T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2023/981
KARAR NO : 2026/864
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 18/10/2022
NUMARASI : 2019/168 Esas 2022/591 Karar
DAVA: Alacak
DAVA TARİHİ: 31/05/2019
İSTİNAF KARAR TARİHİ:06/05/2026
Davanın reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA: Davacı vekili; müvekkiline ait ... kap, 9.160 kg. bebek bezi nevi emtianın davalı ... ... ...AŞ ile diğer davalı ... ... şirketine izafeten kendi adına asaleten düzenlenen konşimentolar tahtında Mersin Limanı'ndan Kenya/Mombasa Limanı'na ... ... gemisinde ... numaralı konteyner ile taşınmasını üstlendiğini, taşımaya ilişkin olarak müvekkilinin bütün edimlerini yerine getirdiğini, davalılara navlunu ödediğini, taşımayı gerçekleştiren ve taşıyan sıfatına haiz davalıların alıcı tarafından konşimento orjinali ibraz edilmediği sürece ve emtianın bedelinin ödenmediği sürece malın teslim edilmemesi hususunun defaten bildirildiğini, davacıya ait emtianın davacının bilgisi haricinde ve onayı olmaksızın alıcı şirkete teslim edildiğini, alıcının davacıya emtia bedelini ödemekten imtina ettiğini, emtianın TTK'nın 1178. ve 1230. Maddesine aykırı olarak teslim edildiğini, konşimentosuz teslimden kaynaklanan mevcut zararını davalılardan tahsil edemeyen müvekkilinin zararının tahsil edilmesi amacıyla I no.lu davalıya 15.01.2019 tarihli, 2 no.lu davalıya 15.01.2019 tarihli ihtarname keşide ettiğini, davalılardan herhangi bîr cevap alınamadığını, davalılar tarafından yapılan taşıma sonucunda müvekkiline ödenmesi gereken 26.560,45-USD emtia bedelinin alıcı veya söz konusu olayın meydana gelmesine sebep olan davalı1ar tarafından ödenmediğini belirterek, müvekkilinin uğradığı 26.560,45-USD zararın fiili ödeme günündeki kuru ile emtianın konşimentosuz teslim edildiği tarih olan 20.12.2018 tarihinden itibaren bankalara uygulanan en yüksek banka mevduat faiziyle davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı ... ... ...AŞ vekili; davacının dava dilekçesinde dayandığı delillerden olan ve dava konusu taşımaya esas teşkil eden belgenin konşimento değil... numaralı deniz yük senedi olduğunu, mahkemenin yetkisiz olduğunu, müvekkilinin söz konusu taşımada yükleyici sıfatı ile yer aldığını, yüklerin taşınmasının diğer davalı ... ... tarafından gerçekleştirildiğini, emtianın deniz yük senedinde alıcı olarak görünen firmaya teslim edildiğini, davacının iddiasının doğru olmadığını, müvekkilinin irtibat kurduğu alıcı firma yetkililerinin davacıya ödemenin yapıldığını belirttiklerini, teslim edilen yüklerin bir kısmının hasarlı olması sebebi ile bunların kendileri tarafından kabul olunmaması neticesinde sadece bu kısma denk olan 6.000-USD'nin ödenmediğini ifade ettiklerini, 13/10/2018 tarihli davacı antetli ve imza kaşeli belgede ilgili taşımaya dair halihazırda 15.000-USD'lik avans ödemesinin davacı tarafa yapıldığının yazılı olduğunu, kabul anlamına gelmemek kaydıyla davacı tarafından bahsolunan işbu kısmi ödemeden bahsedilmeyerek haksız kazanç sağlanmaya çalışıldığını, ihtilafın davacı ile alıcı arasında olduğunu, davacının kendi içindeki zafiyetten kaynaklandığını, müvekkilinin ve diğer davalının sorumlu tutulamayacağını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... ... ...'ya izafeten ... ... AŞ vekili; davacının deniz yük senedindeki taraflardan birisi