T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
13. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2025/811 Esas
KARAR NO: 2025/1586 Karar
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN DOSYANIN
MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
NUMARASI: 2024/459 Esas - 2025/74 Karar
TARİH: 20/01/2025
DAVA: İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı)
KARAR TARİHİ: 02/10/2025
İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı müvekkil şirketin, kara yolu ile ... nakliye işi ile iştigal ettiğini, taraflar arasında icra takibatının dayanağı olarak gösterilen göndericisi ... - O, alıcısı davalı şirket olan yüklerin Ukrayna'dan Türkiye'ye taşınmasına ilişkin 26.12.2023 ve 08.02.2024 tarihli CMR taşıma sözleşmeleri akdedilmiş olduğunu, davacı müvekkili şirketin bu sözleşmeler gereğince üstlendiği taşıma işini başarı ile icra ettiğini, davalı yana yurt dışı taşıma ücreti / yurt dışı taşıma navlun bedeli olmak üzere Invoce No: 33 dd 26.12.2023 fatura numaralı sözleşme gereğince...... / ... plakalı aracın, Invoice No 4 08.02.2024 fatura numaralı sözleşme gereğince 27 ... / ...plakalı aracın, UKRAYNA/ TÜRKİYE ithalat navlun bedeli olarak 1.500,00 USD ... numaralı ve 10.01.2024 tarihli; UKRAYNA/ ÇATALCA ithalat navlun bedeli olarak 1.500,00 USD ... numaralı 15.02.2024 tarihli, Bugüne kadar kesilen faturaların TL ödenmesinden dolayı kur faturası olarak 1.500,00 USD ... numaralı 12.03.2024 tarihli faturaları tanzim ettiğini, elektronik olarak teslim ettiğini ,hiçbir fatura itiraz veya iade işlemi görmediğini, tüm çabalara rağmen alacak ödenmediğinden, alacağın tahsili amacıyla yukarıda anılan CMR, cari hesap ekstresi ve faturalara dayalı olarak davalı yan aleyhinde Büyükçekmece 3. İcra Müdürlüğü ... Es. sayılı dosyası ile genel haciz yolu ile ilamsız icra takibatı başlatıldığını, ödeme emri davalı yana 21.03.2024 tarihinde tebliğ edilmiş olduğunu, 22.03.2024 tarihinde borca itiraz edilmiş olduğunu ve nihayet icra takibi durdurulduğunu, davanın kabulü ile davalı yanın, Büyükçekmece 3. İcra Müdürlüğü ... Es. sayılı icra takibine vaki itirazının iptaline, takibin devamına ve %20’den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatını, vekil parası ve mahkeme masrafları ile birlikte ödemesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Dava dilekçesi ve eklerinin davalıya T.K. 35'e göre tebliğ edildiği ve cevap dilekçesi sunulmadığı anlaşılmıştır.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ:
İlk Derece Mahkemesi 20/01/2025 tarih ve 2024/459 Esas - 2025/74 Karar sayılı kararında;"........Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde; davanın taraflar arasındaki taşıma işinden kaynaklı cari hesap alacağının tahsili amacıyla başlatılan Büyükçekmece İcra Müdürlüğü'nün ... Esas (Kapatılan Büyükçekmece 3.İcra Müdürlüğü'nün ... Esas) sayılı icra takibine davalı tarafça yapılan itirazın iptali ile icra inkar tazminat ilişkin olduğu, icra dosyasının incelenmesinde davacı tarafından 4.500,00-USD asıl alacak üzerinden ilamsız takip başlatıldığı, ödeme emrinin davalı-borçluya 21/03/2024 tarihinde tebliğ edildiği, davalı tarafça 01/04/2024 tarihinde süresinde yapılan ödeme emrine itiraz dilekçesi üzerine takibin durduğu, itirazın iptali istemli açılan iş bu davanın yasal süre içerisinde olduğu, taraflar arasında ticari ilişki kapsamında davacı tarafından taşımacılık sözleşmesinden kaynaklı cari hesap alacağına istinaden alacaklı olduğu iddia edilerek davalı hakkında icra takibine girişildiği, davalı tarafça