T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2022/981
KARAR NO: 2025/263
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 14/09/2021
NUMARASI: 2016/270 Esas - 2021/885 Karar
DAVA: Alacak
Davanın kısmen kabul kısmen reddine ilişkin kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA:Davacı vekili; müvekkilinin davalıdan 24.05.2014 tarihinde 34.000-USD bedel karşılığında ... A.Ş. aracılığıyla ... marka ... model ... seri nolu dizel forklift satın aldığını, araç henüz garanti kapsamında iken, aradan geçen kısa bir süre sonra freninin tutmadığını ve şanzıman problemi görüldüğünü, müvekkilinin bu sorunların giderilmesi için yetkili servise başvurduğunu, yaklaşık üç ay sonra fren probleminin giderildiğini, ancak şanzıman probleminin çözülemediğini, davacının arızanın giderilmemesi üzerine Diyarbakır ... Noterliği aracılığı ile 24.11.2015 tarihinde ... yevmiye numaralı ihtarnameyi keşide ettiğini, davalı şirketin ihtarnameye sessiz kaldığını ve arızanın giderilemediğini, ayrıca aracın raylarında pullanma ve eğrilik meydana geldiğini belirterek ayıplı aracın ayıpsız misli ile değiştirilmesini, bunun mümkün olmaması halinde ise araca ödenen bedelin temerrüt tarihinden itibaren ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili; talebin zamanaşımına uğradığını, taraflar arasında imzalanan protokolün D maddesinin “... işbu satış protokolü konusu forklifi her türlü işçilik, montaj hatası ve hatalı malzeme kullanımından doğabilecek arızalara karşı müstakilen periyodik bakım anlaşmalı servisimize yaptırılması halinde standart olarak 2000 çalışma saati veya iki yıl süre ile (hangisi önce dolarsa) ...'ın garantisi altındadır” şeklinde olduğu, davacının 24.11.2015 tarihli ihtarnamesinin 3.kısmında forkliftin 1950 çalışma saatinde olduğunun belirtildiğini, dava konusu forklifte bir takım arızalar düşünülse bile forkliftin bakımını davalı şirket ile anlaşmalı servise yaptırılmadığını, ... adlı başka bir servise yaptırıldığını, söz konusu arızaların davacının hatalı kullanımı sonucu meydana geldiğini, davacı tarafından sözleşme imzalandıktan sonra 19 ayı aşkın süre sonunda ayıp bildiriminin yapıldığını, tarafların tacir olduğu dikkate alındığında, TTK 18/2. maddesi gereğince basiretli tacir gibi davranma yükümlülüğü altında olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEME KARARI: Mahkemece; davaya konu aracın; ... marka 2014 model ... (...) tipi, dizel yakıtlı, ... seri numaralı, 5 tonluk, forklift olduğu, aracın davalı tarafından dava dışı ... A.Ş. şirketine satılmış olup, ... A.Ş.nin davacıya aracı finansal kiralama yolu ile devrettiği, aracın 24.05.2014 tarihli sevk irsaliyesi ile davacıya teslim edildiği, bahse konu araçta fren arızası, yük kaldırma asansör bölümü raylarında pullanma ve eğrilik ve şanzuman arızası şeklinde şikayetlerin bulunduğu, davacı tarafça arızaların tümü giderilmediğinden davalıya usulüne uygun ihtarname keşide edildiği, yapılan incelemede fren arızasının giderilemediği, her ne kadar yük kaldırma asansör bölümü raylarında pullanma ve eğrilik şikayeti bulunmakta ise bu şikayete konu durumun kullanıma ya da üretimsel hataya dayalı olup olmadığı hakkında dosyada yeterli veriye rastlanılamadığı, şanzuman arızasının tespit edildiği 07.12.2015 tarihli servis formunda kullanımsal hataya dair tespit olmaması, dosyada da bu yönde veri bulunmaması nedeniyle bu arızanın üretimsel ve ayıbın gizli