıklı uzlaşması neticesinde ek bir protokolle kayıt altına alınıp faturalandırılacağı,satıcının çiğ inek sütü fiyatının içinden süt toplama ve soğutma masrafları olarak 0,09-TL/lt prim bedelinin toplam fiyattan düşüleceğinin, süt toplama ve soğutma masrafının mahsubu sonucunda müstahsile ödenecek üretici litre fiyatının TL/lt belirlenmiş olacağının kararlaştırıldığını, sözleşmenin tanzimi akabinde çiğ inek sütü fiyatı değişince tarafların ocak ayında yeniden görüşerek ek bir protokol hazırladıklarını, buna göre 01/01/2018 tarihinden itibaren soğutulmuş çiğ inek sütü fiyatının 1,54-TL/lt üzerinden satıcı tarafından alıcıya faturalandırılacağının belirlendiğini (USK'nın belirlediği 1,40TL/lt üzerine %10 nispetinde süt toplama ve soğutma masrafı eklenerek 1,54-TL), müvekkili tarafından ek protokolün imzalı bir suretinin davalıya gönderilmiş ise de davalı tarafça imzalanarak müvekkiline iade edilmediğini, neticede ek protokole göre 2018 yılı ocak ayında 0,14 TL/lt (%10'luk) süt toplama ve soğutma masrafının toplam 67.402,44-TL olarak davalı tarafça müvekkiline ödendiğini, ancak davalının bu ödeme için düzenlenecek faturada açıklamanın çiğ süt fiyat farkı olarak yazılmasını istediğinden davalının isteğine göre fatura tanzim edildiğini, 2018 yılı şubat ayında çiğ inek sütünün fiyatının yeniden değiştiğini, bu nedenle tarafların şubat ayında bir kez daha görüşerek yeni bir ek protokol daha hazırladıklarını, son protokole göre 01/02/2018 tarihinden itibaren soğutulmuş çiğ inek sütü olarak 1,683TL/lt fiyattan faturalandırılacağının belirlendiğini (USK'nın belirlediği 1,53-TL üzerinden %10 oranında 0,153-TL toplama ve soğutma masrafı eklenerek), bunun da ek protokolle müvekkilince imzalanarak davalıya gönderildiğini, ancak yine davalı tarafça imzalarak suretinin müvekkiline iade edilmediğini, sonuçta 2018 yılı şubat ayında 0,153-TL toplama ve soğutma masrafının toplam 69.724,40-TL olarak müvekkiline ödendiğini, buna ilişkin faturanın çiğ süt fiyat farkı olarak düzenlendiğini, 2018 yılı şubat ayında çiğ inek sütü fiyatının değişmediğini, davalıya 2018 yılı mart ayında ise 507.896 çiğ inek sütü teslim edildiğini, ancak davalının 1.53-TL/lt birim fiyatlı ödemeyi yapmışsa da davacıya ödemesi gereken %10'luk toplama ve soğutma masrafı toplamı olan 83.924,74-TL'yi ödemediğini, faturayı haksız itirazla geri gönderdiğini, davalının tek taraflı olarak fiyat belirleme ve değiştirme hakkı bulunmadığını, davalıya keşide edilen 19.04.2018 tarihli ihtara rağmen ödeme yapılmadığını belirterek, mart ayına ilişkin 507.896 lt çiğ inek sütü toplama ve soğutma masrafı karşılığı 31/03/2018 tarihli fatura bedeli 83.924,74-TL'nın temerrüt tarihinden itibaren ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili;01.01.2018-31.12.2018 tarihleri arasında geçerli olan süt alım sözleşmesi kapsamında, davacı tarafın işbu davaya konu fatura vealacak talebinin sözleşmeye aykırı olduğunu, bu itibarla faturanın müvekkili tarafından kabul edilmeyerek 04.05.2018 tarihli ihtarname ile davacıya iade edildiğini, sözleşmenin 5. maddesinde, soğutulmuş çiğ inek sütü litre fiyatının USK’nce tavsiye edilen referans fiyatı ile bölgede pazarlıklar sonucu oluşan fiyat olduğunun belirtildiğini, yine aynı maddede “müteakip aylar için, soğutulmuş çiğ inek sütü fiyatının değişmesi durumunda tarafların karşılıklı uzlaşması neticesinde ek bir protokolle kayıt altına alınıp faturalandırılacağı hükmüne yer verildiğini, davacının ise sözleşme hükümlerine aykırı bir şekilde taraflar arasında mutabakat olmaksızın, tek taraflı düzenlediği 2018 yılı mart ayına ait 