T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
13. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2024/631
KARAR NO: 2024/862
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARI VEREN
MAHKEME: İSTANBUL ANADOLU 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 07/11/2023
DOSYA NUMARASI: 2022/223 Esas - 2023/824 Karar
DAVA: Kıymetli Evrak İptali (Zayi Nedeniyle)
KARAR TARİHİ: 16/05/2024
İlk Derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı davacılar vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Muris müteveffa ...'in 24.06.2005 tarihinde vefatıyla, ... Sanayi ve Ticaret A.Ş.' deki hisse senetleri, sunulan veraset ilamında da görüleceği üzere miras yoluyla murisin oğulları, müvekkillerinin ... ve ...'e intikal ettiğini, müvekkillerinin murisleri ...''in vefatı sonrası özel eşyaları içerisinde bir rastlantı sonucu bulmuş oldukları davaya konu hisse senetlerinin varlığından bu şekilde haberdar olduğunu ve miras yolu ile intikal eden hisse senetlerinin kendileri adına tescili, kabul edilmemesi halinde ise hisse bedellerinin kendilerine ödenmesi talebi ile ... Sanayi ve Ticaret A.Ş.'ye 2013 yılında bir başvuru yapıldığını, ancak taleplerinin daha sonra Anayasa Mahkemesi tarafından 2015 yılında iptal edilen Sermaye Piyasası Kanunun 13. Maddesi dayanak gösterilerek ''Aralık 2012 tarihine kadar kaydileştirilmeyen yani fiziken teslim edilmemiş olan hisse senetleri üzerindeki tüm haklarımızın kendiğinden sona ereceği'' gerekçesi ile reddedildiğini, muris ...'in ... Sanayi A.Ş.'ye ait hisse senetlerini 1998 yılında teslim ederek karşılığında ... Sanayi ve Ticaret A.Ş.'ye ve miras yoluyla müvekkillerine intikal eden paylara ait 21,964,000 TL tutarındaki toplamda 12 adet nama yazılı hisse senedini fiziken teslim aldığını, tüm bu nedenlerle, 1 Tertip 1,000 Küpür ...-... Seri Numaralı 4 Adet, - 1 Tertip 10,000 Küpür ... - ... Seri Numaralı 1 Adet,- 1 Tertip 50,000 Küpür ... - ... Seri Numaralı 1 Adet, - 1 Tertip 200,000 Küpür ... - ... Seri Numaralı 2 Adet, - 1 Tertip 500,000 Küpür ... - ... Seri Numaralı 1 Adet, - 1 Tertip 1,000,000 Küpür ... - ... Seri Numaralı 1 Adet, -1 Tertip 10,000,000 Küpür ... - ... Seri Numaralı 2 adet toplamda 12 adet nama yazılı hisse senetlerinin zayi olması nedeni ile iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ: İlk Derece Mahkemesi 07/11/2023 tarih ve 2022/223 Esas - 2023/824 Karar sayılı kararı ile; " Dava; hukuki niteliği itibarıyle davacıların varisleri adına kayıtlı olduğu iddia edilen ... San. ve Tic. A.Ş.'ye ait 12 adet nama yazılı hisse senedinin zayi nedeniyle iptali istemine ilişkindir. 6102 sayılı TTK'nın 657. Maddesi "Aksine özel hükümler bulunmadıkça nama yazılı senetler, hamile yazılı senetlere ilişkin hükümlere göre iptal edilir" hükmünü içermektedir. Yine hamile yazılı senetlerin iptaline ilişkin TTK' nın 661/2. maddesi " iptale ilişkin yetkili mahkeme, borçlunun yerleşim yeri veya pay senetleri hakkında anonim şirket merkezinin bulunduğu yer asliye ticaret mahkemesidir." hükmünü içermektedir. ... San. ve Tic. A.Ş.'nin ticaret sicil kayıtları incelendiğinde şirket merkezinin Ataşehir/İstanbul adresinde bulunduğu anlaşılmakla davanın yetkili ve görevli mahkemede açıldığı anlaşılmıştır. 6100 Sayılı HMK.nun 114/2 maddesinde özel dava şartları düzenlenmiştir. TTK.nun 82/7 maddesindeki dava açılması konusundaki 30 günlük hak düşürücü süre, zayi belgesi verilmesi istemi davası yönünden özel dava şartı niteliğindedir. Mahkeme, öncelikle dava şartları ve ilk itirazlar hakkında dosya üzerinden karar verebilecektir. (HMK. Madde 138) Dava şartı noksanlığının tespit edilmesi halinde davanın usulden reddine karar verilmesi gerekmektedir. (HMK. madde 115/2) Dosya kapsamında; davacılar vekilinin müvekkillerinin babası ...'in ... San. ve Tic. A.