olmadığını, davacının iddialarının aksine davalının acenteliğini yaptığı taşıyan tarafından gerçekleştirilen taşıma sözleşmesinin davalı ile davacı arasında kurulmadığını, bu nedenle davacının aktif husumetinin bulunmadığını, ayrıca müvekkilinin sözleşmede acente sıfatı ile hareket ettiğini, uyuşmazlıkların çözümünde Londra Mahkemeleri'nin yetkili kılındığını, davanın taşımaya ilişkin taşıma senedinin ön yüzündeki kayıtlar ve arka yüzünde yer alan navlun sözleşmesi hükümleri tahtında değerlendirilmesi gerektiğini, davacı tarafından konşimento orjinali teslim edilmeden mal teslimi yapıldığı iddia edilse de yükleyicinin talebi gereği malların deniz yük senedi olarak tek kopya düzenlendiğini ve bu şekilde taşımasının yapıldığını, davacı tarafından kendi bilgisi ve onayı olmadan mal teslimi yapıldığı belirtilmişse de deniz yük senedinde yer alan bilgiler gereğince davacıya bildirim yapılması ya da onayının alınması yükümlülüğünün bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEME KARARI : Mahkemece; konişmento ibraz edilmeksizin eşyanın doğru kişiye teslim edilmesi halinde tipik bir zarar halinden bahsedilemeyeceği, böyle bir durumda taşıyandan talep edilebilecek zararın, eşyanın konişmento ibraz edilmemesine rağmen teslim edilmiş olması sebebiyle ortaya çıkan zarar olduğu, somut olayda da dosyada bulunan ve satış bedelinin ne şekilde ödeneceğine dair hususların kararlaştırıldığı belgeden ...'e 15.000-USD avans ödemesinin teslimden önce yapılacağı ve söz konusu ödemeden 20 gün sonra konişmento nüshasının alıcıya teslim edileceğinin anlaşıldığı, bu durumda 15.000-USD'nin davacıya ödenmemesinden kaynaklanan zararın eşyanın konişmento ibraz edilmeksizin teslim edilmiş olması ile nedensellik bağı içinde olmadığı, dosyada bulunan satış faturasında ödeme şeklinin "peşin" olarak ifade edildiği, ... faturada da satış bedelinin % 70 peşin ödenmesi karşılığında belgelerin teslim edileceği, kalan % 30'luk kısmın da peşin ödeneceğinin kayıtlı olduğu, davacı şirket yetkilisi ... tarafından dava dışı gönderilen ... yetkilisine gönderdiği 26/11/2018 tarihli elektronik postada ... sevkiyatı ibaresiyle ifade edilen sevkiyata dair konşimentoların taranmış hallerinin ve faturanın gönderilene iletildiğinin belirtildiği, aynı şekilde dosyaya sunulan ödeme anlaşmasına uygun şekilde ilk sevkiyattan 6.000-USD tenzilat yapıldığı, ... sevkiyatı için 9.000-USD daha tenzilat yapılacağı bilgilerine yer verildiği, gönderilenden taşıyandan yüklemenin 11/11/2018'de yapıldığına dair bilgi alındıktan sonra kalan ödemenin yapılmasının istendiği, tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde satış bedelinin peşinen, eşyanın varma limanında teslim edilmesine bağlı olmaksızın ödenmesi gerektiğinden nedensellik bağı içinde bulunmayan bakiye satış bedelinden davalıların sorumlu tutulamayacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ : Davacı vekili; ... numaralı konşimentoda yükün teslim edilmesi öncesinde konşimentonun bir örneğinin bizzat taşıyıcıya teslim edileceği kaydının yer aldığını ve bu kaydın altında davalı ... ... ...AŞ'nin imza ve mührünün bulunduğunu, yükün varma limanına ulaşmasından sonra alıcı tarafından konşimento orjinalinin ibraz edilmediğini, emtia bedeli ödenmeden alıcı şirkete teslimat yapılmaması hususu defaten kendilerine bildirilmiş olmasına ve konşimento