olduğu, talebin zamanaşımına uğramadığı, araçta bulunan arızanın giderilmesi için gereken maliyetin 25.000-TL (KDV hariç) olarak hesaplandığı gerekçesiyle davanın bedel indirimi olarak kabulüne, 25.000-TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ: 1-Davacı vekili; bilirkişi raporunda şanzuman arızasının önemli bir kusur olduğunun belirtildiğini, servis kayıtlarından da anlaşılacağı üzere araçtaki gizli ayıptan dolayı sürekli arızalandığını, müvekkilinin forkliften gerekli faydayı sağlayamadığını, aracın maliyeti ile onarım bedelinin aracın alındığı tarihe göre yapılması halinde araç bedelinin hakkaniyete aykırı olmadığını tespit edebileceğini, mahkemece bedelde indirimi kabul ettiği halde KDV'ye hükmedilmediğini, kararın bu yönüyle de hatalı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir. 2-Davalı vekili; araçtaki arızanın kaynağının net bir şekilde tespit edilemediğini, bilirkişi raporunun yetkili olmayan servis raporuna göre düzenlendiğini, forklift üzerinde inceleme yapılmadığını, raporların çelişkili olduğunu, forkliftin çalışma saati bakımından garanti kapsamından çıktığını, 2 yıl veya 2000 çalışma saatinden hanginin önce dolarsa garantinin biteceğini, arızanın kullanım hatasından kaynaklandığını, arızanın sürekli tekrar ettiğine ilişkin bir delil de bulunmadığını, ayrıca periyodik bakımların yetkili servis eli ile yapılmadığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
GEREKÇE: Dava, tacirler arası satıma konu aracın ayıplı olduğu iddiasına dayalı misliyle değişim istemine ilişkindir.Satıcının ayıba karşı tekeffül borcu TBK'nın 219 vd. maddelerinde düzenlenmiştir. 6098 sayılı TBK nın 219. maddesine göre satıcı, alıcıya karşı herhangi bir surette bildirdiği niteliklerin satılanda bulunmaması sebebiyle sorumlu olduğu gibi, nitelik veya niteliği etkileyen niceliğine aykırı olan, kullanım amacı bakımından değerini ve alıcının ondan beklediği faydaları ortadan kaldıran veya önemli ölçüde azaltan maddi, hukuki ya da ekonomik ayıpların bulunmasından da sorumlu olur. Satıcı bu ayıpların varlığını bilmese bile onlardan sorumludur. 6102 sayılı TTK'nun 23/1-c maddesi gereğince; malın ayıplı olduğu teslim sırasında açıkça belli ise alıcı 2 gün içerisinde durumu satıcıya ihbar etmelidir. Açıkça belli değilse alıcı malı teslim aldıktan sonra 8 gün içerisinde incelemek veya incelettirmekle ve bu inceleme sonucunda malın ayıplı olduğu ortaya çıkarsa haklarını korumak için durumu satıcıya ihbarla yükümlüdür. Diğer durumlarda 6098 sayılı TBK'nun 223/2. maddesi uygulanır. TBK’nın 223. maddesine göre; alıcı, devraldığı satılanın durumunu işlerin olağan akışına göre imkân bulunur bulunmaz gözden geçirmek ve satılanda satıcının sorumluluğunu gerektiren bir ayıp görürse, bunu uygun bir süre içinde ona bildirmek zorundadır. Alıcı gözden geçirmeyi ve bildirimde bulunmayı ihmal ederse, satılanı kabul etmiş sayılır. Ancak, satılanda olağan bir gözden geçirmeyle ortaya çıkarılamayacak bir ayıp bulunması hâlinde, bu hüküm uygulanmaz. Bu tür bir ayıbın bulunduğu sonradan anlaşılırsa, hemen satıcıya bildirilmelidir, bildirilmezse satılan bu ayıpla birlikte kabul edilmiş sayılır. TBK'nın 231. maddesi hükmüne göre, satıcı daha uzun bir süre için üstlenmiş olmadıkça, satılanın ayıbından doğan sorumluluğa ilişkin her dava, satılandaki ayıp daha sonra ortaya çıksa bile, satılanın alıcıya devrinden başlayarak iki yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Alıcının satılanın kendisine devrinden başlayarak iki yıl içinde bildirdiği ayıptan doğan defi hakkı, bu sürenin geçmiş olmasıyla ortadan kalkmaz. Satıcı satılanı ayıplı olarak devretmekte ağır kusurlu ise iki yıllık zamanaşımı süresinden yararlanamaz. Satıcı tarafından daha uzun süreli garanti verilmiş ise, zamanaşımı süresinin garanti süresinin sonuna kadar uzayacağı ve bu sürenin sonuna kadar dava açılabileceği Yargıtay içtihatları ile kabul edilmiştir. Somut olayda davacının davalı satıcıdan dava dışı ... A.Ş aracılığıyla ... marka 2014 model ... (...) tipi forklift satın aldığı, aracın davacıya 24.05.2014 tarihli sevk irsaliyesi ile teslim edildiği, hangi önce dolarsa 2yıl veya 2000 çalışma saati garanti süresi öngörüldüğü, araçta fren ve şanzıman problemi oluşması nedeniyle davacının servise başvurduğu, 24/11/2015 tarihli noter ihtarnamesi ile durumdan davalıyı haberdar ettiği, 07/12/2015 tarihi itibariyle şanzıman arızasının giderilemediğine ilişkin tutanak tutulduğu, 07/03/2016 tarihinde açılan eldeki dava ile davacı forkliftin ayıpsız misli ile değiştirilmesini talep ettiği anlaşılmaktadır. Davacının arıza üzerine servise müracaat ettiği, ancak arızanın ne olduğunu henüz belli olmadığı aşamada 24/11/2015 tarihinde davalıya ihbarda bulunduğu dikkate alındığında ayıp ihbarının süresinde olduğu sonucuna varılmaktadır. Bunun dışında ürün için 2 yıl veya 2000 çalışma saati garanti süresi öngörülmüş olup 2000 çalışma saati henüz dolmadan davalıya bildirim yapıldığı gibi davanın da 2 yıllık süresi içerisinde açıldığı anlaşılmaktadır. Mahkemece yaptırılan bilirkişi incelemesinde fren arızasının giderilmiş olduğu, yük kaldırma asansör bölümü raylarında pullanma ve eğrilik şikayetinin kullanım ya da üretimsel hataya dayalı olup olmadığı hakkında dosyada yeterli veriye rastlanılamadığı, şanzıman arızası bakımından ise gerek kullanımsal hata konusunda dosyada bir veriye rastlanılmamış olması ve gerekse şanzuman arızası tespitinin yapıldığı 07.12.2015 tarihli servis formunda kullanımsal hataya dair maddi bir tespitin bulunmadığı gerekçesiyle söz konusu şanzuman arızasının üretimsel olduğu, arızanın gizli ayıp olarak kabul edilmesi gerektiği, şanzumanın arıza giderim maliyetinin malzeme-işçilik olmak üzere (KDV hariç) 25.000-TL civarında olacağı şeklinde görüş bildirilmiştir. Bu durumda servis raporu, bilirkişi raporları dikkate alındığında forkliftteki şanzıman arızasının davacının kusurundan kaynaklanmadığı, arızanın kullanım hatası sonucu oluştuğuna dair delil bulunmadığı, gizli ayıptan ileri geldiği anlaşılmakla davalı satıcının ayıba karşı tekeffül hükümleri gereğince davacıya karşı sorumluluğu bulunmaktadır. TBK'nın 227. maddesinde satılanın ayıplı olması halinde alıcının seçimlik hakları; "satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme, satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinden indirim isteme, aşırı bir masrafı gerektirmediği takdirde masrafları satıcıya ait olmak üzere satılanın ücretsiz onarılmasını isteme, imkan varsa satılanın ayıpsız bir benzeri ile değiştirilmesini isteme" olarak düzenlenmiştir. TBK'nın 227/4 maddesinde sözleşmeden dönme hakkının kullanılması halinde durum bunu haklı göstermiyorsa onarım veya satım bedelinden indirim yapılacağına ilişkin hüküm ayıpsız bir benzeriyle değişim taleplerinde de uygulanacağı kabul edilmektedir.