T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
13. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2025/597 Esas
KARAR NO: 2025/558 Karar
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İstanbul Anadolu 12. Asliye Ticaret Mahkemesi
NUMARASI: 2025/86 Esas (Derdest Dava Dosyası)
TARİH: 13/02/2025 (Ara Karar Tarihi)
DAVA: Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
KARAR TARİHİ: 10/04/2025
İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; TTK 818. madde yollamasıyla TTK 757-765. maddeleri uyarınca, zayi nedeniyle kıymetli evrak olan bir çekin iptali istemiyle dava açtığını, çek iptalini isteme hakkının hamile ait olduğunu, Yargıtay içtihatları ve TTK hükümleri gereğince zayi halinde hak sahibine iptal kararı alarak hakkını senetsiz ileri sürme imkânı tanındığını, somut olayda da zayi olan çekin hamilinin müvekkil ... İNŞ. LTD. ŞTİ. olduğunu beyan ettiğini, Zayi olduğu belirtilen, ... SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. tarafından keşide edilen ve ... Bankası Altıyol Şubesi’ne ait 208.652,00 TL bedelli, ... numaralı çekin iptalini istediklerini, Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde ilan yapılması, çekin ortaya çıkmaması veya bankaya ibraz edilmemesi hâlinde iptaline, aksi durumda istihkak davası için süre verilmesine, dava süresince çekin ödenmemesi için ihtiyati tedbir kararı verilmesine ve muhatap bankaya ödeme yasağını bildirir müzekkere yazılmasına karar verilmesini, çekin iptaline hükmedilmesiyle birlikte yeni bir çek düzenlenmesine ve yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ:İlk Derece Mahkemesi 2025/86 Esas ve 13/02/2025 tarihli kararında;''Çekin zorunlu unsurlarından keşide tarihinin bulunmadığının beyan edildiği görülmekle tedbir talebinin reddine,'' karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ... Bankası A.Ş. (...) İstanbul/Altıyol Şubesi, 208.652,00 TL bedelli ... Çek numaralı çekin müvekkiline ait olup bu çekin Pendik ilçesi ... Mahallesinde kaybedildiğini, Huzurdaki davanın TTK. 818/s. maddesi yollamasıyla aynı Yasanın 757-765. maddelerine göre açılmış bir zayi nedeniyle çek iptali davası olduğunu, Keşidecisi ... San. ve Tic. Ltd. Şti. Tarafından, ... Bina İnşaatı Ortaklığı'na bu ortaklık tarafından da müvekkil / çek hamili ... İnş. Ltd. Şti. keşide edilen, ... Bankası A.Ş. (...) İstanbul/Altıyol Şubesi, 208.652,00 TL bedelli ... çek numaralı çekin zayi olduğunu,Davaya konu çekte keşide tarihi bulunmaması sebebiyle ihtiyati tedbir talebinin reddedildiğini, Zayi olan çek bilgileri: Banka-Şube: ... BANKASI A.Ş. - ALTIYOL ŞUBESİ IBAN no: ... Keşideci: ... SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. Çek seri no: ... TL Hesap numarası : ... Çek bedeli : 208.652,00-TL (İki yüz sekiz bin altı yüz elli iki Türk Lirası) Keşide Tarihi: BOŞ Mahkemenin ihtiyati tedbir talebini ''1-Çekin zorunlu unsurlarından keşide tarihinin bulunmadığının beyan edildiği görülmekle tedbir talebinin reddine,'' keşide tarihi bulunmaması sebebiyle reddettiğini ve istinafa başvurma zorunluluğu hasıl olduğunu beyan etmiştir. MADDE 795- (1) Çek görüldüğünde ödenir. Buna aykırı herhangi bir kayıt yazılmamış hükmündedir. Çekin temelinde de poliçede olduğu gibi bir havale ilişkisi yattığını, Havalenin, havale edenin, kendi hesabına, para, kıymetli evrak ya da diğer bir mislî eşyayı havale alıcısına vermek üzere havale ödeyicisini; bunları kendi adına kabul etmek üzere havale alıcısını yetkili kıldığı bir hukuki işlem olduğunu, ekonomik fonksiyonu itibariyle ise çek, poliçe ve bonodan farklı olarak sadece bir ödeme aracı olduğunu, nakit paradan farkı olmadığını, TTK m.795'in savunmalarını destekler nitelikte olduğunu, Bir çekin zorunlu unsurlarından, düzenleyenin imzası dışındaki diğer unsurların -buna düzenleme tarihi de dâhildir -düzenleyen tarafından boş bırakılarak lehtara teslim edilmesinin söz konusu