83.924,74-TL'lik fatura bedelinin ödenmesini talep etttiğini, müvekkili firmanın bu faturaya onayı olmadığını, taraflar arasında 2018 yılı ocak ve şubat aylarına ilişkin olarak ve sadece o aylara mahsus olarak yapılan uygulamanın, davacı tarafça herhangi bir yazılı belge olmaksızın genele yayılmasının ve sonraki aylara teşmil edilmesinin mümkün olmadığını, davacı tarafça, tarafların karşılıklı mutabakatı haricinde, tek taraflı olarak farklı bir fiyat uygulaması yapılmak istenildiğini, müvekkili firma tarafından farklı bir fiyat üzerinden ödeme yapılacağına dair herhangi bir protokol imzalanmadığını belirterek, davanın reddini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: Mahkemece; taraflar arasında akdedilen süt alım satım sözleşmesi ile davacının çiğ inek sütünün üreticilerden toplanması, soğutulması ve alıcı davalıya satışını, davalının ise satış bedelinin ödenmesini üstlendiği, sözleşmenin 5. maddesi ile çiğ inek sütü fiyatının 1,40-TL/LT olarak belirlenmiş, müteakip aylar için soğutulmuş çiğ inek sütü fiyatının değişmesi durumunda tarafların karşılıklı uzlaşması neticesinde ek bir protokolle kayıt altına alınacağı, soğutulmuş çiğ inek sütü fiyatının içinden süt toplama ve soğutma masrafı olarak 0,090 TL/LT prim bedelinin düşülmesi ile üretici litre fiyatının belirlenmiş olacağının hüküm altına alındığı, Ulusal Süt Konseyince 2018 ocak ayı süt litre tavsiye fiyatının 1,4-TL, 01 Şubat-30 Haziran 2018 tarihleri arası dönem için 1,53-TL (1,44+0,09) olarak belirlendiği, davacı tarafından 1,40-TL/lt birim fiyatı üzerinden kesilen Ocak ayına ait soğutulmuş çiğ inek sütü fatura bedeli ve 1,53 Tl/lt birim fiyatı üzerinden kesilen Şubat ve Mart ayına ait soğutulmuş çiğ inek sütü fatura bedelleri ile süt bedellerinin %10'u oranına denk gelen Ocak ayına ait 0,14-TL/lt birim fiyat ve Şubat ayına ait 0,153-TL/lt birim fiyatı üzerinde belirlenen fiyat farkı faturalarının davalı defterlerine kaydedilerek ödendiği, uyuşmazlığın Mart ayında satışı yapılan ve 1,53-TL/lt birim fiyatı üzerinden bedeli ödenen çiğ süte ilişkin olarak 0,153-TL/lt birim fiyatı üzerinden kesilen fiyat farkı faturasına ilişkin olduğu, tarafların birbirleri ile uyumlu olan ocak ve şubat ayları ticari defter ve kayıtlarından, davalının çiğ süt litre fiyatının %10'u oranında davacıya soğutma bedeli olarak ödeme yapması yönünde taraflarca uzlaşıldığı, bu nedenle davacının mart ayı çiğ süt bedelinin %10'u olan 0,153TL/lt birim fiyatı üzerinden belirlenen soğutma bedelini talep edebileceği gerekçesiyle, davanın kabulü ile 83.924,74-TL'nin 07/07/2018 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.
İSTİNAF NEDENLERİ: Davalı vekili;sözleşmenin 5. maddesinde, soğutulmuş çiğ süt litre fiyatının USK’nce tavsiye edilen referans fiyatı ile bölgede pazarlıklar sonucu oluşan fiyat olduğunun belirtildiğini, davacı sözleşme hükümlerine aykırı bir şekilde taraflar arasında herhangi bir mutabakat olmaksızın tek taraflı olarak düzenlediği 2018 yılı mart ayına ait 83.924,74-TL'lik fatura üzerinden alacak iddiasında bulunduğunu, USK'nın internet sayfasında yer alan 2018 yılı çiğ süt fiyat tablosunda da açıkça görüldüğü üzere, davaya konu 2018 yılı mart ayını da kapsayan dönemde soğutulmuş çiğ süt fiyatının 1,53-TL olduğunu, yani soğutma bedelinin de 1,53-TL'lik fiyata dahil olduğunun açıkça belirtildiğini, bilirkişi raporunda süt fiyatının 1,44-TL+0,09-TL soğutma bedeli olmak üzere toplam 1,53-TL olduğunun, Mart ayı için kesilen faturanın da 1,53-TL üzerinden kesildiğinin, dolayısıyla davacının Mart ayı ile ilgili olarak bir fark alacağının