T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2022/751
KARAR NO: 2025/373
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 07/12/2021
NUMARASI: 2018/1010 Esas - 2021/1087 Karar
DAVA: Menfi Tespit (Genel Kredi Sözleşmesinden Kaynaklanan)
Davanın kısmen kabul kısmen reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA: Davacı vekili, müvekkili ile davalı-temlik eden banka arasında genel kredi ve teminat sözleşmesi akdedildiği, müvekkiline çek karnesi verildiğini, bankanın hesabı kat ettiğini ve müvekkiline verdiği çek karneleri toplamı olan 19.581,93-TL'nin ödenmesini ihtar ettiğini, çek karne bedellerindeki sorumlulukları bitmesine rağmen istediği bedel ödenmediği için müvekkiline Bakırköy ... İcra Dairesi'nin ... esas sayılı dosyasıyla icra takibi başlattığını, müvekkilinin muaccel bir borcunun ve her hangi bir riskin bulunmadığını, Çek Kanununun 3/9. maddesine 03/02/2012 tarihinde "çekin üzerinde yazılı baskı tarihinden itibaren beş yıl içinde ibraz edilmemesi halinde muhatap bankanın 3. fıkraya göre ödemekle yükümlü oluğu tutar sona erer..." ibaresinin eklendiğini; yine 31/01/2012 tarihli Çek Kanununda Değişiklik Yapılmasına dair Kanunun geçici 3. maddesinde bankaların müşterilerine verdikleri eski çek defterleri ile ilgili olarak muhatap bankanın 3. maddesinin 3. fıkrasına göre ödemekle yükümlü olduğu tutara ilişkin sorumluluğunun olmadığının belirtildiğini ileri sürerek, müvekkilinin davalıya borçlu olmadığının tespitine ve kötüniyet tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili, davacı borçlu müvekkil banka ile imzalamış olduğu genel kredi sözleşmesi gereği açılan ve kullandırılan kredi hesaplarından kaynaklanan borcunu ödenmesi nedeniyle 31/01/2013 tarihi itibariyle hesaplarının kapatıldığını, kat ihtarının tebliğine rağmen borç ödenmeyince Bakırköy ... İcra Dairesi'nin ... (...) esas sayılı takip başlatıldığını; davanın haksız olduğunu; uygulanan akdi ve temerrüt faiz oranlarının yasal olduğunu ve 15 adet çekin nakde dönüştüğünü belirterek, davanın reddine ve icra inkar tazminatına karar verilmesini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEME KARARI: Mahkemece, davalı-temlik eden banka ile davacı arasında 24/06/2010 tarihli 100.000-TL limitli genel kredi ve teminat sözleşmesi ile ticari müşteri sözleşmesi imzalandığı; bilirkişi incelemesine göre bankanın 08/04/2013 takip tarihi itibarıyla Bakırköy ... İcra Dairesi'nin ... (...) esas sayılı dosyasında davacıdan 19.456,46-TL asıl alacak, 2.714,86-TL işlemiş faiz, 135,75-TL %5 BSMV, 273,01-TL masraf olmak üzere toplam 22.580,08-TL ile 1.045-TL gayrinakit toplamı olmak üzere toplam 23.625,08 TL alacaklı durumda olduğunun belirlendiği gerekçesiyle, davanın kısmen kabulü ile davacının Bakırköy ... İcra Dairesi'nin ... esas sayılı dosyasından kaynaklı olarak 125,47-TL asıl alacak, 205,32-TL işlemiş faiz, 10,16-TL %5 BSMV olmak üzere toplam 340,95-TL alacak bakımından borçlu olmadığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine; tarafların şartları oluşmayan tazminat taleplerinin reddine ve davacının zamanaşımı definin reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacı vekili, sözleşmenin faize ilişkin hükümlerinin TBK'daki genel işlem koşullarına ilişkin hükümleriyle değerlendirilmesi gerektiğini ve Bankanın uyguladığı %94,50 ve %34,05 faiz oranlarının fahiş olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE: Dava, Genel Kredi Sözleşmesinden kaynaklanan nakit alacağın tahsili ve gayrinakit alacağın depo edilmesi amacıyla başlatılan icra takibi nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.Taraflar arasındaki uyuşmazlığa dayanak teşkil eden genel kredi ve teminat sözleşmesi ile ticari müşteri sözleşmesi 24/06/2010 ve ticari kredi kartı sözleşmesi 10/04/2012 tarihli olup 6098 sayılı TBK'nın yürürlüğe girmesinden önceki tarihte imzalandığından, anılan Kanunun genel işlem koşullarına ilişkin hükümleri bu sözleşmede nazara alınmayacaktır. Davalı-temlik eden banka ile davacı arasında 24/06/2010 tarihli toplamda 100.000-TL limitli genel kredi ve teminat sözleşmesi imzalanmış, kullandırılan kredi nedeniyle tahakkuk eden borçların ödenmemesi