T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
13. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2023/2072 Esas
KARAR NO: 2024/138 Karar
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
NUMARASI: 2023/703 Esas - 2023/665 Karar
TARİHİ: 09/10/2023
TALEP: Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
KARAR TARİHİ: 01/02/2024
İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ: Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle, müvekkili davacı ... adına ait; ... Bankası Şenesenevler Şubesi’nin; ... seri numaralı, ... İdealtepe Şubesi'nin; ... seri numaralı, davacı ... San. Ltd. Şti.'ye ait: ... Bankası Şenesenevler Şubesi’nin; ... Seri numaralı, ... İdealtepe Şubesi'nin; ... seri numaralı, ... Bankası Altıntepe Şubesi'nin; ... Seri numaralı, ... Bankası İdealtepe-Maltepe Şubesi'nin; ... Seri numaralı, ...bankası E5-Maltepe Şubesi'nin; ... Seri numaralı,... Sultanbeyli Şubesi'nin; ... Seri numaralı, ... Bostancı Şubesi'nin; ... Seri numaralı çeklerin çalındığını, çekin çalındığının fark edilmesinden sonra müvekkil tarafından şikayette bulunulduğunu, muhatap bankalara noter aracılığıyla ihtar çekilerek gerekli talimatın verildiğini, ancak çeki eline geçiren kişinin çek karşılığını bankadan tahsil etmesi veya çeki işletmesi tehlikesinin halen söz konusu olduğunu, çek bedellerinin bankadan alınmaması için öncelikle ödeme yasağı konulmasını, devamında da bahse konu çek yapraklarının çalınmak suretiyle zayii olması nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ: İlk Derece Mahkemesi 09/10/2023 tarih 2023/703 Esas - 2023/665 Karar sayılı kararında;"Dava, hukuki niteliği itibariyle TTK'nın 818/s madde hükmü delaletiyle, aynı kanunun 757.madde hükümlerinde belirtilen zayi nedeniyle çekin iptali isteğine ilişkindir.Zayi nedeniyle çek iptali davası ancak zayi edildiği bildirilen çek hamil tarafından açılır. Zayii edildiği iddia edilen çeklerin, bedelsiz, tarihsiz ve imzasız olarak zayi edildiği bildirildiğinden ve bu hali ile de dava konusu çekler TTK. uyarınca çekte bulunması gereken zorunlu unsurları ihtiva etmediğinden kıymetli evrak niteliği taşımamaktadır. Kıymetli evrak niteliği ihtiva etmeyen bir belgenin de iptali mümkün değildir. Yargı yetkisini, Anayasanın 9. Maddesine göre Türk Milleti adına kullanan Mahkememizce, uyuşmazlık konusu hakkında, yapılan yargılama sonunda(Ay. m.141); sunulan deliller, talebe konu kambiyo senedi bilgileri, iddia ve beyanlar ile tüm dosya mündericatı incelenip hep birlikte değerlendirildiğinde; keşideci tarafından imzalanmamış ve tarih ile bedel kısmı doldurulmamış olan davacı ... şahsına ait; ... Bankası Şenesenevler Şubesi’nin; ... seri numaralı, ... İdealtepe Şubesi'nin; ... seri numaralı, davacı... Ltd. Şti.'ye ait: ... Bankası Şenesenevler Şubesi’nin; ... Seri numaralı, ... İdealtepe Şubesi'nin; ... seri numaralı, ... Bankası Altıntepe Şubesi'nin; ... Seri numaralı, ... Bankası İdealtepe-Maltepe Şubesi'nin; ... Seri numaralı, ... bankası E5-Maltepe Şubesi'nin; ... Seri numaralı, ... Sultanbeyli Şubesi'nin; ... Seri numaralı, ... Bostancı Şubesi'nin; ... Seri numaralı çeklerin zayii nedeniyle iptali ile birlikte; söz konusu çekin ödenmesinin engellenmesi için, öncelikle ödeme yasağı konulması yönünde tedbir kararı verilmesi talebidir. Boş çek yaprağının TTK.nun 780 'nci maddesindeki anlamda "çek" vasfında olmadığı ve bu nedenle çekin zayii olması nedenine dayalı TTK.nun 759/1 maddesinin somut olayda uygulanma imkanının bulunmadığı sonuç ve vicdani kanaatine varılarak talebin