T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2023/1397
KARAR NO : 2026/924
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 14/03/2023
NUMARASI : 2021/495 Esas - 2023/110 Karar
DAVA: İtirazın İptali
DAVA TARİHİ: 15/12/2021
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 13/05/2026
İlk derece mahkemesince verilen kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA: Davacı vekili; müvekkili tarafından ... AŞ'ye ait makarna emtiasının Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi ile sigortalandığını, sigortalının ...'da mukim "..." isimli firmaya makarna ihraç ettiğini, söz konusu emtiaların "..." gemisine hasarsız bir şekilde yüklenerek, 17.05.2020 tarihli numaralı taşıma senedi tahtında Türkiye'den ...'a taşındığını, söz konusu emtianın tahliye işlemleri sırasında ... numaralı konteynerdeki delik sebebiyle konteynerde yer alan makarnanın ıslanarak hasarlandığını, konşimentoyu düzenleyen ... ...'nın fiili taşıyan olarak hareket ettiğini, diğer davalı tarafından ise navlun faturası düzenlenerek navlun ücretinin bizzat tahsil edildiğini, bu sebeple diğer davalının akdi taşıyan olarak hareket ettiğini, davalıların hasardan müteselsilen sorumlu olduklarını, müvekkilinin hasar nedeniyle sigortalısının uğradığı zarar ve ziyanı tazmin ettiğinden TTK'nun 1472. maddesine göre hukuken sigortalının haklarına halef olduğunu belirterek davalının İstanbul Anadolu 18.İcra Dairesi'nin ... sayılı dosyasında ileri sürdüğü haksız itirazının iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalılar vekili; müvekkili ... ... AŞ'nin deniz taşımacılığı yapan bir şirket olmayıp, yalnızca ... ...'nın acentesi olarak faaliyette bulunduğunu, bu itibarla, taşıyan sıfatını haiz olmayan müvekkiline doğrudan husumet yöneltilemeyeceğini, navlun faturasının ... ... tarafından düzenlenmiş olup, navlun bedelinin de bu şirketin hesabına ödendiğini, hasarın ne zaman ve nasıl meydana geldiğinin ve zararın nasıl hesaplandığını gösteren ekspertiz raporu ile sigorta poliçesinin ödeme emri ve dava dilekçesi ile tebliğ edilmediğini dava konusu yükte bozulma meydana gelip gelmediğinin ve hasarın sebebinin tespiti için sörvey incelemesinin yapılacağı gün ve saatinin bildirilmediğini, tek taraflı düzenlenen sörvey raporlarının müvekkili açısından bağlayıcı olmadığını, ... testi ile ıslaklığın deniz suyundan kaynaklandığı tespit edilmeyen hallerde taşıyanın bir sorumluluğu olmayacağını, ayrıca Genel Şartları'nın 4. maddesi gereğince su kaynaklı hasarın teminat dışı olduğunu, dava konusu yük hasarının ne zaman ve ne sebeple meydana geldiğinin belli olmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: Mahkemece; konişmentonun ... ... adına acentesi tarafından imzalandığı, navlun faturasının ise fiili taşıyan ... ... tarafından düzenlendiği, davalı ... ...'nın fiili taşıyan konumunda olduğu, davalı acentenin taşıma işini üstlendiğine dair bir delil sunulmadığı, acentenin kişisel kusuruna da dayanılmadığından bu haliyle davalının pasif dava ehliyetinin bulunmadığı, 95.804,70-TL hasar bedelinin, davacı ... AŞ taralından 26.12.2020 tarihinde sigortalıya ödendiği, sigortalı tarafından tahsil edilen bu bedelin nezdindeki müşteri hesabına alacak kaydı yapıldığı, müşteri lehine alacak kaydı yapılan 95.804,70-TL'nin alıcının davacının diğer grup şirketi olan ...'ya olan borcundan düşülerek hesabın kapatıldığı, mal bedeli tahsil edilmiş ise de hasar bedelinin