üzerine hesabın davacı tarafından 31/01/2013 tarihi itibariyle kat edilerek davacı-asıl borçluya kat ihtarnamesi gönderilmiştir. Kat ihtarında 31/01/2013 itibariyle davalı banka, ...430197 nolu esnek ticari hesaptan 379,22-TL; davacıya verilmiş çeklerden karşılıksız çıkmış 14 tanesi için ödenmiş 1.000'er TL'den faiz, vergi ve masraflarıyla birlikte toplam 15.484,30-TL; business ticari kartının 01/02/2013'te kat edildiği ve toplam borcu olan 3.718,51-TL olmak üzere üç kalem alacak için toplam 19.581,93-TL'nin 24 saat içinde ödenmesi ve davalıda bulunan 1 adet çek yaprağı için bankaca garanti edilen 1.045-TL'nin depo edilmesi talep edilmiştir. Kat ihtarı davacıya, 07/02/2013 tarihinde tebliğ edilmiş olup, verilen 24 saatlik süre sonunda davacı 09/02/2013 tarihi itibariyle temerrüde düşmüştür. Davalı banka davacı aleyhine başlattığı ilamsız takipde 19.581,93-TL asıl alacak, 2.920,18-TL işlemiş faiz, 146,91-TL bsmv ve 273,01-TL masraf olmak üzere 22.921,03-TL nakit ve 1.045-TL gayrinakit olmak üzere 23.966,03-TL üzerinden talepte bulunmuş; 22.921,03-TL nakit kısmın 19.581,93-TL asıl alacağına 29/03/2013 tarihinde ödeninceye kadar işleyecek yıllık %94,50 temerrüt faizi ve faizin %5 bsmv'siyle birlikte tahsilini istemiştir. Davalının kat ihtarında talep ettiği toplam alacakla, icra takibinde istediği asıl alacak miktarı 19.581,93-TLdir. Kat ihtarına göre bu miktarın 379,22-TL'si KMH, 15.484,30-TL'si karşılıksız çeklerin ödenen kanuni karşılık tutarları ve 3.718,51-TL'si ise ticari kredi kartı alacağından oluşmaktadır. Genel kredi sözleşmesinin 45. maddesinde davacı banka tarafından Merkez Bankasına bildirilen temerrüt tarihindeki en yüksek kredi faiz oranının %50 ilavesiyle bulunacak oran üzerinden temerrüt faizi uygulanacağı kararlaştırılmıştır. Bu kapsamda bilirkişi raporunda, takip talebindeki asıl alacağın içindeki KMH ve kredi kartı alacağı için akdi faiz %28,08 olup temerrüt faizinin ise %34,08 ve %32,64 olduğu, çek tazminatı alacağı için ise akdi faiz %63 olup temerrüt faizinin ise %94,50 olduğu, davalının takip tarihi itibariyle bakiye alacağının 19.456,46-TL asıl alacak, 2.714,86-TL işlemiş faiz, 135,75-TL BSMV, 273,01-TL ihtarname masrafı ve 1.045-TL çek yapraklarından kaynaklanan yasal sorumluluk bedeli olmak üzere toplam 22.508,08-TL olduğunun tespit edilmiştir.Buna göre asıl alacağın 125,47-TL, 205,32-TL işlemiş faiz ve 10,16-TL bsmv olmak üzere toplam 340,95-TL bakımından davacının borçlu olmadığının tespitine karar verilmiştir. Bilirkişi tarafından fazla istenildiği tespit edilen kısım çek tazminatı alacağına ilişkindir. Ancak davalı taraf icra takibinde, asıl alacağın %94,50 temerrüt faiziyle tahsilini talep etmiştir. Eldeki davada davacının temel iddiası davalının talep ettiği faiz oranının fahiş olması olup, mahkemece takibin devam edeceği %94,50 temerrüt faizi hususunda bir olumsuz bir karar verilmemiştir. Bu haliyle takipteki asıl alacak için %94,50 oranında temerrüt faizi uygulanması sonucu ortaya çıkacaktır. Genel kredi sözleşmesinin uygulanacak temerrüt faiz oranını düzenleyen 45. ve ticari müşteri sözleşmesinin 82. maddesindeki hüküm gereğince, banka tarafından Merkez Bankasına bildirilen en yüksek faiz oranının %50'si oranında artırım sonucu bulunacak oran temerrüt faizi olup, davacı bankaca bildirilen en yüksek faiz oranlarına göre, takipteki asıl alacağın 15.358,83-TL karşılıksız çeklerin ödenmiş tazminatlarına ve 379,22-TL'si KMH'a ilişkin kısmı açısından yukarıda belirtildiği üzere uygulanması gereken temerrüt faizi oranı %94,50 olup, hükme esas alınan 11/06/2021 tarihli bilirkişi raporunda da bu oran esas alınarak hesaplama yapıldığı görülmüştür. TCMB'nin 2013/8 sayılı KMH kredilerine uygulanacak azami akdi ve gecikme faiz oranlarının kredi kartlarına uygulanan faiz oranlarını geçemeyeceğine ilişkin tebliğ hükmü hesabın kat edildiği 31/01/2013 tarihinden sonra 27/05/2013 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu nedenle KMH alacağına belirtilen temerrüt faizi oranı uygulanacaktır. Bu kapsamda bilirkişi tarafından yapılmış hesaplamaya karşı davalı taraf istinaf yoluna başvurulmadığından, aleyhe kaldırma yasağı gereğince dikkate dikkate alınmamıştır. Fakat asıl alacağın geri kalan kısmı 3.718,51-TL'si ise ticari kredi kartı alacağı bakımından, bilirkişi raporunda yapılan hesaplamada da görüleceği üzere söz konusu %94,50 temerrüt faiz oranı uygulanamayacaktır. 