reddine karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir."gerekçesi ile, davanın reddine, karar verilmiş ve karara karşı davacılar vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle, İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret Mahkemesi 09.10.2023 tarih, 2023/703 E., 2023/665 sayılı kararının taraflarınca 10.10.2023 tarihinde ıttıla edilmiş olup, usul ve yasaya aykırı işbu karara karşı yasal süresi içerisinde istinaf kanun yoluna başvurumuzu yaptıklarını, Müvekkili ve müvekkilin yetkilisi olduğu şirkete ait ;Davacı ... adına; ... Bankası Şenesenevler Şubesi’nin; ... seri numaralı,... İdealtepe Şubesi'nin; ... seri numaralı, Davacı .... LTD. ŞTİ.'ne ait; ... Bankası Şenesenevler Şubesi’nin; ... Seri numaralı,... İdealtepe Şubesi'nin; ... Seri numaralı,... Bankası Altıntepe Şubesi'nin; ... Seri numaralı, ... Bankası İdealtepe-Maltepe Şubesi'nin; ... Seri numaralı,...bankası E5-Maltepe Şubesi'nin; ... Seri numaralı,... Sultanbeyli Şubesi'nin; ... Seri numaralı, ... Bostancı Şubesi'nin; ... Seri numaralı çeklerin zilyedi olduğunu; müvekkilinin zilyedi olduğu işbu çeklerin çalındığını, Çekin çalındığının fark edilmesinden sonra müvekkili tarafından şikâyette bulunulduğunu (EK-1) ve muhatap bankalara noter aracılığıyla ihtar çekilerek gerekli talimat verildiğini, (EK-2). Ancak çeki eline geçiren kişinin, çek karşılığını bankadan tahsil etmesi veya çeki işletmesi tehlikesinin halen söz konusu olduğunu, Bu çeklerin bazılarının kullanılmaya başlanıldığını; müvekkili şirkete ait, ... E-5 Maltepe Şubesi ... Seri numaralı çek 270.000,00-TL karşılığında 30.01.2024 tarihli olarak keşide edildiğini, ... E5-Maltepe Şubesi, ... Seri numaralı çek, 06.10.2023 tarihinde, 05.12.2023 tarihli olarak 350.000,00-TL bedelle keşide edildiğini; yine çek raporlarına bakıldığında Kasım/2023 ve Ocak/2024 vadeli 4 adet çek toplam 280.000,00-TL bedelle keşide edilmiş olup, müvekkile bu keşidelere ilişkin çekle işlem yapılmak istenilen bazı ticari işletmelerden bilgi geldiğini, bunlara ilişkin sorgulamaları, yazışmaları, çekleri ve findeks çek raporları da dava dilekçeleri ekinde sunulduğunu; çeklerin çalınması akabinde en az 5-6 çek keşide edildiğini, buna hem dava dilekçelerinde hem aynı gün sunulan beyan dilekçelerinde yer verildiğini ancak yerel mahkemece inceleme ve araştırma yapılmaksızın tümü yönünden red kararı verildiğini, Dolayısıyla yukarıda açıklanan gerekçeler sebebiyle kambiyo senedi vasfına haiz olan çekler açısından herhangi bir karar verilmeksizin reddedilen davanın bozularak, çeklerin zayii nedeniyle iptali ile birlikte; söz konusu çeklerin ödenmesinin engellenmesi için, öncelikle ödeme yasağı konulması yönünde tedbir kararı verilmesi talep etttiklerini; çekin üçüncü şahısların eline geçmesinin müvekkili açısından telafisi imkânsız zararlar doğurabileceğinden, çek bedelinin bankadan alınmaması için öncelikle ödeme yasağı konulmasını, devamında da adı geçen çeklerin zayii nedeniyle iptaline karar verilmesini talep etme zaruretinin hasıl olduğunu, İleri sürerek, yerel mahkemece verilen kararın kaldırılmasına, yukarıda bahsi geçen bankalara müzekkere yazılmasına ve ödeme yasağı konulması yönünde tedbir alınmasına, yukarıda ayrıntılı açıklanan bankalara ait, seri numaraları belirtilen çeklerin zayii nedeniyle iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ: HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Dava, TTK'nın 818/1.