olabileceğini, bu durumda düzenleyenin, çekin diğer unsurlarının lehtar tarafından doldurulmasını istediğini, lehtarın bu unsuru, çeki tedavüle çıkarmadan önce veya hiç olmazsa çeki bankaya ibraz etmeden önce doldurması gerektiğini, Yargıtay’ın da benimsediği üzere, icra takibine konulduktan sonra veya tahsil amacıyla bankaya ibraz edildiği sırada düzenleme tarihinin yazılmasının senedi geçerli kılmayacağını, düzenleme tarihinin aradaki anlaşmaya uygun doldurulması kaydıyla yazılmadan çekin lehdara verilmesi durumda açık çek söz konusu olacağını, açık çekin hukuken geçerli bir çek olduğunu, TTK m. 818/1-c hükmünün atfı ile çekler hakkında da uygulanacak olan TTK m. 680 hükmüne göre; “Tedavüle çıkarılırken tamamen doldurulmamış bulunan bir poliçe, aradaki anlaşmalara aykırı bir şekilde doldurulursa, bu anlaşmalara uyulmadığı iddiası, hamile karşı ileri sürülemez; meğerki, hamil poliçeyi kötüniyetle iktisap etmiş veya iktisap sırasında kendisine ağır bir kusur isnadı mümkün bulunmuş olsun”. TTK m. 680’e göre, “açık çek” tedavüle çıkarılırken TTK m. 780’de belirtilen unsurların tamamını taşımayan çek olduğunu ve açık çekin taraflar arasındaki anlaşmaya uygun şekilde doldurulması gerektiğini, bununla birlikte TTK m. 680 hükmünde düzenlendiği üzere, anlaşmaya aykırı olarak doldurulmuş çekin üçüncü bir kişiye devredilmiş ise; keşideci ancak hamilin çeki kötüniyetle iktisap etmiş olması veya iktisabında ağır kusuru bulunması halinde bu durumu ona karşı ileri sürebileceğini, Kanun koyucunun açık çekte (TTK m. 818/f.1/(c) hükmü atfıyla TTK m. 680 hükmünde) hangi unsurların eksik olabileceğini saymadığını, bu durumda kanunda öngörülen unsurların biri, birkaçı ya da keşideci imzası dışında hepsinin eksik olabileceğini, yani açık çekin asgari unsurunun “keşidecinin imzası” olduğunu, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin 10.04.2017 tarihli, 2015/13999 Esas ve 2015/1985 Karar sayılı kararında açık kambiyo senedinden söz edebilmek için keşidecinin imzasının yeterli olduğu görüşünün kabul edildiğini, Davaya konu çekin müvekkilin elinden keşide tarihi boş bir şekilde kaybolduğunu, keşidecinin bu çekin düzenleme tarihi kısmının müvekkilin doldurmasını istediğinin bariz olduğunu, Somut olayda kambiyo senedi ve çek vasfını haiz çek kaybolduğundan mahkemeden takdiren teminatsız olarak ihtiyati tedbir kararı verilerek dava sonuna kadar ödeme yasağı kararı verilmesini talep ettiklerini ancak mahkemenin ihtiyati tedbir talebini ''1-Çekin zorunlu unsurlarından keşide tarihinin bulunmadığının beyan edildiği görülmekle tedbir talebinin reddine,'' şeklinde karar vererek keşide tarihi bulunmaması sebebiyle reddettiğini ve istinafa başvurma zorunluluğu hasıl olduğunu, davaya konu çekte yalnızca keşide tarihi yer almadığını, diğer tüm zorunlu unsurların bulunduğunu, Yukarıdaki açıklamalar ışığındai düzenleme tarihi hariç tüm unsurları bulunan geçerli bir çek bulunduğunu, düzenleme tarihi bulunmamasının çeki geçersiz kılmayacağını, bu nedenlerle ihtiyati tedbir talebinin reddinin hukuka aykırı olduğunu beyanla, İstanbul Anadolu 12. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2025/86E. Sayılı dosyasının 13/02/2025 tarihli kararının kaldırılarak takdiren teminatsız olarak ihtiyati tedbir kararı verilerek dava sonuna kadar ödeme yasağı kararı verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ: HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Talep;6102 sayılı TTK'nun 818/1-s bendi atfı ile aynı Kanunun 757 ve devamı maddeleri gereği zayii olduğu iddiası ile çekin iptali davasında ödemeden men ihtiyati tedbir kararı verilmesi talebine ilişkin olup, Mahkemece ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmiş, verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur. 6102 sayılı TTK'nun 818/1-s bendi atfı ile aynı Kanunun 757/1 maddesinde; İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir. Aynı Kanunun 759 maddesinde; Poliçeyi eline geçiren kişi bilinmiyorsa, poliçenin iptaline karar verilmesi istenebilir. İptal isteminde bulunan kişi, poliçe elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür. Yine aynı Kanunun 764/1 maddesinde; Elden çıkan poliçe, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir." hükmü düzenlenmiştir. 