T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 13. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2021/1671
KARAR NO: 2024/333
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARI VEREN
MAHKEME: İSTANBUL 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 20/04/2021
DOSYA NUMARASI: 2018/1064 Esas - 2021/337 Karar
DAVA: Menfi Tespit (Kambiyo Senedinden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: 22/02/2024
İlk Derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı davacılar vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ: Davacılar vekili dava dilekçesi ile müvekkili şirketi ile şirket müdürü ...ın İstanbul da ticari alım satım ile iştigal ettiklerini, bu nedenle bir çok firma gibi davalı firmanın da müşterisi olmak istediğini, davalı firma teslim edeceği mallar karşılığında 3 adet çeki teminat olarak aldığını, müvekkilinin teslim alacağı malları beklesede davalının vereceğini taahhüt ettiği malları taraflarına teslim etmediğini, dolayısı ile müvekkillerinin davalıya muaccel bir borcu bulunmadığını, buna rağmen davalının teminat çeklerini icra takibine koyduğunu beyan ile dava ve takip konusu çeklerden dolayı borçlu olmadığımızın tespiti ile kötüniyetli davalının %20 den aşağı olmamak üzere icra tazminatına mahkum edilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevabında, davacılardan ...'ın aktif husumet ehliyeti bulunmadığını, davacının asıl amacının şirket yetkilisi ... hakkında karşılıksız çek keşide etmek suçundan dolayı İstanbul 3. İcra Ceza Mahkemesinin 2018/163 Esas sayılı dosyası ile görülen davayı etkilemek olduğunu, dava konusu çeklerin keşidecesinin davacı şirket olduğunu, çekler ile ilgili olarak İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile icra takibine geçtiklerini beyan ile davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuş ve kötü niyet tazminatının davacılardan tahsilini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ: İlk Derece Mahkemesi 20/04/2021 tarih ve 2018/1064 Esas - 2021/337 Karar sayılı kararı ile; " Dava, satın alınan mal karşılığı ödeme için verilen çeklerin, mal teslimi yapılmadığından çeklerden dolayı borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir. Mahkememizce İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası celp edilmiş incelenmesinden; dosyamız davalısı şirketin davacı ... şirketi ve dava dışı ... aleyhinde, 09/09/2017 keşide tarihli 40.000 TL bedelli, 16/09/2017 keşide tarihli 42.443,00 TL bedelli, 23/09/2017 keşide tarihli 52.500,00 TL bedelli ve 23/09/2017 keşide tarihli 52.500,00 TL bedelli çeklere istinaden, toplam 204.404,49 TL nın tahsili bakımından 12/12/2017 tarihinde takibe geçmiş olduğu görülmüştür. Mahkememizce İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası celp edilmiş, incelenmesinden; dosyamız davalısı şirketin, dosyamız davacısı şirket ile ... aleyhinde 30/11/2017, 18/12/2017 ve 31/12/2017 keşide tarihli 30.000 er TL bedelli çekler yönünden toplam 100.782,74 TL nın tahsili bakımından 22/02/2018 tarihinde takibe geçtiği görülmüştür. Dosyanın Mali Müşavir bilirkişi ...ya verilerek; taraf defter ve belgeleri üzerinde inceleme yapılıp, davacılar ile davalı arasında ticari ilişki olup olmadığı, bu ticari ilişki kapsamında, satın alınan mal karşılığı davacı tarafından çek verilip verilmediği, ticari ilişki kapsamında, davalı tarafından teslimi gereken bir mal olup olmadığı, bu teslimlerin yapılıp yapılmadığı, taraf defter ve belgelerine göre davacı tarafından davalıya verilen çekten dolayı davacının davalıya borcunun olup olmadığına dair rapor düzenlemelerinin istenilmesine karar verilmiş, bilirkişi, taraflar arasında ticari ilişkinin bulunduğu ve bu ticari ilişki kapsamında davacının davalıdan ticari defterlerine kaydettiği 5 adet fatura karşılığı 291.053,25 TL mal hizmet satın aldığı ve ticari defterlerinde davalıya 291.053,25 TL borcunun kayıtlı olduğunu, dava