T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
13. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2025/288 Esas
KARAR NO: 2025/466 Karar
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesi
NUMARASI: 2024/359 Esas- 2024/877 Karar
TARİH: 28/11/2024
DAVA: Alacak (Ticari Nitelikteki İnanç Sözleşmesinden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: 20/03/2025
İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin Malatya ili Diş Hekimliği Uygulama ve Araştırma Hastanesi İnşaat Projesi Yapım İşinde kullanmak maksadıyla 23.08.2021 tarihinde ... Kiralama Teknik Servis Hizmet Ve Yedek Parça Sözleşmesi ile ... Marka ... model, seri numarası ve üretim yılı ... olan kule vinci davalı ... Ticaret Limited Şirketinden kiralamış olduğunu, müvekkili şirketin kiralamış olduğu kule vinci ile kendisine ait olan mobil vinç aracını 22.11.2021 tarihinde İş Makinesi Kira Sözleşmesi ile davalı ... İhracat Limited Şirketi'ne kiralamış olduğunu, taraflarca imza altına alınan sözleşme gereğince ilgili araçların davacı tarafından davalı ... İnşaata tesliminden sonra 13.12.2021 tarihinde ... Marka kule vincin kule vinç operatorün hatalı kullanımı nedeni ile yüksek gerilim hattına temas etmesi sonucu elektrik panosu içerisinde ciddi hasar meydana geldiğini, hasarın maddi tutarının belirlenerek tazmin edilene kadar davacıya ait ... plakalı, KAMYON(ÖZEL AMAÇLI) aracın bu rücu/borca ilişkin teminat olarak davalı ...'ye satışının gerçekleştirileceğinin, ilgili servis işlemleri sonrası rücu edilecek servis tutarının davacı şirket tarafından ödenmesi durumunda 7 iş günü içerisinde teminat olarak alınan KAMYON(ÖZEL AMAÇLI) aracın ... Dış Ticaret Limited Şirketi tarafından müvekkiline şartsız koşulsuz tekrardan satışının gerçekleştirilerek iade edileceğini, ödenmemesi durumunda teminat olarak alınan iş makinasının piyasa koşullarında satışının sağlanıp, ilgili rücu edilen tutarın bu şekilde karşılanacağını ve satıştan kalan tutarın da davacıya ödeneceğinin kararlaştırıldığını, bu durumu gösterir satış protokolünü imzalayarak posta yolu ile göndermesine karşın davalının bu protokolü imzaladıktan sonra müvekkiline göndermediğini, satış protokolünün aslının davalı ...'de bulunduğunu, bununla birlikte protokolün davalı ... Dış Ticaret Limited Şirketi'nde bulunduğunu gösterir müvekkili şirket yetkilisi ...'a ait hat ile ... Dış Ticaret Limited Şirketi yetkilisi ... isimli şahsa ait hat arasındaki whatsapp mesajlaşma içeriklerinin delil başlangıcı niteliğinde olduğunu, davalının imzalı olan evrakları sürekli oyalama yaparak göndermediğini, 16.12.2021 tarihli Satış Protokolü'nün inanç sözleşmesi niteliğinde olduğunu, çünkü müvekkilinin aracını teknik servis ekiplerinin tespitinde çıkacak maddi tutarı ödedikten sonra 7 iş günü içerisinde geri almak koşulu ile aracı teminat olarak 17.12.2021 tarihli Araç Satış Sözleşmesi ile noterde davalıya devretmiş olduğunu, inanç sözleşmelerinin mülkiyeti nakil borcu doğurduğu için tarafları bağlayıcı olduğunu, inanç sözleşmesi ile sözleşmeye dayanılarak yapılan temlikte aracın mülkiyetini inanç sözleşmesi ile devreden müvekkilinin, hasar tamir tutarını ödeyerek aracının kendisine temlik edilmesini isteme hakkı doğmuş olduğunu, Araç Satış Sözleşmesi'ndeki araç satış bedelin 20.000 TL olarak gösterilmiş olmasının bedeli çok daha yüksek olan bir aracın inanç sözleşmesine dayalı olarak devredildiğinin en büyük göstergesi olduğunu, müvekkili