Ş.' ye ait dava konusu edilen 12 adet nama yazılı hisse senedinin sahibi bulunduğunu, ...'in 24/06/2005 tarihinde vefat ettiğini ve miras bırakan murisin vefatı ile davacıların mirasçı sıfatını kazandığını, davacıların miras bırakanının vefatı sonrası özel eşyaları içerisinde buldukları hisse senetlerinin kendi adlarına tescili, kabul edilmemesi halinde ise hisse bedellerinin kendilerine ödenmesi için ... San. Ve Tic. A.Ş.'ye 2013 yılında ihtarname göndermek suretiyle başvuru yaptıklarını, bu başvuru sürecinde davaya konu hisse senetlerinin kaybolduğunu belirterek zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiş iseler de, davacıların babası ...'in 24/06/2005 tarihinde vefat ettiği, dava konusu edilen hisse senetleri için Beyoğlu ... Noterliğinin ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile 10/06/2013 tarihinde ... San. ve Tic. A.Ş.'ye müracaat edildiği, dava konusu hisse senetlerinin bu başvuru sürecinde kaybolduğunun belirtilmiş olması ve işbu davanın 29/03/2022 tarihinde açılmış olması karşısında huzurdaki davanın 30 günlük hak düşürücü süre geçtikten sonra açıldığı anlaşıldığından özel dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar vermek gerekmiştir. " gerekçeleri ile; " 1-Kanuni süresinde açılmayan davanın REDDİNE, " karar verilmiş ve verilen karara karşı, davacılar vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; İlk derece mahkemesince görülmüş olan dava kapsamında müvekkillerin babası müteveffa ...'in ... Sanayi ve Ticaret A.Ş.' deki hisse senetlerinin, müvekkillere intikal etmiş olup müvekkillerin vefat sonrası özel eşyaları içerisinde bir rastlantı sonucu bulmuş oldukları davaya konu hisse senetlerinin varlığından haberdar olduğunu ve miras yolu ile intikal eden hisse senetlerinin kendileri adına tescili, kabul edilmemesi halinde ise hisse bedellerinin kendilerine ödenmesi talebi ile ... Ticaret A.Ş.'ye 2013 yılında bir başvuru yaptığını, ancak taleplerinin daha sonra Anayasa Mahkemesi tarafından 2015 yılında iptal edilen Sermaye Piyasası Kanunun 13. maddesi dayanak gösterilerek ''Aralık 2012 tarihine kadar kaydileştirilmeyen yani fiziken teslim edilmemiş olan hisse senetleri üzerindeki tüm haklarımızın kendiğinden sona ereceği'' gerekçesi ile reddedildiğini, muris ...'in ... Sanayi A.Ş.'ye ait hisse senetlerini 1998 yılında teslim ederek karşılığında ... Sanayi ve Ticaret A.Ş.'ye ve miras yoluyla müvekkillerine intikal eden paylara ait 21,964,000 TL tutarındaki toplamda 12 adet nama yazılı hisse senedini fiziken teslim aldığını, Tüm bu nedenlerle,1 Tertip 1,000 Küpür ...-... Seri Numaralı 4 Adet, - 1 Tertip 10,000 Küpür ... - ... SeriNumaralı1 Adet,-1 Tertip 50,000 Küpür ... - ... Seri Numaralı 1 Adet, -1 Tertip 200,000 Küpür ... - ... Seri Numaralı 2 Adet, -1 Tertip 500,000 Küpür ... - ... Seri Numaralı 1 Adet, -1 Tertip 1,000,000 Küpür ... - ... Seri Numaralı 1 Adet, -1 Tertip 10,000,000 Küpür ... - ... Seri Numaralı 2 adet toplamda 12 adet nama yazılı hisse senetlerinin zayi olması nedeni ile iptaline karar verilmesini talep ve dava ettiklerini, sürecinin (5) numaralı 08.12.2022 tarihli celsesinde mahkemenin "Davacılar vekiline TTK'nın 663 maddesi uyarınca ilan yaptırması için ve ilan işlemlerini başlatması için 2 haftalık kesin süre verilmesine," şeklinde ara karar kurmuş olup kendileri tarafından ara kararın yerine getirildiğini, ilk derece mahkemesince hazırlanmış olan metnin 06.01.2023 - 16.01.2022 - 24.01.2022 tarihlerinde Ticaret Sicil Gazetesinde yayınlandığını, ilanların mahkemeye sunulduğunu (Ek-1), yargılama süreci hukuka uygun olarak devam ederken hakim değişikliği yapıldığını ve dosyanın bir sonraki celse tamamen hukuka aykırı olarak reddedildiğini, İlk derece mahkemesinin ret gerekçelerinin tamamen hukuka aykırı olup davanın gerek içeriği ile gerekse bağlı olduğu kanun hükümleriyle ilgisiz hükümlere dayanılarak reddedildiğini, öncelikle