(Yargıtay 11 HD nin 2021/5425 esas, 2022/9642 karar sayılı, 3.HD nin 2020/4229 esas -5417 karar sayılı ilamları ). Buna göre; alıcının sözleşmeden dönme veya ayıpsız benzeriyle değişim talep ettiği hallerde, hakim somut olayın koşullarına, hak ve menfaat dengesine göre satılanın onarılmasına veya satış bedelinin indirilmesine karar verebilecektir. Somut olayda bilirkişi raporunda aracın gizli ayıplı olduğu tespit edilmekle birlikte, ayıbın niteliğine göre ayıplı parçanın değişimi ile ayıbın giderilebileceği belirlendiğinden bu oranda bedelden indirim yapılmasının tarafların hak ve menfaat dengesine uygun olduğu kabul edilerek sonuca gidilmiştir. Somut olayda alınan her iki bilirkişi raporunda, aracın gizli ayıplı olduğu tespit edilmekle birlikte, ayıbın onarımla giderildiği ve onarımlardan bu yana uzun süredir sorunsuz kullanıldığının tespit edilmesine göre, mahkemece ayıpsız benzeri ile değişim yerine onarım tutarı kadar bedelden indirim yapılmasına karar verilmesi tarafların hak ve menfaat dengesine uygun bulunmuştur. Ancak hükme esas alınan bilirkişi raporunda malzeme+işçilik bedeli KDV hariç olarak tespit edildiğinden, bu bedele KDV'nin ilave edilerek 29.500-TL üzerinden davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, KDV hariç bedele hükmedilmesi doğru olmamıştır. Bu yönüyle davacı vekilinin istinaf başvurusu haklı görülmüştür.Açıklanan nedenlerle; davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, kararın kaldırılmasına, bahsi geçen hata nedeniyle yeniden yargılama yapılmasına gerek bulunmadığından, davanın kabulüne, 29.500-TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. Davacı tarafından malın ayıpsız benzeri ile değişimi istemi ile açılan davada malın değeri üzerinden harç ikmal edilmiş ise de, malın benzeri ile değişimi yerine TBK'nın 227/4. maddesi kapsamında durum ve koşullar dikkate alınarak bedelde indirime hükmedildiğinden tam kabul kararı verilmiş olup, davalı yararına vekalet ücreti ve yargılama gideri takdir edilmemiştir.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne; İstanbul Anadolu 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 14/09/2021 Tarih 2016/270 Esas 2021/885 Karar sayılı kararın HMK 353(1)b-2 gereği KALDIRILMASINA; "Davanın kabulüne, 29.500-TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine" İlk derece yargılamasına ilişkin olarak; Alınması gereken 2.015,14-TL karar ve ilam harcından davacı tarafından mahkeme veznesine yatırılan 29,20-TL peşin harç ve 1.826,47-TL tamamlama harcı olmak üzere toplam 1.855,67-TL harcın mahsubu ile kalan 159,47-TL'nin davalıdan alınarak Hazineye ödenmesine,"Davacı tarafça yatırılan 1.884,87-TL peşin harçların davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Davacı tarafından yapılan 1.800-TL bilirkişi ücreti, 1.000-TL delil avansı ve 155-TL posta masrafı olmak üzere toplam 2.955-TL yargı giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Davacı lehine takdir olunan 29.500-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine," Alınması gereken 1.707,75-TL istinaf karar harcından yatırılan 426,93-TL harcın mahsubu ile kalan 1.280,82-TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, Davacı tarafından yatırılan 80-70-TL istinaf karar harcının istek halinde kendisine iadesine, Davalı tarafından yapılan istinaf yargı giderinin üzerinde bırakılmasına,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 20/02/2025