T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
13. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2021/2072 Esas
KARAR NO: 2021/1636 Karar
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
TALEP: İhtiyati Tedbire İtiraz
KARAR TARİHİ: 17/11/2021
İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ:
İhtiyati tedbir talep eden vekili talep dilekçesinde özetle; müvekkilinin yaptığı ticari işler kapsamında INOXWORLD LTD.'den satın aldığı ürünlerin, taşıyanı tarafından alıcı müvekkili adına GMTTRHMED01426033 numaralı konşimento tahtında taşınılıp 11.03.2021'de Gümrük İdaresine teslim edildiğini ve malların GDY İşletmesinin Gümrük İdaresi adına işlettiği G000029 Kod No.lu gümrük ambarına geçici olarak konulduğunu, eşyanın tesliminin muaccel olduğu 12.03.2021 tarihinde acenteye bir borç olmadığı halde, mahkemenin 2021/44 Değişik İş dosyasına bu acentenin sunmuş olduğu 02.06.2021 tarihli dilekçelerindeki beyanında “ … lokal masrafların ödenmediği, orijinal konşimentonun kendisine verilmediği” şeklinde beyan ve iddiasının bulunmakta olduğunu, gerçekte ise ilgili acente ile yapılan muhasebe hesap mutabakatında müvekkil şirkete borç olmadığının bildirildiğini, 45 gün sonra 28.04.2021 tarihinde 1.709 USD tutarlı fatura düzenlendiğini ancak kaynağı belirtilmediğinden müvekkilince iade edildiğini, 35 gün sonra acentenin söz konusu masrafı 325 USD a indirdiğini ve aynı gün karşılığı müvekkil şirket tarafından ödenmiş olup orijinal konişmentonun yönetmelik uyarınca eşyanın teslim için gümrük idaresine verildiğini, aynı gün kendi talebi üzerine gümrükte işlem gördüğü için hükümsüz kalan konşimentonun hükümsüz bir nüshası üzerine “TCGB tescil bilgileri ile hükümsüzdür” şerhi düşülerek kargo ile kendisine iletildiğini, /// müvekkilinin mallarını teslim almak için gümrük ambarına gittiğini, malların aracına yüklenmesini talep edip Gümrük Yönetmeliği uyarınca gümrük belgeleri ile ekindeki ve konşimento gümrük ambar memuruna verildiğini, memurun belgeler ile yükü kontrol ettiğini ve uygun bularak TCDD İşletmesinin adı, ambar KOD numarası yazılı devletin resmi teslim belgesi olan G0029000004026 Sıra Numaralı T.C. Çıkış Kontrol Fişini bilgi sistem üzerinde döküp düzenlendiğini, bu belgenin aynı zamanda ambarın GDY işletme memuruna “yükü teslim etmesi” talimatı olduğunu, ancak ilgili işletmenin talep konusu yüklerin teslim edilebilmesi için mahkemeden kararı getirilmesini veya Yük Teslim Talimat Formu ( eş anlamlı ordino ya da acente onaylı konşimento diye de bilinmektedir ) ibraz edilmesi gerektiğinin sözlü olarak beyan edilerek malların teslimine engel olunduğunu, müvekkilinin tüm yükümlülüklerini mevzuata uygun ve eksiksiz olarak yerine getirmiş olmasına ve eşyayı temsil eden gümrük beyannamesi ve ekindeki konşimentoya rağmen kendisine ait olan malları teslim alamamakta olduğunu ileri sürerek, Hukuk Muhakemeleri Kanununun çekişmesiz yargı isleri başlıklı 382/2-d-4 maddesi uyarınca Sayın Mahkemenin takdirinde olmak üzere teminatsız olarak ya da Sayın Mahkeme aksi kanaatte ise uygun görülecek bir miktarda teminatın mahkeme veznesine veya tayin edilecek bir yere depo edilmesinin akabinde Haydarpaşa Gümrüğüne tescilli 11.03.2021 tarih IM004711 Sayılı TCGB, 12.03.2021 tarih ve G0029000004026 Sayılı T.C. Çıkış Kontrol Fişi muhtevası, tüm işlemleri tamamlanmış vergileri ve liman masrafları ödenmiş, gümrükten teslimi 12.03.2021 tarihinde muaccel hale gelmiş müvekkile ait yükün teslimi için ihtiyati tedbir kararı verilmesini karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Mahkemece talep uygun görülerek 08/07/2021 tarih 2021/90 D.İş. 2021/93 K. sayılı kararı ile, talebin kabulü ile 3.465,61 USD teminatın TL karşılığı olan 30.204,52 TL' nin mahkeme veznesine yatırılması halinde Haydarpaşa Gümrük Müdürlüğü’nün 11/03/2021 tarih IM004711 no.lu beyanname ve G0029000004026 Sıra No. T.C. Çıkış Kontrol Fişi nolu malların teslim için gerekli masraflar talep eden tarafça karşılanmak üzere talep edene teslimine, teminat yatırıldığında kararın ifası için malların bulunduğu Haydarpaşa Gümrük Müdürlüğü'ne ve TCDD Haydarpaşa Liman İşletmesi' müzekkere yazılmasına karar verilmiştir. İhtiyati tedbire itiraz eden karşı taraf vekili itiraz dilekçesinde özetle; TCDD Haydarpaşa Liman İşletmesinin ayrı bir tüzelkişiliği olmadığından husumet itirazında bulunduklarını, teslime konu mallarım bozulabilecek türde olmaması nedeniyle ihtiyati tedbir koşullarının mevcut olmadığını, müvekkilinin tacir sıfatı bulunmadığından görev itirazları olduğunu, yetkili mahkemenin müvekkilinin ikametgahı olan Ankara mahkemeleri olduğunu, mal bedelinin tamamı üzerinden teminat alınması gerektiğini, malın firmanın acente onaylı