(s) maddesi yollamasıyla aynı Kanun'un 757 vd maddeleri uyarınca açılmış zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir. Mahkemece dava konu çek yapraklarının boş oldukları, boş çek yaprağının TTK'nun 780 inci maddesine göre "çek" vasfında olmadığı ve bu nedenle çeklerin zayii olması nedenine dayalı TTK.nun 759/1 maddesinin somut olayda uygulanma imkanının bulunmadığı gerekçesi ile talebin reddine karar verilmiş, karara karşı davacılar vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.Dava dilekçesi ve ekleri incelendiğinde; davacı gerçek kişiye, müşterisi olduğu ... Bankası Şenesenevler Şubesi ve ... İdealtepe Şubesi tarafından verilen çek koçanlarına ait boş çek yapraklarının; yine davacı şirkete, müşterisi olduğu ... Bankası Şenesenevler Şubesi, ... İdealtepe Şubesi, ... Bankası Altıntepe Şubesi, ... Bankası İdealtepe-Maltepe Şubesi, ... Bankası E5-Maltepe Şubesi, ... Bankası Sultanbeyli Şubesi ve ... Bostancı Şubesi tarafından verilen çek koçanlarına ait boş çek yapraklarının davacılara ait iş yerinde bulunan şirket kasadan çalındıkları iddia olunarak, çeklerin zayi nedeniyle iptallerine karar verilmesini ve çeklerin ibrazı halinde ödenmemelerini teminen ihtiyati tedbir kararı verilmesinin talep olunduğu anlaşılmıştır. 6102 Sayılı TTK'nun 757-764.maddelerinde yer alan yasal düzenlemelere göre çek keşidecisinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi edildiği durumlarda, senede bağlı hakkın senetsiz de ileri sürülebilmesi için TTK'nın 651.ve 652. maddelerinde hamile iptal davası açma hakkı verilmiş olup, iptal kararı hamile hakkını senetsiz olarak ileri sürme ya da borçludan yeni bir senet tanzim isteme imkanı sağlar. Somut olayda davacılar şirket, hırsızlık sonucu zayii olduğu iddia olunan boş çeklerin hamili değil, muhtemel keşidecisi oldukları, zayi nedeniyle iptal talep edemeyecekleri anlaşılmıştır (bkz. Yargıtay 11 HD.'nin 2016/2755 Esas - 2017/4927 Karar sayılı kararı ve Yargıtay 11 HD.'nin 2016/429 Esas - 2017/3300 Karar sayılı kararı da benzer mahiyettedir.). Öte yandan, mahkeme gerekçesinde belirtildiği üzere iptali talep edilen çeklerin tamamen boş olmaları, keşideci imzasını havi olmamaları, kıymetli evrak niteliğinde bulunmamaları karşısında, TTK'nun 757 ve devamı maddeleri kapsamında iptalleri de istenemeyeceğinden, mahkemece davanın reddine karar verilmesinde isabetsizlik yoktur. Davacılar vekilinin aksi yöndeki istinaf sebepleri yerinde değildir.Sonuç itibariyle; ilk derece mahkemesi karar ve gerekçesi usul ve yasaya uygun olup, kamu düzenine aykırılık da tespit edilmediğinden, davacıların istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nun 353/1-b1 maddesi uyarınca esastan reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davacıların istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK' nın 353/1-b-1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2-Harçlar Kanunu gereğince istinaf edenler tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına, 3-Karar tarihi itibariyle Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 427,60-TL istinaf karar harcından, istinaf edenler tarafından peşin olarak yatırılan 269,85-TL harcın mahsubu ile bakiye 157,75-TL harcın davacılardan tahsili ile hazineye gelir kaydına, 4-İstinaf yargılama giderlerinin istinaf talep edenler üzerinde bırakılmasına, 5-Artan gider avansı varsa talep halinde yatıran tarafa iadesine, 6-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğe gönderilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 01/02/2024 tarihinde HMK'nın 362/1-ç maddesi gereğince kesin olarak oy birliği ile karar verildi.