tarafından süresi içinde 22.12.2021 tarihinde davalı ... Kule'ye 188.275,81 TL ödeme yapıldığını ancak aracın davacı müvekkiline iade edilmediğini, aksine davalı şirketlerin muvazaalı şekilde kendi aralarında aracın satışını yaptıklarını, kule vincin yüksek gerilim hattına kule vinç operatorün hatalı kullanımı nedeni ile temas etmesinden dolayı meydana gelen hasarın giderilmesi için diğer davalı ... İhracat Limited Şirketi'nin de sorumlu olduğunu, yapılan arabuluculuk görüşmeleri neticesinde de anlaşılamadığını beyan ederek davanın kabulüne ... marka ... plakalı, KAMYON(ÖZEL AMAÇLI) mobil vinç aracın ... Limited Şirketi'nden alınarak davacı adına tesciline, ilgili aracın elden çıkarılmış olması durumunda aracın güncel piyasa değerinin bilirkişi marifetiyle belirlenerek (HMK m. 107 gereğince fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak) şimdilik 1000 TL'nin temerrüt tarihi itibariyle işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalı ... TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ' dan tahsiline ve davacı müvekkiline ödenmesine, alacakları için her bir davalının borcunu karşılayabilecek derecede başta ... marka ... plakalı, KAMYON(ÖZEL AMAÇLI) aracın(Satışa Engel Şerh) olmak üzere taşınır, taşınmaz malları ve üçüncü kişilerdeki hak ve alacakları, üzerine öncelikle teminatsız olarak ihtiyati tedbir konulmasına, her türlü yargılama gideri, harç ve vekalet ücretinin davalı taraflar üzerine bırakılmasını karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı ... Dış Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının, dava açarken dava değerini belirlemesi mümkün olduğu ve belirsiz alacak davası açılamayacağından davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiğini, müvekkilinin adresinin Düzce ilinde, diğer davalının ise Ankara ilinde ve bu nedenle Mahkemenin yetkisiz olduğunu, davacı tarafından sunulan sözleşmede müvekkilinin imzasının olmadığını, sözleşmeyi kabul etmediklerini beyanla davanın usulden, aksi halde esastan reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... İhr. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu edilen uyuşmazlık konularının arabuluculuk safhasında görüşülmediğini, bu nedenle davanın reddi gerektiğini, müvekkilinin adresinin Ankara'da, diğer davalının ise Düzce'de olduğunu, müvekkili yönünden yetkili mahkeme Ankara mahkemeleri olduğundan davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiğini, müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin geçtiğini, diğer davalı ile davacı arasında imzalanmış bir inanç sözleşmesi olmadığını, dava konusu vincin müvekkiline davacının onayı ile satıldığını beyan ederek davanın usulden ve esastan reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ: İlk Derece Mahkemesi'nin 28/11/2024 tarih 2024/359 Esas- 2024/877 Karar sayılı kararında; "Dava, inanç sözleşmesine dayalı araç devri ve trafik tescil kaydı istemine ilişkindir. Davalı ... Kule vekili, süresinde sunmuş olduğu cevap dilekçesinde, davanın yetkisiz mahkemede ikame olunduğunu müvekkilinin Düzce ilinde faaliyet gösterdiğini, diğer davalının ise Ankara'da yerleşik olduğunu, ayrıca davacı yanca davanın dayanağı olarak gösterilen 16.12.2021 tarihli "satış protokolü" başlıklı yazıda davaya bakma yetkisinin İstanbul Mahkemelerinde olduğunun belirtildiğini beyanla yetki itirazında bulunmuştur. Davalı ... İnşaat vekili müvekkil şirketin yerleşim yeri Ankara ili olduğundan