borca itiraz edilmesi üzerine işbu itirazın iptali istemli davanın açıldığı anlaşılmıştır.2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu(İİK)'nun 4949 sayılı Kanunun 12. Maddesi ile değiştirilen 58/3. Maddesinde, alacağın veya istenen teminatın Türk parasıyla tutarı ve faizli alacaklarda faizin miktarı ile işlemeye başladığı gün, alacak veya teminat yabancı para ise alacağın hangi tarihteki kur üzerinden talep edildiği ve faizinin takip talebinde gösterilmesi gerektiği düzenlenmiştir. Aynı durum, İİK.nun 60/1. maddesi gereğince ödeme emri için de söz konusudur. Anılan değişikliğin gerekçesinde, yapılan yeni düzenlemede alacaklının yabancı para alacağının Türk Parası karşılığını takip talebinde göstermesi yanında bu alacağının hangi tarihteki kur üzerinden tahsilini istiyorsa bunu da açıkça göstermesi ve yine yabancı para alacağına ilişkin faiz alacağına ilişkin talebini belirtmesi esası getirildiği ifade edilmiştir.Ödeme emrinde yabancı para alacağının Türk Lirası karşılığı gösterilmemiştir. Ancak, yabancı para alacağın karşılığı Türk Lirası’nın gerek takip talepnamesinde gerekse ödeme emrinde gösterilmesi yasaca zorunlu kılınmıştır. Kamu düzeni ile ilgili bulunan bu hususun mahkemece re’sen gözönüne alınması gerekir (HGK’nun 12.05.1999 tarih ve 1999/12-271 E, 1999/301 K. sayılı kararı).İtirazın iptali davalarında usulüne uygun bir icra takibinin bulunması dava şartıdır. Somut olayda, ödeme emrinde yabancı para alacağının Türk Lirası karşılığı gösterilmemiştir. Bu sebeple, davalılar hakkında açılan işbu dava yönünden "usulüne uygun bir icra takibinin bulunması" şeklindeki dava şartı gerçekleşmemiştir. (İstanbul BAM 43.Hukuk Dairesi'nin 30/12/2021 tarihli, 2021/2153 Esas, 2021/1638 Karar sayılı ilamı)Büyükçekmece 1.İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2024/1445 Esas, 2024/1473 Karar sayılı dosyanın incelenmesinde; ... ... şirketi tarafından ... ... Nakliyat şirketi aleyhine açılan şikayet yoluyla ödeme emrinin iptali davasında Mahkemece şikayetçinin şikayetinin kabulü ile Büyükçekmece İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasındaki ödeme emrinin iptaline şeklinde karar verildiği anlaşılmıştır.6100 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu(HMK)'nun 114/2. maddesinde diğer kanunlarda yer alan dava şartlarına ilişkin hükümler saklı olduğu ve HMK'nın 115/2. Maddesinde de, mahkemece giderilmesi mümkün olmayan bir dava şartı noksanlığı tespit edilirse davanın usulden reddine karar verileceği düzenlenmiştir. Usulüne uygun bir icra takibinin bulunması kamu düzenine ilişkin dava şartlarından olup, HMK'nın 115/1. Maddesine göre ise, mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında taraflarca ileri sürülüp sürülmediğine bakılmaksızın kendiliğinden araştırır. Ödeme emrinde bulunması zorunlu olan yabancı para alacağının Türk Lirası karşılığının bulunmaması nedeniyle davanın, 6100 sayılı HMK'nun 114/2 fıkrası gereğince özel dava şartı yokluğundan aynı yasanın 115/2 fıkrası gereğince usulden reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur."gerekçesi ile, '' 1-Davanın, 6100 sayılı HMK'nun 114/2 fıkrası gereğince özel dava şartı yokluğundan aynı yasanın 115/2 fıkrası gereğince USULDEN REDDİNE, '' karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Davaya bakan Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2024/459 Esas, 2025/74 K. sayılı 20.01.2025 tarihli kararın olaya, kanuna ve usule aykırı bulunduğu kanaatinde olunduğundan süresi içinde istinaf ettiğini, istinaf talebini haklı