orjinali de ibraz edilmemesine rağmen emtianın teslim edildiğini, konşimento teslim edilmeden yükün alıcıya teslim edilmesi sonucunda müvekkilinin hak etmiş olduğu 15.000-USD'yi alıcıdan istemesine rağmen alıcının herhangi bir cevap vermeyerek konşimento teslim edilmeden yükü aldığını, böylelikle müvekkiline 15.000-USD'yi ödemeden kurtulduğunu, mahkemenin belirttiği gibi konşimentonun ibraz edilmeden yükün alıcıya teslim edilmesi ile 15.000-USD'nin ödenmemesi arasında herhangi bir nedensellik bağının olmadığı ifadesinin hatalı olduğunu,yük sahibi olan müvekkilinin, yükü teslim etmemesi gerekirken teslim eden davalılardan uğradığı zarar talep edebileceğini, konişmento incelendiğinde yükün sadece orjinal konişmentonun ibrazı neticesinde teslim edileceğinin hüküm altına alınmışken "seaway bill" kapsamında hiçbir belge sunulmadan malın teslim edilmesinden davalıların TTK kapsamında sorumlu olduğunu,Konşimento ibraz edilmeksizin eşyanın teslim edilmiş olması hususunun her bir davalı bakımından düzenlenmiş olan taşıma senetleri dikkate alınarak değerlendirilmesi gerektiğini ve ... tarafından düzenlenen taşıma senedinde yer alan "asıl taşıyanın senette hak sahibi gözüken kişiye senet ibraz edilmeksizin eşyayı teslim edebileceği" kaydından bahisle ...'in ödenmeyen mal bedelinden sorumlu tutulamayacağı yönündeki tespitlerin son derece hatalı olduğunu, zira, bu durumda fiili taşıyan ve müvekkili arasında kurulan navlun sözleşmesinin ve taşıma sözleşmesinin tarafları arasında düzenlenen ... numaralı konişmentonun hiçbir anlamı kalmayacağını, TTK'nın 1228, 1236 ve 1191/2. madde hükümlerinin yok sayılacağını, müvekkili ve davalı ... ... ...AŞ'nin arasında düzenlenen ... numaralı konişmentoda yer alan "yükün teslim edilmesi öncesinde konşimentonun bir örneğinin bizzat taşıyıcıya teslim edileceği" kaydının altında imza ve mührü bulunan akdi taşıyan davalı ... ... ...AŞ'nin işbu yükümlülüğünü ihlal ederek bu zarardan sorumlu olduğu gibi fiili taşıyan olarak ... de TTK'nın yukarıda yer verilen 1191/2. maddesi uyarınca bu zarardan sorumlu olduğunu, 13.06.2022 tarihli tanzim olunan raporda ... tarafından düzenlenen senedin ayni bir etkisi bulunmadığı, teslim için senet nüshasının sunulmasına ihtiyaç olmadığı belirtilmişse de bu tespitin hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, TTK'nın 1236. maddesi uyarınca eşyanın, ancak konişmento nüshasının, eşyanın teslim alındığına ilişkin şerh düşülerek geri verilmesi karşılığında teslim edilebileceğini, ...'a yapıldığı iddia edilen ödemenin davalıların gerçek ile alakası olmayan bir beyanından ibaret olduğunu, mahkemenin de bu hususta yanıltıldığını, davalının iddiasına dayanak olarak sunduğu belgede müvekkilinin avans ödemesi aldığı değil avans ödemesi alacağının belirtildiğini, tüm bunlara ek olarak ... hakkında yapılan soruşturma sonucunda kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiğini, kabul anlamına gelmemek kaydı ile ...'ın mal bedelini almış olduğu varsayılsa dahi davalıların konşimento ibraz etmeden yükü teslim etmesi konusunda müvekkiline karşı sorumlu olduklarını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
GEREKÇE : Dava, taşıma konusu emtianın alıcıya taşıtanın talimatı olmaksızın teslim edilmesi nedeniyle alıcıdan mal bedelinin tahsil edilememesi kaynaklı maddi zararın tazmini istemine ilişkindir.