dosyanın yetkili Ankara Adliye'sine gönderilmesini talep etmiştir. Taraflar arasındaki uyuşmazlığın kaynağı davacı ile davalılardan ... ile imzalanan Malatya ili Diş Hekimliği Uygulama ve Araştırma Hastanesi İnşaat Projesi Yapım İşi ... Kiralama Sözleşmesi ile diğer davalı ... Limited Şirketi ile imzalanan İş Makinesi Kira Sözleşmesi olup, bu sözleşmelerde anlaşmazlıkların çözümünde yetkili mahkemenin İstanbul Mahkemeleri olduğu hususunda düzenlenme yapıldığı, davalılar vekillerinin süresinde yetki itirazında bulunduğu anlaşılmakla mahkememizin yetkisiz olması nedeniyle yetki dava şartı nedeniyle davanın usulden reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir..."gerekçesi ile, ''1-Davalının yetki itirazının HMK. m. 17 uyarınca kabulü ile MAHKEMEMİZİN YETKİSİZLİĞİ NEDENİYLE DAVANIN USULDEN REDDİNE, 2-6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 20. maddesi gereğince iş bu kararın kesinleştiği tarihten itibaren iki hafta süre içinde başvuru halinde dava dosyasının yetkili İSTANBUL NÖBETÇİ ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'NE gönderilmesine,'' karar verilmiş ve karara karşı davalı ... İhr. Ltd. Şti. vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davalı ... İhr. Ltd. Şti. vekili istinaf dilekçesinde özetle; İşbu davanın konusunun araç kira sözleşmesi değil inanç sözleşmesi iddiasına dayandırıldığını, dolayısıyla kira sözleşmesindeki belirlenen yetkili İstanbul Mahkemelerinin, taraflar arasındaki her uyuşmazlıkta yetkili olmadığını, müvekkili şirket yönünden yetkili mahkemenin Ankara Mahkemeleri olduğunu; Dava dilekçesinden açıkça işbu davanın imzasız inanç sözleşmesine dayanılarak açıldığının anlaşıldığını, dava konusu inanç sözleşmesi iken, mahkeme tarafından bir takım kira sözleşmelerine dayanılarak yetkili mahkeme tayin edilmesinin kabul edilebilir olmadığını, işbu davanın konusunun kira sözleşmeleri ile ilgili olmadığını, Mahkeme tarafından yetkisizlik kararı verilmesinde hukuka aykırılık bulunmamakla birlikte, yetkili gösterilen mahkeme ve neden İstanbul Mahkemelerinin yetkili olduğuna ilişkin olarak ileri sürülen gerekçenin hukuki dayanaktan yoksun ve hukuka aykırı olduğunu, genel yetki kurallarına göre davalının yerleşim yeri mahkemesinin yetkili olduğunu, diğer davalı ...'nin yerleşim yerinin Düzce olduğunu, müvekkili şirketin yerleşim yerinin ise Ankara'da olduğunu, yetkili mahkemenin müvekkili şirket bakımından Ankara Mahkemeleri olduğunu, yapılacak istinaf incelemesi sonucunda dosyanın Ankara Ticaret Mahkemelerine gönderilmesine karar verilmesi gerektiğini; Arabuluculukta görüşülmeyen uyuşmazlık konularının davaya konu edilemeyeceğini, mobil vincin tesciliyle ilgili arabuluculuk başvuru olmadığını, dava şartı arabuluculuk hususlarında da bir takım usule aykırılıklara ilişkin beyanlarda bulunduklarını ancak mahkemenin bu beyanları dikkate almadığını, arabuluculuk son tutanağında uyuşmazlık konusunun "... plakalı mobil vincin inançlı işlem neticesinde devredilmesinden kaynaklanan alacak konusu" olduğunun belirtildiğini ve bu hususta anlaşamama tutanağı düzenlendiğini, ancak işbu davada ... plakalı kamyon mobil vincin müvekkilinden alınarak davacı adına tescilinin talep edildiğini, bu mümkün olmazsa diğer davalı ...'den tazminat talep edildiğini, mahkeme tarafından bir parasal değer olmadığından bahisle dava şartı kapsamında olmadığı belirtilmişse de vincin para ile ölçülebilecek bir değeri