konusu 3 adet çekin davalıya teminat karşılığı verildiğine dair ticari defterlerde her hangi bir kayıt olmadığını, taraflar arasındaki ticari ilişki kapsamında davalının tüm teslimlerini gerçekleştirmiş olduğunu, dava konusu çeklerin davalı kayıtlarında karşılıksız çıktığından davacıyı ters kayıt ile borçlandırdığını ve 31/12/2017 tarihi ile davacıdan 279.239,26 TL alacağının kayıtlı olduğunun tespit edildiğini, davacının İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında icra takibine konu her biri 30.000 TL bedelli çekler yönünden davacının davalıya borçlu olduğunun tespit edildiğini 03/02/2021 tarihinde rapor etmiştir. Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde; Davanın icra takibine konu edilen kıymetli evraklardan ötürü borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkin olduğu, davacının davalıya taraflar arasındaki ticari ilişkinin teminatı olarak verildiği ve karşılığında vadedilen mal teslimatı yapılmadığı halde iade edilmeyip icra takibine koyulan çeklere istinaden davalıya borçlu olmadığının iddia eder olduğu, davalının davanın reddi gerektiğini savunduğu, tarafların ticari defter ve kayıtları üzerinde mali müşavir bilirkişi vasıtası ile yapılan inceleme sonucunda, davacının ticari kayıtlarının TTK hükümlerine uygun tutulan kayıtlar olmadığının, davalıya çek verildiğinin defterlerinde kaydının bulunmadığının ve davalıya 291.053,25 TL borçlu olduğunun, davalının ticari kayıtlarının ise usul ve yasa hükümlerine uygun tutulup tasdik ettirilmiş olduğunun, davacıdan 279.239,26 TL alacaklı olduğunun, çeklere ilişkin kayıtlara defterlerinde yer verilmiş olduğunun tespit edilmiş olduğu anlaşılmakla, davalı tarafça davacı aleyhinde İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... ve ... Esas sayılı dosyaları ile İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyaları ile muhtelif bedel ve keşide tarihli çekler yönünden icra takibi yaptığı, davacının davasını İstanbul ... İcra Müdürlüğü dosyasında takibe koyulan her biri 30.000 TL çek bedeli toplamı olan 90.000 TL yönünden açtığı ve harçlandırdığı, yargılama aşamasında diğer takip dosyaları yönünden de harcını ikmal edildiği görülmüş olmakla, davacının ticari defter ve kayıtlarına göre davalıya 291.053,25 TL borçlu olduğunun tespit edilmesi, davacının davalıya verdiği çekleri ticari defterlerine kaydetmemiş ve çeklerin üzerinde teminat olarak verildiklerine dair bir ibarenin de yer almaması karşısında davacı ... Hizmetleri şirketinin icra takibine konu edilen çeklerden ötürü davalı- takip alacaklısına borçlu olmadığını dosyalısı ile davasını ispatlayamadığından davasının reddine karar vermek gerekmiş, davacı ...'ın davasının ise dava konusu edilen uyuşmazlığın tarafı olmadığından aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. " gerekçeleri ile; " 1-Davacının davasının REDDİNE, ... " karar verilmiş ve verilen karara karşı, davacılar vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; Müvekkil şirket ile şirket müdürü ...ın İstanbul' da ticari alım satım ile iştigal etmekte olduklarını, bu nedenle davalı firmanın teslim edeceği malları karşılığında davaya konu çekleri teminat olarak aldığını, müvekkilin teslim alacağı malları beklese de davalının vereceğini taahhüt ettiği malları taraflarına teslim etmediğini, davalı firmanın müvekkilinden çekleri teslim aldığı halde karşılığında bir mal ve hizmet vermediğini, Yargıtay kararlarında da hükmedildiği üzere alacaklının aldığı çek ve senet karşılığında irsaliye evrakı veya irsaliyeli fatura ile müvekkili imzasına veya çalışanlarının imzasına sadır mal teslim belgesi sunmak zorunda olduğunu, dolayısı ile davalı firma tarafında işbu belgeler var ise suretlerinin mahkemeye celbine dair karar verilmesi gerektiğini, Davalı firmanın müvekkili imzasına veya çalışanlarının imzasına sadır mal teslim belgesi sunmadığını, gerek mahkemece ve gerekse de mahkemece alınan bilirkişi