hisse senetleri mülkiyet senetleri olmadığından zaman aşımı söz konusu olmadığını, 07.11.2023 tarihli gerekçeli kararın "İnceleme ve Gerekçe" bölümünde dava konusu kıymetli evrak ve zıya sebebi ile hiçbir ilgisi bulunmayan TTK madde 82/7 maddesine; "6100 Sayılı HMK.nun 114/2 maddesinde özel dava şartları düzenlenmiştir. TTK.nun 82/7 maddesindeki dava açılması konusundaki 30 günlük hak düşürücü süre, zayi belgesi verilmesi istemi davası yönünden özel dava şartı niteliğindedir. Mahkeme, öncelikle dava şartları ve ilk itirazlar hakkında dosya üzerinden karar verebilecektir. (HMK. Madde 138) Dava şartı noksanlığının tespit edilmesi halinde davanın usulden reddine karar verilmesi gerekmektedir. (HMK. madde 115/2) " gerekçesi ile dayanılmış olup TTK 82/7. maddenin; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." şeklinde olduğunu, öncelikle mevcut senetlerin defter ve belge kapsamında değerlendirilmesi mümkün olmadığı gibi müvekkillerin murisin oğlu olduğundan tacir sıfatında da olmadığını, davanın yegane ret gerekçesinin işbu madde olup gerek muhatapların sıfatı gerekse dava konusu hisse senedinin, kanun maddesinde bahsi geçen evrak yahut defterlerden olmadığını, ilk derece mahkemesinin işbu madde kapsamında davanın reddine karar vermesi mümkün olmamakla birlikte tamamen hukuka aykırı olduğunu, nitekim bu maddeye dayanılarak verilen kararların içeriği Yargıtay kararları araştırıldığında da görüleceği üzere tamamen ticari defterlerin zayı sebebiyle iptaline ilişkin olduğunu, dava konusuna benzer taleplere dayanılan hiçbir dava kapsamında işbu maddelere dayanılmadığını, Nitekim gerekçeli kararda TTK'nın 657. maddesine yer verilmiş olsa da Türk Ticaret Kanunun 651-653. maddelerinde, kıymetli evrakın zayi ve iptali konularının, genel bazı esaslara bağlandığını, buna göre; "Kıymetli evrak zayi olduğu takdirde, mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir. Kıymetli evrakın zayi olduğu, yahut ziyanın meydana çıktığı zamanda senet üzerinde hak sahibi olan şahıs senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir" "İptal kararı üzerine, hak sahibi, hakkını senetsiz olarak da ileri sürebilir veya yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilir. Bunun dışında, iptal usulü ve hükümleri hakkında, kıymetli evrakın çeşitli türlerine ilişkin özel hükümler uygulanır. Çeşitli kıymetli evraka ilişkin hükümler saklıdır." Kanun’da kıymetli evrakın, nama, emre veya hamiline yazılı oluşuna göre iptal prosedürüne tabi tutulmuş olup, her üç tür senedin iptal prosedürünün birbirine son derece benzemekte olduğunu, bu nedenle hamiline yazılı senetler için öngörülen iptal prosedürünün; Senedin Zıyaının; Senedin zıyaı, senedin hamilin elinden iradesi hilafına çıkmış olduğunu ve kimin elinde bulunduğunun bilinmemesi olduğunu, Senedin İçerdiği Hakkın Varlığının Devam Etmekte Bulunmasının; Bu hak mesela bir ödeme sonucu ortadan kalkmış ise, artık senedin iptalinin istenemeyeceğini, senetteki hakkın zaman aşımına uğramasının iptal kararı verilmesini engellemeyeceğini, açık senedin iptalinin mümkün olduğunu, Senedin Zıyaı Sırasında Veya Senedin Zıyaı Öğrenildiği Esnada Senetteki Hakkın Alacaklısı Sıfatını Taşımanın; Senedin zıyaı öğrenildiği esnada senet üzerinde hak sahibi olan kimse tarafından talep edilmesi gerekmekte olduğunu, Kaybedilmiş Bulunan Senet Zilyetliğinin Yeniden İktisabının Mümkün Olmamasının; Senedin kaybının geçici olmaması gerektiğini, böyle bir durumda, iptal davası açılamayacağını, senedin kimin elinde bulunduğu biliniyorsa, iptal davası değil ‘‘istirdat’’ davası açılabileceğini, İptal İstenen Senedin İptalinin Mümkün Olmasının; Senet iptali mümkün bir senet olmadıkça iptalinin mümkün olmadığını, kanunun bu husustaki hükümlerinin emredici nitelikte olduğunu, kanunun bu husustaki hükümlerinin emredici nitelikte olduğun, mesela hamiline