3.718,51-TL ticari kredi kartı alacağı için TCMB tarafından yayımlanmış takip tarihi olan 08/04/2013 tarihi itibariyle geçerli %32,64 temerrüt faizi oranının uygulanması gerekmektedir. Mahkemece bu husus dikkate alınmadan davanın kısmen kabulüne karar verilmiş olması yerinde bulunmamıştır. 5941 Sayılı Çek Kanunu m.3/9 "Çekin, üzerinde yazılı baskı tarihinden itibaren beş yıl içinde ibraz edilmemesi hâlinde, muhatap bankanın üçüncü fıkraya göre ödemekle yükümlü olduğu tutara ilişkin sorumluluğu sona erer." şeklinde düzenleme yer almaktadır. Dosyadaki gayrinakdi depo istemine konu 1 adet çekin 2012 tarihinde teslim edildiği ve çek basım tarihlinin de en geç bu tarih olabileceği dikkate alındığında 5 yıllık sürenin davadan önce dolduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle takipteki 1.045-TL bedelli gayrinakti depo talebi açısından da, davanın kabulüne karar verilmesi gerekmektedir. Ayrıca şartları bulunmadığından davacının tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekmiştir. Davalının istinaf istemi yönünden verilen ret kararı istinaf edilmediğinden yeniden verilen kararda aynen tekrar edilmesi gerekmektedir. Açıklanan nedenlerle, davaya konu icra takibinde davacının davalıya 125,47-TL asıl alacak, 205,32-TL işlemiş faiz ve 10,16-TL %5 bsmv olmak üzere nakdi alacak açısından toplam 340,95-TL ve 1.045-TL gayrinakdi depo talebi açısından borçlu olmadığının, takipteki 15.863,52-TL asıl alacağa uygulanacak temerrüt faiz oranının %94,50 ve kalan 3.718,51-TL asıl alacağa uygulanacak temerrüt faiz oranının %32,64 olarak işletilmesine karar verilmesi gerekirken işleyecek faiz hakkında karar verilmesi yerinde olmadığından, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılarak yapılan hata nedeniyle yeniden yargılama yapılmasına gerek olmadığından yeniden karar verilerek davanın kısmen kabulüne,fazla istemin reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, Bakırköy 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2018/1010 Esas - 2021/1087 Karar sayılı 07/12/2021 tarihli kararının HMK'nın 353(1)b-2 maddesi gereği KALDIRILMASINA; "Davanın kısmen kabulü ile Bakırköy ... İcra Dairesi'nin ... (eski ...) esas sayılı icra takibinde davacının davalıya 125,47-TL asıl alacak, 205,32-TL işlemiş faiz ve 10,16-TL %5 bsmv olmak üzere nakdi alacak açısından toplam 340,95-TL ve 1.045-TL gayrinakdi depo talebi açısından borçlu olmadığının, takipteki 15.738,05 asıl alacağa uygulanacak temerrüt faiz oranının %94,50 ve kalan 3.718,51-TL asıl alacağa uygulanacak temerrüt faiz oranının %32,64 olarak işletilmesi gerektiğinin tespitine, fazla istemin reddine, Tarafların tazminat istemlerinin reddine," İlk derece yargılamasına ilişkin olarak ; "Alınması gereken 615,40-TL karar ve ilam harcından, davacı tarafından yatırılan 409,86-TL'nin mahsubu ile kalan 205,54-TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, Davacı tarafça yatırılan 445,76-TL peşin harçların davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Davacı tarafından yapılan 2.300-TL bilirkişi ücreti ve 390,70-TL posta masrafı olmak üzere toplam 2.690,70-TL yargı giderinin davanın kabulü oranında hesaplanan 156-TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, kalanın davacı üzerinde bırakılmasına, Davacı lehine taktir olunan 1.385,95-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Davalı lehine taktir olunan 5.100-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, Talep halinde kullanılmayan gider avansının yatıran tarafa iadesine" Davacı tarafından yatırılan 80,70-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde kendisine iadesine, Davacı tarafından yapılan 116-TL istinaf yargı giderinin davanın kabulü oranında hesaplanan 6,61-TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, kalanın davacı üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK'nın 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 10/03/2025