T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
13. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2024/1882 Esas
KARAR NO: 2024/1992 Karar
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
NUMARASI: 2024/834 D.İş - 2024/834 Karar
TARİH: 17/09/2024 ( Ek Karar Tarihi)
TALEP: İhtiyati Haciz (Finans)
KARAR TARİHİ: 12/12/2024
İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ: İhtiyati haciz talep eden vekili talep dilekçesinde özetle,... ile ... Bankası arasında düzenlenen 06/02/2020 tarihli 500.000,00 TL bedelli Genel Kredi Sözleşmesi aslı ve Kadıköy ...Noterliği'nin 28/05/2024 Tarih ve ... yevmiye sayılı hesap kat ihtarnamesi aslına istinaden 671.941,77 TL alacaklı olduğunu vadesinde borçluların borçlarını ödemediğini, borçlunun borcuna ve masraflarına yeterli miktarda taşınır, taşınmaz malları ile üçüncü şahıslardaki hak ve alacakları üzerine ihtiyati haciz kararı verilmesini talep etmiştir. İlk Derece Mahkemesinin 30/07/2024 tarihli kararı ile; "İhtiyati haciz isteyenin, borçlu hakkındaki talebinin TEMİNATSIZ olarak kabulü ile; İ.İ.K'nın 257. maddesi gereğince yukarıda yazılı alacak miktarı kadar borçlunun gerek elindeki gerek üçüncü kişilerdeki menkul ve gayrimenkul malları ile hak ve alacaklarının borca yetecek miktarının İHTİYATİ HACZİNE, Talep eden-alacaklının haksız çıktığı takdirde İ.İ.K'nın 259. mad. gereğince borçlunun ve üçüncü şahısların bu karar nedeniyle uğrayacakları zararı ödemek zorunda olduğuna, Talep eden-alacaklının ihtiyati haciz kararının kendisine verilmesine ve bu kararın yargı çevremizde bulunan icra dairelerince yerine getirilmesine," karar verilmiş ve verilen karara karşı borçlu vekili tarafından itiraz kanun yoluna başvurulmuştur. Aleyhine ihtiyati haciz talep edilenler vekili 20/08/2024 tarihli ihtiyati haciz kararına itiraz dilekçesinde; borcun zamanında ödendiğini, borçlu olarak görünenlerin ikametgah sahibi olduğunu belirterek usul ve yasaya aykırı olarak verilen ihtiyati haciz kararının ivedi olarak kaldırılmasını, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ: İlk Derece Mahkemesi 17/09/2024 ve 2024/834 D.İş - 2024/834 Karar sayılı kararı ek kararı ile: "Talep ihtiyati haciz kararına itiraz istemine ilişkindir. Duruşma günü tayin edilerek ihtiyati hacze itiraz edenler ve ihtiyati haciz talep eden davet edilmiş, ihtiyati haciz talep eden ve itiraz eden vekili duruşmaya katılmışlardır. İİK'nun 265/1. maddesinde "Borçlu kendisi dinlenmeden verilen ihtiyatî haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata karşı; huzuriyle yapılan hacizlerde haczin tatbiki, aksi hâlde haciz tutanağının kendisine tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde mahkemeye müracaatla itiraz edebilir." düzenlemesi getirilmiştir. Mahkememizce ihtiyati haciz talebi üzerine Mahkememize ibraz edilen kredi sözleşmeleri asılları, ihtarname aslı ve ekinde sunulan vekaletname tetkik edilmiş yasal koşullarının oluştuğu kanaati ile ihtiyati haciz kararı verilmiştir. İİK’nun 265/1 maddesi gereğince itiraz üzerine mahkememizce yalnızca ihtiyatî haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata karşı itirazlar yönünden kısıtlı inceleme imkanı bulunmaktadır. İtiraz eden borçlular vekilince, itirazlarında; müvekkillerinin ikametgah sahibi olduklarını, borcun