olduğunu, dolayısıyla müvekkili yönünden ileri sürülen talepleri kabul etmelerinin mümkün olmadığını, bu taleplerin arabuluculuğa konu edilmemiş olması nedeniyle davanın başta bu nedenle usulden reddi gerektiğini, zira ticari uyuşmazlıklarla ilgili dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olmasının ve arabuluculuk aşamasında davaya konu edilmek istenen uyuşmazlıkların tamamının açık ve net bir şekilde son tutanakta belirtilmesi gerektiğini, son tutanaktan da anlaşılacağı üzere mobil vincin devri hususunda herhangi bir ibare olmadığını, ... plakalı mobil vincin davacının üzerine devri veya tescilin iptali/kendi üzerine tescili konusunda arabuluculuk yoluna başvuru yapılmadığını, davacının bu itirazları üzerine ilk celseden sonra dava şartı arabuluculuk yoluna başvurduğunu ve tutanağı mahkemeye ibraz ettiğini, ancak dava şartı arabuluculuk kapsamında son tutanağın dava açıldıktan sonra tamamlanmasının mümkün olmadığını, bu husus da ayrıca usule ve hukuka aykırı olmakla davanın reddinin gerektiğini beyanla Yerel Mahkeme kararının kaldırılması ile müvekkili şirket yönünden ileri sürülen taleplerle ilgili dava şartı arabuluculuğa başvurulmamış olması nedenleri başta olmak üzere diğer usuli itirazları da gözetilerek davanın usulden reddine, aksi halde yetki itirazının kabulü ile dosyanın yetkili Ankara Asliye Ticaret Mahkemesi'ne gönderilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ: HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Dava, inançlı temlik sözleşmesi uyarınca davalı ... Dış Tic. Ltd. Şti.'ye teminat olarak ve geçici surette devredilen ve aynı sözleşme uyarınca anılan davalı tarafından davacıya iade edilmesi gereken mobil vincin iade edilmeyerek, muvazaalı şekilde diğer davalı ... İhr. Ltd. Şti.'ye devredildiği iddiası ile devir ve tescil işlemlerinin iptali, davacı adına tescili, aksi halde ise bedelinin davalı ... Şirketinden tahsili talebine ilişkindir. Mahkemece yukarıda açıklanan gerekçe ile davanın yetkisizlik nedeniyle usulden reddine ve yetkili mahkemenin İstanbul Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunun tespitine karar verilmiş, karara karşı davalı ... Şirketi vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. Dosya kapsamından; davacı ile davalı ... Şirketi arasında, davalıya ait ... marka kule vinç iş makinesinin davacıya kiralanmasına, davacı ile davalı ... Şirketi arasında ise, ilk kira sözleşmesi ile davacının kiracı olarak kullanım hakkına sahip olduğu kule vinç ile kendisine ait mobil vincin davalı ... Şirketi'ne kiralanmasına dair iş makinesi kira sözleşmesinin akdedildiği, davacının iddiasının; davalı ... Şirketi tarafından alt kira sözleşmesi ile kiralanan kule vincin kullanımı sırasında hasara uğratıldığı, bu hasarın giderilme sürecinde teminat olmak üzere dava konusu olan kendisine ait ...plakalı mobil vincin davalı ... Şirketi'ne inançlı temlik sözleşmesi ile devredildiği, hasarın karşılanmasına müteakiben vincin kendisine iade edilmesi gerekirken edilmediği ve davalı ...Şirketi tarafından diğer davalıya muvazaalı şekilde devredildiğine dayandığı, bu kapsamda dosyaya yalnızca davacının imzasını havi 16/12/2021 tarihli satış protokolünün sunulduğu, davalı ...Şirketi tarafından satış protokolünün kabul edilmediği, davalı ...Şirketinin adresinin "... Mahallesi, ... Caddesi, ... Blok, No:..., Gümüşova/Düzce", davalı ... Şirketinin adresinin ise "... Mahallesi, ... Caddesi, ... Apt. No:..., Çankaya/Ankara" olduğu, her iki davalının cevap dilekçesine yetki ilk itirazında bulunduğu, davalı ...