yazılı bir senet olan milli piyango biletinin iptalinin mümkün olmadığını, Gerekçeli kararda belirtildiğinin aksine dava şartına aykırılık mevcut olmadığını, yukarıda da belirtildiği üzere dava konusu hisse senetlerinin ilk derece mahkemesi kararlarındaki kanun maddesi kapsamında değerlendirilmesinin mümkün olmadığını, Yargılama sürecinin tamamının hukuka uygun olarak ilerletilmiş olup hakim değişikliği öncesi verilmiş tüm ara kararların yerine getirildiğini, Ticaret Sicili Gazetesi' nde üçer defa yayınlanması talep edilmiş ilan metinlerinin yayınlanmış olduğunu, tüm bu uzun yargılama işlemleri yerine getirilmiş olmasına rağmen ilk celsede dahi verilebilecek bir ret gerekçesi ile tamamen hukuka aykırı biçimde reddedilen davanın müvekkillerin zaman ve hak kaybına sebep olduğunu, hiçbir gerekçesi somut olay ile uyuşmayan, emsali görülmemiş, tamamen hukuka aykırı kararın kaldırılması gerektiğini beyanla; Açıklanan ve re'sen dikkate alınacak sebeplerle; - İstanbul 8. Asliye Ticaret Mahkemesi' nin 07/11/2023 tarihli 2022/223 E. ve 2023/824 K. sayılı ilamın kaldırılmasına, - Davaanın tüm talepleri yönünden dosyada eksiklik kalmadığından istinaf mahkemesince kabulüne, - Yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ: HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Dava; TTK'nın 657. maddesi uyarınca nama yazılı hisse senetlerinin zayi olduğu iddiası ile iptali talebine ilişkindir. Mahkemece yapılan yargılama sonucunda davanın TTK'nın 82/7 maddesinde düzenlenen hak düşürücü süre içerisinde açılmadığı gerekçesi ile reddine karar verilmiş, verilen karara karşı davacılar vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur. TTK'nın 657. maddesine göre aksine özel hükümler bulunmadıkça nama yazılı senetler, hamile yazılı senetlere ilişkin hükümlere göre iptal olunur. TTK'nın 661/1 maddesine göre hamile yazılı senetlerin iptaline hak sahibinin istemi üzerine mahkemece karar verilir. Hamiline yazılı senetlerin iptali hükümleri ve usulü TTK'nın 661 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Somut uyuşmazlıkta davacılar vekili davacılara murisinden intikal eden dava konusu şirkete ait nama yazılı hisse senetlerinin zayi olduğu iddiası ile iptaline karar verilmesi talebinde bulunmuştur. Bu durumda somut uyuşmazlıkta TTK'nın 657 maddesi delaletiyle TTK'nın 661 ve devamı maddeleri hükmünün uygulanması gerekirken Mahkemece uygulama yeri bulunmayan TTK'nın 82/7 maddesi hükmü uyarınca davanın otuz günlük hak düşürücü süre içerisinde açılmadığı gerekçesi ile reddine karar verilmesi isabetli olmamış, davacılar vekilinin istinaf sebepleri yerinde görülmüştür. Açıklanan nedenle, davacının istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının HMK'nın 353/1-a4-6 maddesi uyarınca kaldırılmasına, dosyanın davanın yeniden görülmesi için mahkemesine iadesine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılmış ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davacıların istinaf başvurusunun KABULÜ ile; İstanbul Anadolu 8. Asliye Ticaret Mahkemesi' nin 07/11/2023 tarih ve 2022/223 Esas - 2023/824 Karar sayılı kararının HMK'nın 353/1-a4 ve 353/1-a6 maddeleri uyarınca KALDIRILMASINA, dosyanın mahkemesine İADESİNE, 2-Harçlar Kanunu gereğince istinaf edenler tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına, 3-İstinaf talep edenler tarafından yatırılan istinaf karar harcının talep halinde davacılara iadesine, 4-İstinaf başvurusu için yapılan yargılama giderlerinin esas hükümle birlikte ilk derece mahkemesince yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine, 5-Artan gider avansı olması halinde yatıran tarafa iadesine, 6-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğe gönderilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 16/05/2024 tarihinde HMK'nın 362/1-g maddesi gereğince kesin olarak oy birliği ile karar verildi.