T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
13. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2021/2075 Esas
KARAR NO: 2024/501 Karar
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
NUMARASI: 2019/501 Esas - 2021/264 Karar
TARİHİ: 16/03/2021
DAVA: İstirdat (Ticari Satıma Konu Malın İadesi)
KARAR TARİHİ: 14/03/2024
İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, Davacı müvekkilinin emrine yazılmış olan, ... Bankası İmes Şubesinin 15.06.2019 tarihli, keşidecisi ... San. Tic. Ltd. Şti. Olan 50.000 TL miktarındaki çekin çalınmak sureti ile zayi olduğunu, çek için İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2019/233 Esas sayılı dosyası ile hasımsız olarak çek iptali davası açıldığını, çekin takasa verilerek ibraz edildiğinin bildirilmesi üzerine çekinr istirdatına ilişkin huzurdaki davanın açıldığını, dava konusu çekin müvekkilinin rızası dışında elinden çıktığını, çek ile ilgili olarak İstanbul Anadolu C. Başsavcılığının 2019/107629 Soruşturma sayılı dosyasından şikayetçi olunduğunu, davalı tarafın çeki kötü niyetli olarak iktisap ettiğini beyanla, dava konusu çekin istirdatı ile müvekkiline verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, Davalı yan kendisine yapılan usulüne uygun tebliğe rağmen davalı yanın dava dilekçesine cevap vermemiş olup, davalı şirket yetkilisi 16.03.2021 tarihli duruşmada hazır bulunmuş olup, ilgili çeki kendinden önceki ciranta olan ... Yapıdan , vermiş olduğu malzemeler karşılığı faturalı bir şekilde aldığını, çeki ibraz ettiğinde çek bedelinin ödenmediğini, merkez bankası tarafından tedbir konulduğunun öğrendiğini, o zamana kadar bir bilgisini olmadığını, neden bu davanın içinde bulunduğunu anlayamadığını, davanın reddine karar verilmesini beyan etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ: İlk Derece Mahkemesi 16/03/2021 tarih 2019/501 Esas - 2021/264 Karar sayılı kararında; "Dava hukuki niteliği itibariyle, davaya konu çekin istirdadı istemine ilişkindir. TTK’nın 792. Maddesinde "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.''hükmünü haizdir. Çek istirdatı davalarında davacı çekin yetkili hamili olduğunu , çekin rızası hilafına elinden çıktığını ve davalının çeki kötüniyetle iktisap ettiğini veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekmektedir.Çeki elinde bulunduran davalının çeki edinme nedenini açıklama mecburiyeti bulunmamaktadır, aksi düşüncenin kabulü çekin “mücerretlik” vasfını ortadan kaldırır. Davacının öncelikle usulüne uygun delillerle çekin rızası dışında elinden çıktığını kanıtlaması gerekir. Davacının bu iddiasını ispatlamasından sonra ise davaya konu çekin son hamili olan davalının 6102 sayılı TTK 792. maddesi uyarınca bu çeki kötüniyetli şekilde iktisap ettiğini ispatlama yükümlülüğü bulunmaktadır. Somut olayda davalının çeki ciro yoluyla elde ettiği, ciro zincirinde bir kopukluk bulunmadığı, davacının davalının kötü niyetini ve iktisapta ağır kusurunu ispatlamaya elverişli dosya kapsamında ispata yeterli delil olmadığı anlaşıldığından davanın reddi yolunda aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir."gerekçesi ile, Davanın REDDİNE, karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle, ilk derece mahkemesince davalarını reddeden hükmü usule ve yasaya aykırı bulduklarını ve kaldırılmasını talep ettiklerini; bu hükmün eksik ve yetersiz inceleme ile delillerinin tam toplanmadan verildiğini, taleplerine rağmen davaya konu çekin müvekkilin elinden nasıl çıktığını ortaya koyacak ve maddi gerçeği ortaya çıkaracak olan tanıklarının dilenmediğini; hüküm verilirken delillerin takdirinde isabetsizlik yapıldığını, delillerin yerinde değerlendirilmediğini; dosyanın tam tekemmül etmeden hüküm kurulduğunu, Davaya konu çekin müvekkilin elinden rızası hilafına çıktığının sundukları delillerle sübut bulduğunu; davaya konu çekin müvekkilin elinden çıktığını ortaya koyacak olan, tanıklarının taleplerine rağmen dinlenmeden ön yargılı bir yaklaşıma karar verildiğini; davaya konu çekin müvekkilinin çalışanının evinde gerçekleşen hırsızlık vakası sonucunda diğer para ve eşyayla birlikte çalındığını, Hırsızlık vakasını bizzat yaşayan tanıklarının dinlenseydi hırsızlığın gerçekleştiği gece davacının çalışanının cüzdanında bulunan çekin, cüzdanla ve içindeki paralarla birlikte çalındığı, ayrıca müvekkilin çalışanının eşinin ve o gece orada bulunan kayınvalidesinin de para ve eşyalarının çalındığının ortaya çıkacağını; hırsızlık olayından sonra müvekkilinin hemen polise müracaat ettiğini ve "Olay Yeri İnceleme Tutanakları ve Formu" Çekmeköy İlçe Emniyet Müdürlüğü Şehit Polis Vefa Karakurdu Polis Merkezinde alınan müşteki ifadeleri ve diğer delillerin dava açarken dosyaya sunulduğunu, Bu hırsızlık olayının soruşturma dosyası olan İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığının 2019/107629 soruşturma sayılı dosyasının akıbetinin de takip edilseydi ortaya konu çekin müvekkilin elinde rızası olmadan çıktığı ve bu durumda tarafın iyi niyetinden bahsetmenin mümkün olmayacağının ortaya çıkacağını, Davaya konu çekin müvekkilin rızası hilafına çıktığını sundukları delillerle yeterince ortaya koymalarına rağmen davalı tarafın iyi niyetli olduğunun kabulünün reddine karar verilmesi olmasının hukuka aykırı olduğunu, İleri sürerek, açıklanan nedenlerle, İstanbul Anadolu 12. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2019/501 Esas - 2021/264 Karar sayılı dosyasından verilmiş olan hükmü yaptıkları istinaf taleplerinin kabulü ile yasaya aykırı olduğunu düşündükleri hükmün kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ: HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Dava; TTK'nun 792 maddesi kapsamında çek istirdadı istemine ilişkin olup, mahkemece, çekin ciro silsilesinde kopukluk bulunmadığı, davacının çeki ciro yoluyla elde ettiğine, davalının çeki iktisapta kötü niyetli veya ağır kusurlu olduğuna dosya kapsamında ispata yeterli delil olmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. Mahkemece, davacının delilleri arasında dayandığı İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2019/107629 soruşturma sayılı dosyası ile, Anadolu 1 Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2019/233 esas sayılı dava dosyası UYAP sistemi üzerinden celbedilmiş, çekin takasa ibraz edildiği ... Bankası'ndan çekin ibraz anındaki önlü arkalı görüntüsünün celbedildiği anlaşılmıştır. Dava konusu; ... Bankası İmes Şubesi nezdindeki hesaptan ... Sanayi Ticaret Limited Şirketi tarafından keşide edilen 15/06/2019 keşide tarihli, ... çek numaralı, 50.000,00-TL bedelli çekin lehdarının davacı olduğu, çek arkasında davacının cirosunun bulunduğu, davacıdan sonra çekin ... Yapı-...'a ciro edildiği, bu ciranta tarafından da davalıya ciro edildiği, çekin son hamilinin davalı olduğu ve bankaya davalı tarafından ibraz edildiği anlaşılmıştır. Uyap sistemi üzerinden inceleme talep edilerek dairemizce incelenen İstanbul Anadolu 1 Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2019/233 esas sayılı dosyası kapsamından, davacının, iş bu davaya da konu olan çekin zayi nedeniyle iptali istemi ile açtığı davada, yargılama sırasında çekin bankaya ibraz edildiği gerekçesi davacıya istirdat davası açmak üzere kesin süre verildiği, davacı tarafından istirdat davası açıldıktan sonra, davanın reddine karar verildiği, davacının istinaftan feragat etmesi nedeniyle kararın kesinleştiği görülmüştür. Uyap sistemi üzerinden inceleme talep edilerek dairemizce incelenen İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2019/107629 soruşturma sayılı dosyası kapsamından, soruşturmanın dava dışı ...'in şikayeti üzerine başladığı, ...'in 19/03/2019 günü ikametinde gerçekleşen hırsızlık olayında bir kısım eşyaları ile birlikte iş bu davaya da konu olan ... Bankası İmes Şubesi'nin keşidecisi ..., lehdarı ... olan ... çek numaralı, 50.000,00-TL bedelli çekinin de çalındığını beyan ettiği, soruşturmanın halen derdest olduğu, bu dosyada ...'nin müşteki sıfatının bulunmadığı anlaşılmıştır. 6102 Sayılı TTK'nun 792 maddesi uyarınca; çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür. Anılan yasal düzenlemeye göre; çek istirdadı davasında davacı istirdadını talep ettiği çekin yetkili ve meşru hamili olduğunu, çekin elinden rızası hilafına çıktığını ve çeki eline geçirmiş bulunan yeni hamilin çekin iktisabında kötü niyetli veya ağır kusurlu olduğunu ispatla yükümlüdür. Somut olayda, davacı dava konusu çekin hırsızlık nedeniyle rıza hilafına elinden çıktığını ve bu hususta şikayetçi olunduğunu ileri sürmüştür. Delil olarak bildirilen soruşturma dosyasında davacının müşteki sıfatının bulunmadığı, müşteki sıfatıyla başvuruda bulunan ...'in muhasebeci olduğunun ifade tutanaklarına kaydediliği anlaşılmıştır. Buna göre mahkemece, HMK'nun 31 maddesi uyarınca davacıya, dava konusu çekin neden...'in elinde olduğunu açıklatılması, bu açıklamadan elde edilecek sonuca göre gerekli görülmesi halinde davalı şirket defterlerinde inceleme yaptırılarak; dava konusu çekin davalı tarafından kendisinden önceki cirantadan alındığına dair kayıt bulunup bulunmadığının, çekin defterlerde ne şekilde gözüktüğünün tespit edilmesi ve oluşacak neticeye göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi yerinde olmamış, davacı yanın bu yöndeki istinaf sebebi yerinde bulunmuştur. Sonuç itibariyle, davacı yanın istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının 6100 Sayılı HMK'nun 353/1-a6 maddesi uyarınca kaldırılmasına ve dosyanın mahkemesine iadesine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davacının istinaf başvurusunun KABULÜ ile; İstanbul Anadolu 12. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 16/03/2021 tarih ve 2019/501 Esas - 2021/264 Karar sayılı kararının HMK'nın 353/1-a6 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA, dosyanın mahkemesine İADESİNE, 2-Harçlar Kanunu gereğince istinaf eden tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına, 3-İstinaf talep eden tarafından yatırılan istinaf karar harcının talep halinde davacıya iadesine, 4-İstinaf başvurusu için yapılan yargılama giderlerinin esas hükümle birlikte ilk derece mahkemesince yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine, 5-Artan gider avansı olması halinde yatıran tarafa iadesine, 6-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğe gönderilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 14/03/2024 tarihinde HMK'nın 362/1-g maddesi gereğince kesin olarak oy birliği ile karar verildi.