ticari defter kayıtları ile sigortalının grup şirketi olduğu tespit edilmiş olan ...’ya olan borçtan düşüldüğü, sigortalının hasar nedeniyle zararının oluştuğu ve sigortalanabilir menfaatinin bulunduğu, davanın hak düşürücü süre içerisinde açıldığı, konişmentoda ve navlun faturasında nihai varış belirtilmediğinden davalının kara taşımasını üstlenmediği, ekspertiz raporunda emtianın konteynerin yırtılması nedeniyle zarar gördüğü belirtilmiş olup bu iddiaya göre hasarın tahliye sırasında tespit edilebilir nitelikte olduğu, buna göre hasar ihbarının tahliyeden itibaren üç gün içinde yapılması gerektiği, hasar tespitin ilk olarak 01/09/2020 tarihinde yapıldığı sabit olup bu tarihten sonra da taşıyana süresi içinde geçerli bir hasar ihbarının yapılmadığı, bu nedenle hasarın taşıyanın sorumluluğunda meydana geldiğinin davacı tarafça ispatlanması gerektiği, konteynerın gemiden tahliyesi sırasında hasarlı olduğuna ilişkin bir hasar tutanağı tutulmadığı, hasarın kara nakliyesi aşamasında ya da alıcının deposunda meydana gelmiş olabileceği, davalının sadece deniz taşımasını üstlendiği, hasarın deniz suyundan meydana geldiği ispata yarar ... testinin yapılmadığı gerekçesiyle davanın davalı ... ... AŞ yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine, davalı ... ... yönünden reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ : Davacı vekili; ... ... AŞ'nin akdi taşıyan olarak hareket ettiğini, bu nedenle pasif husumetinin bulunduğunu, hasar tespitinin tarafsız ve bağımsız eksper tarafından yapıldığını, bu nedenle hasar ihbarı yapılmasına gerek bulunmadığını, hasar ihbarının süresinde yapılmaması halinde de dosyadaki delillere göre karar verilmesi gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
GEREKÇE :Dava, nakliyat emtia sigorta poliçesi kapsamında davacı tarafından sigortalanan emtianın deniz yoluyla taşınması sırasında hasarlanması nedeniyle sigortalıya ödenen tazminatın TTK'nın 1472. maddesi uyarınca taşıyıcıdan tahsili istemine ilişkindir.
Davacı sigorta şirketi tarafından sigortalısı ... ...AŞ tarafından dava dışı alıcı ... isimli firmaya ... teslim şekli ile satılan 350 koli makarna emtiasının, davacı sigorta şirketi tarafından nakliyat emtia sigorta poliçesi ile sigortalandığı, emtianın İskenderun Limanı'ndan - Douala Limanı'na taşınmasının davalı ... ... tarafından 17/05/2020 tarihli konşimento kapsamında üstlendildiği, 12 konteyner yükünden ... ... nolu konteynerin delik olması ve içinde bulunan emtiada ıslanma hasarı nedeniyle sigortalıya 25/12/2020 tarihinde hasar bedelinin ödendiği, hakların sigortalıdan temlik alındığı, davacının mal üzerinde menfaati bulunan sigortalısına ödeme yapmakla aktif husumeti kazandığı, icra takibinin TTK'nın 1188. maddesinde düzenlenen 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde başlatıldığı anlaşılmaktadır.
Konişmento taşıyan ... adına acentesi tarafından düzenlenmiştir. Yine navlun faturasının fiili taşıyan ... ... tarafından düzenlendiği görülmektedir. Buna göre davalı ... ... fiili taşıyan konumunda olup, pasif husumeti bulunmaktadır. Diğer davalı ise davalı ... ...'nın acentesidir. Davalı acentenin taşıma işini üstlendiğine dair başkaca bir delil sunulmamıştır. Acentenin kişisel kusuruna dayalı bir iddia da ileri sürülmediği nazara alındığında davalı ... ... AŞ'nin pasif husumeti bulunmadığından bu davalı yönünden davanın husumet nedeniyle reddine isabetsizlik bulunmamaktadır.