gösteren nedenleri şöyle ifade ettiğini:Dosya bakan Sayın Mahkeme: "Ödeme emrinde bulunması zorunlu olan yabancı para alacağının Türk Lirası karşılığının bulunmaması nedeniyle davanın, 6100 sayılı HMK'nun 114/2 fıkrası gereğince özel dava şartı yokluğundan aynı yasanın 115/2 fıkrası gereğince usulden reddine karar vermek gerekmiş..." şeklindeki gerekçesi ile davanın usulden reddine karar verildiğini, Diğer yandan Sayın Mahkeme, kararın hüküm kısmın 4. maddesinde "Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T gereğince hesaplanıp takdir olunan 30.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya ödenmesine," demek suretiyle davalı yanın yararına vekalet ücretine hükmettiğini, Henüz kesinleşmemiş icra hukuk mahkemesi kararına dayanarak karar verilmiş olması: Dava, İcra ve İflas Kanunu’nun 67. maddesi uyarınca davalı / borçlu şirketin ilamsız icra takibatında borca, faize ve ferilerine itirazın iptaline ilişkin olduğunu, öğretide de itirazın iptali davasının amacı; borçlunun icra takibine yaptığı itirazın hükümsüz kılınarak, itiraz nedeniyle duran ilamsız takibe konu alacağın varlığının tespit edilmesi ve icra takibinin devamına imkân tanınması olarak açıklandığını, (UYAR, T., İtirazın İptali Davası, İBD, 2005/1, s.14-95; DEYNEKLİ, A./KISA, S., İtirazın İptali Davaları, 3. Baskı, 2013, s.81; BİNGÖL, E., İcra Hukukunda İtirazın Hükümden Düşürülmesi, İBD, Kasım-Aralık 2013, s.316-348).Davaya bakan Sayın Mahkeme, her ne kadar gerekçesinde ödeme emrinin iptaline ilişkin Büyükçekmece 1. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2024 / 1445 Es, 2024 / 1473 K. sayılı dosyasından verilen karara dayanmış ise de bu kararın da usul ve yasaya aykırı olduğunu, henüz kesinleşmediğini, İstinaf dilekçesinde belirtilen Yargıtayın kararında da açıklandığı üzere ödeme emrinin iptaline ilişkin kararın kesinleşip kesinleşmediği araştırılmadan bir karara varılmasının bozma sebebi sayıldığını, nitekim bu hususa ilişkin itiraz ve beyanların duruşmanın 20.01.2025 tarihinde gerçekleştirilen 2 numaralı celsesinde ifade ettiklerini,Davanın dayanağı Büyükçekmece İcra Müdürlüğü ...6 Es. sayılı genel haciz yolu ile ilamsız icra takibatı olduğunu, bu icra takip dosyası içerisinde yer alan ... tarihli takip talebi incelendiğinde; dolar cinsinden döviz alacağının tahsil tarihindeki kur üzerinden tahsilinin talep edildiğini ve harcın belirlenebilmesi yönünden icra takip tarihindeki alacağın TCMB efektif satış kuru karşılığı TL miktarının beyan edildiğinin görüleceğini, dolayısı ile takip talebinde bu şekilde talepte bulunmak sureti ile alacağın 'döviz cinsinden' tahsilini tercih ettiğini, alacağı takip tarihinde Türk Lirasına çevirip, Türk Lirası alacağın tahsilini talep ettiğini, Yine anılan icra takip dosyasında yer alan icra müdürlüğünce tanzim edilen 14.03.2024 tarihli ödeme emri incelendiğinde; ödeme emrinin yukarıda ifade edilen takip talebine uygun, dolar cinsinden döviz alacağının tahsil tarihindeki kur üzerinden ödenmesi emrini içerdiğini, her ne kadar ödeme emrinde takip talebinde olduğu gibi harç yönünden beyan edilen takip tarihinde alacağın TL karşılığı yer almamış olsa da bu hususun zorunlu bir unsur olmayıp, kamuyu ve borçluyu yanıltacak, takibi sakatlayacak bir husus olmadığını, ödeme emrinde dövizle başlatılan takibe uygun döviz cinsinde alacak miktarının açıkça ve doğru biçimde yer aldığını, bu tutarın takip tarihindeki TL karşılığı arızi bir unsur olup, ödeme emrinde yer almaması sonucu değiştirmeyeceğini, öneminin haiz olmadığını, Davalı yan