ödendiğini, verilen karar nedeniyle teminatsız olarak tüm malvarlığına haciz konulacağını beyanla ihtiyati haciz kararına itiraz ettiklerini beyan etmiştir.Mahkememizce ihtiyati haciz kararı, vadesi gelmiş bir para borcuna ilişkin olarak verilmiştir.Bu nedenle, mahkememiz karar gerekçesinde de açıkça görüleceği üzere, vadesi gelmemiş borçtan dolayı ihtiyati hacze ilişkin olarak öngörülen; borçlunun muayyen yerleşim yerinin olmaması, borçlunun taahhütlerinden kurtulmak maksadiyle mallarını gizlemeğe, kaçırmağa veya kendisinin kaçmağa hazırlanması yahut kaçması koşullarına dayalı olarak ihtiyati haciz kararı verilmemiştir. Bu nedenle borçlular vekilinin bu yöndeki itirazları dosya kapsamı ile uyumlu bulunmamış, yerinde görülmemiştir.Teminatsız ihtiyati haciz kararı verilmesi yönündeki itiraz ise 6741 sayılı Kanunun 8. Maddesi gözetildiğinde yerinde görülmemiştir.Borcun ödendiği yönündeki itirazın incelenmesinde ise; borçlu taraf vekilince itiraz dilekçesi ekinde bir adet ... Bankasına ait, 12/11/2020 işlem tarihli, ... kurumsal kredi ye ilişkin 92.223,72 TL ödendiğine ve 1024 nolu kredi hesabının kapatıldığına dair dekont sunulduğu, ancak Banka ile borçlu ... arasındaki GKS kapsamında kaç adet ve ne miktarda kredi kullandırıldığı, kalan borcun ne kadar olduğunun belli olmadığı, bu hususların esas yargılamayı gerektirdiği, alacaklının dayanak yaptığı kat ihtarnamesinin 28/05/2024 tarihli oluşu gözetildiğinde ödeme savunması yerinde görülmemiş aşağıdaki şekilde karar verilmiştir." gerekçesi ile, ihtiyati haciz kararına itiraz edenlerin itirazlarının ayrı ayrı reddine, karar verilmiş ve karara karşı itiraz edenler vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: İtiraz edenler vekili istinaf dilekçesinde özetle, İhtiyati haciz talep eden bankadan müvekkili ...'ün kredi çekmiş olup annesi ve diğer müvekkili olan ...'ün kefil olarak sözleşmede yer aldıklarını; ancak müvekkillerin borcun tamamını ödemişken banka tarafından müvekkillerin kredi sözleşmesinden kaynaklanan borcu bulunduğu belirtilerek müvekkilleri aleyhine ihtiyati haciz kararı alındığını; ekte sundukları dekontlarda görüldü üzere müvekkillerinin, borcun tamamını ödediklerini, 11/03/2020 tarihinde 8.648,82-TL ve 18.485,10-TL, 14/08/2020 tarihinde 222.257,99-TL, 12/11/2020 tarihinde 187.577,95-TL ve 92.223,72-TL olmak üzere toplamda 529.193,58-TL ödeme yapıldığını ve borcun kapatıldığını, Ancak yerel mahkemenin hukuka aykırı bir şekilde ihtiyati haciz kararını kabul etmesi ile banka tarafından İstanbul Anadolu Banka Alacakları İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosyası ile müvekkiller aleyhine takip başlatıldığnıı; bu takibe dayanak olarak gösterilen 06/02/2020 tarihli 500.000,00 TL bedelli Genel Kredi Sözleşmesindeki tutarın tamamı ödenmiş olup, banka tarafından başkaca takibe dayanak belge sunulmadığından taraflarınca da haklı ve hukuka uygun olarak takibe itiraz edildiğini; bunun üzerine ... Bankası tarafından da İstanbul Anadolu 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2024/633 Esas sayılı dosyası ile itirazın iptali davası açılmış olup dosyanın derdest olduğunu, Ortada müvekkillerine ait bir borç olmaksızın teminatsız bir şekilde ihtiyati haciz kararı verilerek müvekkillerinin malvarlıklarına