bulunmadığının belirtildiğini, ek bilirkişi raporunda da davacı tarafça davalıya kesilen mart ayı fiyat farkı kaynaklı 83.924,24-TL faturanın dayanağını oluşturabilecek belge sunulmamış olup, 31.03.2018 tarihli “çiğ süt fiyat farkı” açıklamalı (mart 2018 dönemi alımlarına istinaden kesilen fiyat farkı faturası (507.896 litrex0,153-TL) 83.924,74-TL tutarlı faturanın sözleşme ve mart dönemi USK birim fiyatları ile uyumsuz olduğunun, taraflar arasında karşılıklı imzalanmış yeni fiyat konusu ile ilgili herhangi bir ek protokol veya sözleşme sunulmadığı belirtilerek davacının talebinde haksız olduğunun tespit edildiğini, dolayısıyla davacının %10'luk farkın süt toplama soğutma hizmetine karşılık olarak ödenmesi gereken rakam olduğu iddiasının gerçek dışı olduğunun bilirkişi raporları ile sabit olduğunu, yine daha önce sunulan USK'nin internet sayfasında yer alan 2018 yılı çiğ süt fiyat tablosunda da açıkça görüldüğü üzere davaya konu 2018 yılı Mart ayını da kapsayan dönemde soğutulmuş haldeki çiğ süt fiyatının 1,53-TL olduğunun, yani soğutma bedelinin de 1,53-TL'lik fiyata dahil olduğunun açıkça belirtildiğini, müvekkilinin onayı dışında düzenlenen müvekkilince yasal süresi içerisinde iade edilen fatura bedelinin tahsilinin talep edilmesinin mümkün olmadığını, buna karşın mahkemenin taraflar arasında teamül olduğunu kabul ederek davanın kabulüne karar vermesinin haksız ve dayanaksız olduğunu belirterek, kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE: Dava, fatura alacağının tahsili istemine ilişkindir. Somut olayda; taraflar arasında akdedilen 01.01.2018 tarihli sözleşme hükümleri doğrultusunda davacı tarafça davalıya süt satışı yapıldığı, 2018 yılı mart ayı süt toplama ve soğutma masrafına ilişkin olarak davacı tarafından düzenlenen 31.03.2018 tarihli 83.924,74-TL bedelli fatura bedelinin ödenmemesi üzerine işbu davanın açıldığı, mahkemece yapılan yargılama sonucunda ise çiğ süt litre fiyatının %10'u oranındaki çiğ süt toplama ve soğutma bedelinin ocak ve şubat aylarında davalı tarafça davacıya ödenmiş olması nedeniyle bu konuda taraflar arasında teamül oluştuğu gerekçesiyle, davanın kabulüne karar verilmiştir. Uyuşmazlık, davacının 2018 yılı mart ayına ilişkin olarak çiğ süt birim fiyatının %10'u oranında çiğ süt toplama ve soğutma bedeli talep edip edemeyeceğine ilişkindir. Sözleşmenin 5. maddesinde; soğutulmuş çiğ inek sütü litre fiyatının Ulusal Süt Konseyi’nce tavsiye edilen referans fiyatı ile bölgede pazarlıklar sonucu oluşan fiyat olduğu, 01/01/2018 tarihinden itibaren soğutulmuş çiğ inek sütü olarak 1,40-TL/lt fiyatı üzerinden satıcı tarafından alıcıya faturalandırılacağı, müteakip aylar için, soğutulmuş çiğ inek sütü fiyatının değişmesi durumunda tarafların karşılıklı uzlaşması neticesinde ek bir protokolle kayıt altına alınıp faturalandırılacağı, satıcının fiyatın içinden süt toplama ve soğutma masrafı olarak 0,090-TL/lt prim bedelini toplam fiyattan düşeceği, belirtilen süt toplama ve soğutma masrafının mahsubu sonucunda müstahsile ödenecek üretici litre fiyatının belirlenmiş olacağı ve bu meblağ üzerinden müstahsil hak ediş veya ceza hesaplamalarının yapılacağı belirtilmiştir. Mahkemece alınan bilirkişi raporlarında; taraflar arasındaki sözleşmeye göre çiğ süt birim fiyatının Ulusal Süt Konseyi tavsiye fiyatı baz alınarak tespit edileceğinin kararlaştırıldığı, USK tarafından 2018 ocak ayı fiyatının 1,40-TL/lt olarak belirlendiği, şubat-haziran dönemi için fiyatın 0,09-TL soğutma ve toplama masrafı dahil (1,44+0,09) 1,53-TL/lt olarak belirlendiği, şubat-haziran dönemi öncesi ve sonrası