yararına vekil parasına hükmedilmesi her halükarda usul ve yasaya aykırılık teşkil ettiğini,Kabul anlamına gelmemek üzere ifade edildiği üzere; bir an için davanın reddine dair kararının usul ve yasaya uygun olduğunun düşünüleceği faraziyede dahi davacı müvekkili aleyhinde dava masrafları ve vekalet ücretine hükmedilmemesinin gerektiğini, bilindiği üzere icra takibindeki hatalı işlem memur muamelesinden kaynaklanıyor ise davalı taraf yasal hasım olduğundan, yasal hasım aleyhinde yargılama giderleri ile vekalet ücretine hükmedilemeyeceğini, yine yukarıda anılan İİK 60. Maddesi gereğince ödeme emrini düzenlemeye yetkili merci icra dairesi ve düzenlemeye yetkili kişi ise icra müdürü olduğunu, dolayısıyla buna ilişkin bir eksiklikte sorumluluğu bulunduğundan söz edilemeyeceğini, bu yöne ilişen eksiklik taraf olarak yetki ve sorumluluğunda olmadığını, bu manada tarafa atfı kabil bir kusurun mevcut olmadığını, Hasılı şunu ifade etmek istediğini; itirazın iptali davasının açılmasına davalı müvekkili şirket sebebiyet vermemiş olup, aksine davayı açmakta hakkı ve hukuki yararının olduğunu, ödeme emrindeki eksiklik az yukarıda ifade edildiği üzere icra müdürlüğünün / memurun hatasından kaynaklanmış olup, bu mana da davacı müvekkili şirkete atfı kabil bir kusurun olmadığı hususunun izahtan vareste olduğunu, ortaya çıkan durum (Sonradan ödeme emrinin iptaline dosya üzerinden İcra Hukuk Mahkemesinde karar verilmiş olması) davacı müvekkilce öngörülemeyecek bir durum olduğunu, diğer yandan davalı yanın, ödeme emrinin tebliğ tarihi olan 21.03.2024 tarihinden iş bu itirazın iptali davasının açıldığı 15.05.2024 tarihine kadar geçen 2 aylık uzun zaman içinde ödeme emrinin iptalini talep etmediğini, taki aradan geçen son derece uzun zaman sonra 11.12.2024 tarihinde icra mahkemesinden bu yönde talep ve davada bulunduğu dikkate alındığında adeta bu durumu arzulamış olduğunu, kötü niyetli olduğunu veya en azından bu durum hakkın kötüye kullanılması mahiyetinde olduğunun kabul edilmesini, davacı müvekkili şirket aleyhine yargılama gideri ile vekalet ücretine hükmedilemeyeceğini, buna ilişkin emsal Yargıtay kararlarının sunulduğunu, Tüm bu nedenlerle istinaf başvurusunun esastan kabul edilmesi ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ:
HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Dava; taşıma sözleşmesinden kaynaklanan fatura alacağının tahsili için başlatılan icra takibine itirazın iptaline ve davacı lehine icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesi talebine ilişkindir. Mahkemece yapılan yargılama sonucunda davanın usulüne uygun icra takibi bulunmaması sebebiyle özel dava şartı eksikliğinden usulden reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur. Somut davada istinafa gelen temel ihtilaf; takip talebinde talep olunan yabancı para alacağın Türk parası ile tutarı ve yabancı para alacaklarında alacağın hangi tarihteki kur üzerinden talep edildiğinin gösterilmesinin gerekip gerekmediği hususundadır. Dairemiz'in de içerisinde bulunduğu farklı Bölge Adli Mahkemesi Hukuk Daireleri ve İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Daireleri arasında bu uyuşmazlık hakkında farklı kararlar verilmiş, Dairemizin gerek oy birliği gerekse oy çokluğu ile çıkan kararlarda TBK'nın 99. maddesi ile getirilen düzenleme dikkate alındığında, döviz alacağının aynen ödenmesinin talep edilebileceği, İİK'nın 58. maddesindeki düzenleme, icra takip harcın belirlenmesine ilişkin olup UYAP ortamında başlatılan takiplerde harcın sistem tarafından otomatik