haciz konulmasının son derece hukuka aykırı olduğunu; müvekkillerinin borcu olmamasına rağmen yinede İİK 257.maddenin şartlarına göre, müvekkillerinin ikametgahlarının belli olduğunu, müvekkillerinin mallarını gizlemeye, kaçırmaya veya kendilerinin kaçmaya hazırlanır bir vaziyetlerinin de olmadığını, çünkü ortada bir borç olmadığını; bu maksatlarla da bankanın haklarının da ihlal edilmediğini, İleri sürerek arz ve izaha çalışılan ve re'sen gözetilecek nedenlerle; tedbiren ihtiyati haczin durdurulmasına, ilk derece mahkemesinin ihtiyati hacze itirazın reddi kararının kaldırılmasına, yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin karşı yana tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ: HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Talep, genel kredi sözleşmesi kapsamında kredi lehdarına kullandırılan kredilere ilişkin alacağın tahsilini teminen kredi lehdarı ve kefil aleyhine ihtiyati haciz kararı verilmesi istemine ilişkin olup, mahkemece yukarıda açıklanan gerekçelerle talebin kefil ... yönünden reddine karar verilmiş, bu red kararına karşı talepte bulunan vekilince istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. İİK'nun 257/1 fıkrası uyarınca; rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz mallarını ve alacaklariyle diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir. İİK'nun 257/2 fıkrası; "Vadesi gelmemiş borçtan dolayı yalnız aşağıdaki hallerde ihtiyati haciz istenebilir: 1 – Borçlunun muayyen yerleşim yeri yoksa; 2 – Borçlu taahhütlerinden kurtulmak maksadiyle mallarını gizlemeğe, kaçırmağa veya kendisi kaçmağa hazırlanır yahut kaçar ya da bu maksatla alacaklının haklarını ihlâl eden hileli işlemlerde bulunursa;" düzenlemesini içermektedir. Müeccel alacaklar yönünden İİK'nun 257/2 fıkrasının 1 ve 2 nolu bentlerinde sayılan sebepler sınırlı sayıda olup, müeccel alacaklar için başka herhangi bir sebebe dayalı ihtiyati haciz kararı verilemez(Bkz. Kuru/BAKİ, İcra ve İflas Hukuku El Kitabı, ikinci bası, Adalet Yayınevi, Ankara 2013, s. 1039). İİK'nun 258 maddesi uyarınca; ihtiyati haciz talep eden alacaklı alacağı ve icabında haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat getirecek deliller göstermeğe mecburdur. Burada aranan ölçü yaklaşık ispat ölçüdür. İİK'nun 265. maddesinde ihtiyati haciz kararına itiraz sebepleri sınırlı olarak sayılmış olup, borçlu kendisi dinlenmeden verilen ihtiyati haciz kararının dayandığı sebeplere, Mahkemenin yetkisine ve teminata karşı huzuruyla yapılan hacizlerde, haczin tatbiki aksi halde haciz tutanağının kendisine tebliğ tarihinden itibaren 7 gün içerisinde Mahkemesine müracaat ile itiraz edebilir. Somut olayda, ihtiyati haciz kararı genel kredi ve kefalet sözleşmesi ile kat ihtarına dayalı verilmiş olup, incelenen kat ihtarnamesi kapsamından, ihtiyati haciz talep eden banka tarafından, aleyhine ihtiyati haciz talep edilenlere çıkartılan 28/05/2024 tarihli kat ihtarnamesinde, kredi lehdarı ...'e kullandırılan kredilere ilişkin hesabın 27/05/2024 tarihinde kat edildiğinin, 616.321,77-TL nakdi kredi alacağının bir gün içerisinde ödenmesi ve 55.620,00-TL çek sorumluluk bedelinin banka nezdindeki hesaba bir gün içerisinde depo edilmesi gerektiğinin aleyhine ihtiyati haciz talep edilenlere ihtar