TTK 1185. Maddesinde "Zıya veya hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında taşıyana yazılı olarak bildirilmesi şarttır. Zıya veya hasar haricen belli değilse, bildirimin eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde gönderilmesi yeterlidir, Eşyanın zıya veya hasarı ne bildirilmiş ne de tespit ettirilmiş olursa, taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir zıya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği kabul olunur. Şu kadar ki, bu karinelerin aksi ispat olunabilir." düzenlemesi bulunmaktadır.
Dava konusu taşımaya ilişkin olarak 17/05/2020 tarihinde düzenlenen konşimentoda teslim alma yeri ile nihai varış yeri belirtilmeksizin sadece yükleme limanı ile tahliye limanı gösterildiğinden ve yine konişmento üzerinde bulunan "Limandan limana" kaydından, taşıyanın yükleme limanındaki konteyner sahasından boşaltma limanındaki konteyner sahasına kadar olan denizyolu taşımasından sorumlu olduğu anlaşılmaktadır. Bu taşıma şeklinde, taşıyanın mallara ilişkin sorumluluğu malların yükleme limanında gemi küpeştesine kabul edilmesiyle başlamakta ve tahliye limanında geminin küpeştesinden tahliye edilmesiyle sona ermektedir.
Somut olayda hasarın ilk defa 01/09/2020 tarihinde tespit edilmesinden sonra taşıyana ihbarda bulunulmadığı anlaşılmaktadır. Davalı fiili taşıyanın deniz taşımasını üstlendiği, deniz taşıması dışındaki taşımaları üstlendiğine ilişkin bir delil bulunmadığı, malların gemiden tahliye edilmesi ile davalının sorumluluğunun sona erdiği anlaşılmakla bu durumda süresinde hasar ihbarı yapılmadığından malların deniz taşıması sırasında hasarlandığı yönündeki karine gerçekleşmemiştir. Ancak hasarın taşıma sırasında, taşıyanın sorumlu olduğu bir nedenden ötürü meydana geldiğinin ispatına engel bulunmamaktadır. Bu husustaki ispat yükü karinenin aksini iddia eden davacının üzerindedir. Konteynerin hasarlı olduğuna dair taşımanın aşamalarında herhangi bir tespit veya tutanak bulunmamaktadır. Emtianın gemiden tahliyesi sırasında herhangi bir hasar tutanağı tutulmamıştır. ... testi yapılmadığından ıslanmanın deniz suyundan kaynaklanıp kaynaklanmadığı tespit edilememiştir. Emtianın satıcı firmanın bulunduğu Gaziantep'den yüklemenin yapıldığı Mersin Limanı'na, yine varış limanından sonra alıcının teslim adresine karayolu taşıması yapılması gerekmekte olup davalı tarafından sadece deniz taşıması üstlenilmiştir. Dava dosyasındaki belgelere göre hasarın taşımanın hangi aşamasında meydana geldiği tespit edilememiştir. Bu durumda hasarın deniz taşıma sürecinde olabileceği gibi öncesinde veya taşıma sonrası da olabileceği, hasarın neden meydana geldiğinin taşımanın hiç bir evresinde incelenip bir tutanağa bağlanmadığı anlaşılmakla davacı tarafça karinenin aksinin yasal delillerle ispatlanamadığı sonucuna varıldığından davacı vekilinin aksi yöndeki istinaf nedenleri yerinde görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle; davacı vekili tarafından ileri sürülen istinaf nedenleri yerinde olmadığından, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle:
Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,
Alınması gereken 732-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 179,90-TL harcın mahsubu ile kalan 552,10-TL harcın davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
Davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına,
Gerekçeli kararın bir örneğinin taraf vekillerine tebliğine,
HMK 'nun 361/1. maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabileceğine, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle karar verildi. 13/05/2026