konişmentonun alıcı nüshasının müvekkiline ibraz edilmemesi nedeniyle teslim edilmediğini, liman idarelerinin taşıyanın talimatına göre hareket etmesi gerektiğini belirterek, tedbir kararının kaldırılmasını istemiştir. İhtiyati tedbir kararına itiraz eden üçüncü kişi vekili itiraz dilekçesinde özetle; iş bu tedbir talebinde karşı taraf olarak taşıyanın veya acentesi olarak müvekkilinin gösterilmesi gerektiğini, talep eden tarafından üzerinde oynama yapılmış ve üzerinde açıkça “hükümsüzdür “ ibaresi yazılmış konişmento örneğinin müvekkiline 10.06.2021 tarihinde kargo ile gönderildiğini, konişmento üzerinde teslim şerhinin de düşülmediğini, talep edenin müvekkilinden TCDD Liman İşletmesine yüklerin teslimi için talimat verilmemesini özellikle istediğini, talep edenin amacının konişmento ibraz edilmeden teslim alınabileceği yolunda piyasada bir algı yaratmaya çalışmak ve taşıyanın bazı alacaklarını ödememek olduğunu, taşıyanın talimatı olmadan Liman İdaresinin yükü teslim edemeyeceğini, TTK nın çok açık olan 1236 maddesine göre 1 orijinal konişmentonun Taşıyana tesliminin şart olduğunu, Gümrük İdaresi veya Liman İşletmesinin kendisine sunulan bir konşimentonun orijinal veya sahte olduğunu bilemeyeceğini, ayrıca taşıyanın müşterek avarya, kurtarma veya sair alacakları da olabileceğini ve bu alacaklar için yük üzerinde hapis hakkını kullanabileceğini, gümrük idaresinin veya liman antrepolarının bunları kontrol etme imkânı ve görevinin olamayacağını, Gümrük mevzuatının TTK’nun açık hükümlerini ortadan kaldırmamakta olduğunu, TTK 1178. maddesinin talep eden tarafça tamamen yanlış yorumlanmakta olduğunu, maddenin taşıyanın sorumluluğunun bittiği anı tespit eden bir kural koymakta olduğunu, yoksa taşıyanın yük üzerindeki haklarının sona erdiği anı tespit etmemekte olduğunu, aksinin kabulünün taşıyana bahşedilmiş kanuni hapis hakkı düzenlemelerine de aykırı olacağını, ayrıca müvekkilinin taşıyan acentesi olarak 15.06.2021 tarihli noter vasıtasıyla gönderilmiş ihbarnamesinde alacaklarının ödendiğini, üzerinde tahrifat yapılmamış orijinal konşimentonun ibraz edilmesi ve yüklerin tesliminin istenmesi üzerine yüklerin talep edene teslimine bir engel olmadığını açık ve net olarak bildirdiğini, dolayısıyla TTK 1202 maddesinin de uygulama alanı olmadığını, mahkeme orijinal konişmento taşıyana ibraz edilmeden yükün teslimine karar verecek idiyse de, bu durumda taşıyan açısından ortada olan risk, yük bedeli ve ek masraflar ve konişmentonun olası yetkili hamillerine ödenebilecek diğer tazminatları olduğunu, bu halde, alınacak teminatın da, en az yük bedeli ve onun üzerine taşıyan tarafından yapılan masrafları ve hak sahibi olabilecek zararlarını karşılayacak miktarda olması gerektiğini belirterek, ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasını istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ:
İlk Derece Mahkemesi 24/08/2021 tarih ve 2021/90 D.İş. 2021/93 K. Ek Kararı ile;
" .... itiraz edenin itirazları, talep eden ve feri müdahilin beyanları, dosyadaki deliller, kanun hükümleri bir bütün halinde değerlendirildiğinde; mal bedeli ve navlun faturasının ödendiği ve Haydarpaşa Liman İşletmeleri tarafından acenta onaylı konşimentonun verilmediği gerekçesi ile malın limandan çekilemediği anlaşılmakla, TTK'nun 1202.maddesi gereğince olası ek masraflara teminat olmak üzere mal bedeli olan 34.656,12 USD'nin %10 una tekabül eden 3.465,61 USD nin talep eden tarafça mahkeme veznesine depo edilerek Haydarpaşa Gümrük Müdürlüğü’nün 11/03/2021 tarih IM004711 no.lu beyanname ve G0029000004026 Sıra No. T.C. Çıkış Kontrol Fişi nolu malların talep eden şirkete teslimine şeklinde verilen kararın usul ve yasaya uygun bulunduğu, kararda bir isabetsizlik bulunmadığı …" gerekçeleri ile;
"..., 1-Mahkememizin 2021/90 Değişik iş 2021/93 Karar numaralı ilamıyla verilen karara itirazın reddi ile kararın aynen devamına," karar verilmiş ve verilen karara karşı, ihtiyati tedbire itiraz eden karşı taraf vekili ile feri müdahil vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
İhtiyati tedbire itiraz eden karşı taraf vekili istinaf dilekçesinde özetle; teslime konu mallarım bozulabilecek türde olmaması nedeniyle ihtiyati tedbir koşullarının mevcut olmadığını, müvekkilinin tacir sıfatı bulunmadığından görev itirazları olduğunu, yetkili mahkemenin müvekkilinin ikametgahı olan Ankara mahkemeleri olduğunu, mal bedelinin tamamı üzerinden teminat alınması gerektiğini, malın firmanın acente onaylı konişmentonun alıcı nüshasının müvekkiline ibraz edilmemesi nedeniyle teslim edilmediğini, liman idarelerinin taşıyanın talimatına göre hareket etmesi gerektiğini belirterek ek kararın ve tedbir kararının kaldırılmasını istemiştir.