edildiği, ihtarnamenin muhataplara 29/05/2024 tarihinde tebliğ edildiği, banka tarafından mahkemeden anılan kat ihtarı ile genel kredi ve kefalet sözleşmesi dayanak gösterilerek 616.321,77-TL nakdi ve 55.620,00-TL gayrınakdi alacak toplamı 671.941,77 TL alacak yönünden ihtiyati haciz talep edildiği, talebin kabul edildiği anlaşılmıştır. Aleyhine ihtiyati haciz talep edilenler tarafından itiraz dilekçesi ekinde ödeme dekontları sunulmuş ise de, bu ödemelerin kat ihtarına konu nakdi krediye ilişkin olduğuna dair açıklık bulunmamaktadır. Öte yandan İİK'nun 257/1 fıkrası uyarınca ihtiyati haciz kararı verilebilmesi için ön koşul muaccel ve rehinle temin edilmemiş bir para alacağının alacağının varlığıdır. İhtiyati haciz talep tarihi itibariyle davalı bankanın 616.321,77-TL nakdi alacağının muaccel ve rehinle temin edilmemiş olduğuna dair yaklaşık ispat koşulu oluşmuştur. İtiraz edenlerce nakdi alacağa yönelik ileri sürülen istinaf sebepleri yerinde bulunmamıştır. Ancak Yargıtay İçtihatları Birleştirme Genel Kurulunun 27/12/2018 tarih 2016/1 esas 2017/6 karar sayılı ve bağlayıcı nitelikteki ilamında belirtildiği üzere; "Banka ile müşterisi arasında yapılan teminat mektubu veya çek hesabı açma sözleşmelerinde banka lehine “risk gerçekleşmeden teminat mektubu bedeli veya karşılıksız çek bedelinden bankanın ödemek zorunda kalacağı meblağın depo edilmesini isteme yetkisi, söz konusu alacağın mevcut olduğunu göstermediği gibi, istenebilir olduğunu da göstermez. Zira “depo etmek” ifa etmek değildir. Sözleşmede anılan şekilde hüküm olsa bile, banka sadece “depo edilmesini” isteyebilir. Kendisine ödeme yapılmasını, yani ifayı talep edemez. .... Zira şüpheli ve müstakbel olayın gerçekleşip gerçekleşmeyeceği, şarta bağlı borcun talep ve takip edilebilir bir alacak doğurup doğurmayacağı, ancak şart gerçekleştiğinde belli olacaktır. Henüz tazmin edilmeyen teminat mektubu bedelinin veya karşılıksız çıkabileceği ihtimaline binaen bankanın ödemek zorunda kalacağı kanuni karşılık bedelinin, henüz risk gerçekleşmeden önce, mevcut ve muaccel bir alacak niteliğinde olduğu söylenemez. Nitekim İİK’nun 257’nci maddesi karşısında şarta bağlanmış bir alacak için ihtiyati haciz istenmesinin mümkün değildir. İİK’nun 257’nci maddesinde 17/07/2003 tarih ve 4949 sayılı Kanunun 59’uncu maddesiyle yapılan değişiklikle, madde başlığı “İhtiyatî haciz” iken “İhtiyatî haciz şartları”; birinci fıkrasında yer alan “borcun” ibaresi, “para borcunun” şeklinde değiştirilmiştir. Bu değişiklik göstermektedir ki, teminat alacakları için İİK’nun 42’nci maddesi gereğince genel haciz yolu ile ilamsız takip yapılabilir ise de ihtiyati haciz kararı verilemez. Çünkü İcra ve İflas Kanunu’nun 257’nci maddesinde ihtiyati haciz, sadece “para alacakları” için öngörülmüştür. İhtiyati haciz; “icra işlemi” değil, özel geçici hukuki koruma müessesesi olduğundan, ancak İİK’nun 257’nci maddesindeki şartlar çerçevesinde karar verilebilir. O hâlde, teminatın “depo edilmesi” için ihtiyati haciz kararı verilemez." Buna göre mahkemece ihtiyati haciz talep tarihi itibariyle bankanın 55.620,00-TL tutarındaki çek sorumluluk bedelinin deposu talebi bakımından İİK'nun 257 maddesi koşulları oluşmadığı gözetilerek, bu kısım yönünden itirazın kabulü gerekirken reddedilmesi isabetsiz olmuş, itiraz edenlerin İİK'nun 257 maddesi koşullarının oluşmadığına yönelik istinaf sebebi gayrınakdi alacak bakımından yerinde bulunmuştur. Sonuç itibariyle; ihtiyati hacze itiraz edenler vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile, ilk derece mahkemesinin 17/09/2024 ve 2024/834 D.