olarak hesaplanıp tahsil edildiği ve bu sebeple icra takibinin usul ve yasaya uygun olduğu kabul edilmiş ise de, Dairemiz ve Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi tarafından bu uyuşmazlık hakkında verilen farklı kararlara ilişkin uyuşmazlığın giderilmesi için yapılan başvuru üzerine Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 24/02/2025 tarih, 2025/617 esas ve 2025/1082 karar sayılı ilamı ile; ".... İİK'nın 58/3. maddesinde; alacağın veya istenen teminatın Türk parasıyla tutarının ve faizli alacaklarda faizin miktarı ile işlemeye başladığı günün, alacak veya teminat yabancı para ise alacağın hangi tarihteki kur üzerinden talep edildiğinin ve faizinin, takip talebinde belirtilmesi gerektiği düzenlenmiştir. Yine aynı Kanun'un 60/1-1. maddesinde; alacaklının veya vekilinin banka hesap numarası hariç olmak üzere, 58. maddeye göre takip talebine yazılması lazım gelen kayıtların ödeme emrinde bulunması gerektiği belirtilmiştir. Buna göre; alacaklı, yabancı para alacağının Türk Lirası karşılığını, takip talebinde göstermek zorunda olup, buna bağlı olarak bu zorunluluğun ödeme emrinde de yerine getirilmesi gerekmektedir. Bu noksanlık kamu düzeni ile ilgili olup, takibin her safhasında re'sen göz önünde tutulmalıdır (HGK'nın 12.05.1999 tarih ve 1999/12-271 E. - 99/301 K. sayılı kararı)...." gerekçesi ile uyuşmazlığı gidermiştir. 2004 Sayılı İİK 58, 60 maddeleri, HGK, uyuşmazlığın giderilmesine ilişkin güncel Yargıtay içtihatı ve Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2024/2882 esas ve 2025/1289 karar sayılı güncel içtihatı ışığında somut uyuşmazlık değerlendirildiğinde, davacı tarafından takip talebinde yabancı para alacağının hangi tarihteki kur üzerinden talep edildiği ve Türk parasıyla tutarı gösterilmiş ise de, ödeme emrinin takip talebine uygun olarak düzenlenmediği, ödeme emrinde yabancı para alacağının hangi tarihteki kur üzerinden talep edildiği ve Türk parasıyla tutarının gösterilmediği, bu bağlamda ödeme emrinin iptaline ilişkin açılan davanın kabulüne karar verildiği, bu hususun kamu düzenine ilişkin olup resen incelenmesi gerektiği anlaşıldığından, bu yükümlülüğe uygun davranmadan itirazın iptali davası açılması sebebiyle davanın özel dava şartı eksikliğinden usulden reddine ve davalı lehine maktu vekalet ücreti takdirine karar verilmesi isabetli olup, davacı vekilinin aksi istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir.Sonuç olarak, dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere göre, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı gibi kamu düzenine aykırılık da görülmediğinden, davacının istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davacının istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK' nın 353/1-b1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2-Harçlar Kanunu gereğince istinaf eden davacı tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına, 3-Karar tarihi itibariyle Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40 TL istinaf karar harcı istinaf eden davacı tarafından peşin olarak yatırıldığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına,4-İstinaf yargılama giderlerinin istinaf eden davacı üzerinde bırakılmasına, 5-Artan gider avansı bulunması halinde yatıran tarafa iadesine, 6-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğe gönderilmesine, 7-Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 02/10/2025 tarihinde HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince kesin olarak oy birliği ile karar verildi.