Somut olayda, davacının Kenya'da yerleşik alıcı ... firmasına 12/11/2018 tarihli 26.560,45-USD bedelli fatura konusu ... kap 9.160 kg bebek bezi emtiasını ... teslim, peşin ödeme şekli ile sattığı, davalı ... ...AŞ tarafından 19/11/2018 tarihli multimodal konşimento ile taşımanın akdi olarak üstlenildiği, konşimentoda yükleten olarak davacı, gönderilen ve ihbar adresi olarak ...., teslim için başvurulacak kişi ... Limited olarak düzenlendiği, diğer davalı ...'nin deniz yolu taşımasını ise 19/11/2018 tarihli deniz yük senedi ile fiili taşıyan olarak üstlendiği, bahsi geçen taşıma senedinde yükleten olarak davalı ... ...AŞ'nin gösterildiği, ... ..AŞ tarafından düzenlenen konşimento ile diğer davalı tarafından düzenlenen deniz yük senedindeki bilgilerin örtüştüğü, ... ...AŞ tarafından düzenlenen konşimentoda varma limanında yükün teslim edilmesinden önce taşıyan veya acentesine konşimentonun bir orijinal nüshasının ibraz edileceğinin belirtildiği halde, emtianın 20/12/2018 tarihinde alıcıya konşimento asılı ibraz edilmeksizin teslim edildiği hususu ihtilaf dışı olup, davacı vekili müvekkilinin talimatı bulunmasına rağmen malların konşimento orjinali ibraz edilmediği halde müvekkilinden onay alınmaksızın alıcıya teslim edildiğini, mal bedelinin alıcıdan tahsil edilemediğini belirterek zararının tazminini talep etmiştir.
Davalı fiili taşıyan ..., davalı ... ...AŞ ile kurduğu navlun sözleşmesi çerçevesinde bir deniz yük senedi düzenlemiştir. TTK m. 1242 gereğince "taşıyanın taşınacak eşyayı teslim aldığını göstermek üzere düzenlediği konişmentodan başka her tür senet, taşıma sözleşmesinin yapılmış ve eşyanın senette yazılı olduğu gibi taşıyan tarafından teslim alınmış olduğuna karine oluşturur; ancak bu karinenin aksi ispatlanabilir." Deniz yük senedi olarak anılan taşıma senedi hükümde belirtilen konişmentodan başka senetlerdendir. Dava konusu olayda davalı ... tarafından düzenlenen deniz yük senedinde aksi yönde bir kayıt bulunmadığından senet namına düzenlenmiş olan kişinin senedin bir nüshasını sunmasına gerek duyulmayacaktır. Gönderilenin, senet nüshasını ibraz etmesine gerek duyulmaksızın yalnızca senette gönderilen olarak kayıtlı bulunan kişi olduğunu ortaya koyarak eşyayı teslim alması mümkündür. Dolayısıyla dava konusu olayda senetten kaynaklanan teslimi talep hakkı senedin ibrazına bağlı olmadığından davalı ...'nin emtiayı alıcıya teslim etmekle sorumluluğu sona erecektir.
Diğer davalı ... ...AŞ ise davacıya karşı üstlendiği taşıma edimine dair navlun sözleşmesini bir konişmentoya bağladığından, gönderilen hakkını ancak konşimentoya dayalı olarak ileri sürebilir. TTK'nın 1236. maddesi gereğince taşıyan konişmento ibraz edilmeden eşyayı teslim edemeyeceği gibi, gönderilen için konişmentonun ibrazı yükün teslimini talep hakkı bakımından bir zorunluluktur. Bu bakımdan konşimentonun ibraz edilmemesine rağmen eşyanın alıcıya teslimi halinde taşıyan bu yükümlülüğünü ihlal etmiş olur. Bununla birlikte eşya doğru kişiye teslim edildiği için zıya gibi bir zarar da söz konusu olmadığından taşıyandan talep edilebilecek zarar, eşyanın konişmento ibraz edilmemesine rağmen teslim edilmiş olması sebebiyle ortaya çıkan zarardır. Diğer bir ifade ile eşyanın konişmento ibraz edilmeksizin teslim edilmiş olması ile nedensellik ilişkisi içinde olan zararların tazmini talep edilebilir. Bu bakımdan Yargıtay 11. HD'nin 2016/10489 E. 2018/2489 K. sayılı ilamında da belirtildiği üzere taşıyıcının ödenmeyen mal bedelinden hangi eylemi nedeniyle, ne şekilde sorumlu olduğunun tespiti gerekmektedir.