İş - 2024/834 Karar sayılı kararı ek kararının 6100 sayılı HMK'nun 353/1-b2 maddesi uyarınca kaldırılmasına, dairemizce yeniden hüküm kurularak, ihtiyati hacze itirazın kısmen kabulüne, ilk derece mahkemesinin 30/07/2024 tarihli ve 2024/834 D.İş - 2024/834 Karar sayılı ihtiyati haciz kararının 55.620,00-TL garınakdi alacak kısmının kaldırılmasına, kararın 616.321,77-TL nakdi alacak bakımından devamına karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-İhtiyati hacze itiraz edenlerin istinaf başvurusunun KISMEN KABULÜ ile; İstanbul Anadolu 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin17/09/2024 ( Ek Karar Tarihi) tarih ve 2024/834 D.İş - 2024/834 Karar sayılı ek kararının HMK'nın 353/1-b-2 maddesi gereğince KALDIRILMASINA, Dairemizce yeniden esas hakkında hüküm kurularak; 2-İhtiyati hacze itirazın KISMEN KABULÜNE, İlk derece mahkemesinin 30/07/2024 tarihli ve 2024/834 D.İş - 2024/834 Karar sayılı ihtiyati haciz kararının gayrınakdi alacağa ilişkin 55.620,00-TL'lik kısmının KALDIRILMASINA, ihtiyati haciz kararın 616.321,77-TL nakdi alacak bakımından DEVAMINA,
İLK DERECE MAHKEMESİ YÖNÜNDEN: 3-Yasa gereği ihtiyati hacze itiraz yönünden harç alınmasına yer olmadığına, 4-İhtiyati hacze itiraz edenler tarafından herhangi bir yargılama gideri sarf edilmediğinden bu aşamada karar verilmesine yer olmadığına, 5-İhtiyati haciz talep eden tarafından sarf edilen 288,00-TL posta/tebligat yargılama giderinin kabul ve red oranına (%92) göre hesaplanan 264,96-TL yargılama giderinin ihtiyati hacze itiraz edenlerden alınarak ihtiyati haciz talep eden verilmesine, bakiye kısmının ihtiyati haciz talep eden üzerinde bırakılmasına, 6-İhtiyati hacze itiraz edenler vekille temsil edildiğinden dairemiz karar tarihi itibariyle yürürlükte olan AAÜT 2. kısım 1.bölüm 1/b maddesine göre hesaplanan 9.500,00-TL vekalet ücretinin ihtiyati haciz talep edenden alınarak ihtiyati hacze itiraz edenlere verilmesine, 7-İhtiyati haciz eden vekille temsil edildiğinden dairemiz karar tarihi itibariyle yürürlükte olan AAÜT 2. kısım 1.bölüm 1/b maddesine göre hesaplanan 9.500,00-TL vekalet ücretinin ihtiyati hacze itiraz edenlerden alınarak ihtiyati hacze talep edene verilmesine, 8-Bakiye gider avansı bulunduğu takdirde ve talep halinde avansı yatıran ilgili tarafa iadesine,
İSTİNAF YÖNÜNDEN: 9-Harçlar Kanunu gereğince istinaf edenler tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına, istinaf karar harcının ihtiyati hacze itiraz edene iadesine, 10-İhtiyati hacze itiraz edenler tarafından istinaf aşamasında sarf edilen 1.169,40-TL istinaf kanun yoluna başvurma harcının ihtiyati haciz talep edenden alınarak ihtiyati hacze itiraz edenlere verilmesine, 11-Artan gider avansı olması halinde yatıran tarafa iadesine, 12-Kararın ilk derece mahkemesi tarafından taraflara tebliğe gönderilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 12/12/2024 tarihinde HMK'nın 362/1-f maddesi gereğince kesin olarak oy birliği ile karar verildi.