fiyatın soğutma bedeli hariç olarak belirlendiği, ocak ayında toplam 481.446 litre sütün 1,40 TL/lt fiyattan, şubat ayında ise 455.715 litre sütün 1,53-TL fiyattan ve mart ayında 507.896 litre sütün 1,53-TL fiyattan faturalar kesilerek davalı tarafından ödendiği, tüm faturaların USK birim fiyatları üzerinden düzenlenmiş olduğu, davacı tarafça ocak ve şubat aylarını kapsayan süt alımları kaynaklı kesilen fiyat farkı açıklamalı 2 adet faturanın davalı tarafça kayıtlara alınarak ödenmiş olduğu, fiyat farkının davalı tarafça ocak ve şubat aylarındaki süt fiyatlarında yaşanan dalgalanmadan kaynaklı, üreticiyi koruma amaçlı sözleşme/protokole dayanmayan ve süreklilik arz etmeyen iyiniyetli destekleme olduğu, uyuşmazlık konusu fiyat farkı açıklamalı 31.03.2018 tarihli 83.924,24-TL tutarlı faturanın davalı tarafça kabul edilmeyerek ticari defterlerine kaydedilmediği, faturanın sözleşme ve mart dönemi USK birim fiyatları ile uyumsuz olduğu tespitleri yapılmıştır. Sözleşmenin 5. maddesinde çiğ inek sütü litre fiyatı 01.01.2018 tarihinden 1,40-TL/lt olarak belirlenmiş olup, sonraki dönemde süt fiyatının değişmesi durumunda tarafların karşılıklı uzlaşması neticesinde ek bir protokolle fiyatın belirleneceği, süt toplama ve soğutma masrafı olarak 0,09-TL/lt prim bedelinin toplam fiyattan düşüleceği kararlaştırılmıştır. Ulusal Süt Konseyi tarafından 2018 ocak ayı fiyatı 1,40-TL/lt olarak, şubat-haziran dönemi için ise fiyat 1,44-TL+0,09-TL soğutma ve toplama masrafı dahil olmak üzere 1,53-TL/lt olarak belirlenmiştir. Buna göre 1,40-TL birim fiyatı üzerinden düzenlenen ocak ayı çiğ inek sütü bedeli ve 1,53-TL birim fiyatı üzerinden düzenlenen şubat ve mart ayına ait süt bedelleri ile süt bedellerinin %10'u oranına denk gelen ocak ayına ait 0,14-TL birim fiyat ve şubat ayına ait 0,153-TL birim fiyatı üzerinde belirlenen fiyat farkı (süt toplama ve soğutma bedeli) faturaları davalı tarafça ticari defterlerine kaydedilerek itirazsız olarak ödenmiştir. Davacı tarafça mart ayında satışı yapılan ve 1,53-TL birim fiyat üzerinden bedeli ödenen çiğ süte ilişkin olarak %10 oranında 0,153-TL birim fiyat üzerinden düzenlenen toplama ve soğutma masrafı faturası ise davalının ticari defterlerinde kayıtlı olmayıp bedeli ödenmemiştir. Davacı tarafça düzenlenmiş olan ek protokoller davalı tarafından imzalanmamış olsa da ocak ve şubat aylarından davacının talebi ve davalının kabulü doğrultusunda davacıya USK'nin belirlediği birim fiyatın %10'u oranında süt toplama ve soğutma bedeli ödeneceği fiilen kabul edilmiş ve davacının faturaları davalı tarafça kabul edilerek bedelleri ödenmiştir. Bu durumda sözleşmenin "müteakip aylar için, soğutulmuş çiğ inek sütü fiyatının değişmesi durumunda tarafların karşılıklı uzlaşması neticesinde ek bir protokolle kayıt altına alınıp faturalandırılacağı" yönündeki 5. maddesi hükmü doğrultusunda sözleşmenin fiilen tadil edildiği kabul edilmelidir. Açıklanan nedenlerle,davacının Mart ayına ilişkin olarak çiğ süt birim fiyatının %10'u oranında toplama ve soğutma bedeli talep edebileceğinin kabulü ile mahkemece davanın kabulüne karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiş, davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Alınması gereken 5.732,90-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 1.433,22-TL harcın mahsubu ile kalan 4.299,68-TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, Davalı tarafından yapılan istinaf yargı gideriin üzerinde bırakılmasına, davacı tarafından yapılan 26-TL istinaf yargı giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.10/03/2025