Dosyada bulunan satış faturasında ödeme şekli "peşin" olarak ifade edilmiştir. ... faturada da satış bedelinin % 70 peşin ödenmesi karşılığında belgelerin teslim edileceği, kalan % 30 kısmın peşin ödeneceği kayıtlıdır. Dosyaya davacı şirket yetkilisi ... tarafından ... yetkilisine gönderilen 26/11/2018 tarihli elektronik postada ... sevkiyatı ibaresiyle ifade edilen sevkiyata dair konşimentoların taranmış hallerinin ve faturanın gönderilene iletildiği belirtilmiştir. Aynı şekilde dosyaya sunulan 13.10.2018 tarihli ödeme anlaşmasına uygun şekilde ilk sevkiyattan 6.000-USD tenzilat yapıldığı, ... sevkiyatı için 9.000-USD daha tenzilat yapılacağı bilgilerine yer verilmiştir. Taşıyandan yüklemenin 12/11/2018'de yapıldığına dair bilgi alındıktan sonra kalan ödemenin yapılması istenmiştir. Soruşturma dosyasında davacı şirket yetkilisi tarafından ... isimli firma çalışanı hakkında bir takım suçlamaların yöneltildiği, bu kapsamda "... ... 13.10.2018 tarihinde bizim şirket adına Kenyalı bir müşteri ile ön anlaşma yapmış, müşterinin ne kadar mal istediğini tespit ettikten sonra biz bu malı ürettik ve müşteriye gönderdik, bir müddet geçmesine rağmen müşteri hala ödeme yapmayınca kendisine ulaştık. Kenyalı müşterimize neden ödeme yapmadığını sorduğumuzda şahıs bana, size borcum yoktur, ben bütün parayı 28.000 doları çalışanınız ...'a ödediğini söyledi, bu ödeme ile ilgili belgeleri olduğunu söyledi ve bana gönderdi, belgeleri kontrol ettiğimde ödemelerin ...'ın şahsi hesabına yaptığını gördüm..." şeklinde beyanda bulunulduğu görülmüştür.
Dosyada mevcut 13.10.2018 tarihli anlaşmada 1 nolu maddede; 15.000 Usd peşin ödemeniz vardır" ve 5 nolu maddede "ilk gönderimde 6.000 Usd indirim yapılacak, kalan sonraki gönderiden düşülecektir" şeklinde belirleme yapılmıştır. 12.11.2018 tarihli satış faturasında da 6.000-USD'nin tenzil edildiği görülmektedir. Bu kapsamda 13.10.2018 tarihli anlaşmanın bu satış faturası ve dava konusu gönderim için yapılmış olduğu, anlaşmada yer verilen "15.000 Usd peşin ödemeniz vardır" şeklindeki beyanın da bu satış ve gönderi ile ilgili olduğu sonucuna varılmaktadır. Tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde satış bedelinin peşinen, eşyanın varma limanında teslim edilmesine bağlı olmaksızın ödenmesi gerektiği, kaldı ki davacı şirket yetkilisinin savcılık dosyasında Kenya'daki alıcı firmanın kendi çalışanı olan ...'a 28.000-USD gönderildiğini bizzat gördüğünü beyanı karşısında davacının iddia ettiği zararı ile emtiaların alıcıya konşimentosuz olarak teslim edilmesi arasında nedensellik bulunmadığı sonucuna varılmaktadır. Bu durumda mahkemece davanın
reddine dair verilen kararda isabetsizlik bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle; mahkemece davanın reddine dair verilen kararda isabetsizlik bulunmadığından, davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle:
Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,
Alınması gereken 732-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 179,90-TL harcın mahsubu ile kalan 552,10-TL harcın davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
Davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına,
Gerekçeli kararın bir örneğinin taraf vekillerine tebliğine,
HMK 'nun 361/1. maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabileceğine, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle karar verildi. 06/05/2026