Şirketi tarafından iki ayrı yetkili mahkeme gösterilmekle birlikte HMK'nın 19/2. maddesi gereği dosyanın gönderilmesi istenen yetkili mahkemenin gösterilmediği, bu nedenle yetki ilk itirazının kabul edilemeyeceği ancak davalı ... Şirketi tarafından açıkça dosyanın yetkili Ankara Asliye Ticaret Mahkemelerine gönderilmesinin talep edildiği ve yetki ilk itirazının yerinde olduğu anlaşılmaktadır. Yapılan bu tespitlere göre Mahkemece; davalı ...Şirketinin HMK'nın 19/2. maddesine uygun şekilde ileri sürülmeyen yetki ilk itirazının reddine, taraflar arasındaki uyuşmazlığın davacı ile davalı ... Şirketi arasında yapılmış bir inançlı temlik sözleşmesi olup olmadığı, dava konusu mobil vincin devrinin bu sözleşme uyarınca anılan davalıya yapılıp yapılmadığı ve yine bu davalı tarafından davacıya iade edilmesi gerekirken diğer davalı ... Şirketine muvazaalı şekilde devredilip edilmediğine ilişkin olduğu, bu minvalde davanın davalı ...Şirketi yönünden inançlı işleme, davalı ... Şirketi yönünden ise muvazaalı işleme dayandırıldığı, davacı ile davalılar arasında ayrı ayrı akdedilen kira sözleşmelerine dayalı bir iddianın ileri sürülmediği, ki bu halde davaya bakma görevinin sulh hukuk mahkemelerine ait olacağı ve İlk derece mahkemesince yetkisizlik değil görevsizlik kararı verilmesi gerektiği, dolayısıyla kira sözleşmesi içerisinde yer alan yetki sözleşmesinin bu dava yönünden geçerli olmadığı, yetkili mahkemenin HMK'nın 6. maddesinde düzenlenen genel yetki kuralına göre belirlenmesi gerektiği ve davalı ... Şirketi yönünden yetkili mahkemenin Ankara Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğu, HMK'nın 7. maddesi uyarınca her iki davalı yönünden davanın bu mahkemede görülebileceği gözetilerek, dosyanın talep halinde yetkili Ankara Asliye Ticaret Mahkemelerine gönderilmesine karar verilmesi gerekirken, uyuşmazlığın yanlış şekilde tespiti ile uygulanması mümkün olmayan yetki sözleşmesine göre dosyanın gönderileceği yetkili mahkemenin belirlenmesi isabetsiz olmuştur.Bu itibarla davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile, HMK'nın 353/1-a3 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi kararının kaldırılması ve Dairemizce yeniden hüküm kurulması gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davacının istinaf başvurusunun KABULÜ ile; İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 28/11/2024 ve 2024/359 Esas ve 2024/877 Karar sayılı kararının HMK'nın 353/1-a3 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA, 2-Herhangi bir karar verilmeksizin yalnızca kayıtların kapatılarak dosyanın görevli ANKARA NÖBETÇİ ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'NE gönderilmek üzere kararı veren İlk derece mahkemesine iadesine, 3-Harçlar Kanunu gereğince istinaf eden tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına, istinaf karar harcının talep halinde davacıya iadesine, 4-İstinaf başvurusu için yapılan yargılama giderlerinin esas hükümle birlikte İlk derece mahkemesince yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine, 5-Artan gider avansı bulunması ve talep halinde, avansı yatıran tarafa iadesine, 6-Kararın ilk derece mahkemesi tarafından taraflara tebliğe gönderilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 20/03/2025 tarihinde HMK'nın 362/1-c maddesi gereğince kesin olarak oy birliği ile karar verildi.