raporunda bu konuda bir araştırma yapılmadığını, haksız olarak davanın reddi kararı verildiğini beyanla; Açıklanan sebeplerle; Yerel mahkeme kararının kaldırılmasına ve bozulmasına, davanın kabulüne, duruşma açılarak istinaf taleplerinin kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ: HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Dava; dava ve icra takiplerine konu çeklerin davacı tarafından davalıya teminat çeki olarak verilmesine rağmen çeklerin karşılığı malların teslim edilmediği iddiası ile dava ve icra takiplerine konu çeklerden dolayı borçlu olmadığının tespitine karar verilmesi talepli menfi tespit davasıdır. Mahkemece davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacılar vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur. Davacılar vekili, dava dilekçesinde İstanbul ... İcra Dairesi'nin ... esas sayılı dosyasına konu keşidecisinin davacı şirket olduğu 30/11/2017 keşide tarihli, 18/12/2017 keşide tarihli, 30/12/2017 keşide tarihli ve 30.000,00 TL'şer bedelli çeklerden dolayı davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiş, Mahkemece çeklerin açık bilgilerinin sunulması için süre verilmesi üzerine aynı çeklere ilişkin bilgiler açıklanmış, Mahkemece icra takip dosyalarının bildirilmesi için süre verilmesi üzerine bu kez davacı vekili tarafından dava dilekçesinde ve açıklama dilekçesinde belirtilen çeklere ek olarak İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... sayılı dosyasına konu keşidecisi ... İnşaat San. Tic. Ltd. Olan 09.09.2017 keşide tarihli 40.000,00 TL bedelli çek, 16.09.2017 keşide tarihli 42.443,00 TL bedelli çek, 23.09.2017 keşide tarihli 52.500,00 TL bedelli çek, 23.09.2017 keşide tarihli 52.500,00 TL bedelli çek ve İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... sayılı dosyasına konu keşidecisi ... olan 20.08.2017 keşide tarihli 65.000,00 TL bedelli çek dava konusu olarak beyan edilmiş ve tüm çek bedelleri üzerinden harç tamamlanmıştır. Somut uyuşmazlıkta; Davacılar vekili, dava konusu çeklerin davalıya davalının kendilerine teslim edeceği mallar karşılığında verildiğini, ancak çeklerin karşılığı malların teslim edilmediğini ve çeklerin bedelsiz kaldığını iddia etmiştir. Davalı vekili, dava konusu çeklerin davalı tarafından davacıya teslim edilen malların karşılığı verildiğini kabul etmiş ve çeklerin karşılığı malların davacıya teslim edilmesine rağmen çeklerin karşılıksız çıktığını ve malların bedelinin davacı tarafından ödenmediğini savunmuştur. Mahkemece tarafların defter ve kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmış, bilirkişi raporunda özetle; davacı şirketin defter ve kayıtlarının usulüne uygun olarak tutulmadığı, davacının defterlerinde; davalı tarafından düzenlenen beş adet toplam 291.053,25 TL bedelli faturanın kayıt altına alındığı, davalı tarafından düzenlenen iki adet faturanın davacı kayıtlarında yer almadığı ve davacının davalıya 291.053,25 TL borçlu olduğu, dava konusu çeklerin davacının defterlerinde kayıtlı olmadığı tespit edilmiştir. Davalının defter ve kayıtlarına göre; davalının defter ve kayıtlarının usulüne uygun olarak tutulduğu, davacıya yedi adet fatura düzenlendiği, dava konusu çeklerden 52.500,00 TL bedelli çek dışındaki çeklerin kayıtlı olduğu, davacı tarafından yapılan ödemelerin de kayıtlı olduğu, davalı tarafından davacıya düzenlenen ve davacının defterlerinde kayıtlı olmayan 48.512,96 TL bedelli faturanın 3065 sayılı yasa kapsamında ihraç kayıtlı satış olduğu ve davacının bu faturayı ihraç ettiği, 13.919,55 TL bedelli faturanın sevk irsaliyesinin sunulduğu ve davacı şirket müdürü ... tarafından teslim alındığı, davalının davacıya toplam KDV dahil 361.749,57 TL bedelli fatura (raporda eksik belirtilmiş) düzenlediği, davalının davacıdan 279.239,26 TL alacaklı olduğu tespit edilmiştir. Davacı, davalı tarafından düzenlenen faturaları defterlerine kaydetmekle karine olarak faturaya konu