6102 sayılı TTK'nın 818/1-a, c bentleri atfıyla aynı Yasa'nın 680. madde hükmü uyarınca, bir çekin kısmen doldurulmuş ya da sadece imzalanmış olması halinde tedavüle çıkarılması mümkündür. Somut olayda, davacı tarafından sunulan çek örneğinde çekin keşide tarihi bulunmadığı ve Mahkemece de bu sebeple tedbir talebinin reddine karar verildiği anlaşılmıştır. Ancak yukarıda anılan yasa hükmü uyarınca çekin kısmen doldurulmuş ya da sadece imzalanmış olması halinde dahi tedavüle çıkarılması mümkün ve geçerli olup, bu eksiklik çekin ibrazına kadar tamamlanabilir. Bu durum karşısında, mahkemece, imzalanmış ve kısmen doldurulmuş çekin ibraz esnasında eksik olan diğer zorunlu unsurları tamamlanarak kambiyo senedi vasfını haiz olacağı ve kambiyo senedine mahsus zayi iptal davasına konu olabileceği düşünülerek ve çek bilgileri elinde bulunup kendisine ciro edildikten sonra kaybedildiği iddiası karşısında yetkili hamil olduğuna dair yaklaşık ispat koşulu gerçekleştiğinden ihtiyati tedbir talebinin kabulüne karar verilmesi gerekirken, yazılı gerekçeyle talebin reddine karar verilmesi isabetli olmamış, davacı vekilinin bu yöndeki istinaf sebebi yerinde görülmüştür.Sonuç olarak, davacının istinaf başvurusunun kabulü ile HMK'nın 353/1-b-2 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesinin ödeme yasağı talebinin reddine dair ara kararının kaldırılmasına, dairemizce HMK'nun 392/1 fıkrası uyarınca dava konusu çek tutarı üzerinden takdir edilecek %20 teminat karşılığında ödeme yasağı kararı verilmesi gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davacının istinaf başvurusunun KABULÜ İLE, İstanbul Anadolu 12. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 13/02/2025 tarih (Ara Karar Tarihi) ve 2025/86 (Derdest Dava Dosyası) sayılı ara kararının HMK 353/1-b2 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA, Dairemizce yeniden hüküm kurulmasına, 2-Dairemizce ihtiyati tedbir talebi hakkında yeniden hüküm kurularak, -Davacının ödemeden men ihtiyati tedbir isteminin teminat karşılığında KABULÜ İLE; dava konusu ... BANKASI A.Ş. - ALTIYOL ŞUBESİ'ne ait keşidecisi ... SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ., çek seri no: ..., 208.652,00-TL (İki yüz sekiz bin altı yüz elli iki Türk Lirası) bedelli, keşide tarihi bulunmayan çekin 6102 sayılı TTK’ nın 818/s madde hükmü delaleti ile aynı kanunun 757. maddesi hükmü uyarınca bankaya ibrazı halinde bedelinin ödenmemesi hususunda ÖDEMEDEN MEN KARARI VERİLMESİNE, 3-Davacı tarafça çek bedeli toplamı olan 208.652,00 TL'nin % 20'si tutarında (41.730,40-TL) nakdi teminatın veya mahkemece kabul edilecek kati süresiz ve muteber banka teminat mektubunun ilgili ilk derece mahkemesi veznesine depo edilmesi halinde, ödemeden men kararının ilk derece mahkemesince muhatap banka şubesine bildirilmesine, 2-Harçlar Kanunu gereğince istinaf eden davacı tarafından yatırılan 1.683,10 TL başvuru harcının hazineye gelir kaydına, 615,40 TL karar harcının talep halinde iadesine, 3-İstinaf yargılama giderlerinin esas hükümle birlikte ilk derece mahkemesince değerlendirilmesine, 4-Artan gider avansı bulunması ve talep halinde davacıya iadesine, 5-Dava dosyası dairemize UYAP sistemi üzerinden elektronik dosya olarak gönderildiğinden, ilk derece mahkemesine UYAP sistemi üzerinden iade edilmesine, 6-Kararın ilk derece mahkemesi tarafından tebliğe gönderilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 10/04/2025 tarihinde HMK'nun 362/1-f maddesi gereğince kesin olarak oy birliği ile karar verildi.