Üçüncü Kişi vekili istinaf dilekçesinde özetle; HMK 397.m. uyarınca yasal sürede esas hakkında dava açılmadığından tedbir kararının kendiliğinden kalkmış sayılmasına karar verilmesi gerektiğini, mahkemece bu itirazlarının dikkate alınmadığını, hasımın yanlış gösterildiğini, tedbir talep edenin ihtiyati tedbirle korunacak bir hakkı olmadığını, talebin TTK 1236.m. ne açıkça aykırı olduğunu, olayın esasını çözecek biçimde tedbir kararı verilemeyeceğini belirterek ek kararın ve tedbir kararının kaldırılmasını istemiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ:
HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır.
Talep, ithal edilip navlun bedeli ve her türlü masraf ve harçları ödendiği ileri sürülen malların, acente onaylı konişmento ibraz edilmesi gerekmeksizin liman işletmesince teslimine yönelik ihtiyati tedbir kararı verilmesi istemine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince yukarıda açıklanan gerekçelerle ihtiyati tedbire itirazın reddine reddine karar verilmiştir.
HMK'nın "İhtiyati Tedbiri Tamamlayan İşlemler" başlıklı 397/1 m. "İhtiyati tedbir kararı dava açılmasından önce verilmişse, tedbir talep eden, bu kararın uygulanmasını talep ettiği tarihten itibaren iki hafta içinde esas hakkındaki davasını açmak ve dava açtığına ilişkin evrakı, kararı uygulayan memura ibrazla dosyaya koydurtmak ve karşılığında bir belge almak zorundadır. Aksi hâlde tedbir kendiliğinden kalkar." şeklinde düzenlenmiştir.İhtiyati tedbirden etkilenen 3.kişi konumunda olan ...'ye izafeten ... Lojistik A.Ş. vekili gerek itiraz duruşmasından önce sunduğu 10/08/2021 tarihli beyan dilekçesinde, gerekse 24/08/2021 tarihli itiraz duruşmasında, ihtiyati tedbir talep eden tarafça HMK 397.m. uyarınca yasal sürede esas hakkında dava açılmadığını ileri sürdüğü halde, ilk derece mahkemesince bu konuda herhangi bir değerlendirme yapılmadan sadece itiraz nedenleri incelenmek suretiyle karar verilmesi doğru görülmemiştir.
O halde ilk derece mahkemesince öncelikle açıklanan bu hususta bir inceleme ve değerlendirme yapılması için ihtiyati tedbire itiraz eden karşı taraf vekili ve 3.kişi vekilinin istinaf başvurularının kabulü ile ek kararın kaldırılmasına dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-İhtiyati tedbire itiraz edenin ve feri müdahilin ek karara yönelik istinaf başvurularının KABULÜ ile;
İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin (Denizcilik İhtisas Mahkemesi Sıfatıyla) 24/08/2021 tarih ve 2021/90 D.İş - 2021/93 Karar sayılı ek kararının HMK 353/1-a.6 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA, dosyanın mahkemesine İADESİNE,
2-Harçlar Kanunu gereğince istinaf edenler tarafından yatırılan 162,10'ar.TL istinaf kanun yoluna başvurma harçlarının hazineye gelir kaydına,
3-İstinaf edenler tarafından yatırılan istinaf karar harçlarının talep halinde ihtiyati tedbire itiraz edene ve üçüncü kişiye iadesine,
4-İstinaf başvurusu için yapılan yargılama giderlerinin esas hükümle birlikte ilk derece mahkemesince yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine,
5-Artan gider avansı olması halinde yatıran tarafa iadesine,
6-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğe gönderilmesine,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 17/11/2021 tarihinde HMK'nın 353/1-a6 maddeleri gereğince kesin olarak oy birliği ile karar verildi.