malların teslim edildiğini kabul etmiştir. Bunun yanında davacı defter ve kayıtlarında yer almayan 48.512,96 TL bedelli faturanın 3065 sayılı yasa kapsamında ihraç kayıtlı satış olduğu ve davacının bu faturayı ihraç ettiği, 13.919,55 TL bedelli faturanın sevk irsaliyesinin sunulduğu ve davacı şirket müdürü ... tarafından teslim alındığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak davalı tarafından faturalara konu malların davacıya teslimi ispat edilmiş olup, davacı tarafından bu durumun aksi ve dava konusu çeklerin karşılıksız kaldığı, avans çeki veya teminat çeki olduğu hususu geçerli yazılı ve kesin deliller ile ispat edilememiştir. Mahkemece bu sebeplerle davanın reddine karar verilmesi isabetli olup, davacılar vekilinin aksi yöndeki istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir. Ancak davacı ... İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... sayılı dosyasında borçlu olmasına ve dava konusu keşidecisi ... olan 20.08.2017 keşide tarihli 65.000,00 TL bedelli çekte ciranta olmasına ve iş bu menfi tespit talepli davada aktif husumet ehliyetinin bulunmasına rağmen bu davacı yönünden aktif husumet ehliyeti eksikliği sebebiyle davanın reddine karar verilmesi isabetli olmamış ise de, sonuç itibariyle davanın reddine karar verilmesi sebebiyle sonuca bir etkisi bulunmadığından kaldırma sebebi yapılmamıştır. Davacılar vekili, dava dilekçesinde icra takip dosyasını belirtmediği 30.000,00 TL' şer bedelli üç adet çekten dolayı davacıların borçlu olmadığının tespitine karar verilmesi talebinde bulunduğu, Mahkemece çeklerin açık bilgilerinin bildirilmesi için davacılar vekiline süre verildiği, davacılar vekili tarafından bu üç adet çekin açık bilgilerinin bildirildiği, davalı vekilinin cevap dilekçesinde davacının kendisine dava konusu olan bu üç adet çek dışında cevap dilekçesinde belirtilen diğer çeklerle birlikte toplan sekiz adet çek verdiğini beyan etmesi üzerine Mahkemece davacılar vekiline tekrar icra dosyası bilgileri ve çek bilgilerini bildirmesi için süre verildiği, bunun üzerine davacılar vekili tarafından dava konusu olmayan icra dosyaları ve çeklerin de bildirildiği ve sekiz adet çek bedeli üzerinden harcın tamamlandığı ve Mahkemece de yargılamanın bu sekiz adet çek üzerinden yürütülerek karara bağlandığı görülmüştür. Ancak dava konusu edilmeyen bir şeyin tam ıslah yoluyla dahi davaya ithaline ve dava konusu haline getirilmesine yasal açıdan olanak bulunmamasına rağmen, davacılar vekili tarafından dava konusu edilmeyen çeklerin ve icra dosyalarının da beyan dilekçesi ile bildirilmesi üzerine bu çekler ve icra dosyaları üzerinden yargılama yapılarak karar verilmesi usul ve yasaya uygun olmamış, ancak bu yönden taraflarca istinafa gelinmemesi sebebiyle kaldırma sebebi yapılmamış ve eleştiri konusu yapılmakla yetinilmiştir. Açıklanan nedenlerle; davacıların istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nun 353/1-b1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davacıların istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK' nın 353/1-b-1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2-Harçlar Kanunu gereğince istinaf edenler tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına, 3-Dairemiz karar tarihi itibariyle Harçlar Kanunu gereğince davacılardan alınması gereken 427,60TL istinaf karar harcından, istinaf eden davacılar tarafından peşin olarak yatırılan 59,30TL harcın mahsubu ile bakiye 368,30 TL harcın davacılardan tahsili ile hazineye gelir kaydına, 4-İstinaf yargılama giderlerinin istinaf talep eden davacılar üzerinde bırakılmasına, 5-Artan gider avansı bulunması halinde avansı yatıran ilgili tarafa iadesine, 6-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğe gönderilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 22/02/2024 tarihinde HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince kesin olarak oy birliği ile karar verildi.